# كظر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B8%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كظر

الكظر، بالضم: حرف الفرج. قال ابن بري: وذكر ابن النحاس أن الكظر ركب المرأة، وأنشد:
  وذات كظر سبط المشافر وقال أبو عمرو: الكظر: جانب الفرج، وجمعه أكظار، وأنشد:
  واكتشفت لناشئ دمكمـك                      عن وارم أكظاره غضنك
  تقول دلص ساعة لا بل نك                      فداسها بأذلغي بـكـبـك قال ابن سيده: الكظر: الشحم على الكليتين المحيط بهما، أو الشحم الذي قدام الكليتين إذا نزعتا منه، فالموضع كظر وكظرة، بضمهما، وهما الكظران، قاله الليث. الكظر أيضا: محز القوس الذي تقع فيه حلقة الوتر، وجمعها كظار، تقول: رد حلقة الوتر في كظر القوس، وهو فرضتها. وقد كظر القوس كظرا: جعل لها كظرا. وقال الأصمعي: في سية القوس الكظر وهو الفرض الذي فيه الوتر، وجمعه الكظارة. وقال الزمخشري: يقال ردوا حلق الأوتار في الأكظار. يقال: كظر الزندة كظرا، إذا حز فيها فرضة. والنار تستل من كظر الزند: من فرضتها. قال ابن دريد: الكظر، بالكسر: عقبة تشد في أصل فوق السهم، وأنشد:
  يشد على حز الكظامة بالكظر

  وذكر الجوهري هنا الكظر: ما بين الترقوتين وقال: هذا الحرف نقلته من كتاب من غير سماع، ولعل هذا وجه عدم ذكر المصنف إياه، ولكن الجوهري ثقة فيما نقل، وإنما لم يقع له فيه السماع فلم يذكره. وأما المصنف فقد سمى كتابه البحر، وأورد فيه ما هو أقل مرتبة منه مما هو ليس بثبت، واستدرك به عليه وحشى به كتابه، وقد مر له قريبا لفظ كربر الذي نقله عن ابن جني وادعى فيه انه تصحيف، فكيف يكون مثله مستدركا على الصحاح المشتمل على صحيح اللغة وحسنها، كما هو ظاهر، فتأمل.

### Türkçe

**الكظر**، (ötre ile): ferç harfi. İbn Berrî dedi: İbnü’n-Nahhâs’ın **الكظر**’ın kadının biniti olduğunu zikrettiğini söyledi; ve şu beyti okudu:
  وذات كظر سبط المشافر وقال Ebû Amr dedi: **الكظر**: ferçin yanı; çoğulu **أكظار**’dır; ve şu beyti okudu:
  واكتشفت لناشئ دمكمـك                      عن وارم أكظاره غضنك
  تقول دلص ساعة لا بل نك                      فداسها بأذلغي بـكـبـك İbn Sîde dedi: **الكظر**: böbreklerin üzerindeki, onları kuşatan yağ; yahut böbrekler ondan çıkarıldığında böbreklerin önündeki yağdır; yer ise **كظر** ve **كظرة**’dir, ikisi de ötre iledir; ikisi **الكظران**’dır; bunu Leys söyledi. **الكظر** ayrıca: yayın, kiriş halkasının içine düştüğü oyuktur; çoğulu **كظار**’dır. “Kiriş halkasını yayın **كظر**’ına geri koy” dersin; o, onun **فرضتها**’sıdır. Ve yayı **كظرا** ile **كظر** etti: ona bir **كظر** yaptı. Asma‘î dedi: yayın **سية**’sinde **الكظر** vardır; o, içinde kiriş bulunan **الفرض**’tur; çoğulu **الكظارة**’dır. Zemahşerî dedi: “**الأكظار**’da kirişlerin halkalarını geri koyun” denir. “**الزندة**’yi **كظرا** ile **كظر** etti” denir; onda bir **فرضة** oyduğunda. Ve ateş, **الزند**’in **كظر**’ından çıkarılır: onun **فرضة**’sından. İbn Düreyd dedi: **الكظر**, (esre ile): okun üst tarafının kökünde bağlanan bir topuk; ve şu beyti okudu:
  يشد على حز الكظامة بالكظر

Cevherî burada **الكظر**’ı, iki köprücük kemiği arasındaki şey olarak zikretti ve dedi ki: “Bu harfi, işitme olmaksızın bir kitaptan naklettim; musannifin onu zikretmemesinin vechi belki budur; fakat Cevherî naklettiği hususta güvenilirdir; ancak onda işitme vâki olmadı da onu zikretmedi. Musannife gelince, kitabını **البحر** diye adlandırdı; onda, ondan daha aşağı mertebede olan, sabit olmayan şeyleri de getirdi; onunla ona istidrâk yaptı ve kitabını onunla doldurdu. Yakında, İbn Cinnî’den naklettiği ve onda bunun bir tashîf olduğunu iddia ettiği **كربر** lafzı ona geçti; öyleyse, sahih dilini ve güzelini ihtiva eden **الصحاح** üzerine istidrâk edilmiş olan nasıl onun benzeri olur; göründüğü üzere; öyleyse düşün.”
