# كفح — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%AD/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%81%D8%AD/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%AD.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: كفح

ح ك ف
كفح ، كحف ، حكف
استعمل من وجوهه : كفح ، كحف ، حكف .
كفح : قال الليث : المُكافَحَة : مُصادَفَة الوَجْه مُفاجأة وأنشد :
أَعاذِلَ مَنْ تُكْتَبْ له النّارُ يَلْقَهَا
كِفاحاً ومَنْ يُكْتَب له الخُلْدُ يَسْعَد
قال وتقول في التَّقْبِيل : كافَحَها كِفاحاً غَفْلَةً وِجاهاً . قال : المُكافَحَةُ في الحَرْبِ : المضارَبَة تِلْقاءَ الوُجُوه . وفي حديث أبي هُرَيرة أنَّه سُئِل : أَتُقَبِّلُ وأنت صائم ؟ فقال : نعم وأَكْفَحُها ، وبعضهم يَرْويه وأَقْحَفُها . قال أبو عُبَيْد : مَنْ رواه أَكْفَحُها أراد بالكَفْح اللِّقاءَ والمُباشرة لِلْجِلْد .
وكلّ مَنْ واجَهْتَه ولَقيته كَفَّةَ كَفَّة فقد كافَحْتَه كِفاحاً ومُكافَحَة .
وقال ابْنُ الرِّقاع :
تكافِحُ لَوْحاتِ الهَواجِر والضُّحَى
مكافَحَةً للمَنْخَرَيْنِ ولِلْفَم
قال : ومَنْ رَوَى أَقْحَفُها أَرادَ : شُرْبَ الرِّيق . من قَحَفَ الرجلُ ما في الإناء إذا شَرِبَ ما فيه .
أبو عُبَيد عن الكسائي : لقِيتُه كِفاحاً أي مُواجَهَة .
وقال شمر : كَفِحَ فلانٌ عَنِّي أي جَبُن .
والمُكافحة : المُواجهة بضَرْب أو بِشيء . تقول : كافَحْتُ فلاناً بالسَّيف أي واجَهْتُه . وكافَحْتُه أي قبَّلْتُه . وأَكْفَحْتُه عَنِّي أي رَدَدْتُه وجَبَّنْتُه عن الإقْدامِ عَلَيّ .
أبو عُبَيد عن الفَرَّاء : كفَحْتُه بالعَصا بالحاء أي ضَرَبتُه . وقال شَمِر : الصّوابُ كفَخْته بالخاء . قلت أنا : كفَحْتُه بالعصا والسَّيْف
إذا ضربْتُه مُواجَهَة ، صَحِيحٌ ، وكَفَخْتُه بالعصا إذَا ضَرَبْتَه لا غير .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : أكْفَحْتُ الدَّابَّة إذا تَلَقَّيْتَ فاهَا باللِّجام تَضْربُه به ، وهو من قولهم : لَقِيتُه كِفاحاً أي اسْتَقْبَلْته كَفَّة كَفَّة .
وقال ابن دُرَيْد : كَفَحْت الشيءَ ، وكَثَحْتُه إذا كشفت عنه غِطاءه .
وقال ابن شُمَيلٍ في تفسير قوله : ( أعطيت محمداً كفاحاً أي كثيراً من الأشياء من الدنيا والآخِرَة .
وفي ( النوادر ) : كَفْحَةٌ من الناس وكَثْحَةٌ أي جَماعة ليْسَت بِكَثِيرَة .
حكف : أهمله الليث . وروى أبو عمرو عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الحُكوفُ : الاسْتِرْخاءُ في العَمَل .
كحف : أهمله الليث : وقال ابنُ الأعرابي : الكُحوفُ : الأعْضاء وهي القُحُوف .

### Türkçe

ح ك ف
**كفح** ، **كحف** ، **حكف**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **كفح** ، **كحف** ، **حكف**.

**كفح**: Leys dedi: **المُكافَحَة**: yüzün ansızın karşılaşmasıdır; ve inşad etti:
“Ey kınayıcı! Kime ateş yazılmışsa ona rastlar,
yüz yüze; kime ebedîlik yazılmışsa mesut olur.”

Dedi: ve öpmede şöyle dersin: onu bir gaflet hâlinde yüz yüze **كافَحَها كِفاحاً**. Dedi: **المُكافَحَة** savaşta: yüzler karşısında vuruşmadır. Ebû Hureyre hadîsinde: ona soruldu: “Sen oruçlu iken öper misin?” dedi ki: “Evet ve onu **أَكْفَحُها**”; bazısı onu “onu **أَقْحَفُها**” diye rivayet eder. Ebû Ubeyd dedi: onu “onu **أَكْفَحُها**” diye rivayet eden, **الكَفْح** ile karşılaşmayı ve deriye doğrudan temas etmeyi murad etti.

Ve her kimi yüz yüze getirip karşılaştıysan, avuç avuca, onu **كِفاحاً** ve **مُكافَحَة** olarak **كافَحْتَه** olmuşsundur.

İbnü’r-Rikā‘ dedi:
“Öğle sıcağının ve kuşluğun levhalarıyla yüz yüze gelir,
iki burun deliğine ve ağza yüz yüze geliş olarak.”

Dedi: ve “onu **أَقْحَفُها**” diye rivayet eden, murad etti: tükürüğü içmeyi. “Adam kabı içindekini içtiği zaman” **قَحَفَ الرجلُ ما في الإناء** (yani içindekini içti).

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: “Onunla **كِفاحاً** karşılaştım” yani yüz yüze.

Şemmer dedi: “Falan benden **كَفِحَ**” yani korkaklık etti.

Ve **المُكافحة**: bir vuruşla yahut bir şeyle yüz yüze gelmedir. Dersin: “Falanla kılıçla **كافَحْتُ**” yani onunla yüz yüze geldim. Ve “onu **كافَحْتُ**” yani onu öptüm. Ve “onu benden **أَكْفَحْتُه**” yani onu geri çevirdim ve onu bana karşı atılmaktan korkaklaştırdım.

Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: “Onu sopayla **كفَحْتُه** (ح ile)” yani onu dövdüm. Şemmer dedi: doğru olan “onu **كفَخْته** (خ ile)”dir. Ben dedim: “Onu sopayla ve kılıçla **كفَحْتُه**”
onu yüz yüze dövdüğün zaman doğrudur; ve “onu sopayla **كَفَخْتُه**” ise onu yalnızca dövdüğün zaman (başka değil).

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: “Bineği **أكْفَحْتُ**” (yani) yularla ağzını karşıladığın zaman, onunla onu vurursun; bu, onların “Onunla **كِفاحاً** karşılaştım” sözündendir; yani onu avuç avuca karşıladım.

İbn Düreyd dedi: “Şeyi **كَفَحْتُ** ve onu **كَثَحْتُ**” (yani) onun örtüsünü ondan kaldırdığın zaman.

İbn Şümeyl, şu sözün tefsirinde dedi: “Muhammed’e **كفاحاً** verdim” yani dünya ve âhiretten şeylerden çokça.

Ve **( النوادر )**’de: insanlardan bir **كَفْحَةٌ** ve bir **كَثْحَةٌ**; yani çok olmayan bir cemaat.

**حكف**: Leys onu ihmal etti. Ebû Amr, Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi: **الحُكوفُ**: işte gevşekliktir.

**كحف**: Leys onu ihmal etti; ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **الكُحوفُ**: uzuvlardır; ve onlar **القُحُوف**tur.
