# كعع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B9%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كعع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كعع

الكَعُّ والكاعُّ: الضعِيفُ العاجُِ، وزنه فَعْلٌ؛ حكاه الفارسي. ورجل كعُّ الوجه: رقِيقُه. ورجل كُعْكُعٌ، بالضم، أَي جَبانٌ ضعيف. وكَعَّ يَكِعُّ ويَكُعُّ، والكسر أَجْوَدُ، كَعاً وكُعُوعاً وكَعاعةً وكَيْعُوعةً فهو كَعٌّ وكاعٌّ؛ قال الشاعر:
إِذا كان كَعُّ القوْمِ للرَّحْلِ أَلْزَما قوله« للرحل ألزما» كذا بالأصل، والذي في الصحاح: للدحل لازما.
قال أَبو زيد: كَعَعْتُ وكَعِعْتُ لغتان مثل زَلَلْتُ وزَلِلْتُ. وقال ابن المظَفَّر: رجل كَعٌّ كاعٌّ، وهو الذي لا يَمْضِي في عَزْمٍ ولا حَزْمٍ، وهو الناكِصُ على عَقِبَيْه. وفي الحديث: ما زالت قريش كاعّةً حتى مات أَبو طالب، فلما مات اجْتَرَؤُوا عليه؛ الكاعّةُ جمع كاعٍّ، وهو الجبان، أَراد أَنهم كانوا يجْبُنُون عن النبي، صلى الله عليه وسلم، في حياة أَبي طالب، فلما مات اجترؤوا عليه، ويروى بتخفيف العين. وتَكَعْكَعَ: هابَ القومَ وتركهم بعدما أَرادهم وجَبُنَ عنهم، لغة في تَكَأْكَأَ وتَكَعْكَعَ الرجلُ وتَكَأْكَأَ إِذا ارْتَدَعَ. وفي حديث الكسوف: قالوا له ثم رأَيناك تَكَعْكَعْتَ أَي أَحْجَمْتَ وتأَخَّرْتَ إِلى وراءُ. وأَكَعَّه الخوفُ وكعكعه: حبسه عن وجهه، وكعكعه فتكعكع: حبسه فاحتبس؛ وأَنشد لمتمم بن نويرة:
ولكِنَّني أَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،
إِذا بَعْضُ مَنْ يَلْقَى الخُطوبَ تَكَعْكَعا
وأَصل كَعْكَعْتُ كَعَّعْتُ، فاستثقلت العرب الجمع بين ثلاثة أَحرف من جنس واحد ففرقوا بينهما بحرف مكرّر، وأَكَعَّه الفَرَقُ إِكْعاعاً إِذا حَبَسَه عن وجهه. وكَعْكَعَ في كلامِه كَعْكَعةً وأَكَعَّ: تَحَبَّسَ، والأَوّل أَكثر. وكَعْكَعَه عن الوِرْدِ: نَحّاه؛ عن ثعلب.

### Türkçe

**الكَعُّ** ve **الكاعُّ**: zayıf, âciz; vezni **فَعْلٌ**’dür; bunu el-Fârisî nakletti.

Ve **رجل كعُّ الوجه**: onun ince (yüzlü) olanı. Ve **رجل كُعْكُعٌ** (ضم ile): yani korkak, zayıf. Ve **كَعَّ يَكِعُّ ويَكُعُّ**; ve kesre daha iyidir; **كَعاً** ve **كُعُوعاً** ve **كَعاعةً** ve **كَيْعُوعةً**; o hâlde o **كَعٌّ** ve **كاعٌّ**’dır; şair dedi ki:

**إِذا كان كَعُّ القوْمِ للرَّحْلِ أَلْزَما**
Onun sözü “**للرحل ألزما**” böyledir; asılda böyle, ve Sıhâh’ta olan: **للدحل لازما**.

Ebû Zeyd dedi: **كَعَعْتُ** ve **كَعِعْتُ** iki lugattır; **زَلَلْتُ** ve **زَلِلْتُ** gibi. Ve İbnü’l-Muzaffar dedi: **رجل كَعٌّ كاعٌّ**: o, bir azimde de bir hazmda da ilerlemeyen kimsedir; ve o, iki topuğu üzerine geri dönen kimsedir. Ve hadiste: “Kureyş, Ebû Tâlib ölünceye kadar **كاعّةً** olmaya devam etti; o ölünce ona karşı cüret ettiler”; **الكاعّةُ** **كاعٍّ**’in cemidir; ve o korkaktır; muradı: Ebû Tâlib’in hayatında Peygamber’den, sallallahu aleyhi ve sellem, çekiniyorlardı; o ölünce ona karşı cüret ettiler; ve **العين**’in tahfîfiyle de rivayet olunur. Ve **تَكَعْكَعَ**: kavimden çekindi ve onları, onları istemesinden sonra, terk etti ve onlardan korkaklık etti; **تَكَأْكَأَ**’da bir lugattır. Ve **تَكَعْكَعَ الرجلُ** ve **تَكَأْكَأَ**: geri durduğu zaman. Ve küsûf hadîsinde: ona dediler, sonra seni **تَكَعْكَعْتَ** gördük; yani geri durdun ve geriye doğru arkaya çekildin. Ve korku onu **أَكَعَّه** ve onu **كعكعه**: onu yönünden alıkoydu; ve onu **كعكعه** de o hâlde **فتكعكع**: onu alıkoydu da alıkonuldu; ve Mütemmim b. Nüveyre’den inşâd etti:

**ولكِنَّني أَمْضِي على ذاكَ مُقْدِماً،
إِذا بَعْضُ مَنْ يَلْقَى الخُطوبَ تَكَعْكَعا**

Ve **كَعْكَعْتُ**’un aslı **كَعَّعْتُ**’tur; Araplar bir cinsten üç harfi bir araya getirmeyi ağır gördüler de ikisinin arasını tekrarlanmış bir harfle ayırdılar. Ve korku onu **أَكَعَّه** **إِكْعاعاً**: onu yönünden alıkoyduğu zaman. Ve o, sözünde **كَعْكَعَ** **كَعْكَعةً** ve **أَكَعَّ**: tutuldu; ve birincisi daha çoktur. Ve onu suya varıştan **كَعْكَعَه**: onu uzaklaştırdı; Sa‘leb’den.
