# كعم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B9%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: كعم

باب العين و الكاف والميم معهما
)ع ك م، ك ع م، ك م ع، م ع ك مستعملات و م ك ع، ع م ك مهملان( عكم:
يقال: عكمتُ المتاع أعكِمُه عَكْما إذا بسطت ثوبا وجمعت فيه متاعا فشددته فيكون حينئذ عِكمة. والعِكمان عدلان يشدّان من جانبي الهودج. قال أبو ليلى: هما شبه الحقيبتين تكون فيهما ثياب النساء و تكون على البعير والهودج فوقهما، وأنشد:
أياربِّ زوِّجْني عجوزاً كبيرةً		فلا جَدّ لي يا ربّ في الفتيات
تحدثني عما مضى من شبابها		وتطعمني من عِكمِها تَمراتِ
وعُكِم فلان عنا عِكاما، أي: ردّ عن زيارتنا. قال:
ولاحته من بعد الحرور ظمأة		ولم يكُ عن وِرد المياه عَكُوم
أي: مُنْصَرَفٌ، وتقول: ما عن هذا الأمر عُكُومٌ، أي: لا بدّ من مواقعته. ويقال للدّابّة إذا شربتْ فامتلأ بطُنها: ما بقيت في جوفها هَزْمَة ولا عَكْمة إلا امتلأت. قال:
حتى إذا ما بلّتِ العُكُوما
من قصب الأجواف والهزوما
يقال: الهَزْم: داخل الخاصرة، والعِكْمُ داخل الجنب.
كعم: كَعَمَ يَكْعَمُ الرجلُ المرأة كَعْماَ وكُعُوما: إذا قبّلها فاعتكم فاها، والكِعام: شيء يُجْعَلُ في فم البعير، ويجمع: أكْعِمَة، كعمته أكْعَمُهُ كَعْماً. قال ذو الرمة:
يهماء خابطُها بالخوف مكعوم
وتقول: كَعَمَهُ الخوف فلا ينبِس بكلمة. والكِعْمُ: شيء من الأوعية يوعى فيه السلاح، وجمعه: كِعام.
كمع: كامعتُها: صممتها إلىّ أصونُها. والمُكامِعُ: المُضاجعُ، واشتقاقه من ذلك. والكميع الضَّجيع. قال ذو الرمة:
لَيْلَ التِّمام إذا المُكامِعُ ضَمَّها		بعدَ الهدوّ من الخرائد تسطع
معك: المَعْك: دَلْكُكَ الشيءَ في التراب. والتّمعّك: الفعل اللازم، والتمعيك متعدٍ وهو التقلّب في التراب، كما تتمعَّك الدّابّة. ومَعَكتُه بالقتال والخصومة لويته ومَعَكَني دَيني، أي لَواني. وقال:
لزاز خصم مِمْعَكٍ مُهوّن
ورجلٌ مَعِكٌ: شديد الخصومة قال زهير:
.......ولا		تمعَكْ بعِرْضِك إن الغادرَ المَعِكُ

### Türkçe

باب **العين** و **الكاف** و**الميم** معهما
(**ع ك م**، **ك ع م**، **ك م ع**، **م ع ك** مستعملات ve **م ك ع**، **ع م ك** مهملan)( **عكم**:
Denilir: **عكمتُ المتاع أعكِمُه عَكْما**; bir elbiseyi yaydığın ve içinde eşyayı topladığın, sonra onu sıktığın zaman; o vakit o, **عِكمة** olur. Ve **العِكمان**: hevcenin iki yanından bağlanan iki adlân. Ebû Leylâ dedi: İkisi, kadınların elbiselerinin içinde bulunduğu iki heybe benzeridir; deve üzerinde olur ve hevc de onların üstündedir. Ve inşâd etti:
Ey Rabbim, beni büyük bir kocakarıyla evlendir;		bana genç kızlarda bir nasip yoktur, ey Rabbim
Bana gençliğinden geçmiş olanı anlatır		ve bana **عِكمِها**’sından hurmalar yedirir

Ve **عُكِم** falan kimse bizden **عِكاما**; yani: ziyaretimizden geri çevirdi. Dedi:
Sıcak rüzgârdan sonra ona bir susuzluk göründü		ve suların varışından **عَكُوم** olmadı
Yani: yüz çeviren. Ve dersin: Bu işten **عُكُومٌ** yoktur; yani: onu vâki kılmaktan kaçınılmaz. Ve binek hayvana, içti de karnı dolduğunda denilir: Onun karnında ne **هَزْمَة** kaldı ne de **عَكْمة**; meğer ki dolmuş olsun. Dedi:
**العُكُوما**’yı ıslattığı vakte kadar
içi boş kamışlardan ve **الهزوما**’dan

Denilir: **الهَزْم**: böğrün iç tarafıdır; ve **العِكْمُ**: yanın iç tarafıdır.

**كعم**: **كَعَمَ يَكْعَمُ** adam, kadını **كَعْماَ** ve **كُعُوما**; onu öptüğü ve ağzını **اعتكم** ettiği zaman. Ve **الكِعام**: devenin ağzına konulan bir şeydir; çoğulu: **أكْعِمَة**. **كعمته أكْعَمُهُ كَعْماً**. Zû’r-Rumme dedi:
Korkuyla onun içine dalanı, **مكعوم** bir çoraklık

Ve dersin: Korku onu **كَعَمَهُ**; artık bir kelime söylemez. Ve **الكِعْمُ**: silahın içine konulduğu kaplardan bir şeydir; çoğulu: **كِعام**.

**كمع**: **كامعتُها**: onu kendime doğru sımsıkı tuttum; onu korurum. Ve **المُكامِعُ**: birlikte yatan; onun iştikakı da bundandır. Ve **الكميع**: birlikte yatan. Zû’r-Rumme dedi:
Tamam gecesi, **المُكامِعُ** onu kendine kattığında		sükûnetten sonra, bakirelerden parıldar

**معك**: **المَعْك**: bir şeyi toprakta ovmandır. Ve **التّمعّك**: lâzım fiildir; ve **التمعيك** müteaddîdir; o da toprakta yuvarlanmadır; binek hayvanın **تتمعَّك** etmesi gibi. Ve **مَعَكتُه** savaş ve çekişmeyle: onu büktüm; ve **مَعَكَني دَيني**: yani beni oyaladı. Ve dedi:
Hafifleten, sürtüşen bir hasımın yapışması

Ve **رجلٌ مَعِكٌ**: çekişmesi şiddetli. Züheyr dedi:
.......ve		ırzınla **تمعَكْ** etme; çünkü hain, **المَعِكُ**tur
