# كعر — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B1/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B9%D8%B1/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كعر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B1.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: كعر

باب العين والكاف مع الراء
عكر ، عرك ، كرع ، كعر ، ركع : مستعملات
عكر : أبو عُبيد : عَكِرَ الماءُ عكَراً ، إذا كدِر ؛ وكذلك النبيذ . وأعكرته وعكّرته : جعلت فيه عكَراً .
وفي الحديث : ( أنتم العكارون لا الفرَّارون ) قال ابن الأعرابي : العكّار : الذي يحمل في الحرب تارة بعد تارة . وقال غيره : العكّار : الذي يولِّي في الحرب ثم يكرُّ راجِعاً . يقال عَكَر واعتكر بمعنًى واحد .
وقال اللِّحياني : اعتكر الشبابُ ، إذا دامَ وثبتَ حتَّى ينتهيَ منتهاه . وقال غيره : اعتكر الليلُ ، إذا اختلط سوادُه . وأنشد :
وأعسف الليل إذا الليلُ اعتكرْ
وحدّثني حاتم بن محبوب عن عبد الجبار عن سفيان عن عبد الملك بن عمير قال : عاد عمرو بن حُريث أبا العُريانِ الأسديَّ فقال له : كيف تجدك ؟ فأنشده :
تقارُبُ المشي وسُوءٌ في البصر
وكثرة النسيان فيما يُدَّكَر
وقلُة النوم إذَا اللَّيلُ اعتكَرْ
وتركيَ الحسناء في قُبل الطُّهُرْ
وقال الليث : اعتكر العسكرُ ، إذا رجَعَ بعضُه على بعض فلم يُقدَر على عدِّه . واعتكر المطر ، إذا اشتدَّ . واعتكرت الرياح ، إذا جاءت بالغُبار .
وقال ابن شميل : طعام معتكِر ، أي كثير .
أبو عبيد عن أبي زيد : العكَرة : الكثير من الإبل .
وقال الليث : العكَر : دُرديُّ النَّبيذ . قال : والعَكَر من الإبل : ما فوق الخمسمائة .
أبو عبيد عن أبي عبيدة : العِكْر : الأصل . ورجَع فلانٌ إلى عِكره . وأنشد :
ليَعُودَنْ لمعدَ عِكْرها
دَلجُ الليلِ وتأخاذ المِنَحْ
وقال أبو عمرو : لبنٌ عكركرٌ : غليظ . وأنشد :
فجَّعهم باللَّبنِ العكركرِ
عِضٌّ لئيمُ المنتمَى والعُنصُرِ
ويقال : بَاع فلانٌ عِكرةَ أرضه ، أي أصلها .
والعكَدة والعَكَرة : أصل اللسان .
ثعلب عن ابن الأعرابي : العكَر : الصَّدأ على السَّيف وغيره . قال : وأنشدني المفضَّل :
فصرتُ كالسَّيفِ لا فِرِنْدَ له
وقد علاه الخَبَاطُ والعكَرَا
قال : الخَباط : الغُبار . ونسَقَ بالعكر على الهاء فكأنه قال : وقد علاه يعني السيف وعكرَه الغبارُ . قال : ومن جعل الهاء للخباط فقد لحنَ ، لأنّ العرب لا تقدِّم المكنَّى على الظاهر .
عرك : في الحديث أن العَرَكيَّ سأل النبي ( صلى الله عليه وسلم ) عن الطُّهور بماء البحر . قال أبو عبيد عن أبي عمرو : والعَرَكيُّ : صيّاد السمَك ، وجمعه عَرَك . قال : ومنه قيل للملاّحين عَرَك لأنّهم يَصيدون السمكَ . وقال زُهير :
يَغْشَى الحداةُ بهم حُرَّ الكثيب كما
يُغْشِي السَّفائنَ موجَ اللُّجّة العَرَكُ
أبو عبيد عن الأصمعي : العَرَك والعَرِك : الصوت .
وقال غيره : العَروك : ناقة فيها بقيَّة من سَمِنها وسَنامها ، لا يُعلَم ذلك حتَّى يُعرَك سَنامُها باليد . وقال غيره : العَركيّة المرأة الفاجرة . وقال ابن مقْبل يهجو النجاشيّ :
وجاءت به حيّاكة عَرَكيّةٌ
تنازعَها في طُهرها رجُلانِ
والعِراك : ازدحام الإبل على الماء ، وقد اعتركت اعتراكاً . واعتراك الرِّجال في الحرب : ازدحامُهم ، وعَرْكُ بعضِهم بعضاً .
والمعركة : الموضع الذي يعتركون فيه إذا التقَوا ؛ والجمع المعارك . ويقال عاركتُه عراكاً ومعاركة ، وبه سمِّي الرجلُ مُعارِكاً .
ويقال عركتُ الأديم عَرْكاً ، إذا دلكتَه دَلْكاً . وعركت القومَ في الحرب عَركاً .
وعريكة البعير : سَنامه إذا عرَكه الحِمْل ، وجمعه العَرِيكُ . ويقال : إنّ فلاناً لليِّنُ العريكة ، إذا كان سَلِسَ الأخلاق سهلَها .
وفلان شديد العريكة ، إذا كان شديد النَّفس أبيّاً .
وأرضٌ معروكة ، وقد عَرِكت ، إذا جرَدتها الماشيةُ من الرَّعي .
وناقةٌ عَرُوك ، إذا لم يُعلَم سِمنُها من هُزالها إلاّ بالجسّ .
ويقال لقيتُه عَرْكةً أو عَرْكتين ، أي مرةً أو مرَّتين . ولقيتُه عَرَكات .
وفي الحديث : أن بعض أزواج النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كانت مُحرِمةً فذكرت العِراك قبل أن تُفِيض . والعِراك : المَحيض . وامرأة عارك ، أي حائض . وقد عَرَكت تَعْركُ عِراكاً . ونساءٌ عواركُ ، أي حُيَّض .
ورجلٌ عَرِكٌ ، إذا كان شديداً صِرِّيعاً لا يُطاق . وقوم عركون .
أبو عبيد عن العَدَبَّس الكناني قال : العَرْك والحازّ واحد ، وهو أن يَحُزَّ المِرفَق في الذِّراع حتّى يخلُص إلى اللحم ويقطع الجلدَ بحدِّ الكِرْكِرة . وقال الشاعر يصف بعيراً بائن المِرفَق ، فقال :
قليل العرك يَهجر مِرفقاها
أبو عبيد عن أبي زيد قال : العركركة من النساء : الكثيرة اللَّحم الرَّسحاء القبيحة . وسمعتُ غير واحدٍ من العرب يقول : ناقةٌ عَركركةٌ وجمعها عَرَكْركات ، إذا كانت ضخمةً سمينة . وأنشدني أعرابي :
يا صاحبَيْ رحلي بلَيلٍ قوما
وقرِّبا عَركركاتٍ كُوما
أبو العباس عن ابن الأعرابيّ : بعيرٌ به ضاغطٌ عركرك . وأنشد :
أصبر من ذي ضاغطٍ عَرَكْركِ
ألقَى بَوَانِي زَوْره للمبرَكِ
وقال الليث : ركَبٌ عركرك ، وهو الضَّخم من أركاب النساء . قال : وأصله ثلاثي ، ولفظه خماسيّ .
وقال شجاعٌ السُّلمي : اعترك القوم واعتوَكوا ، إذا ازدحموا .
عمرو عن أبيه : فلانٌ ميمون العريكة ، والحريكة ، والسَّليقة ، والنقيمة ، والنقيبة ، والنخيجة ، والجَبِيلة ، والطبيعة ، بمعنًى واحد .
كرع : شمر عن أبي عمرو : أكرعَ القومُ ، إذا صَبَّتْ عليهم السماءُ فاستنقع الماءُ حتَّى سقَوا إبلَهم من ماء السماء .
قلت : وسمعت العرب تقول لماء السماء إذا اجتمع في غدير كَرَعٌ ، وقد شرِبنا الكَرَع ، وأروينا نَعمَنا بالكَرَع . ومنه قول الراعي يصف إبلاً وراعيَها :
يَسُنُّها آبِلٌ ما إنْ يجزِّئها
جَزْءاً شديداً وما إنْ ترتَوي كَرَعا
وروي عن عكرمة أنه كرِه الكَرْع في النهر .
شمر عن أبي زيد : الكَرْع : أن يشرب الرجل بفَّيهِ من النَّهر غير أن يشرب بكفَّيه أو بإناء . وكلُّ شيء شربتَ منه بفيك من إناء أو غيره فقد كرَعتَ فيه . وقال الأخطل :
يُروى العِطاشَ لها عَذْبٌ مقَبَّلهُ
إذا العِطاشُ على أمثاله كَرَعوا
والكارع : الذي رمَى بفمه في الماء .
وقال أبو عمرو : الكَرِيع : الذي يشرب بيديه من النهر إذا فَقَد الإناء .
وقال أبو عبيد : الكارعات والمُكْرِعات من النخيل : التي على الماء . وقد أكرعَتْ وكرعت ، وهي كارعةٌ ومُكْرِعة . وقال ابن الأعرابي : المكرِعات من الإبل : اللواتي تدخل رؤوسها إلى الصِّلاء فيسودُّ أعناقها . وقال الأخطل :
ولا تنزلْ بجعديَ إذا ما
تردَّى المُكرَعاتُ من الدُّخانِ
وجعل غيره المكرعات هاهنا النَّخيلَ النابتةَ على الماء ، كما قال لبيدٌ يصف نخلاً :
يشربن رِفْهاً عراكا غير صادرة
فكلُّها كارعٌ في الماء مغتَمرُ
وقال الليث : كرعَ الإنسان في الماء يكرع كرْعاً وكُروعاً ، إذا تناولَه بفيه من موضعه . وكرع في الإناء ، إذا أمال نحوه عنقَه فشرِب منه . وقال النابغة :
بصهباء في حافاتها المسك كارع
أي مجعول فيه . وقال شمر : أنشدَنيه أبو عدنان :
بزوراء في أكنافها المسك كارع
قال : والكارع الإنسان ، أي أنتَ المِسك لأنّك أنت الكارعُ فيها ، أي نَفَسُك مثل المسك .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : إذا سالَ أنفٌ من الحَرَّة فهو كُراع . وقال غيره : الكُراع : ركنٌ من الجبل يعترض في الطريق . وكُراع الغَمِيم : موضع معروف بناحية الحجاز . وفرسٌ مُكرَع القوائم : شديدها . قال أبو النجم :
أحقبُ مجلوزٌ شَواهُ مُكرَعْ
وأكارعُ الأرضِ : أطرافُها القاصية ، شبِّهت بأكارع الشاة ، وهي قوائمها . والأكارع من الناس : السَّفِلة ، شُبِّهوا بأكارع الدوابّ ، وهي قوائمها . وفي الحديث : ( لا بأس بالطلَب في أكارع الأرض ) .
وقال الليث : جارية كرعةٌ : مِغْليمٌ . ورجل كرِعٌ ، وقد كَرِعت إلى العمل كَرَعاً .
قال : والكُراع من الإنسان : ما دونَ الرُّكبة ، ومن الدوابّ : ما دُونَ كعوبها . ويقال هذه كُراعٌ ؛ وهي الوظيف . قال : وكُراع كلِّ شيء : طرَفه . وكُراع الأرض : ناحيتُها .
أبو عبيد عن أبي عمرو : الأكرع : الدقيق مقدَّم الساقين ، وفيه كَرَعٌ ، أي دقّة . وقال أبو عمرو أيضاً فيما روى عَمرو عنه : تطهَّر الغلام ، وتكرَّعَ ، وتمكَّى ، إذا تطهَّر للصلاة .
وقال الليث : الكُراع : اسمٌ يجمع الخَيلَ والسِّلاح إذا ذُكر مع السلاح . والكُراع : الخيلُ نفسُها . ورِجلا الجنْدَب : كُراعاه . ومنه قول أبي زُبَيدٍ الطائي :
ونفى الجُندَبُ الحَصَى بكُرَاعيه وأوفى في عُوده الحِرباءُ
ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال أكرعَك الصَّيدُ ، وأخْطَبك ، وأصقبك ، وأقنى لك ، بمعنى أمكنك . وكرِع الرجلُ ، إذا تطيَّبَ بطيبٍ فصاكَ به ، أي لصِقَ به . والكَرَّاع : الذي يخادِن الكَرَعَ ، وهم السِّفَلُ من
الناس ، يقال للواحد كَرَعٌ ثم هلَّم جرّا . والكرَّاع : الذي يسقى مالَه بالكَرَع ، وهو ماء السماء وفي الحديث : أن رجلا سمع قائلاً يقول في سحابة : ( اسقِي كَرَعَ فلان ) ، وإنَّما أراد موضعاً يجتمع فيه ماء السماء فيسقي به صاحبُه زرعَه .
أبو عبيد عن أبي زيد : أكرعَ القومُ ، إذا أصابوا الكرَع ، وهو ماء السَّماء ، فأوردوه إبلَهم .
كعر : أبو عبيد عن الأصمعي : إذا حَمَل الحُوارُ في سَنامه شحماً فهو مُكْعِرٌ ، وقد أكعرَ إكعاراً .
وفي ( النوادر ) : مرَّ فلانٌ مُكعِراً ، إذا مرَّ يعدو مُسرِعاً . والكَيْعَر من الأشبال : الذي قد سَمِن وحَدَرَ لحمُه .
الليث : كَعِر الصبيُّ كَعَراً ، إذا امتلأ بطنُه من كثرة الأكل . وكَعِرَ بطنُه كَعَراً أيضاً ، إذا سَمِن . وقال ابن الأعرابي في كَعِر الصبيّ وكَعِر بطنُه مثله .
ركع : صلاة الصُّبح ركعتان ، وصلاة الظهر أربع ركعات . وكلُّ قَومةٍ يتلوها الركوع والسجدتان من الصَّلواتِ كلِّها فهي ركعة . ويقال ركَع المصلِّي ركعةً وركعتين وثلاث ركَعات . وأما الرُّكوع فهو أن يَخفض المصلّي رأسَه بعد القَومة التي فيها القراءةُ حتَّى يطمئنَّ ظهره راكعاً . يقال ركع ركوعاً ، والأول تقول فيه رَكع ركعةً . وقال لبيد :
أدِبُّ كأنِّي كلَّما قُمتُ راكعُ
فالراكع المنحني في قول لبيد .
وكلُّ شيء ينكَبُّ لوجهه فتمسُّ ركبتُه الأرض أولاً تمسُّها بعد أن يخفض رأسه فهو راكع ، وجمع الراكع رُكَّعٌ ورُكوع .
وكانت العرب في الجاهلية تسمِّي الحنيفَ راكعاً ، إذا لم يعبُد الأوثان . ويقولون : ركَعَ إلى الله .
ومنه قول الشاعر :
إلى ربّه ربِّ البرية راكعُ
ويقال : ركع الرجلُ ، إذا افتقرَ بعد غنًى وانحطَّت حالُه . وقال الشاعر :
ولا تهينَ الفقير عَلَّكَ أن ترْ
كعَ يوماً والدَّهرُ قد رفَعَه
أراد : ولا تهيننْ ، فجعل النون ألفاً ساكنة ، فاستقبلها ساكن آخر فسقطت .

### Türkçe

باب العين والكاف مع الراء
**عكر** ، **عرك** ، **كرع** ، **كعر** ، **ركع** : kullanımdadırlar.

**عكر** : Ebû ʿUbeyd: **عَكِرَ الماءُ عكَراً**, bulanıklaştığı zaman; ve aynı şekilde **النبيذ** de. Ve **أعكرته** ve **عكّرته**: onda **عكَراً** yaptım (ona bulanıklık kattım).

Ve hadiste: (Siz **العكارون**sunuz, kaçanlar değilsiniz) İbnü’l-Aʿrâbî dedi: **العكّار**: savaşta bir defadan sonra bir defa (tekrar tekrar) yüklenen kimsedir. Başkası dedi: **العكّار**: savaşta arkasını dönüp sonra dönerek geri hücum eden kimsedir. Denir: **عَكَر** ve **اعتكر** bir mânâdadır.

El-Liḥyânî dedi: **اعتكر الشبابُ**: devam edip sabit kaldığı, nihayetine varıncaya kadar. Başkası dedi: **اعتكر الليلُ**: karalığı karıştığı zaman. Ve şu beyit okundu:
Ve gece **اعتكر** ettiği vakit gecenin (karanlığını) zorla sürerim

Hâtim b. Maḥbûb bana ʿAbdülcebbâr’dan, o Süfyân’dan, o ʿAbdülmelik b. ʿUmeyr’den haber verdi; dedi ki: ʿAmr b. Ḥureys, Esedî **أبا العُريانِ**’ı ziyaret etti; ona dedi: Kendini nasıl buluyorsun? O da ona şu beyitleri okudu:
Yürüyüşün yakınlaşması ve görmede kötülük
Ve hatırlanacak şeylerde unutkanlığın çokluğu
Ve gece **اعتكَر** ettiği zaman uykunun azlığı
Ve güzel kadını temizlikten önceki öpüşte terk edişim

El-Leys dedi: **اعتكر العسكرُ**: bir kısmı bir kısmının üzerine döndüğü (karıştığı) zaman; artık sayılmasına güç yetmez. Ve **اعتكر المطر**: şiddetlendiği zaman. Ve **اعتكرت الرياح**: tozla geldiği zaman.

İbn Şümeyl dedi: **طعام معتكِر**: yani çok (yemek).

Ebû ʿUbeyd, Ebû Zeyd’den: **العكَرة**: develerin çok olanı.

El-Leys dedi: **العكَر**: **النَّبيذ**’in tortusu. Dedi: ve develerden **العَكَر**: beş yüzün üstü olan.

Ebû ʿUbeyd, Ebû ʿUbeyde’den: **العِكْر**: asıl/kök. Ve falan kimse **عِكره**’ine döndü. Ve şu beyit okundu:
Onun **عِكْر**’ının madenine mutlaka dönecektir
Gecenin yürüyüşü ve bağışları almak

Ebû ʿAmr dedi: **لبنٌ عكركرٌ**: kalın (koyu). Ve şu beyit okundu:
Onları **اللَّبنِ العكركرِ** ile acıya boğdu
Isırıcı; soyu ve unsuru itibarıyla alçak

Ve denir: falan kimse **عِكرةَ** toprağını sattı; yani aslını.

Ve **العكَدة** ve **العَكَرة**: dilin kökü.

Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **العكَر**: kılıç ve başkası üzerinde pas. Dedi: ve el-Mufaḍḍal bana şu beyiti okudu:
Böylece ben, üzerinde **فِرِنْد** olmayan kılıç gibi oldum
Ve üzerine **الخَبَاطُ** ve **العكَرَا** yükseldi

Dedi: **الخَباط**: toz. Ve **العكر**’ı **الهاء** üzerine atfetti; sanki şöyle dedi: ve üzerine yükseldi, yani kılıcın üzerine; ve toz onun **عكر**’ını yaptı. Dedi: **الهاء**’yı **الخباط** için yapan hata etmiştir; çünkü Araplar zamirle anılanı açık ismin önüne geçirmezler.

**عرك** : Hadiste: **العَرَكيَّ** Peygamber’e (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) deniz suyuyla temizlik hakkında sordu. Ebû ʿUbeyd, Ebû ʿAmr’dan: **العَرَكيُّ**: balıkçı; çoğulu **عَرَك**. Dedi: bundan dolayı gemicilere **عَرَك** denildi; çünkü onlar balık avlarlar. Züheyr dedi:
Onlarla birlikte kılavuzlar, serbest kum tepesini kaplar; tıpkı
**العَرَكُ**’un, gemileri derin denizin dalgasıyla kaplaması gibi

Ebû ʿUbeyd, el-Aṣmaʿî’den: **العَرَك** ve **العَرِك**: ses.

Başkası dedi: **العَروك**: semizliğinden ve hörgücünden bir kalıntı bulunan dişi deve; bu, hörgücü elle **يُعرَك** edilinceye kadar bilinmez. Başkası dedi: **العَركيّة**: fâhişe kadın. İbn Muḳbil, en-Neceşî’yi hicvederek dedi:
Ve onu, bir **عَرَكيّة** dokumacı getirdi
Onun temizliğinde iki adam çekişir

Ve **العِراك**: develerin su üzerinde sıkışmasıdır; ve **اعتركت** **اعتراكاً**. Ve erkeklerin savaşta **اعتراك**’ı: onların sıkışması; ve bazılarının bazısını **عَرْك** etmesi.

Ve **المعركة**: karşılaştıklarında içinde **يعتركون** ettikleri yer; çoğulu **المعارك**. Ve denir: **عاركتُه** **عراكاً** ve **معاركة**; ve bununla adama **مُعارِكاً** adı verildi.

Ve denir: **عركتُ الأديم عَرْكاً**: onu ovduğum zaman, ovma ile. Ve **عركت القومَ في الحرب عَركاً**.

Ve **عريكة البعير**: yük onu **عرَكه** ettiği zaman hörgücü; çoğulu **العَرِيكُ**. Ve denir: falan kimse **لليِّنُ العريكة**’dır: ahlâkı yumuşak, kolay olduğu zaman.

Ve falan kimse **شديد العريكة**’dir: nefsi şiddetli, onurlu olduğu zaman.

Ve bir yer **معروكة**; ve **عَرِكت**: hayvanlar onu otlamadan soyup çıplak bıraktığı zaman.

Ve bir dişi deve **عَرُوك**: semizliği zayıflığından ancak yoklayarak bilinirse.

Ve denir: Onunla **عَرْكةً** yahut **عَرْكتين** karşılaştım: yani bir kere yahut iki kere. Ve onunla **عَرَكات** karşılaştım.

Ve hadiste: Peygamber’in (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) bazı eşleri ihramlı idi; **العِراك**’ı, **تُفِيض** etmeden önce zikretti. Ve **العِراك**: hayızdır. Ve **امرأة عارك**: yani hayızlı. Ve **عَرَكت** **تَعْركُ** **عِراكاً**. Ve **نساءٌ عواركُ**: yani hayızlılar.

Ve bir adam **عَرِكٌ**: şiddetli, yere seren, dayanılmaz olduğu zaman. Ve bir kavim **عركون**.

Ebû ʿUbeyd, el-ʿAdabbas el-Kinânî’den: **العَرْك** ve **الحازّ** birdir; o da dirseğin kolda yarıp ete ulaşması ve deriyi **الكِرْكِرة**’nin keskinliğiyle kesmesidir. Şair, dirseği ayrık bir deveyi vasfederek dedi:
Az **العرك** eder; onun iki dirseğini terk eder

Ebû ʿUbeyd, Ebû Zeyd’den dedi: kadınlardan **العركركة**: eti çok, gevşek etli, çirkin olan. Ve Araplardan birden fazlasını işittim; derlerdi: **ناقةٌ عَركركةٌ**; çoğulu **عَرَكْركات**: iri, semiz olduğu zaman. Bir bedevî bana şu beyiti okudu:
Ey yükümün iki arkadaşı, geceleyin kalkın
Ve iki hörgüçlü **عَركركاتٍ**’ı yaklaştırın

Ebû’l-ʿAbbâs, İbnü’l-Aʿrâbî’den: bir deve; onda **ضاغطٌ عركرك** vardır. Ve şu beyit okundu:
**عَرَكْركِ** bir **ضاغط** sahibinden daha sabırlı
Göğsünün iki yanını çökmeye (yatmaya) attı

El-Leys dedi: **ركَبٌ عركرك**: kadınların binek semerlerinden iri olan. Dedi: aslı üç harflidir; lafzı beş harflidir.

Şücâʿ es-Sülemî dedi: **اعترك القوم واعتوَكوا**: sıkıştıkları zaman.

ʿAmr, babasından: falan kimse **ميمون العريكة**’dir; ve **الحريكة** ve **السَّليقة** ve **النقيمة** ve **النقيبة** ve **النخيجة** ve **الجَبِيلة** ve **الطبيعة**: bir mânâdadır.

**كرع** : Şemmer, Ebû ʿAmr’dan: **أكرعَ القومُ**: gök onlara boşalıp su birikinti yaptı da develerini gök suyundan suladıkları zaman.

Ben dedim: Arapların, gök suyu bir gölcükte toplandığı zaman ona **كَرَعٌ** dediklerini işittim; ve biz **الكَرَع** içtik; ve hayvanlarımızı **بالكَرَع** kandırdık. Ve bundan, er-Râʿî’nin, develeri ve çobanını vasfederek sözü:
Onları bir deveci sürer; onları paylaştırmaz
Şiddetli bir paylaştırma ile; ve **كَرَعا** kanmazlar

Ve ʿİkrime’den rivayet edildi ki nehirde **الكَرْع**’ı kerih görürdü.

Şemmer, Ebû Zeyd’den: **الكَرْع**: adamın, elleriyle yahut bir kapla içmeksizin, nehirden ağzıyla içmesidir. Ve bir kaptan yahut başkasından ağzınla içtiğin her şeyde, onda **كرَعتَ** etmiş olursun. El-Aḫṭal dedi:
Susuzları, onun için, önü tatlı (su) ile sular
Susuzlar, benzerleri üzerine **كَرَعوا** ettikleri zaman

Ve **الكارع**: ağzını suya atan kimsedir.

Ebû ʿAmr dedi: **الكَرِيع**: kap kaybolduğu zaman nehirden elleriyle içen kimsedir.

Ebû ʿUbeyd dedi: hurmalıklardan **الكارعات** ve **المُكْرِعات**: su üzerinde olanlardır. Ve **أكرعَتْ** ve **كرعت**; o **كارعةٌ** ve **مُكْرِعة**’dır. İbnü’l-Aʿrâbî dedi: develerden **المكرِعات**: başlarını **الصِّلاء**’a sokanlar; boyunları kararır. El-Aḫṭal dedi:
Ve **جعديَ**’de konaklama; ne zaman ki
**المُكرَعاتُ** dumandan düşüp yuvarlanır

Başkası burada **المكرعات**’ı, Lebîd’in hurmayı vasfederek dediği gibi, su üzerinde biten hurmalar yaptı:
Rahatça içerler; **عراكا**; dönüp giden değil
Hepsi suda **كارعٌ**; dalmış

El-Leys dedi: **كرعَ الإنسان في الماء يكرع كرْعاً وكُروعاً**: onu yerinden ağzıyla aldığı zaman. Ve **كرع في الإناء**: boynunu ona doğru eğip ondan içtiği zaman. En-Nâbiġa dedi:
Kenarlarında miskin **كارع** olduğu bir **صهباء** ile
Yani içine konulmuş. Şemmer dedi: Ebû ʿAdnân bana onu okuttu:
Kenarlarında miskin **كارع** olduğu bir **زوراء** ile

Dedi: ve **الكارع** insandır; yani sen misksin; çünkü sen onda **الكارع**sın; yani nefesin misk gibidir.

Ebû ʿUbeyd, el-Aṣmaʿî’den: **الحَرَّة**’den bir burun akarsa o **كُراع**’dır. Başkası dedi: **الكُراع**: yolda karşıdan çıkan dağın bir köşesidir. Ve **كُراع الغَمِيم**: Hicaz tarafında bilinen bir yerdir. Ve bir at **مُكرَع القوائم**: bacakları kuvvetli. Ebû’n-Necm dedi:
**مُكرَعْ**; incikleri bağlanmış, kalçaları çıplak

Ve **أكارعُ الأرضِ**: onun uzak uçlarıdır; koyunun **أكارع**’ına benzetildi; o da onun ayaklarıdır. Ve insanlardan **الأكارع**: aşağı tabaka; binek hayvanlarının **أكارع**’ına benzetildiler; o da onların ayaklarıdır. Ve hadiste: (Yerin **أكارع**’ında talep etmekte sakınca yoktur).

El-Leys dedi: **جارية كرعةٌ**: **مِغْليمٌ**. Ve bir adam **كرِعٌ**; ve ben işe **كَرِعت** oldum, **كَرَعاً**.

Dedi: ve insandan **الكُراع**: dizin altı; ve binek hayvanlarından: topuklarının altı. Ve denir: bu bir **كُراعٌ**’dır; o **الوظيف**’tir. Dedi: her şeyin **كُراع**’ı: onun ucudur. Ve **كُراع الأرض**: onun tarafıdır.

Ebû ʿUbeyd, Ebû ʿAmr’dan: **الأكرع**: inciklerin ön kısmı ince olan; onda **كَرَعٌ** vardır: yani incelik. Ebû ʿAmr da, ʿAmr’ın ondan rivayet ettiğine göre: çocuk temizlendi, ve **تكرَّعَ** etti, ve **تمكَّى** etti: namaz için temizlendiği zaman.

El-Leys dedi: **الكُراع**: silahla birlikte zikredildiği zaman atı ve silahı toplayan bir isimdir. Ve **الكُراع**: atın kendisidir. Ve çekirgenin iki ayağı: onun iki **كُراع**’ıdır. Ebû Zübeyd et-Tâî’nin sözü bundandır:
Çekirge, iki **كُراع**’ıyla çakılı uzaklaştırdı; ve kertenkele, çubuğunda tamamladı

Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: denir: av seni **أكرعَك** etti, ve seni **أخْطَبك** etti, ve seni **أصقبك** etti, ve sana **أقنى** etti: “sana mümkün kıldı” mânâsında. Ve adam **كرِع** oldu: bir koku ile kokulandı da o ona yapıştı; yani ona yapıştı. Ve **الكَرَّاع**: **الكَرَع** ile dostluk eden kimsedir; onlar insanların aşağı tabakasıdır; tekine **كَرَعٌ** denir, sonra böylece sürer gider. Ve **الكرَّاع**: malını **بالكَرَع** ile sulayan kimsedir; o da gök suyudur. Ve hadiste: bir adam, bir söyleyenin bir bulutta şöyle dediğini işitti: (Falanın **كَرَع**’ını sula); o, ancak gök suyunun toplandığı bir yeri kastetti; sahibi onunla ekinini sular.

Ebû ʿUbeyd, Ebû Zeyd’den: **أكرعَ القومُ**: **الكرَع**’a isabet ettikleri zaman; o gök suyudur; onu develerine suvarırlar.

**كعر** : Ebû ʿUbeyd, el-Aṣmaʿî’den: yavru deve hörgücünde yağ taşıdığı zaman o **مُكْعِرٌ**’dir; ve **أكعرَ إكعاراً** etti.

Ve (**النوادر**)’de: falan kimse **مُكعِراً** geçti: koşarak, hızlı geçtiği zaman. Ve aslan yavrularından **الكَيْعَر**: semizlemiş ve eti sarkmış olan.

El-Leys: **كَعِر الصبيُّ كَعَراً**: çok yemekten karnı dolduğu zaman. Ve **كَعِرَ بطنُه كَعَراً** da: semirdiği zaman. İbnü’l-Aʿrâbî, **كَعِر الصبيّ** ve **كَعِر بطنُه** hakkında: onun gibidir dedi.

**ركع** : Sabah namazı iki rekattır; öğle namazı dört rekattır. Bütün namazlarda, ardından rükû ve iki secde gelen her bir kıyam bir **ركعة**’dır. Ve denir: namaz kılan **ركَع** bir **ركعة** ve iki ve üç **رَكَعات**. Rükû ise, namaz kılanın, içinde kıraat olan kıyamdan sonra başını indirip, sırtı rükû halinde yatışıncaya kadar (sükûnet buluncaya kadar) indirmesidir. Denir: **ركع ركوعاً**; birincide ise **رَكع ركعةً** dersin. Lebîd dedi:
Yavaşça yürürüm; sanki ben, her ne zaman kalksam, **راكعُ**um

Lebîd’in sözünde **الراكع**: eğilen kimsedir.

Ve her şey yüzüstü kapanıp da dizleri yere önce değerse, başını indirdikten sonra yere değen ilk şey dizleri olursa, o **راكع**tır; **الراكع**’ın çoğulu **رُكَّعٌ** ve **رُكوع**dur.

Araplar cahiliye devrinde, putlara tapmadığı zaman **الحنيف**’e **راكعاً** derlerdi. Ve derlerdi: **ركَعَ إلى الله**.

Ve bundan şairin sözü:
Yaratılmışların Rabbi olan Rabbine **راكعُ**

Ve denir: adam **ركع** etti: zenginlikten sonra fakir düştüğü ve hâli aşağı indiği zaman. Şair dedi:
Fakiri hor görme; umulur ki sen
Bir gün **تركعَ** olursun; hâlbuki zaman onu yükseltmiştir

Muradı: “**ولا تهيننْ**” idi; nûnu sâkin bir elif yaptı; onunla başka bir sâkin karşılaştı da düştü.
