# كعع (ك-ع-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B9%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ع - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والكاف
)ع ك، ك ع( عك: العُكَّةُ عُكَّة السمن أصغر من القربة، وتُجمع عِكاكا وعُكّا. والأُكَّةُ لغة في العُكَّة فورة الحَرّ شديدة في القيظ، تُجعل الهمزةُ بدل العين.
قال الساجعُ: وإذا طلعت العُذرةُ، لم يبق بعُمان بُسرَةٌ، ولا لأكّارٍ بُرَّة، وكانت عُكَّةٌ نكرة على أهل البصرة. وتُجمعُ عكاكا.
والعُكَّة: رَمْلَةٌ حمِيتْ عليها الشمسُ. وحرٌ عَكِيكٌ، ويومٌ عَكيكٌ، أي شديد الحرِّ، قال طرفة:
تطرد القُرّ بحرّ صـادقٍ		وعَكيكَ القيظ إن جاء بِقُرّ
يصف جارية. وعكيك الصيف: إذا جاء بحرٍ مع سكون الريح.
وَعَكُّ بن عدنان أو مَعَدّ، وهو أبو قَومٍ باليمن.
والعَكَوَّكُ: الرجل القصير المُلَزَّزُ المقتَدرِ الخَلْقِ، إلى القِصَر كله.
والمِعَكُّ -مُشَدَّد الكاف- من الخيل: الذي يجري قليلاً فيحتاجُ إلى الضَّرب.
والعَكَنْكَع: الذَّكر الخبيث من السَّعالِي، قال الراجز يذكر امرأة وزوجها:
كأنّها وهو إذا استَبَّا مـعـا		غُولٌ تُداهي شَرساً عَكَنْكَعا
كع: رجُلٌ كَعٌ، كاعٌّ -بالتشديد- وقد كَعَّ كُعوعاً: إذا تَلَكَّأ وجَبُنَ، قال:
وإنّي لكَرّارٌ بسيفي لَدى الوغى		إذا كان كَعُّ القوم لِلرّحلِ لازما
وأكَعَّهُ الفرق عن ذلك، فهو لا يمضي في حَزم ولا عَزْم، وهو العاجز الناكِصُ على عَقِبَيه.
وكَعْكَعَةُ الخوف تجري مَجْرَى الاكعاع، قال:
كَعْكَعْتُهُ بالرَّجْمِ والتَنَجِّهِ
والكَعْكُ: الخُبزُ اليابس، قال:
يا حبَّذا الكَعْكُ بلحمٍ مَثْرُودْ		وخُشْكَنانٍ بسويق مَقْنُودْ
ويقال: أَكَعَّهُ الرّجُلُ عن كذا يُكِعُّه إذا حبسه عن وجهه.

##### Türkçe

باب العين والكاف
)ع ك، ك ع( **عك**: **العُكَّةُ**: **عُكَّة السمن** tulumdan daha küçük olan (yağ) kabıdır; **عِكاكا** ve **عُكّا** diye çoğul yapılır. **الأُكَّةُ**, **العُكَّة** hakkında bir dildir: yaz sıcağında şiddetli bir sıcaklık dalgası; hemze, aynın yerine konulur.
Secili söyleyen dedi ki: “**العُذرةُ** doğduğu vakit, Umân’da bir **بُسرَةٌ** kalmaz; ne de bir **أكّارٍ** için bir **بُرَّة**; ve **عُكَّةٌ** Basra halkına karşı nekre idi.” Ve **عكاكا** diye çoğul yapılır.
Ve **العُكَّة**: güneşin üzerinde kızdırdığı bir kum tepeciğidir. Ve **حرٌ عَكِيكٌ** ve **يومٌ عَكيكٌ**, yani sıcağı şiddetli; **طرفة** dedi ki:
تطرد القُرّ بحرّ صـادقٍ		وعَكيكَ القيظ إن جاء بِقُرّ
Bir cariyeyi vasfeder. Ve **عكيك الصيف**: rüzgârın sükûnetiyle birlikte bir sıcak geldiği vakit.
Ve **عَكُّ بن عدنان** yahut **مَعَدّ**; o, Yemen’de bir kavmin babasıdır.
Ve **العَكَوَّكُ**: kısa, sıkı yapılı, yaratılışı güçlü, bütünüyle kısalığa (meyilli) adamdır.
Ve **المِعَكُّ** -kâfı şeddeli- atlardan: az koşan, bu yüzden dövmeye ihtiyaç duyan (attır).
Ve **العَكَنْكَع**: **السَّعالِي**den habis erkek; recez söyleyen, bir kadını ve kocasını anarak dedi ki:
كأنّها وهو إذا استَبَّا مـعـا		غُولٌ تُداهي شَرساً عَكَنْكَعا

**كع**: **رجُلٌ كَعٌ**; **كاعٌّ** -şedde ile-; ve **كَعَّ كُعوعاً**: ağır davrandığı ve korkaklık ettiği vakit; dedi ki:
وإنّي لكَرّارٌ بسيفي لَدى الوغى		إذا كان كَعُّ القوم لِلرّحلِ لازما
Ve korku onu bundan **أكَعَّهُ** etti; artık ne bir ciddiyetle ne de bir azimle ilerler; o, aciz, topukları üzerinde geri dönen kimsedir.
Ve **كَعْكَعَةُ الخوف** **الاكعاع**ın cereyan ettiği yol üzere cereyan eder; dedi ki:
كَعْكَعْتُهُ بالرَّجْمِ والتَنَجِّهِ
Ve **الكَعْكُ**: kuru ekmektir; dedi ki:
يا حبَّذا الكَعْكُ بلحمٍ مَثْرُودْ		وخُشْكَنانٍ بسويق مَقْنُودْ
Ve denilir: adam onu şu şeyden **أَكَعَّهُ** eder, onu **يُكِعُّه**: onu yönünden alıkoyduğu vakit.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أكَعَّهُ الفَرَقُ إكْعاعاً، إذا حبسه عن وجهه. وكَعَّ يَكِعُّ كُعوعاً. وحكى يونس يَكُعُّ بالضم. قال سيبويه: يَكِعُّ بالكسر أجْوَدُ. فهو كَعٌّ وكاعٌّ. وقال أبو زيد: كَعَعْتُ وكَعِعْتُ لغتان.

##### Türkçe

**أكَعَّهُ** **الفَرَقُ** **إكْعاعاً**: onu, eğer onu yönünden alıkoyduysa (alıkoyar). Ve **كَعَّ** **يَكِعُّ** **كُعوعاً**. Yûnus, **يَكُعُّ** (ötre ile) diye nakletti. Sîbeveyh dedi: **يَكِعُّ** (kesre ile) daha iyidir. O hâlde o, **كَعٌّ** ve **كاعٌّ**dur. Ebû Zeyd dedi: **كَعَعْتُ** ve **كَعِعْتُ** iki dildir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك ع ع
كع الرجل وكعكعه الخوف فتكعكع‏.‏

##### Türkçe

ك ع ع
Adam **كع** etti; korku onu **كعكع** etti; böylece **فتكعكع** etti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَعُّ والكاعُّ: الضعِيفُ العاجُِ، وزنه فَعْلٌ؛ حكاه الفارسي. ورجل كعُّ الوجه: رقِيقُه. ورجل كُعْكُعٌ، بالضم، أَي جَبانٌ ضعيف. وكَعَّ يَكِعُّ ويَكُعُّ، والكسر أَجْوَدُ، كَعاً وكُعُوعاً وكَعاعةً وكَيْعُوعةً فهو كَعٌّ وكاعٌّ؛ قال الشاعر:
إِذا كان كَعُّ القوْمِ للرَّحْلِ أَلْزَما قوله« للرحل ألزما» كذا بالأصل، والذي في الصحاح: للدحل لازما.
قال أَبو زيد: كَعَعْتُ وكَعِعْتُ لغتان مثل زَلَلْتُ وزَلِلْتُ. وقال ابن المظَفَّر: رجل كَعٌّ كاعٌّ، وهو الذي لا يَمْضِي في عَزْمٍ ولا حَزْمٍ، وهو الناكِصُ على عَقِبَيْه. وفي الحديث: ما زالت قريش كاعّةً حتى مات أَبو طالب، فلما مات اجْتَرَؤُوا عليه؛ الكاعّةُ جمع كاعٍّ، وهو الجبان، أَراد أَنهم كانوا يجْبُنُون عن النبي، صلى الله عليه وسلم، في حياة أَبي طالب، فلما مات اجترؤوا عليه، ويروى بتخفيف العين. وتَكَعْكَعَ: هابَ القومَ وتركهم بعدما أَرادهم وجَبُنَ عنهم، لغة في تَكَأْكَأَ وتَكَعْكَعَ الرجلُ وتَكَأْكَأَ إِذا ارْتَدَعَ. وفي حديث الكسوف: قالوا له ثم رأَيناك تَكَعْكَعْتَ أَي أَحْجَمْتَ وتأَخَّرْتَ إِلى وراءُ. وأَكَعَّه الخوفُ وكعكعه: حبسه عن وجهه، وكعكعه فتكعكع: حبسه فاحتبس؛ وأَنشد لمتمم بن نويرة:
ولكِنَّني أَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،
إِذا بَعْضُ مَنْ يَلْقَى الخُطوبَ تَكَعْكَعا
وأَصل كَعْكَعْتُ كَعَّعْتُ، فاستثقلت العرب الجمع بين ثلاثة أَحرف من جنس واحد ففرقوا بينهما بحرف مكرّر، وأَكَعَّه الفَرَقُ إِكْعاعاً إِذا حَبَسَه عن وجهه. وكَعْكَعَ في كلامِه كَعْكَعةً وأَكَعَّ: تَحَبَّسَ، والأَوّل أَكثر. وكَعْكَعَه عن الوِرْدِ: نَحّاه؛ عن ثعلب.

##### Türkçe

**الكَعُّ** ve **الكاعُّ**: zayıf, âciz; vezni **فَعْلٌ**’dür; bunu el-Fârisî nakletti.

Ve **رجل كعُّ الوجه**: onun ince (yüzlü) olanı. Ve **رجل كُعْكُعٌ** (ضم ile): yani korkak, zayıf. Ve **كَعَّ يَكِعُّ ويَكُعُّ**; ve kesre daha iyidir; **كَعاً** ve **كُعُوعاً** ve **كَعاعةً** ve **كَيْعُوعةً**; o hâlde o **كَعٌّ** ve **كاعٌّ**’dır; şair dedi ki:

**إِذا كان كَعُّ القوْمِ للرَّحْلِ أَلْزَما**
Onun sözü “**للرحل ألزما**” böyledir; asılda böyle, ve Sıhâh’ta olan: **للدحل لازما**.

Ebû Zeyd dedi: **كَعَعْتُ** ve **كَعِعْتُ** iki lugattır; **زَلَلْتُ** ve **زَلِلْتُ** gibi. Ve İbnü’l-Muzaffar dedi: **رجل كَعٌّ كاعٌّ**: o, bir azimde de bir hazmda da ilerlemeyen kimsedir; ve o, iki topuğu üzerine geri dönen kimsedir. Ve hadiste: “Kureyş, Ebû Tâlib ölünceye kadar **كاعّةً** olmaya devam etti; o ölünce ona karşı cüret ettiler”; **الكاعّةُ** **كاعٍّ**’in cemidir; ve o korkaktır; muradı: Ebû Tâlib’in hayatında Peygamber’den, sallallahu aleyhi ve sellem, çekiniyorlardı; o ölünce ona karşı cüret ettiler; ve **العين**’in tahfîfiyle de rivayet olunur. Ve **تَكَعْكَعَ**: kavimden çekindi ve onları, onları istemesinden sonra, terk etti ve onlardan korkaklık etti; **تَكَأْكَأَ**’da bir lugattır. Ve **تَكَعْكَعَ الرجلُ** ve **تَكَأْكَأَ**: geri durduğu zaman. Ve küsûf hadîsinde: ona dediler, sonra seni **تَكَعْكَعْتَ** gördük; yani geri durdun ve geriye doğru arkaya çekildin. Ve korku onu **أَكَعَّه** ve onu **كعكعه**: onu yönünden alıkoydu; ve onu **كعكعه** de o hâlde **فتكعكع**: onu alıkoydu da alıkonuldu; ve Mütemmim b. Nüveyre’den inşâd etti:

**ولكِنَّني أَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،
إِذا بَعْضُ مَنْ يَلْقَى الخُطوبَ تَكَعْكَعا**

Ve **كَعْكَعْتُ**’un aslı **كَعَّعْتُ**’tur; Araplar bir cinsten üç harfi bir araya getirmeyi ağır gördüler de ikisinin arasını tekrarlanmış bir harfle ayırdılar. Ve korku onu **أَكَعَّه** **إِكْعاعاً**: onu yönünden alıkoyduğu zaman. Ve o, sözünde **كَعْكَعَ** **كَعْكَعةً** ve **أَكَعَّ**: tutuldu; ve birincisi daha çoktur. Ve onu suya varıştan **كَعْكَعَه**: onu uzaklaştırdı; Sa‘leb’den.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَعَّ
كَعَّ I ,  U ( n. ac. كُعُوْع 27 ),
a.  Was weak; was timid.

أَكْعَعَ
أَكْعَعَ IV ,
a.  Frightened, scared.

كَعّ
كَعّ 1 ,
a.  Weak; timid, faint-hearted.

##### Türkçe

**كَعَّ**
**كَعَّ** I, U (mastarı **كُعُوْع** 27),
a. Zayıf oldu; ürkek oldu.

**أَكْعَعَ**
**أَكْعَعَ** IV,
a. Korkuttu, ürküttü.

**كَعّ**
**كَعّ** 1,
a. Zayıf; ürkek, yüreksiz.
