# كفف — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%81/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%81%D9%81/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: كفف

الكَفُّ: واحدة الأكُفِّ. وقولهم: لقيته كَفَّةَ كَفَّةَ، بفتح الكاف، أي كفاحاً، وذلك إذا استقبلتَه مواجَهة. وهما اسمان جُعِلا واحداً وبُنيا على الفتح مثل خمسة عشر. وكُفَّةُ القميص: ما استدار حولَ الذَيل. وكان الأصمعي يقول: كلُّ ما استطال فهو كُفَّةٌ بالضم، نحو كُفَّةِ الثوبِ وهي حاشيته، وكُفَّةُ الرملِ وجمعه كِفافٌ. وكلُّ ما استدار فهو كِفَّةٌ بالكسر، نحو كِفَّةِ الميزان، وكِفَّةِ الصائد وهي حِبالته. وكِفَّةُ اللِثة، وهي ما انحدر منها. قال: ويقال أيضاً: كَفَّةُ الميزان بالفتح، والجمع كِفَفٌ. والكِفَفُ في الوشم: داراتٌ تكون فيه. وكِفافُ الشيء: حتارُهُ. والكافَّة: الجميع من الناس. يقال: لقيتهم كافَّة، أي كلّهم. وأمَّا قول ابن رواحة الأنصاريّ رضي الله عنه:
فسِرْنا إليهم كافَةً في رِحالِهِمْجميعاً علينا البَيْضُ لا نَتَخَشَّعُ
فإنَّما خفَّفه ضرورة، لأنَّه لا يصح الجمع بين الساكنين في حشو البيت. ويقال للبعير إذا كبِر فقصُرت أسنانه حتَّى تكاد تذهب: هو كافٌّ. والناقةُ كافٌّ أيضاً. وقد كَفَّتِ الناقةُ تكفُّ كُفوفاً. وكَفَفْتُ الثوبَ، أي خِطتُ حاشيته، وهي الخياطة الثانية بعد الشَلِّ. وعَيْبَةُ مَكْفوفَةٌ، أي مُشْرَجَةً مشدودةٌ. والمَكْفوفُ: الضرير، والجمع المَكافيفُ. وقد كُفَّ بصرُه وكَفَّ بصرُه أيضاً. وكَفَفْتُ الرجل عن الشيء فكَفَّ، يتعدَّى ولا يتعدَّى، والمصدر واحد. وكَفافُ الشيء بالفتح: مِثله وقِيسُه. والكَفافُ أيضاً من الرزق: القوتُ، وهو ما كَفَّ عن الناس، أي أغنى. وفي الحديث: "اللهمَّ اجعل رزق آل محمدٍ كفافا". واسْتَكْفَفْتُ الشيءَ: استوضحته، وهو أن تضع يدك على حاجبك كالذي يستظلُّ من الشمس تنظر إلى الشيء هل تراه. واسْتَكَفَّ وتَكَفَّفَ بمعنًى، وهو أن يمدَّ كَفُّهُ للناس. يقال: فلانٌ يتَكَفَّفُ الناس. وقال الفراء: اسْتَكَفَّ القومُ حول الشيء، أي أحاطوا به ينظرون إليه. ومنه قول ابن مُقْبل:
إذا رَمَقْته من مَعَدٍّ عِمارَةٌبَدا والعُيونُ المُسْتَكِفَّةُ تَلْمَحُ

### Türkçe

**الكَفُّ**: **الأكُفِّ**’ün bir tanesi. Ve onların sözü: **لقيته كَفَّةَ كَفَّةَ**، **الكاف**’ın fethasıyla; yani yüz yüze (kefâhen); bu, onu karşı karşıya, yüz yüze karşıladığın zamandır. Ve bunlar iki isimdir; bir tek (isim) yapılmış ve fetha üzere bina edilmiştir; **خمسة عشر** gibi. Ve **كُفَّةُ القميص**: etek çevresinde dolaşan şey. Ve el-Asmaʿî derdi ki: Her ne uzarsa o, damme ile **كُفَّةٌ**’dir; **كُفَّةِ الثوبِ** gibi; o, onun kenarıdır; ve **كُفَّةُ الرملِ**; onun çoğulu **كِفافٌ**’dır. Ve her ne dolaşırsa o, kesra ile **كِفَّةٌ**’dir; **كِفَّةِ الميزان** gibi; ve avcının **كِفَّةِ**’si; o, onun ip ağıdır. Ve **كِفَّةُ اللِثة**; o, ondan aşağı inen şeydir. Dedi ki: Ve ayrıca denir: fetha ile **كَفَّةُ الميزان**; çoğul **كِفَفٌ**. Ve **الكِفَفُ** dövmede: onda bulunan dairelerdir. Ve **كِفافُ** şeyin: onun kenarıdır. Ve **الكافَّة**: insanlardan hepsi. Denir: **لقيتهم كافَّة**; yani onların hepsi.

İbn Revâha el-Ensârî رضي الله عنه’nun sözüne gelince:
فسِرْنا إليهم كافَةً في رِحالِهِمْجميعاً علينا البَيْضُ لا نَتَخَشَّعُ
o, onu ancak zaruret sebebiyle hafifletti; çünkü beytin iç kısmında iki sâkini bir araya getirmek sahih olmaz. Ve deveye, büyüdüğü zaman dişleri kısalıp neredeyse gider hâle gelince: o, **كافٌّ**’dur, denir. Ve dişi deve de **كافٌّ**’dur. Ve gerçekten dişi deve **كَفَّتِ**; **تكفُّ** **كُفوفاً**. Ve **كَفَفْتُ الثوبَ**; yani onun kenarını diktim; ve o, **الشَلِّ**’den sonra ikinci dikiştir. Ve **عَيْبَةُ مَكْفوفَةٌ**; yani sıkıca bağlanmış, gerilmiş. Ve **المَكْفوفُ**: kör; çoğulu **المَكافيفُ**. Ve gerçekten onun görmesi **كُفَّ** oldu; ve onun görmesi ayrıca **كَفَّ** oldu. Ve **كَفَفْتُ** adamı bir şeyden, böylece o **كَفَّ**; geçişli olur ve geçişsiz olur; masdar birdir. Ve fetha ile **كَفافُ الشيء**: onun benzeri ve ölçüsüdür. Ve **الكَفافُ** da rızıktan: azık; ve o, insanlardan **كَفَّ** eden şeydir; yani (onları) müstağni kıldı. Ve hadiste: “اللهمَّ اجعل رزق آل محمدٍ كفافا”. Ve **اسْتَكْفَفْتُ الشيءَ**: onu açıklığa kavuşturdum; ve o, elini kaşının üzerine koymandır; güneşten gölgelenen kimse gibi; şeye bakarsın, onu görür müsün diye. Ve **اسْتَكَفَّ** ve **تَكَفَّفَ** bir mânâ iledir; ve o, **كَفُّهُ**’nu insanlara uzatmasıdır. Denir: falan kimse **يتَكَفَّفُ الناس**. Ve el-Ferrâ dedi ki: **اسْتَكَفَّ القومُ** şeyin etrafında; yani ona kuşattılar, ona bakıyorlar. Ve ondan İbn Mukbil’in sözü:
إذا رَمَقْته من مَعَدٍّ عِمارَةٌبَدا والعُيونُ المُسْتَكِفَّةُ تَلْمَحُ
