# كعم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D8%B9%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B9%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كعم

| | ( كَعَمَ البَعِيرَ ، كَمَنَعَ ) يَكْعَمُهُ كَعْمًا | ( فَهُوَ مَكْعُومٌ ، وكَعِيمٌ : شَدَّ فَاهُ ) في | هِيَاجِهِ ( لِئَلاَّ يَعَضَّ أَو يَأْكُلَ ) . | | ( و ) اسمُ ( ما كُعِمَ به كِعَامٌ ، | كَكِتَابٍ ) ، والجَمْعُ : كُعُمٌ . | | وفي الحَدِيثِ :   دَخَلَ إِخْوَةُ يُوسُفَ | عَلَيْهم السَّلام [ مِصْرَ ] وقد كَعَمُوا | أَفواهَ إِبِلِهم   . وفي حَدِيثِ عَلِيٍّ رَضِيَ | الله تَعالَى عنه :   فَهُم بَيْن خَائِفٍ مَقْمُوعٍ | وسَاكِتٍ مَكْعُوم   . | | قال ابنُ بَرِّيِّ : وقد يُجْعَلُ الكِعامُ | على فَمِ الكَلْبِ لِئَلاَّ يَنْبَحَ ، وأَنْشَد ابنُ | الأَعْرابِيِّ : | % ( مَرَرْنَا عَلَيْهِ وهو يَكْعَمُ كَلْبَه % | دَعِ الكَلْبَ يَنْبَحْ ؛ إنَّما الكَلْبُ نَابِحُ ! ) % | | وقال آخَرُ : | % ( وتَكْعَمُ كَلْبَ الحَيِّ من خَشْيَةِ القِرَى | ونَارُكَ كالعَذْرَاءِ مِنْ دُونِها سِتْرُ ) % | | ( و ) من المَجَازِ : كَعَمَ ( المَرْأَةَ ) | يَكْعَمُها ( كَعْمًا وكُعُومًا ) إذَا ( قَبَّلَهَا أَوِ | الْتَقَم فَاهَا في القُبْلَةِ ) ، وفي الصّحاح : في | التَّقْبِيل . وفِي الأَسَاسِ : قَبَّلَهَا مُلْتَقِمًا | فَاهَا ، ( كَكَاعَمَهَا ) مُكَاعَمَةً . | | ( والكِعْمُ ، بالكَسْرِ : وِعَاءٌ للسِّلاَحِ |

| وغَيْرِه ) ، وفي المُحْكَم وغَيْرِها ( ج : | كِعامٌ ) ، بالكَسْرِ . | | ( وكُعُومُ الطَّرِيقِ : أَفْواهُهُ ) ، قال : | % ( أَلاَ نَامَ الخَلِيُّ وبِتُّ حِلْسًا % | بِظَهْرِ الغَيْبِ سُدَّ بِهِ الكُعُومُ ) % | | ( والمُكَاعَمَة : المُضَاجَعَةُ في ثَوبٍ | وَاحِدٍ ) ، ومِنْهُم مَنْ فَرَّقَ بَيْن المُكَاعَمَة | والمُكَامَعَة ، فالأَوّل : لَثْمُ الرَّجُلِ صاحِبَه | واضِعًا فَمَه على فَمِه ، والثَّانِي : مُضَاجَعَةُ | الرَّجُلِ صَاحِبَه في ثَوْبٍ واحدٍ ، ومنه | الحَدِيثُ :   نَهَى عن المُكَاعَمَة | والمُكَامَعَة   . ومنه قَولُ الزَّمَخْشَرِيِّ : | كَامَعَها فَكَاعَمَهَا ، أَيْ : ضَاجَعَهَا فَقَبَّلَهَا ، | وقد ذُكِرَ ذَلِك أَيضًا في   ك م ع   . | | ( وكَيْعُومٌ : اسم ) رَجُلٍ . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | كَعَمَ الوِعاءَ كَعْمًا : شَدَّ رَأْسَه . | نَقَلَه الجَوْهَرِيّ . | | وكَعَمَه الخَوْفُ فلا يَرْجِعُ ، نَقَلَه | الجَوْهَرِيُّ أَيضًا ، أَيْ : اَمْسَك فَاهُ وسَدَّه | عن الكَلاَمِ ، وهو مَجَازٌ . وفي الأَساسِ : | كَعَمَه الخَوْفُ فلا يَنْبِسُ بِكَلِمَةٍ ، قال | ذُو الرُّمَّة : | % ( بين الرَّجَا والرَّجَا من جَنْب واصِيَةٍ % | يَهْمَاءَ خَابِطُها بالخَوْفِ مَكْعُومُ ) % | | وكَعَمَ الأَمْرَ : أَخَذَ بِمِخْنَقِه ، عن ابنِ | القَطَّاع . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : |

### Türkçe

| | ( **كَعَمَ البَعِيرَ ، كَمَنَعَ** ) onu **يَكْعَمُهُ** **كَعْمًا** | ( o hâlde o **مَكْعُومٌ**’dur, ve **كَعِيمٌ**: ağzını sıktı/bağladı ) içinde | onun kızgınlığında/azgınlığında ( ısırmasın yahut yemesin diye ) . | | ( ve ) adı ( kendisiyle **ما كُعِمَ به** olan şey: **كِعَامٌ** , | **كَكِتَابٍ** gibi ) , ve çoğulu: **كُعُمٌ** . | | Ve hadiste: Yûsuf’un kardeşleri | عليهم السلام [ Mısır’a ] girdiler ve **كَعَمُوا** | develerinin ağızlarını . Ve Ali’nin hadîsinde رضيَ | الله تَعالَى عنه: “Onlar, korkmuş **مَقْمُوعٍ** | ile susmuş **مَكْعُوم** arasında(dır).” | | İbn Berrî dedi: Ve **الكِعامُ** | köpeğin ağzı üzerine de konulabilir, havlamasın diye; ve İbnü | el-A‘râbî inşâd etti: | % ( Onun yanından geçtik, o köpeğini **يَكْعَمُ** iken % | “Köpeği bırak havlasın; çünkü köpek havlayıcıdır!” ) % | | Ve bir başkası dedi: | % ( Misafir ağırlama korkusundan mahallenin köpeğini **تَكْعَمُ** edersin | ve ateşin, önünde perde bulunan bakire gibi(dir) ) % | | ( ve ) mecazdan: **كَعَمَ** ( **المَرْأَةَ** ) | onu **يَكْعَمُها** ( **كَعْمًا** ve **كُعُومًا** ) eğer ( onu öptüğünde yahut | öpüşte ağzını ağzına geçirdiğinde ) ; ve es-Sıhâh’ta: | öpmede. Ve el-Esâs’ta: ağzını ağzına geçirerek onu öptü, | ( **كَكَاعَمَهَا** ) **مُكَاعَمَةً** . | | ( **والكِعْمُ** , kesre ile: silah için bir kap/kılıf |

| ve başkası için ) ; ve el-Muhkem’de ve başkalarında ( çoğul: | **كِعامٌ** ) , kesre ile. | | ( **وكُعُومُ الطَّرِيقِ** : onun ağızları/girişleri ) , dedi ki: | % ( Dertsiz uyudu; ben ise bir örtü gibi geceleyin yattım % | uzak sırtında; onunla **الكُعُومُ** kapatıldı ) % | | ( **والمُكَاعَمَة** : tek bir elbise içinde birlikte yatma ) ; ve onlardan kimi, **المُكَاعَمَة** | ile **المُكَامَعَة** arasında ayırım yaptı: birincisi: erkeğin arkadaşını | ağzını onun ağzı üzerine koyarak öpmesi; ikincisi: erkeğin | arkadaşını tek bir elbise içinde birlikte yatırmasıdır; ve ondan | hadis: “**المُكَاعَمَة** | ve **المُكَامَعَة**’den nehyetti.” Ve ondan Zemahşerî’nin sözü: | **كَامَعَها فَكَاعَمَهَا** , yani: onunla yattı da onu öptü; | ve bu, **ك م ع**’da da ayrıca zikredilmiştir. | | ( **وكَيْعُومٌ** : isim ) bir | adam(ın adı)dır. | [ ] Ve ona istidrâk olunanlardandır: | | **كَعَمَ الوِعاءَ** **كَعْمًا** : başını sıktı/bağladı. | Cevherî onu nakletti. | | Ve korku onu **كَعَمَه** etti de geri dönmez; onu | Cevherî de ayrıca nakletti; yani: ağzını tuttu ve onu | sözden kapadı; bu mecazdır. Ve el-Esâs’ta: | korku onu **كَعَمَه** etti de bir kelimeyle bile ses çıkarmaz; dedi | Zü’r-Rumme: | % ( Ümit ile ümit arasında, bir yandan geniş bir çölün yanında % | onun çarpanı, korkuyla **مَكْعُومُ**(dur) ) % | | Ve **كَعَمَ الأَمْرَ** : onun gırtlağından tuttu; İbnü | el-Kattâ‘dan. | [ ] Ve ona istidrâk olunanlardandır: |
