# كفل (ك-ف-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%81%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Üstüne oturulan keçe demektir

- Harfler: ك - ف - ل
- Kur'an'da: 10 geçiş · 10 ayet · 9 sîga
- 11 sözlük

## Sîgalar (9)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْكِفْلِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%83%D9%90%D9%81%D9%92%D9%84%D9%90.md) | الْفِعْلِ | Zülkifl’i | 2 | 2 | [21:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/21:85.md) |
| [أَكْفِلْنِيهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%83%D9%92%D9%81%D9%90%D9%84%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | أَفْعِلْنِيهَا | Beni ona kefil yap | 1 | 1 | [38:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/38:23.md) |
| [كَفِيلًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D9%83%D9%8E%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8B%D8%A7.md) | فَعِيلًا | Kefil | 1 | 1 | [16:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/16:91.md) |
| [كِفْلٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D9%83%D9%90%D9%81%D9%92%D9%84%D9%8C.md) | فِعْلٌ | Tam karşılık | 1 | 1 | [4:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/4:85.md) |
| [كِفْلَيْنِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D9%83%D9%90%D9%81%D9%92%D9%84%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%86%D9%90.md) | فِعْلَيْنِ | İki tam karşılık | 1 | 1 | [57:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/57:28.md) |
| [وَكَفَّلَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D9%88%D9%8E%D9%83%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%91%D9%84%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | وَفَعَّلَهَا | Ve ona kefil kıldı | 1 | 1 | [3:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/3:37.md) |
| [يَكْفُلُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%83%D9%92%D9%81%D9%8F%D9%84%D9%8F.md) | يَفْعُلُ | Kefil olur | 1 | 1 | [3:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/3:44.md) |
| [يَكْفُلُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%83%D9%92%D9%81%D9%8F%D9%84%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلُهُ | Ona kefil olur | 1 | 1 | [20:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/20:40.md) |
| [يَكْفُلُونَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%83%D9%92%D9%81%D9%8F%D9%84%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلُونَهُ | Ona kefil olurlar | 1 | 1 | [28:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/28:12.md) |

## Mücavir kökler — 78 mücavir (105 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [دلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 18 · Dell : Delv kova demektir
2. [إسماعيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A5%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Ve İsmail
3. [مشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Yürür
4. [وكد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Vekud yakıt demektir
5. [مريم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Meryem
6. [قوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Tavuk yemi demektir
7. [نعج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Koyun
8. [يسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B3%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Ve Elyasa
9. [قلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Koparılmış daldır
10. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
11. [تسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B3%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Suva tas demektir
12. [رضع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
13. [زكريا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Zekeriya
14. [درس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Ders (sin) : “Deris” eskilerden yapılmış elbise demektir
15. [نقض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır
16. [غمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Yol, işaret bulunmayan yer
17. [مدين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Medyen
18. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Sahip
19. [حرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Harbe mızrak ucu demektir
20. [نصح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Dikiş demektir
21. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Hilal yeni ay demektir
22. [خطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hitbe: “Hetba” kına yakılmış el demektir
23. [خصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Hasim (hı,sad) : Çantanın kenarına bağlanan iki kulpdan…
24. [سنه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Seneler
25. [لدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Onların yanı
26. [نبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Bitki
27. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
28. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · “Şefeve” dudak demektir
29. [لبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Kaldınız
30. [نصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Dikili taş demektir
31. [عهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%87%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Söz
32. [قرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
33. [حزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir
34. [بيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Beyt ev demektir
35. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Önce
36. [فتن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
37. [غيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
38. [عين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ayn göz, “evya” göze demektir
39. [يمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Sağ yandır
40. [وفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
41. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
42. [وحي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · İşaretleşmek için yakılan ateştir
43. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Hiram keçe demektir
44. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Özel konuşmak
45. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Granit taş demektir
46. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Su birikintisidir
47. [حسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hisbe okun nişangah kısmına denir
48. [فعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
49. [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
50. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Emam ön demektir
51. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Üzüm demektir
52. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Dahl: Kuytu yer demektir
53. [عزز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D8%B2.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Yağmur suyu ile doymuş topraktır
54. [قدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Kıdr kazandır
55. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
56. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Şey
57. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Musa
58. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
59. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
60. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Ğayr, Ğayr dışında demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%81%D9%84/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كفل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ضمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%85%D9%86.md), [رعى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D9%8A.md), [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md), [ولى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) |
| Zıt Kök | [ضيع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B9.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneyi veya canlının bedenini sarıp kuşatarak düşmekten koruyan örtü; devenin sağrısına bağlanan koruyucu keçe |
| Çekirdek Özet 2 | Bir kimsenin bakımını, güvenliğini, borcunu veya sorumluluğunu bütünüyle üstlenip koruma altına alma |
| Çekirdek Özet 3 | Bir yükümlülüğün veya sorumluluğun tam karşılığı olma; bölünmeksizin doğrudan yüklenilen pay ve garanti |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir pay alma veya kefalet sözleşmesine indirgeyip bütünüyle üstlenme, koruma ve tam karşılık olma boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كف | Kuşatıp sınırlandırma, tutma, engelleme, içine alma veya yeterli kılma; nitekim [كفت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%AA.md) toplama ve içine alma, [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) örtüp bürüme, [كفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md) el çekme ve sınırlama, [كفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%8A.md) ise ihtiyaç bırakmayacak biçimde karşılama ve yetme anlamlarını taşır | ل | Bünyeye bağlayıcılık, süreklilik, bir nesneye veya canlıya yönelip onun tüm yükünü boynuna alma ve himayeyi kalıcı bir bağ haline getirme işlevi katarak kökü üstlenici himaye ve tam karşılık çizgisine özelleştirmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Koruyucu bir kavisle nesneyi çepeçevre sarıp kavrama, boşluk bırakmadan örtme ve tutma hareketini başlatır |
| ف | Ağız; açıklık, kenar, soluk | Dışarıya açılan kenarı, sınırı veya nefes alan canlı varlığın dış temas yüzeyini temsil eder |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlama | Sorumluluğu yönlendirici bir iradeyle çekip bağlama, gözetim ve idare altına sokma işlevini kurar |
| كفل | Avuç içiyle kavranan bir varlığın sınırlarını çoban değneğiyle emniyete alma | Bir kimseyi veya nesneyi düşme ve zayi olma tehlikesine karşı çepeçevre sarıp yönetsel ve hukuki bağla koruma altına alma hareketidir |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bineğin düşmesini engellemek veya biniciyi sarsıntıdan korumak için devenin hörgücüne ya da sağrısına dolanıp bağlanan örtü, keçe ve eyer altlığıdır; ayrıca insan veya binek bedeninin arka kısmı, sağrı anlamına gelir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde savaştan geri duran, bineğinde tutunamayan veya zırhsız kimseleri nitelerken kökü binek üzerinde eğreti duran ve kaçınan kimseler anlamında çoğul kalıbıyla anmıştır: ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetlerinde kabın kırık veya çatlak kenarından içilmesini menederken çatlak yer için kifl nitelemesi kullanılmıştır: لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça كفل kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle sarıp bürüme, üstlenme, himaye altına alma ve karşılık oluşturma ekseninde gelişmiş bir morfemdir. Kökün birincil katmanında yer alan bedensel sağrı ve binek örtüsü mefhumu, Arap yarımadasının göçebe ve hayvancı kültüründe somutlaşmıştır. İbrani ve Süryani hatlarında doğrudan birebir ses denkliğiyle k-p-l kökü her zaman aynı morfolojik dağılımı sergilemese de, Akatça kapālu (sarmak, dolamak, birbirine geçirmek) ve İbranice kaphal (çift kat yapmak, ikiye katlamak, bağlamak) biçimleriyle fonetik ve anlamsal bir ortak zemin paylaşır. Bu katmanda ortak semantik çekirdek bir şeyin üzerine örtülen, onu ikiye katlayarak veya sararak destekleyen koruyucu katmandır. Arapça bu fiziksel dolama ve iki kat yapma anlamını, hem koruyucu bir bakım üstlenme kefaleti hem de bir amele denk gelen tam ve katlanmış karşılık (kifl) düzeyine taşıyarak soyutlamıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Devenin sırtına dolanan keçe ve sağrı organı | Fiziksel sarma ve taşıma işlevi, zamanla canı veya borcu himaye altına alma ve amelin eksiksiz karşılığı olma anlamına evrilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice כָּפַל (kaphal) ve Akatça kapālu | Katlamak, sarmak, çift kat örtü koymak ve bağlamak anlamlarıyla koruyucu ve eşdeğer örtü fikrinde birleşir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda kökün düzenli ve güvenilir bir izdüşümü tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كفل | Anlamlı | Üstlenmek, sarmak, karşılık olmak | Koruma altına alma, geçimini ve bakımını yüklenme, garanti etme | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| [كلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%81.md) | Anlamlı | Yükümlü kılmak, külfet, leke | Bir işi zahmetle üstlenme veya yüzde oluşan koyu renkli değişim | Ters yönde bir zorluk ve yük bindirme ilişkisi; Kur'an'da geçer |
| [فكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D9%84.md) | Anlamlı | Ayak titremesi, yürüme zaafı | Yürürken ayakların birbirine dolaşması veya gevşeklik göstermesi | Kök olarak mevcuttur ancak Kur'an'da geçmez |
| [فلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83.md) | Anlamlı | Yuvarlak olmak, yörünge, gemi | Dairesel hareket eden gök cismi veya su üstünde dönüp kayan araç | Kuşatıcı ve yuvarlak yapı bağı; Kur'an'da geçer |
| [لكف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D9%81.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Tahdhīb al-Lugha tarafından mühmel sayılmıştır |
| [لفك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D9%83.md) | Anlamlı | Dolaştırmak, birbirine katmak | Sözü veya işi birbirine karıştırma, eğme bükme hareketi | Arapçada kullanımı sınırlıdır; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كفل | Merkez | Himaye, üstlenme, tam pay | Koruyucu bir bağla yükü bütünüyle üstüne alma ve eşdeğer karşılık olma | Sorumluluğu bir örtü gibi bütünüyle sarmalayarak koruma |
| [ضمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%85%D9%86.md) | Komşu | Tazminat, garanti, içine alma | Borcu veya sorumluluğu kendi zimmetine geçirip içine dahil etme yönü baskındır | كفل bakım ve şahsi himayeyi de kapsarken, [ضمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%85%D9%86.md) mali sorumlulukta yoğunlaşır |
| [رعى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D9%8A.md) | Komşu | Gözetme, otlatma, riayet | Bir topluluğu veya canlıyı güderek, besleyerek dışarıdan idare etme | [رعى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D9%8A.md) yönetsel gözetimdir; كفل ise bizzat yükü üstüne alıp koruyucu katman olmadır |
| [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) | Komşu | Koruma, saklama, zayi etmeme | Bir şeyin mevcut durumunu bozmadan, telef olmasına engel olarak tutma | [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) yalnızca koruma eylemidir; كفل ise ihtiyaçlarını gidermeyi de şart koşar |
| [ولى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) | Komşu | Yakınlık, dostluk, velayet | Otorite ve yetkiyle tasarrufta bulunma, tasarruf hakkını elinde bulundurma | [ولى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) hüküm ve yetki önceliklidir; كفل doğrudan sorumluluk ve bakım taşır |
| [ضيع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B9.md) | Zıt | Zayi etme, ihmal, sahipsiz bırakma | Bir şeyi gözetimsiz bırakıp telef olmasına, kaybolmasına yol açma | Himaye örtüsünü bütünüyle kaldırıp varlığı korumasız bırakma |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كفل | Üstlenmek, koruyucu keçe, tam karşılık | Bir kimsenin bakımını veya borcunu bütünüyle üzerine alma | Kesin |
| Latince | Vadimonium, sponsor, tutela | Kefalet, garanti eden, vesayet | Tutela vesayet ve korumayı karşılarken, sponsor hukuki kefaleti karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Sponsorship, guardianship, surety, equivalent share | Kefalet, vesayet, güvence, tam hisse | Guardianship şahsi himayeyi, surety hukuki güvenceyi, share ise kifl payını karşılar | Kesin |
| Almanca | Bürgschaft, Vormundschaft, Äquivalent | Kefalet, vasilik, eşdeğer karşılık | Bürgschaft mali teminatı, Vormundschaft şahsi bakım ve himayeyi ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Cautionnement, tutelle, part équivalente | Kefalet, vesayet, denk pay | Tutelle zayıfı koruma ve üstlenme yönünü, cautionnement garanti boyutunu verir | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Dictionnaire Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَكْفُلُ / يَكْفُلُونَهُ / كَفَّلَهَا | Çocuk bakımı, himaye ve geçim üstleniciliği | Hz. Meryem’in Zekeriyyâ tarafından gözetilmesi ve Hz. Mûsâ’nın bebekken sütanne ve aile himayesine verilmesi bağlamı (Âl-i İmrân [3:37](https://lisan.digital/tr/ayet/3:37.md), Âl-i İmrân [3:44](https://lisan.digital/tr/ayet/3:44.md), Tâhâ [20:40](https://lisan.digital/tr/ayet/20:40.md), Kasas [28:12](https://lisan.digital/tr/ayet/28:12.md)) |
| كَفِيلًا | Hukuki ve ahlaki sözleşmede şahit ve güvence | Yeminlerin pekiştirilmesinden sonra Allah’ın şahit ve kefil kılınması bağlamı (Nahl [16:91](https://lisan.digital/tr/ayet/16:91.md)) |
| أَكْفِلْنِيهَا | Mülkiyet veya tasarruf hakkının devri ve yönetimi | Davacının diğerinden koyunun idaresini ve tasarrufunu tamamen istemesi bağlamı (Sâd [38:23](https://lisan.digital/tr/ayet/38:23.md)) |
| كِفْلٌ / كِفْلَيْنِ | Amelin tam ve bölünmez karşılığı, katlanmış nasip | Şefaatin iyi veya kötü sonucundan doğrudan sorumluluk yüklenme ve ilahi rahmetten verilen iki kat tam ödül (Nisâ [4:85](https://lisan.digital/tr/ayet/4:85.md), Hadîd [57:28](https://lisan.digital/tr/ayet/57:28.md)) |
| الْكِفْلِ (ذُو الْكِفْلِ) | Özel ad veya büyük yükümlülükleri üstlenen erdemli şahsiyet | Sabır ve salih amel sahibi peygamberler arasında anılan şahsiyet bağlamı (Enbiyâ [21:85](https://lisan.digital/tr/ayet/21:85.md), Sâd [38:48](https://lisan.digital/tr/ayet/38:48.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Allah’ın kullarını koruyuculuğu ve ilahi ahdin bağlayıcılığı | Allah’ın kefil kılınması ifadesinin (Nahl [16:91](https://lisan.digital/tr/ayet/16:91.md)) insanın iradesini ve yeminlerini bağlayıcı bir ilahi gözetime teslim etmesi | İlahi garantörlük, kesin güvence ve ahlaki sorumluluğun aşkınlaşması |
| Fıkıh | Kefalet akdi, nefs ve mal kefaleti | Borçlunun zimmetine bir başka zimmetin eklenmesi mi yoksa borcun nakledilmesi mi olduğu tartışması | Zimmetin zimmete eklenmesiyle borcun veya şahsın korunup teslim edilmesinin garanti altına alınması |
| Tefsir | Kifl kelimesinin nasip ve paydan farkı ile Zülkifl’in kimliği | Kifl lafzının sıradan bir bölüşüm mü yoksa bölüşülmeyen tam ve eksiksiz bir pay mı olduğu hususu | Amelin tam karşılığı olma ve zayıfın sorumluluğunu mutlak manada üzerine alma |
| Hadis | Yetim kefaleti ve kap çatlağından içme yasağı | Yetimi himaye edenin peygamberle cennetteki yakınlığı ile şeytanın sığınağı sayılan kap çatlağı mecazı | Koruyucu kucak açma, bakım sağlama ve emniyetsiz çatlak yerlerden kaçınma |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi lütuf ve amelin karşılığı | Kifl (Tam ceza veya mükafat) | Adaletin eksiksiz tahakkuku | İnsanın hayra veya şerre vesile olduğunda bölünmeksizin tam sorumluluk yüklenmesi | Kesin |
| İlmi | Kavramsal bilginin zaptı | Taahhüt ve ispat zemini | İddianın doğrulanma garantisi | Bir önermenin tutarlılığını garanti eden kuramsal ve mantıksal dayanak | Muhtemel |
| Siyasi | Toplumsal vesayet ve zayıfların korunması | Sosyal himaye ve siyasal kefalet | Kimsesiz ve savunmasız unsurları devlete/topluma zimmetleme | Yetim, kimsesiz ve bakıma muhtaç fertlerin kamusal himaye altına alınması | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşme hukuku ve finansal risk | Kefalet ve kredi teminatı | Riskin paylaşılarak güvenin tesis edilmesi | Borç ilişkilerinde temerrüt riskini ortadan kaldıran şahsi veya ayni garanti mekanizması | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kapsayan küme ve koruyucu sınır tabakası (boundary layer) | Bir dinamiğin veya parçacığın dağılmasını önlemek için onu çepeçevre sarıp dış etkilere karşı yalıtan ve yükünü taşıyan matematiksel/fiziksel sınır örtüsü | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Vesayet hukuku ve sosyal güvenlik garantörlüğü | Kendi haklarını korumaktan aciz fertlerin bakım, barınma ve hukuki haklarının bir vasi veya kurum tarafından bölünmeksizin üstlenilmesi | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bankacılık ve ticaret hukukundaki sıradan kefalet sözleşmesine veya maddi borç garantisine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir varlığı zayi olmaktan koruyacak şekilde bütünüyle bakımına almak, sütannesi olmak, yetiştirmek, amelin tam karşılığını taşımak ve şahitlikle mutlak güven üretmek |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kifl kelimesini herhangi bir pay veya nasip sanarak amelin müşterek işlenmesi durumunda ceza veya mükafatın bölüneceğini düşünmek; ayrıca yetim ve çocuk bakımını sadece maddi iaşeye indirgemek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın sorumluluk, adalet ve sosyal himaye ahlakını nasıl birleştirdiğini gösterir; yükümlülüğün bölünmezliğini ve zayıfın korunmasının ilahi bir görev olduğunu ortaya koyar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamber kıssalarındaki çocukluk ve bakım anlatılarında (Âl-i İmrân, Tâhâ, Kasas), şefaat ve sorumluluk ayetlerinde (Nisâ [4:85](https://lisan.digital/tr/ayet/4:85.md)) ve antlaşma ahlakında (Nahl [16:91](https://lisan.digital/tr/ayet/16:91.md)) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Suça ortak olanların her birinin tam ve müstakil ceza (kifl) alacağını belirterek kolektif suçlarda sorumluluğun sulandırılmasını engeller; yetim bakımının kuru bir nafaka değil tam bir şahsi himaye olduğunu öğretir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bineğin sağrısına veya hörgücüne sarılarak binicinin ya da yükün düşmesini engelleyen koruyucu örtü ve eyer altlığı keçesi.
- Soyut anlam: Bir canlının bakımını, borcunu veya sorumluluğunu üzerine alıp onu zayi olmaktan koruma; bir amelin eksiksiz ve bölünmez tam karşılığı olma.
- Sistematik karşılık: Zayıfı veya taahhüdü güvenceye alan kapsayıcı garanti mekanizması; amelin sebep-sonuç ilişkisinde birebir sorumluluk ve tam karşılık ilkesi.
- LaTeX modeli: $$K = \inf \{ C \subset \Omega \mid S \subseteq C \land \partial S \cap \partial \Omega = \emptyset \} \implies R(C) = E(S)$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S$ himayeye muhtaç zayıf varlığı veya ameli, $\Omega$ risk ve tehlike alanını, $C$ ise onu bütünüyle kuşatıp dış etkenlerden yalıtan koruyucu kefalet örtüsünü temsil eder. Koruyucu sınır örtüsünün varlığı ($K$), zayıf nesnenin dış tehditlerle temasını keserek onu muhafaza eder ve neticede bu örtüyü sağlayan sorumlunun yüklendiği sorumluluk payı ($R(C)$), amelin tam karşılığına ($E(S)$) denk hale gelir.

## Geçtiği ayetler (10 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%81%D9%84/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/3:37.md) — وَكَفَّلَهَا

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Meal (IK): Bunun üzerine Rabbı onu güzel bir kabul ile karşıladı. Onu güzel bir bitki gibi yetiştirdi. Zekeriyya’nın himayesine verdi. Zekeriyya mihraba her girişinde onun yanında bir yiyecek bulurdu. Ey Meryem, bu sana nereden? derdi. O da: Allah tarafından, derdi. Şüphe yok ki Allah, dilediğini hesapsız rızıklandırır.

### [Ali İmran 3:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/3:44.md) — يَكْفُلُ

ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

Meal (IK): Bunlar sana vahyetmekte olduğumuz gayb haberlerindendir. Meryem’e hangisi kefil olacak diye kalemlerini atarlarken sen yanlarında değildin. Çekişirlerken de orada bulunmadın.

### [Nisa 4:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/4:85.md) — كِفْلٌ

مَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصِيبٌ مِنْهَا وَمَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهَا وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُقِيتًا

Meal (IK): Kim, iyi işte aracılık ederse; ondan kendisine bir pay ayrılır. Kim de kötü bir şeyde aracılık yaparsa; o kötülükten kendisine bir pay vardır. Allah, her şeye hakkıyla kadir ve nazır’dır.

### [Nahl 16:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/16:91.md) — كَفِيلًا

وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ

Meal (IK): Ahidleştiğiniz zaman; Allah’ın ahdini yerine getirin. Pekiştirdiğiniz yeminleri bozmayın. ÇünküAllah’ı üzerinize kefil yapmışsınızdır. Muhakkak ki Allah; yaptıklarınızı bilir.

### [Taha 20:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/20:40.md) — يَكْفُلُهُ

إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَنْ يَكْفُلُهُ فَرَجَعْنَاكَ إِلَى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ يَامُوسَى

Meal (IK): Hani kızkardeşin gidip diyordu ki: Ona bakacak birini size göstereyim mi? İşte böylece, annen üzülmesin de gözü aydın olsun diye seni ona geri vermiştik. Ve sen, bir cana kıymıştın da; seni üzüntüden kurtarmıştık. Hem seni bir çok musibetlerle denemiştik. Böylece Medyen halkı arasında yıllarca kalmıştın. Sonra da bir kader üzerine geldin ey Musa.

### [Enbiya 21:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/21:85.md) — الْكِفْلِ

وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِنَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): İsmail’e, İdris’e ve Zülkifl’e de. Onların her biri sabredenlerdendi.

### [Kasas 28:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/28:12.md) — يَكْفُلُونَهُ

وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ

Meal (IK): Önceden Biz, onun süt annelerin memesini kabul etmemesini sağladık. Bunun üzerine hemşiresi: Size, sizin adınıza ona bakacak ve iyi davranacak bir ev halkını tavsiye edeyim mi? dedi.

### [Sad 38:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/38:23.md) — أَكْفِلْنِيهَا

إِنَّ هَذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ

Meal (IK): Gerçekten bu, kardeşimdir. Onun doksan dokuz dişi koyunu, benim de bir tek dişi koyunum var. Onu bana ver, dedi ve söyleşmede beni yendi.

### [Sad 38:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/38:48.md) — الْكِفْلِ

وَاذْكُرْ إِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَذَا الْكِفْلِ وَكُلٌّ مِنَ الْأَخْيَارِ

Meal (IK): İsmail’i, El-Yesa’ı ve Zülkifl’i de hatırla. Hepsi de iyilerdendir.

### [Hadid 57:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/ayet/57:28.md) — كِفْلَيْنِ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve peygamberlerine inanın ki, size rahmetini iki kat versin. Size ışığında yürüyeceğiniz bir nur lutfetsin. Ve sizi bağışlasın. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

## Sözlükler (11)

### ★ Akevler Sözlüğü

Üstüne oturulan keçe demektir.
Kifl kelimesi kefilden gelen bir kelimedir. Bir işin tam karşılığıdır. Nasip veya paydan farklıdır. Bir adamı iki kişi öldürse ikisi de bu suçtan birer kifl alırlar. yani ikisine de kısas uygulanır. Kifl de paylaşma yoktur. Nasip de veya pay da paylaşma vardır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكِفلُ: الضِعفُ. قال تعالى: "يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ من رحمتِهِ". ويقال: إنَّه النَصيبُ. والكِفْلُ: الذي لا يثبُتُ على ظهورِ الخيلِ. والجمع أكْفالٌ. قال الأعشى يمدح قوماً:
غَيْرُ ميلٍ ولا عواويرَ في الهَيْجا ولا عُـزَّلٍ ولا أكْـفـالِ
والكِفْلُ أيضاً: ما اكتَفَلَ به الراكبُ، وهو أن يُدار الكِساءُ حول سنام البعير ثمَّ يُركب. والكَفيلُ: الضامنُ. يقال: كَفَلْتُ به كَفالَةً، وكَفلت عنه بالمال لغَريمِه. وكَفَلْتُ أيضاً كَفْلاً، أي واصلتُ الصومَ. قال القطاميّ يصف إبلاً بقِلَّةِ الشُرْبِ:
يَلُذْنَ بأَعْقارِ الحـياضِ كـأنَّـهـانِساءُ النَّصارى أصبَحَتْ وهي كُفَّلُ
وأكْفَلْتُهُ المالَ، أي ضَمَنْتُهُ إيَّاه. وكَفَّلْتُهُ إيَّاه فكَفَلَ هو به كَفْلاً وكُفولاً. والتَكْفيلُ مثله. وتكَفَّلَ بدَينه تَكَفُّلاً. والكافِلُ: الذي يَكْفَلُ إنساناً يَعوله. ومنه قوله تعالى: "وكَفَلَها زَكَريَّا"، وذكر الأخفش أنَّه قرئ أيضاً: "وكَفِلَها" بكسر الفاء. والكَفَلُ بالتحريك للدابَّةِ وغيرها. يقال: اكْتَفَلْتُ بكذا، إذا وَلَّيْتَهُ كَفَلَك.

##### Türkçe

**الكِفلُ**: iki kat(ı). Yüce Allah dedi ki: “Size rahmetinden **كِفْلَيْنِ** verir.” Ve denir: Şüphesiz o, **النَصيبُ**tir. Ve **الكِفْلُ**: atların sırtları üzerinde sebat etmeyen kimsedir. Çoğulu **أكْفالٌ**dur. A‘şâ bir kavmi överek dedi:
هَيْجا’da ne bir meyil, ne de ayıplar; ne silahsızlar, ne de **أكْـفـالِ**

Ve **الكِفْلُ** ayrıca: binicinin kendisiyle **اكتَفَلَ** ettiği şeydir; o da, örtünün devenin hörgücü etrafında döndürülmesi, sonra da binilmesidir. Ve **الكَفيلُ**: **الضامنُ**dur. Denir: Onunla **كَفَالَةً** olarak **كَفَلْتُ**; ve onun alacağı için alacaklısına mal ile onun adına **كَفَلتُ**. Ve ayrıca **كَفْلاً** olarak **كَفَلْتُ**; yani orucu peş peşe tuttum. Katamî, içişin azlığıyla develeri vasfederek dedi:
Havuzların diplerine sığınırlar; sanki onlar, sabahlamış Hristiyan kadınlarıdır; hâlbuki onlar **كُفَّلُ**dür

Ve ona malı **أكْفَلْتُ**; yani onu ona karşı **ضَمَنْتُ**. Ve onu ona **كَفَّلْتُ**; derken o da onunla **كَفْلاً** ve **كُفولاً** olarak kefil oldu. Ve **التَكْفيلُ** bunun gibidir. Ve borcuna **تَكَفُّلاً** olarak **تَكَفَّلَ**. Ve **الكافِلُ**: bir insanı geçindirdiği için ona kefil olan kimsedir. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: “Ve ona **زَكَريَّا** kefil oldu”; ve Ahfeş zikretti ki, şu şekilde de okunmuştur: “Ve ona **وكَفِلَها**” (fâ’nın kesresiyle). Ve **الكَفَلُ** (harekeli olarak) binek hayvanı ve başkası içindir. Denir: Şöyle-şöyle ile **اكْتَفَلْتُ**; onu senin **كَفَلَك** kıldığın zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ل ف
كلف ، كفل ، فلك ، فكل ، لفك : مستعملات .
كلف : قال الليث : كَلِفَ وجهُهُ يَكْلَفُ كَلَفاً ، وبَعِيرٌ أكْلَفُ ، وبه كُلْفَةٌ كل هذا في الوجه خاصةً ، وهو لونٌ يعلو الجلدَ فيغيِّرُ بشرتَه .
ويقال للبَهَقِ : الكَلَفُ والبعير الأَكْلَفُ يكون في خدَّيه سوادٌ خفِيٌّ .
قال : وخَدٌّ أَكْلَفُ أي أَسْفَعُ .
وقال العجَّاج :
عَنْ حَرْفِ حَيْشُومٍ وخَدَ أَكْلَفَا
يصف الثور .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : قال : إذا كان البعيرُ شديدَ الحمرَة يخلِط حُمرَته سوادٌ ليس بخالصٍ فتلكَ الكُلْفَةُ ، وهو أَكْلَفُ ، وناقة كَلفَاءُ .
وقال الليث : يقال : كَلِفْتُ هذا الأمرَ وتكلَّفتُه .
قال : والكُلْفَة : ما تكلّفْتَ من أمرٍ في نائبةٍ أو حقَ ، والجميعُ : الكُلَفُ .
ويقال : فلانٌ يتكلَّفُ لإخوانه الكُلَفَ ، والتكاليفَ .
والمُكَلَّفُ : الوقَّاعُ فيما لا يعنيه .
وذُو كُلاَفٍ : اسمُ وادٍ في شِعْر ابن مُقبل .
وقال شمر وغيره : من أسماء الخمر : الكَلْفَاء والعَذْرَاء .
أبو زيد : كَلِفْتُ منك أمراً كَلَفاً ، وكَلِفْتُ بها أشدَّ الكَلَفِ إذا أَحبها ، ورجلٌ مِكْلافٌ : مُحبٌّ للنساء ، ورجل كَلِفٌ بالنساء : مِثلُه .
كفل : قال الله جلّ وعز : ( مَّن يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَّهُ نَصِيبٌ مِّنْهَا وَمَن يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَّهُ كِفْلٌ مَّنْهَا ) ( النساء : 85 ) .
قال الفرّاء : الكِفْلُ : الحظُّ ، ومنه قول الله : ( بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن ) ( الحديد : 28 ) معناه : حظّين .
وقال الزجَّاج : الكِفْلُ في اللغة : النصيب أُخذ من قولهم : اكتَفلْتُ البعيرَ إذا أدرتَ عَلَى سَنَامه أو على موضع من ظهرهِ كساءً وركبْتَ عليه ، وإنما قيل له كِفْل وقيل : اكتَفلَ البعيرَ لأنه لم يستعمل الظَّهرَ كلّه إنما استعمل نصيباً من الظهر .
وقال ابن الأنباريِّ في قولهم : قد تكفّلْتُ بالشيء معناه قد ألزمْتهُ نفسي ، وأزلْتُ عنه الضَّيْعة والذّهاب وهو مأخوذ من الكِفْل .
والكِفْلُ : ما يحفظُ الرَّاكبَ من خلفه ، والكِفْلُ ، النصيبُ : مأخوذ من هذا ، ورجل كِفْل : لا يثُبت على الجمل : ليس من الأوَّل .
وأخبرني المنذريُّ : عن أبي الهيثم أنه قال : سُمِّي ذَا الكِفْل لأنه كفَلَ بمئة ركعةٍ كلَّ يوم .
قال : والكِفْلُ : الذي لا يثبُت على مَتْن الفرس ، وجمعه : أكْفال ، وأنشد :
مَا كُنْتَ تَلْقى في الحُروب فوَارسي
مِيلاً إذا رَكِبُوا ولا أَكفَالا
وقال الزجاج : يقال : إنَّ ذَا الكِفْل سُمِّي بهذا الاسم لأنه تكفَّل بأَمر نبيَ في أُمته ، فقام بما يجبُ فيهم .
وقيل : تكفّلَ بعمل رجل صالح فقام به .
ورُوي عن إبراهيم : أنه كره الشُّربَ من ثُلمةِ القَدَح أو العروة ، ويقال : إنها كِفْلُ الشيطان .
قال أبو عبيد : قال أبو عمرو والكسائي : الكِفْلُ : أصله : المرْكَبُ ، فأراد أن العُروةَ والثُّلمةَ : مركبُ الشْيطان .
وقال أبو عبيد : والكِفْلُ أيضاً : ضِعفُ الشيءِ .
ويقال : إنه النصيبُ .
النَّضْرُ عن أبي الدُّقْيشِ : اكتَفَلْتُ بكذا إذا وَلَّيتَه كَفَلَك ، قال : وهو الافتعال ،
وأنشد :
قدِ اكْتَفلَتْ بالحَزْن واعوَجَّ دُونَها
ضَوَارِبُ مِن خَفَّانَ مُجْتابةً سِدْرَا
ثعلب عن ابن الأعرابي : أنَّهُ أَنشده بيتَ خِدَاش بن زُهير :
إذا ما أَصَاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيثَهُمْ
من الناس إلاّ مُحْرِمٌ أو مُكافِلُ
قال : والمُحْرِمُ : المُسالِم ، والْمُكافِلُ : المُعَاقِدُ المحالِف ، والكَفِيلُ : من هذا أُخِذ .
وقال أبو عبيد : الكافِلُ : الذي لا يَأْكل ، ويقال للذي يَصل الصيامَ من الناس : كافِلٌ .
وقال القطاميُّ يصف إبلا عِطاشاً :
يَلُذْنَ بِأَعْقَارِ الحِياض كأَنَّها
نِساءُ النصارَى أَصبحَتْ فهْيَ كُفَّلُ
قال ابن لأعرابي في قوله : وهي كفّلُ أي ضَمِنَتِ الصَّوْم .
وروى أبو إسحاق عن أبي الأحوص عن أبي موسى ( يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن رَحمِته ) قال : ضِعفين ، وقيل : مِثْلين .
يقال : ما لفلان كِفْلٌ : أي ماله مِثْلٌ .
قال عمرو بن الحارث :
يَعْلُو بها ظَهْرَ البعير ولم
يوجَد لها في قومها كِفْلُ
كأَنّه بمعنى مِثل ، قال الأزهريُّ : والضِّعْفُ يكون بمعنى المِثل .
وفي حديثٍ آخر : أنَّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال لرجُل : ( لكَ كِفْلاَنِ من الأجْر ) . أي مِثلان ، والكِفْلُ : النصِيب ، والأجْر يقال : له كِفْلان أي جزآن ونصيبان .
أبو عبيد عن أبي زيد : أَكْفَلْتُ فلاناً المالَ إِكْفالاً إذا ضمَّنْتَه إيَّاهُ ، وكفَلَ هو به كُفولاً وكَفْلاً .
وقال الله جلّ وعزّ : ( وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِى فِى ) ( ص : 23 ) .
قال الزَّجَّاج : معناه اجْعَلْني أَنا أَكفُلُهَا وانْزِلَ أَنتَ عنها .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : كَفِيلٌ وكَافِلٌ ، وضَمِينٌ وضامِنٌ بمعنًى واحد .
وقرىءَ قولُ الله جلَّ وعزَّ : ( وكَفَلَهَا زكريَّاءُ ) ( آل عمران : 37 ) بالتخفيف ، وقُرِىءَ ( وكَفَّلَهَا زكريَّاءَ ) أي وكفَّلَها اللَّهُ زكرياءَ أي ضَمَّنَه إيَّاها حتى تكَفَّل بحَضَانَتها ، ومن قرأَ ( وكَفَلَها زكريَّاءُ ) ( آل عمران : 37 ) فالفعلُ لزكرياء أي ضَمِنَ القيامَ بأَمْرِها .
وقال الليث : الكَفَلُ : رِدْفُ العَجُزِ ، وإنها لَعَجْزاءُ الكفَل .
قال : والكِفْلُ من الأَجْر والإثمِ : الضِّعْفُ .
يقال : له كِفْلاَن من الأجْرِ ، ولا يقال : هذا كِفْلُ فلانٍ حتى تكونَ قد هَيَّأْتَ لغيره مِثلَه كَالنَّصِيب ، فإذا أَفردْتَ فلا يقال :
كِفْلٌ ولا نصيب .
قال : والكِفْلُ من الرِّجال : الذي يكون في مُؤخَّرِ الحَرْب ، إنما همَّتُه التأخُّر والفِرارُ وهو بَيِّنُ الكُفُولة .
قلتُ : الكِفْلُ من الرجال : الذي يكونُ في مؤخّر الحرب لا يَثْبُتُ عَلَى ظَهْر الدَّابة .
وقال الليث : الكفِيل : الضامِنُ للشيءِ .
يقال : كَفَلَ به يَكْفُلُ كَفَالةً ، وأمّا الكَافلُ . فهو الذي كَفَلَ إنساناً يَعُولُه ويُنْفِقُ عليه .
وفي الحديث : ( الرَّبِيبُ كَافِلٌ ) وهو زَوْجُ أُمِّ اليتيم ، كأَنّه كفَل نفقتَه .
لفك : عمرو عن أبيه : العَفِيكُ واللَّفِيكُ : المُشْبَعُ حُمْقاً .
ثعلب عن ابن الأعرابي الألْفَكُ والألْفَتُ : الأَعْسَرُ .
وقال في موضعٍ آخر : الأَلْفَكُ : الأحمَقُ .
فلك : قال ابن الأعرابي : الأَفْلَكُ : الذي يَدُور حَوْلَ الفَلَك ، وهو التَّلُّ من الرّمل ، حولَه فضاءٌ .
وقال الليثُ : الفَلَكُ جاء في الحديث أنّه دَوَرَانُ السماءِ وهو اسمٌ للدَّوَران خاصَّةً ، وأمَّا المُنَجِّمُونَ فيقولون : سبعةُ أَطْوَاقٍ دُونَ السماءِ قد رُكِّبَتْ فيها النجومُ السبعةُ ، في كلِّ طَوْقٍ منها : نجْمٌ ، وبعضها أَرفعُ من بعض تَدُورُ فيها بإِذن الله .
وقال الفرَّاء يقال : إنَّ الْفَلَكَ : مَوْجٌ مَكْفورٌ تجري فيه الشمس والقمر والكواكب .
وقال الكَلْبيُّ : الفَلَكُ : اسْتِدارةُ السماءِ .
وقال الزَّجَّاج في قول الله : ( سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِى ) ( الأنبياء : 33 ) لكلَ منها فَلَكٌ .
أبو عُبيد عن الأصمعي : الفَلَكُ : قِطَعٌ من الأرض تستديرُ وترتفع عما حولهَا ، والواحدة : فَلَكَةٌ ، وقال الرَّاعِي :
إِذا خِفْنَ هَوْلَ بُصونِ البِلادِ
تَضَمَّنَهَا فَلَكٌ مُزْهِرُ
يقول : إذا خافتِ الأدْغَالَ وبطونَ الأرضِ ظَهَرَتِ الفَلَكَ .
شمر عن ابن شميلٍ الفَلْكَةُ : أَصَاغِرُ الإكامِ وإنما فَلَّكَهَا اجْتماعُ رَأْسهَا كأَنها فَلْكةُ مِغْزَلٍ لا تُنْبِتُ شيئاً ، والفَلْكَةُ : طويلةٌ قدرُ رُمْحَيْنِ أو رُمْحٍ ونصفٍ ، وأنشد :
يَظَلاَّنِ النَّهارَ برَأْسِ قُفَ
كُمَيْتِ اللَّوْنِ ذِي فَلكٍ رَفيعِ
وقال الليث : الفُلْكُ تُذَكَّرُ وتُؤنَّثُ وهي واحدة ، وتكونُ جَمعاً ، قال الله تعالى في التوحيدِ : ( فِى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ) ( يس : 41 ) فذكَّرَ الفُلكَ . وقال في الجمعِ ) حَتَّى إِذَا كُنتُمْ فِى الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم ) ( يونس : 22 ) فأَنَّثَ وجَمعَ ، ويجوزُ أَن يُؤنَّثَ واحدهُ كقولهِ تعالى : ( جَآءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ ) ( يونس : 22 ) فقال : جَاءَتْهَا فأَنَّثَ وقال : ( حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ ( فجمَعَ .
وقال الليث : فَلَّكَتِ الجاريةُ تَفْليكاً إذا
تَفلَّكَ ثَدْيُهَا أي صَارَ كالفَلْكةِ وأنشد :
جَارِيَةٌ شَبَّتْ شَبَاباً هَبْرَكَا
لم يَعْدُ ثَدْيَا نَحْرِهَا أَنْ فَلَّكَا
مُسْتَنْكِرَانِ المَسَّ قد تَدَمْلَكَا
أبو عبيد عن أبي عمرو : التَّفْليكُ : أَنْ يَجْعَلَ الرَّاعِي مِن الهُلْبَ مثلَ فَلْكةِ المِغْزَلِ ثمَّ يَثْقُبُ لِسانَ الفَصِيلِ فيَجْعَلهُ فيه لِئلا يَرضَعَ ثدْي أُمِّهِ .
قال ابنُ مُقبلٍ فيه :
رُبَيِّبُ لمْ تُفَلِّكهُ الرِّعَاءُ وَلمْ
يَقْصُرْ بِحَوْمَلَ أَدْنَى شُرِبْهِ وَرَعُ
أي كَفٌّ .
وقال الليث : فلَّكتُ الجَدْيَ ، وهو قضيبٌ يُدارُ عَلَى لسانهِ لِئَلاَّ يَرضَعَ .
قلت : والصوابُ في التَّفْليكِ ما قال أبو عمرو .
وفي حديث ابن مسعودٍ أَنَّ رَجُلاً أَتَى رَجُلاً وهو جَالِسٌ عِندهُ فقال : إِنِّي تركْتُ فرسكَ كأَنَّهُ يَدُورُ في فَلَكٍ .
قال أبو عبيد في قوله : في فَلَكٍ ، فيهِ قولانِ : فأَمَّا الذي تَعرفُهُ العامَّةُ شَبَّهَهُ بِفَلكِ السماء الذي تَدُورُ عليه النجومُ وهو الذي يقال له : القُطْبُ ، شُبِّهَ بقُطْبِ الرَّحَا .
قال وقال بعضُ الأعراب : الفَلَكُ : المَوْجُ إذا ماج في البحْرِ فَاضْطربَ وجاء وذهب ، فَشبَّه الفرسَ في اضْطِرابهِ بذلك ، وإنما كانتْ عَيْناً أَصَابتْهُ وقول رؤبة :
وَلاَ شَظٍ فَدْمٍ وَلاَ عَبْدٍ فَلِكْ
قال أبو عمرو : الفَلِكُ : العَبْدُ الذي له أَلْيَةٌ على خِلْقةِ الفَلْكةِ ، وأَليَاتُ الزِّنْجِ مُدَوَّرَةٌ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الفَيْلَكُونُ : الشُّوبَقُ .
( قلت ) : وهما مُعَرَّبانِ معاً .
ويقال فَلْكةٌ ، وفَلَكةٌ لِفَلْكةِ المِغْزَلِ .
فكل : قال الليث وغيره : الأَفكَلُ : رِعْدةٌ تَعْلُو الإنسانَ ، وَلا فِعْلَ له .
ويقال : أَخذَ فُلاناً أَفْكَلٌ إذا أَخذَتْهُ رعْدةٌ .
وفي الحديث : أنَّ موسى لمَّا ضَربَ البَحْرَ بعَصَاهُ فانْفرقَ بَاتَ وله أفْكَلٌ أي رِعْدةٌ .
وقال ابن الأعرابي : افْتَكَلَ فلانٌ في فعْلهِ افتكَالاً ، واحْتفل احتفالاً بمعنى واحدٍ .

##### Türkçe

ك ل ف
**كلف** ، **كفل** ، **فلك** ، **فكل** ، **لفك** : kullanımdadırlar.

**كلف** : Leys dedi ki: **كَلِفَ** yüzü **يَكْلَفُ** **كَلَفاً**; ve **بَعِيرٌ أكْلَفُ**; ve onda **كُلْفَةٌ**; bütün bunlar özellikle yüzde(olur); o, derinin üzerine yükselen bir renktir; böylece onun tenini değiştirir.

Ve **البَهَقِ** için denilir: **الكَلَفُ**; ve **البعير الأَكْلَفُ** onun iki yanağında gizli bir siyahlık olur.

Dedi ki: ve **وخَدٌّ أَكْلَفُ** yani **أَسْفَعُ**.

Ve el-‘Accâc dedi:
عَنْ حَرْفِ حَيْشُومٍ وخَدَ أَكْلَفَا
Öküzü vasfeder.

Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: dedi ki: Deve şiddetli kızıllıkta olur da kızıllığına saf olmayan bir siyahlık karışırsa işte o **الكُلْفَةُ**’dir; ve o **أَكْلَفُ**’tur; ve dişi deve **كَلفَاءُ**.

Leys dedi: denilir: **كَلِفْتُ** bu işi ve **تكلَّفتُه**.

Dedi ki: ve **الكُلْفَة**: bir musibette yahut bir hakta bir işten üstlendiğin şeydir; çoğulu: **الكُلَفُ**.

Ve denilir: falan kimse kardeşleri için **الكُلَفَ**’i ve **التكاليفَ**’i üstlenir.

Ve **المُكَلَّفُ**: kendisini ilgilendirmeyen şeye dalıp duran.

Ve **ذُو كُلاَفٍ**: İbn Mukbil’in şiirinde bir vadinin adıdır.

Şemmer ve başkaları dedi ki: Şarabın adlarındandır: **الكَلْفَاء** ve **العَذْرَاء**.

Ebû Zeyd: senden bir işi **كَلَفاً** olarak **كَلِفْتُ**; ve onu sevdiğinde onunla **أشدَّ الكَلَفِ** olarak **كَلِفْتُ**; ve **رجلٌ مِكْلافٌ**: kadınları seven; ve kadınlara **كَلِفٌ** olan bir adam: onun gibidir.

**كفل** : Allah yüce ve aziz dedi: ( مَّن يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَّهُ نَصِيبٌ مِّنْهَا وَمَن يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَّهُ كِفْلٌ مَّنْهَا ) ( النساء : 85 ) .

Ferrâ dedi ki: **الكِفْلُ**: paydır; ve ondandır Allah’ın sözü: ( بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن ) ( الحديد : 28 ) mânâsı: iki pay.

Zeccâc dedi ki: **الكِفْلُ** dilde: nasiptir; onların sözünden alınmıştır: **اكتَفلْتُ البعيرَ**; sen onun hörgücünün üzerine yahut sırtının bir yerine bir örtüyü doladığında ve onun üzerine bindiğinde; ancak ona **كِفْل** denildi; ve denildi: **اكتَفلَ البعيرَ**; çünkü bütün sırtı kullanmadı, ancak sırtın bir nasibini kullandı.

İbnü’l-Enbârî onların sözünde: **قد تكفّلْتُ بالشيء**; mânâsı: onu nefsime ilzam ettim; ve ondan ziyanı ve gitmeyi giderdim; ve o, **الكِفْل**’den alınmıştır.

Ve **الكِفْلُ**: biniciyi arkasından koruyan şeydir; ve **الكِفْلُ** (yani) nasip: bundan alınmıştır; ve **رجل كِفْل**: deve üzerinde durmaz; bu, birinciden değildir.

Bana Münzirî haber verdi: Ebû’l-Heysem’den, onun dediğini: **ذَا الكِفْل** diye adlandırıldı; çünkü her gün yüz rek‘at ile kefil oldu.

Dedi ki: ve **الكِفْلُ**: atın sırtının üzerinde durmayan kimsedir; çoğulu: **أكْفال**; ve okudu:
مَا كُنْتَ تَلْقى في الحُروب فوَارسي
مِيلاً إذا رَكِبُوا ولا أَكفَالا

Zeccâc dedi ki: denilir: **ذَا الكِفْل** bu adla adlandırıldı; çünkü ümmeti içinde bir peygamberin işiyle **تكفَّل** etti; böylece onlarda gerekli olanı yerine getirdi.

Ve denildi: salih bir adamın işiyle **تكفّل** etti; böylece onu yerine getirdi.

İbrâhîm’den rivayet edildi: o, kadehin kırığından yahut kulpundan içmeyi kerih gördü; ve denilir: o, şeytanın **كِفْلُ**’üdür.

Ebû ‘Ubeyd dedi ki: Ebû ‘Amr ve el-Kisâî dedi: **الكِفْلُ**: aslı **المرْكَبُ**’dır; böylece kulpun ve kırığın şeytanın bineği olduğunu kastetti.

Ebû ‘Ubeyd dedi ki: ve **الكِفْلُ** ayrıca: şeyin iki katıdır.

Ve denilir: o, nasiptir.

En-Nadr, Ebû’d-Dukayş’ten: **اكتَفَلْتُ** şunu bununla; onu senin **كَفَلَك**’ına (yani arka tarafına) tevliyet ettiğinde; dedi ki: ve o, ifti‘âldir.

Ve okudu:
قدِ اكْتَفلَتْ بالحَزْن واعوَجَّ دُونَها
ضَوَارِبُ مِن خَفَّانَ مُجْتابةً سِدْرَا

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: ona Hıdâş b. Zuheyr’in beytini okuttuğunu:
إذا ما أَصَاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيثَهُمْ
من الناس إلاّ مُحْرِمٌ أو مُكافِلُ

Dedi ki: ve **المُحْرِمُ**: barışçı; ve **الْمُكافِلُ**: akitleşen, antlaşan; ve **الكَفِيلُ**: bundan alınmıştır.

Ebû ‘Ubeyd dedi ki: **الكافِلُ**: yemeyen kimsedir; ve insanlardan orucu birleştiren kimseye **كافِلٌ** denilir.

Katamî, susuz develeri vasfederek dedi:
يَلُذْنَ بِأَعْقَارِ الحِياض كأَنَّها
نِساءُ النصارَى أَصبحَتْ فهْيَ كُفَّلُ

İbnü’l-A‘râbî onun sözü hakkında dedi: **وهي كفّلُ** yani orucu üstlendi.

Ebû İshâk, Ebû’l-Ahvâs’tan, Ebû Mûsâ’dan rivayet etti: ( يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن رَحمِته ) dedi ki: iki kat; ve denildi: iki misli.

Denilir: falanın **كِفْلٌ**’ü yoktur; yani onun misli yoktur.

‘Amr b. el-Hâris dedi:
يَعْلُو بها ظَهْرَ البعير ولم
يوجَد لها في قومها كِفْلُ

Sanki “misil” mânâsındadır; Ezherî dedi ki: ve **الضِّعْفُ** “misil” mânâsında olur.

Ve başka bir hadiste: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) bir adama dedi ki: ( لكَ كِفْلاَنِ من الأجْر ) yani iki misil; ve **الكِفْلُ**: nasiptir; ve **الأجْر** için denilir: onun için **كِفْلان** vardır; yani iki parça ve iki nasip.

Ebû ‘Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **أَكْفَلْتُ** falanı mala **إِكْفالاً**; onu ona zimmetlediğinde; ve o, onunla **كُفولاً** ve **كَفْلاً** olarak **كفَلَ** etti.

Ve Allah yüce ve aziz dedi: ( وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِى فِى ) ( ص : 23 ) .

Zeccâc dedi ki: mânâsı: onu bana ver; ben onu **أَكفُلُهَا**; ve sen ondan in.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **كَفِيلٌ** ve **كَافِلٌ**; ve **ضَمِينٌ** ve **ضامِنٌ** bir mânâdadır.

Ve Allah yüce ve aziz’in sözü okundu: ( وكَفَلَهَا زكريَّاءُ ) ( آل عمران : 37 ) tahfîf ile; ve okundu: ( وكَفَّلَهَا زكريَّاءَ ) yani Allah onu Zekeriyyâ’ya **كفَّل** etti; yani onu ona zimmetledi; ta ki onun himayesiyle **تكَفَّل** etti; ve kim ( وكَفَلَها زكريَّاءُ ) ( آل عمران : 37 ) okursa fiil Zekeriyyâ’nındır; yani onun işini yerine getirmeyi garanti etti.

Leys dedi ki: **الكَفَلُ**: kalçanın arka tarafıdır; ve o, **لَعَجْزاءُ الكفَل**’dir.

Dedi ki: ve **الكِفْلُ** ecir ve günahtan: iki kattır.

Denilir: onun için ecirden **كِفْلان** vardır; ve “bu falanın **كِفْلُ**’üdür” denilmez; ta ki başkası için onun mislini nasip gibi hazırlamış olasın; fakat tek başına bırakırsan denilmez: **كِفْلٌ** ve ne de nasip.

Dedi ki: ve erkeklerden **الكِفْلُ**: savaşın arka tarafında olan kimsedir; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır; ve o, **الكُفُولة**’si açık olandır.

Dedim ki: erkeklerden **الكِفْلُ**: savaşın arka tarafında olan, binek hayvanının sırtında durmayan kimsedir.

Leys dedi ki: **الكفِيل**: şeyin garantörüdür.

Denilir: onunla **كَفَلَ** eder; **يَكْفُلُ** **كَفَالةً**; ama **الكَافلُ**: bir insanı geçindirmek ve ona harcamak üzere kefil olan kimsedir.

Hadiste: ( الرَّبِيبُ كَافِلٌ ) ve o, yetimin annesinin kocasıdır; sanki onun nafakasına kefil oldu.

**لفك** : ‘Amr, babasından: **العَفِيكُ** ve **اللَّفِيكُ**: ahmaklıkla doyurulmuş.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الألْفَكُ** ve **الألْفَتُ**: solak.

Ve başka bir yerde dedi ki: **الأَلْفَكُ**: ahmak.

**فلك** : İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الأَفْلَكُ**: **الفَلَك**’ın etrafında dönen kimsedir; ve o, kumdan tepedir; onun etrafı boşluktur.

Leys dedi ki: **الفَلَكُ** hadiste geldi: göğün dönmesidir; ve o, özellikle dönmenin adıdır; ama müneccimler derler ki: göğün altında yedi kuşak vardır; yedi yıldız onların içine yerleştirilmiştir; her kuşakta bir yıldız vardır; ve bazısı bazısından daha yüksektir; Allah’ın izniyle onların içinde döner.

Ferrâ dedi: denilir: **الْفَلَكَ**: içinde güneşin, ayın ve yıldızların aktığı örtülü bir dalgadır.

Kelbî dedi: **الفَلَكُ**: göğün yuvarlaklığıdır.

Zeccâc, Allah’ın sözü hakkında dedi: ( سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِى ) ( الأنبياء : 33 ) her biri için bir **فَلَكٌ** vardır.

Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: **الفَلَكُ**: yerden parçalar; yuvarlaklaşır ve çevresindekinden yükselir; tekili: **فَلَكَةٌ**; ve er-Râ‘î dedi:
إِذا خِفْنَ هَوْلَ بُصونِ البِلادِ
تَضَمَّنَهَا فَلَكٌ مُزْهِرُ

Der ki: çalılıkları ve yerin çukurlarını korktuklarında **الفَلَكَ** ortaya çıktı.

Şemmer, İbn Şümeyl’den: **الفَلْكَةُ**: küçük tümseklerdir; ancak onu **فَلَّكَهَا** yapan, başının toplanmasıdır; sanki o, iğ’in **فَلْكةُ**’si gibidir; hiçbir şey bitirmez; ve **الفَلْكَةُ**: uzun; iki mızrak yahut bir buçuk mızrak kadardır; ve okudu:
يَظَلاَّنِ النَّهارَ برَأْسِ قُفَ
كُمَيْتِ اللَّوْنِ ذِي فَلكٍ رَفيعِ

Leys dedi ki: **الفُلْكُ** müzekker de yapılır müennes de; ve o, tekildir; ve cem‘ olur; Allah tevhid hakkında dedi: ( فِى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ) ( يس : 41 ) böylece **الفُلكَ**’i müzekker yaptı. Ve cem‘ hakkında dedi: ( حَتَّى إِذَا كُنتُمْ فِى الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم ) ( يونس : 22 ) böylece müennes yaptı ve cem‘ yaptı; ve onun tekilinin müennes yapılması caizdir; Allah’ın sözü gibi: ( جَآءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ ) ( يونس : 22 ) böylece **جَاءَتْهَا** dedi ve müennes yaptı; ve dedi ki: ( حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ ( böylece cem‘ yaptı.

Leys dedi ki: cariye **فَلَّكَتِ** **تَفْليكاً**; onun memesi **تَفلَّكَ** ettiğinde; yani **الفَلْكةِ** gibi oldu; ve okudu:
جَارِيَةٌ شَبَّتْ شَبَاباً هَبْرَكَا
لم يَعْدُ ثَدْيَا نَحْرِهَا أَنْ فَلَّكَا
مُسْتَنْكِرَانِ المَسَّ قد تَدَمْلَكَا

Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: **التَّفْليكُ**: çobanın **الهُلْبَ**’den iğin **فَلْكةِ**’si gibi bir şey yapması, sonra yavrunun dilini delmesi ve onu onun içine koymasıdır; ta ki annesinin memesini emmesin.

İbn Mukbil onda dedi:
رُبَيِّبُ لمْ تُفَلِّكهُ الرِّعَاءُ وَلمْ
يَقْصُرْ بِحَوْمَلَ أَدْنَى شُرِبْهِ وَرَعُ

Yani: bir engel.

Leys dedi ki: **فلَّكتُ** oğlağı; ve o, onun dilinin üzerine döndürülen bir çubuktur; ta ki emmesin.

Dedim: **التَّفْليكِ**’te doğru olan, Ebû ‘Amr’ın dediğidir.

İbn Mes‘ûd hadîsinde: bir adam bir adama geldi; o da onun yanında oturuyordu; dedi ki: ben senin atını bıraktım; sanki o bir **فَلَكٍ** içinde dönüyor.

Ebû ‘Ubeyd onun sözü hakkında dedi: **في فَلَكٍ**; onda iki söz vardır: halkın bildiği şudur: onu, yıldızların üzerinde döndüğü göğün **فَلكِ**’ine benzetti; ve o, kendisine **القُطْبُ** denilendir; değirmen milinin **قُطْبِ**’una benzetildi.

Dedi ki: ve bazı bedevîler dedi: **الفَلَكُ**: denizde dalga kabarıp çalkalandığında, gelip gidip sarsıldığında dalgadır; böylece atı, çalkalanmasında ona benzetti; ancak ona bir göz değmişti; ve Ru’be’nin sözü:
وَلاَ شَظٍ فَدْمٍ وَلاَ عَبْدٍ فَلِكْ

Ebû ‘Amr dedi ki: **الفَلِكُ**: yaratılışça **الفَلْكةِ** biçiminde bir kalçası olan köledir; ve zencilerin kalçaları yuvarlaktır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الفَيْلَكُونُ**: **الشُّوبَقُ**.

( Dedim ): ikisi de birlikte Arapçalaştırılmıştır.

Ve denilir: **فَلْكةٌ** ve **فَلَكةٌ**; iğin **فَلْكةِ**’si için.

**فكل** : Leys ve başkaları dedi: **الأَفكَلُ**: insana yükselen bir titremedir; ve onun fiili yoktur.

Ve denilir: falanı **أَفْكَلٌ** aldı; titreme onu aldığında.

Hadiste: Mûsâ denizi asasıyla vurduğunda ve o yarıldığında, geceledi; onda **أفْكَلٌ** vardı; yani titreme.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: falan, fiilinde **افْتَكَلَ** **افتكَالاً**; ve **احْتفل** **احتفالاً**; bir mânâdadır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الكاف والفاء وما يثلثهما)
(كفل)  الكاف والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تضمُّنِ الشَّيء للشيء. من ذلك الكِفْل: كِساءٌ يدار حَولَ سَنام البعير. ويقال هو كساءٌ يُعقَد طَرَفاه على عَجُز البعير ليركبَه الرَّدِيف. وفي الحديث: "لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان"، وإنَّما سمِّي بذلك لما ذكرناه من أنَّه يدور على السَّنام أو العَجُز، فكأنَّه قد ضُمِّنه. فأمَّا قولُهم للرّجل الجَبان كِفْل، وهو الذي يكون في آخِرِ الحرب إنَّما هِمَّتُه الإحجام، فهذا إنَّما شبه بالكِفْل الذي ذكرناه، أي إنَّه محمولٌ لا يَقِدرُ على مَشْيٍ ولا حركة، شَبَّهوه بالكِفْل، كما قال الشَّاعر([1]):
أعْيا فنُطْناه مَنَاط الجَرِّ *** ثم شَدَدْنا فوقه بمَرِّ([2])وللشُّعراء في هذا كثير. وجميع هذا الكِفْل أكفال. قال الأعشى:
* ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ([3]) *
ومن الباب - وهو يصحِّح القياس الذي ذكرناه- الكَفِيل، وهو الضامن([4])، تقول: كَفَل به يَكفُل كَفالةً. والكَافل: الذي يكفُل إنساناً يَعُوله. قال الله جلّ جلالُه: ﴿وَكَفَلَها زَكَرِيَّا([5])﴾ [آل عمران 37]، وأكفَلْتُه المالَ: ضمَّنتُه إياه. والكَفَل: العَجُز، سمِّيَ لما يجمع من اللَّحم. والكِفْل في بعض اللُّغات: الضِّعف من الأجر، وأصله ما ذكرناه أوّلاً([6])، كأنَّه شيء يحمله حاملُه على الكِفْل الذي يحملُه البَعير. ويقال ذلك في الإثم. فأمَّا الكَافل فهو الذي لا يأكل، ويقال إنَّه الذي يصل [الصِّيام([7])]، فهو بعيدٌ مما ذكرناه، وما أدري ما أصْلُه، لكنَّه صحيح في الكلام. قال القُطاميّ:
يَلُذْن بأعقار الحِياض كأنَّها *** نساءُ نَصارَى أصبحَتْ وهي كُفَّلُ([8])(كفا)  الكاف والفاء والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على الحَسْب الذي لا مُستَزَادَ فيه. يقال: كفاك الشّيءُ يَكفِيك. وقد كَفَى كِفاية، إذا قام بالأمر. والكُفْيَةُ: القوت الكَافِي، والجمع كُفىً. ويقال حَسْبُك زيدٌ من رجلٍ، وكافيك.
(كفأ)  الكاف والفاء والهمزة أصلانِ يدلُّ أحدُهما على التَّساوِي في الشَّيئين، ويدلُّ الآخر على المَيْل والإمالة والاعوجاج، فالأول: كافأت فلاناً، إذا قابلتَه بمثل صَنيعه. والكفء: المِثْل. قال الله تعالى: ﴿وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أحَدٌ﴾ [الإخلاص 4]. والتكافؤ: التَّساوِي. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "المسلمون تتكافأ دماؤُهم"، أي تتساوى. والكِفَاء: شُقَّتان تُنْصَح إحداهما بالأخرى([9])، ثم يُردَحان([10]) في مؤخّر الخباء. وبيت مُكْفَأٌ، وقد أكفأتُه. قال:
* بَيتَ حُتوفٍ مُكْفَأً مَردُوحا([11]) *
وجاء في الحديث في ذكر العَقيقة: "شاتان متكافئتان"، قالوا: معناه متساويتان في القَدْر والسنّ.
وأمَّا الآخر* فقولُهم: أكفأت الشيءَ، إذا أمَلْتَه. ولذلك يقال أكفأتُ القوسَ، إذا أمَلْتَ رأسَهَا ولم تَنْصِبْها حين ترمِي عنها([12]). واكتفأتُ الصحفة، إذا أمَلْتَها إليك. وفي الحديث: "لا تُسْألُ المرأةُ طلاقَ أختِها لتكتَفئَ ما في صحيفتها([13])". ويقال: أكفأت الشَّيءَ: قلبتُه، وكفأتُ([14]) أيضاً. ويقال للسَّاهِمِ الوجه: مُكفأ الوجه، كأنَّ وجهَه قد أُمِيلَ عما كان عليه من البَشَارة. ومن الباب الإكفاء في الشِّعر، وهي أن ترفع قافية وتخفض أخرى. ويزعمون أنَّ العرب قد كانت تعرف هذا، وأنَّه ليس من الأنباز المولّدة.
ومما شذَّ عن هذين الأصلين الكُفْأة، وهي حَمْل النَّخلة سَنَتَها. ويقال ذلك في نِتاج الإبلِ أيضاً. ويقال: استكفأتُ فلاناً إبلَه، أي سألتُه نِتاجَ إبلهِ سنةً. ويقال: أنا أكْفيكَ هذه النَّاقةَ سنةً، أي تحلبها ولك ولدُها. وقول ذي الرمَّة:
* تَرى كُفْأَتَيْها([15]) *
(كفن)  الكاف والفاء والنون أصلٌ، فيه الكَفَن، وهو معروف.  والكَفْن: غَزْل الصُّوف. يقال كَفَنَ يَكفُنُ([16]). قال الرَّاعي:
* ويكْفُنُ الدَّهرَ إلاَّ ريْثَ يَهتبِدُ([17]) *
(كفت)  الكاف والفاء والتاء أصلٌ صحيح، يدلُّ على جَمْعٍ وضمّ. من ذلك قولهم: كفَتُّ الشَّيءَ، إذا ضممتَه إليك. قال رسول الله عليه الصلاة والسلام في اللَّيل: "واكفِتُوا صِبْيَانكم"، يعني ضُمُّوهم إليكم واحبسوهم([18]) في البُيوت. وقال عزّ وجلّ: ﴿ألَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ كِفَاتاً. أحياءً وأمْوَاتاً﴾ [المرسلات 25، 26]. يقول: إنَّهم يَمشُون عليها ما دامُوا أحياءً، فإذا ماتُوا ضمَّتهم إليها في جَوْفها. وقال رؤبة:
* من كَفْتـِ [ـها شَدَّاً كإضرام الحَرَقْ([19])] *
ويقال: جَرِابٌ كَفِيتٌ: لا يُضَيِّعُ شيئاً يُجعَل فيه. وأمَّا قولهم إنّ الكَفْتَ: صرفُكَ الشّيءَ عن وجهه فيَكْفِتُ أي يرجع، فهذا صحيح، لأنّه يضمه عن جانب. والكَفْتُ: السَّوق الشديد، لأنَّه يضم الإبل ضمَّاً ويَسوقُها، كما يقال يَقْبِضُها. وسيرٌ كَفِيتٌ، أي سريع، من هذا.
(كفر)  الكاف والفاء والراء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على معنىً واحد، وهو السَّتْر والتَّغطية. يقال لمن غطّى دِرعَه بثوبٍ: قد كَفَر دِرعَه. والمُكَفِّر([20]): الرّجل المتغطِّي بسلاحه. فأما قولُه:
حتى إذا ألقَتْ يداً في كَافرٍ *** وأجَنَّ عَوراتِ الثُّغورِ ظَلامُها([21])
فيقال: إنَّ الكافر: مَغِيب الشَّمس. ويقال: بل الكافر: البحر. وكذلك فُسِّرَ قولُ الآخَر([22]):
فتذكَّرَا ثَقَلاً رَثِيداً بعدما *** ألقَتْ ذُكاءُ يمِينَها في كافِرِ([23])والنهر العظيم كافر، تشبيهٌ بالبحر. ويقال للزَّارع كافر، لأنَّه يُغطِّي الحبَّ بتُراب الأرض. قال الله تعالى: ﴿أَعْجَبَ الكُفَّارَ نَبَاتُهُ﴾ [الحديد 20]. ورَمادٌ مكفور: سَفَت الرِّيحُ الترابَ عليه حتى غطَّتْه. قال:
* قد دَرَسَتْ غَيرَ رمادٍ مكفورْ([24]) *
والكُفْر: ضِدّ الإيمان، سمِّي لأنَّه تَغْطِيَةُ الحقّ. وكذلك كُفْران النِّعمة: جُحودها وسَترُها. والكافور: كِمُّ العِنَب قبل أن يُنوِّر. وسمِّي كافوراً لأنَّه كفَر الوَلِيع، أي غطَّاه. قال:
* كالكَرْمِ إذْ نادَى من الكافورِ([25]) *
ويقال له الكفرَّى([26]). فأمَّا الكَفِرات والكَفَر فالثَّنايا من الجبال، ولعلَّها سمِّيت كَفِرَات، لأنَّها متطامنة، كأنَّ الجبالَ الشوامخَ قد سترَتْها. قال:
* تَطَلَّعُ ريَّاهُ من الكَفِراتِ([27]) *
والكَفْرُ من الأرض: ما بَعُدَ من الناس، لا يكاد ينْزلُه ولا يمرُّ به أحد. ومَن حَلَّ به فهم([28]) أهل الكُفور. ويقال: بل الكُفور: القُرَى. جاء في الحديث "لتُخْرِجَنَّكُمُ الرُّومُ منها كَفْراً كَفْراً".
--------------ـــ
([1]) يعني الراجز.
([2]) أنشده في اللسان (جرر، مرر). وقد سبق في (جر).
([3]) البيت بتمامه كما في الديوان 11 واللسان (ميل، عور، عزل، كفل):
غير ميل ولا عوارير في الهيـ *** ـجا ولا عزل ولا أكفال
([4]) والأنثى كفيل أيضاً، وقد يقال للجمع كفيل.
([5]) أي ضمن هو القيام بأمرها. وقراءة التخفيف هذه هي قراءة السبعة ما عدا الكوفيين وهم عاصم وحمزة والكسائي، فهؤلاء قرؤوا بتشديد الفاء، أي جعل الله كافلها والقيم بأمرها زكريا. وقرأ أبي: "أكفلها" وقرأ عبد الله والمزني "وكفلها" بكسر الفاء لغة في كفل كعلم يعلم. وقرأ مجاهد: "فتقبلها ربها بقبول حسن وأنبتها نباتاً حسناً وكفلها زكريا" بصيغة الأمر في جميعها بمعنى الدعاء مع نصب "ربها" على النداء. تفسير أبي حيان (2: 442). وإتحاف فضلاء البشر 173.
([6]) في الأصل: "وإلا".
([7]) التكملة من المجمل واللسان.
([8]) ديوان القطامي 32 واللسان (عقر، كفل). وقد ورد بعد هذه المادة في المجمل مادة (كفن) على الترتيب الصحيح، لكنها وردت في الأصل في موضع آخر بعد مادة (كفأ) فآثرت إبقاءها في وضعها الآخر هناك محافظة على أرقام صفحات الأصل.
([9]) تنصح، بالصاد بالمهملة، أي تخاط. وفي الأصل: "شفتان ثتضح"، تحريف.
([10]) يردحان: يبسطان. وفي الأصل: "يردان".
([11]) لأبي النجم في المخصص (6: 3). وورد في الأصل محرفاً على هذه الصورة: * بيت صوف مكفا مروحا *
([12]) في الأصل: "حتى يرمي عنها"، وأثبت ما في المجمل. وانظر اللسان (1: 136).
([13]) في نهاية ابن الأثير: "ما في إنائها".
([14]) في الأصل: "وأكفات".
([15]) في الأصل: "كفأتيه" تحريف. والبيت بتمامه كما في الديوان 321 واللسان (كفأ):
ترى كفأتيها تنفضان ولم يجد *** لها ثيل سقب في النتاجين لامس
 ([16]) كذا ضبط في الأصل والمجمل بضم الفاء في المضارع، لكن ضبط بكسرها في اللسان والقاموس.
([17]) هو بدون نسبة في اللسان (كفن، عمت). وصدره:
* يظل في الشاء يرعاها ويعتمها *
([18]) في الأصل: "واحبسوا".
([19]) في الأصل: "من كفت"، وتصحيحه وإكماله من ديوان رؤبة 106 واللسان (كفت).
([20]) وكذا ضبط في المجمل والقاموس. وضبط في الأصل واللسان بفتح الفاء المشددة.
([21]) البيت للبيد في معلقته المشهورة.
([22]) هو ثعلبة بن صعير المازني، كما في اللسان (كفر، ذكا) والحيوان (5: 131) والمفضليات  (1: 128).
([23]) في الأصل: "فيذكر أهلاً"، صوابه من المراجع السابقة والمخصص (9: 19/ 17: 7). والأمالي (2: 145) وزهر الآداب (4: 115) وإعجاز القرآن 200 والمقصور 44.
([24]) الرجز في اللسان (روح، كفر). وهو لمنظور بن مرثد الأسدي.
([25]) للعجاج في ديوانه 27 واللسان (كفر 465) والمخصص (10: 216).
([26]) بضم الكاف والفاء، وبفتحهما، وبكسرهما، وبضم الكاف وفتح الفاء، كما في اللسان.
([27]) البيت لمحمد بن عبد الله بن نمير الثقفي، المعروف بالنميري، وصدره كما في اللسان (كفر) والأغاني  (6: 24):
* له أرج من مجمر الهند ساطع *
ونسب في اللسان إلى عبد الله بن نمير، وهو خطأ. وانظر مجالس ثعلب 302.
([28]) في الأصل: "فهو"، صوابه في المجمل.

ـ

##### Türkçe

(كaf ve **فاء** ve onları üçleyen şeyler bâbı)
(**كفل**)  **الكاف** ve **الفاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şeyi içine almasına delâlet eder. Bundan **الكِفْل**: devenin hörgücünün etrafına dolanan bir örtüdür. Ve denilir ki: o, devenin sağrısı üzerine iki ucu bağlanan bir örtüdür; ki artçı ona binsin. Ve hadiste: "Kabın kırık yerinden içmeyin; çünkü o, şeytanın **كِفْل**’idir"; ancak, bizim zikrettiğimizden dolayı böyle adlandırıldı: çünkü hörgücün veya sağrının üzerine dolaşır; sanki onu içine almış gibidir. Ama onların korkak adama **كِفْل** demeleri—ki o, savaşın sonunda olur; himmeti ancak geri durmaktır—bu, ancak zikrettiğimiz **الكِفْل**’e benzetilmiştir; yani o, taşınandır; yürüyüşe de harekete de güç yetiremez; onu **الكِفْل**’e benzettiler; şairin dediği gibi([1]):

أعْيا فنُطْناه مَنَاط الجَرِّ *** ثم شَدَدْنا فوقه بمَرِّ([2])

Ve şairlerin bu hususta çok sözü vardır. Ve bütün bu **الكِفْل**’ün çoğulu **أكفال**’dir. A‘şâ dedi:
* ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ([3]) *

Ve bâbdan—ki zikrettiğimiz kıyası sahih kılar—**الكَفِيل**’dir; o, **الضامن**’dır([4]); dersin: **كَفَل** onunla, **يَكفُل** **كَفالةً**. Ve **الكَافل**: bir insanı kefâlet altına alıp geçindiren kimsedir. Allah—celîl celâlühû—dedi: ﴿وَكَفَلَها زَكَرِيَّا([5])﴾ [Âl-i İmrân 37]. Ve **أكفَلْتُه** malı: onu ona yükledim (teminat altına aldım). Ve **الكَفَل**: sağrıdır; etten topladığı şey sebebiyle adlandırıldı. Ve bazı dillerde **الكِفْل**: ecirden iki katıdır; aslı, önce zikrettiğimizdir([6]); sanki onu taşıyanın, devenin taşıdığı **الكِفْل** üzerinde taşıdığı bir şey gibidir. Ve bu, günah hakkında da söylenir. Ama **الكَافل**: yemeyen kimsedir; ve denilir ki o, [**الصِّيام**([7])]ı birleştirendir; bu, zikrettiğimizden uzaktır; aslının ne olduğunu bilmiyorum; lâkin sözde sahihtir. Kutâmî dedi:

يَلُذْن بأعقار الحِياض كأنَّها *** نساءُ نَصارَى أصبحَتْ وهي كُفَّلُ([8])

(**كفا**)  **الكاف** ve **الفاء** ve illetli harf sahih bir asıldır; kendisinde artırma olmayan **الحَسْب**’a delâlet eder. Denilir: **كفاك** şey, **يَكفِيك**. Ve **كَفَى** **كِفاية**; işte durup (işi üstlenip) yerine getirdiği zaman. Ve **الكُفْيَةُ**: yeterli azık; çoğulu **كُفىً**. Ve denilir: bir adam olarak sana Zeyd yeter; ve (o) senin **كافيك**’indir.

(**كفأ**)  **الكاف** ve **الفاء** ve **الهمزة** iki asıldır: bunlardan biri iki şeyde eşitliğe delâlet eder; diğeri meyle, eğmeye ve eğriliğe delâlet eder. Birincisi: **كافأت** falancayı; yani onun yaptığının benzeriyle onu karşılıklandırdığın zaman. Ve **الكفء**: benzer. Allah تعالى dedi: ﴿وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أحَدٌ﴾ [İhlâs 4]. Ve **التكافؤ**: eşitlik. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم dedi: "Müslümanların kanları **تتكافأ**’dır"; yani eşit olur. Ve **الكِفَاء**: biri diğeriyle dikilen iki parçadır([9]); sonra çadırın arka tarafında yayılırlar([10]). Ve **بيت مُكْفَأٌ**; ve onu **أكفأتُه**. Dedi:
* بَيتَ حُتوفٍ مُكْفَأً مَردُوحا([11]) *

Ve **العَقيقة**’nın zikrinde hadiste geldi: "İki **متكافئتان** koyun"; dediler: manası, miktar ve yaşta eşit olan iki koyundur.

Ama diğeri* onların sözü: **أكفأت** şeyi; yani onu eğdiğin zaman. Bundan dolayı denilir: **أكفأتُ** yayı; yani onun başını eğdiğin ve ondan atarken onu dikmediğin zaman([12]). Ve **اكتفأتُ** sahfeyi; yani onu kendine doğru eğdiğin zaman. Ve hadiste: "Kadın, kız kardeşinin boşanmasını istemez; ta ki sahifesindekini **لتكتَفئَ** etsin([13])". Ve denilir: **أكفأت** şeyi: onu çevirdim; ve **كفأتُ** da([14]). Ve yüzü solgun olana denilir: **مُكفأ الوجه**; sanki yüzü, üzerinde bulunduğu sevinçten eğilmiş gibidir. Ve bâbdan, şiirde **الإكفاء**’dır; o da bir kafiyeyi yükseltip diğerini alçaltmandır. Ve zannederler ki Araplar bunu bilirdi ve bunun, sonradan türetilmiş kusurlardan olmadığını.

Ve bu iki asıldan şâz olan şeylerden: **الكُفْأة**’dir; o, hurma ağacının o yılki yüküdür. Ve bu, develerin yavrulaması hakkında da söylenir. Ve denilir: **استكفأتُ** falancadan develerini; yani ondan develerinin bir yıllık yavrulamasını istedim. Ve denilir: ben sana bu deveyi bir yıl **أكْفيكَ**; yani onu sağırsın ve yavrusu senin olur. Ve Zü’r-Rumme’nin sözü:
* تَرى كُفْأَتَيْها([15]) *

(**كفن**)  **الكاف** ve **الفاء** ve **النون** bir asıldır; onda **الكَفَن** vardır; o, bilinir. Ve **الكَفْن**: yün eğirmedir. Denilir: **كَفَنَ** **يَكفُنُ**([16]). Râ‘î dedi:
* ويكْفُنُ الدَّهرَ إلاَّ ريْثَ يَهتبِدُ([17]) *

(**كفت**)  **الكاف** ve **الفاء** ve **التاء** sahih bir asıldır; toplamaya ve katmaya delâlet eder. Bundan, onların sözü: **كفَتُّ** şeyi; yani onu kendine kattığın zaman. Resûlullah عليه الصلاة والسلام gece hakkında dedi: "Çocuklarınızı **واكفِتُوا**"; yani onları kendinize katın ve onları evlerde hapsedin([18]). Ve عزّ وجلّ dedi: ﴿ألَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ كِفَاتاً. أحياءً وأمْوَاتاً﴾ [Mürselât 25, 26]. Der ki: onlar diri oldukları müddetçe onun üzerinde yürürler; öldükleri zaman ise onları, iç boşluğunda kendine katar. Ru’be dedi:
* من كَفْتـِ [ـها شَدَّاً كإضرام الحَرَقْ([19])] *

Ve denilir: **جَرِابٌ كَفِيتٌ**: içine konulan hiçbir şeyi zayi etmeyen. Ama onların sözü: **الكَفْتَ**: şeyi yüzünden çevirmendir; böylece **يَكْفِتُ** yani döner; bu sahihtir; çünkü onu bir yandan katar. Ve **الكَفْتُ**: şiddetli sevktir; çünkü develeri katıp sıkıca toplar ve onları sürer; tıpkı "onları tutar" denildiği gibi. Ve **سيرٌ كَفِيتٌ**: yani hızlı; bundan.

(**كفر**)  **الكاف** ve **الفاء** ve **الراء** sahih bir asıldır; tek bir manaya delâlet eder; o da örtme ve kapatmadır. Zırhını bir elbiseyle örtene denilir: zırhını **كَفَر** etti. Ve **المُكَفِّر**([20]): silahıyla örtünen adamdır. Ama onun sözü:
حتى إذا ألقَتْ يداً في كَافرٍ *** وأجَنَّ عَوراتِ الثُّغورِ ظَلامُها([21])
denilir ki: **الكافر**: güneşin battığı yerdir. Ve denilir: bilakis **الكافر**: denizdir. Ve aynı şekilde, başkasının sözü de böyle tefsir edilmiştir([22]):
فتذكَّرَا ثَقَلاً رَثِيداً بعدما *** ألقَتْ ذُكاءُ يمِينَها في كافِرِ([23])

Ve büyük nehir **كافر**’dir; denize benzetmedir. Ve ekinciye **كافر** denilir; çünkü tohumu yerin toprağıyla örter. Allah تعالى dedi: ﴿أَعْجَبَ الكُفَّارَ نَبَاتُهُ﴾ [Hadîd 20]. Ve **رَمادٌ مكفور**: rüzgâr onun üzerine toprağı savurmuştur; ta ki onu örtmüştür. Dedi:
* قد دَرَسَتْ غَيرَ رمادٍ مكفورْ([24]) *

Ve **الكُفْر**: imanın zıddıdır; hakikati örtmek olduğu için böyle adlandırıldı. Ve aynı şekilde nimetin **كُفْران**’ı: onu inkâr etmek ve örtmektir. Ve **الكافور**: üzümün, aydınlanmadan önceki tomurcuğudur. Ve **كافور** diye adlandırıldı; çünkü **كَفَر** etti **الوَلِيع**’ı; yani onu örttü. Dedi:
* كالكَرْمِ إذْ نادَى من الكافورِ([25]) *

Ve ona **الكفرَّى**([26]) da denilir. Ama **الكَفِرات** ve **الكَفَر**: dağların geçitleridir; belki **كَفِرَات** diye adlandırıldılar; çünkü alçaktırlar; sanki yüksek dağlar onları örtmüştür. Dedi:
* تَطَلَّعُ ريَّاهُ من الكَفِراتِ([27]) *

Ve yerden **الكَفْرُ**: insanlardan uzak olan yerdir; neredeyse kimse ona konmaz ve oradan geçmez. Ve kim oraya yerleşirse, onlar([28]) **أهل الكُفور**’dur. Ve denilir: bilakis **الكُفور**: köylerdir. Hadiste geldi: "Rûm sizi oradan **كَفْراً كَفْراً** mutlaka çıkaracaktır."

--------------ـــ
([1]) yani recez söyleyen.
([2]) Onu Lisân’da (جرر، مرر) rivayet etti. Ve (جر)’de daha önce geçti.
([3]) Beyit, divanda 11 ve Lisân’da (ميل، عور، عزل، كفل) olduğu üzere tamamıyla:
غير ميل ولا عوارير في الهيـ *** ـجا ولا عزل ولا أكفال
([4]) Dişisi de **كفيل**’dir; ve çoğul için de **كفيل** denilebilir.
([5]) yani onun işini üstlenmeyi o garanti etti. Bu hafifletme kıraati, Kûfeliler hariç yedinin kıraatidir; onlar Âsım, Hamza ve Kisâî’dir; bunlar **الفاء**’yı şeddeli okudular; yani Allah onun **كافل**’i ve işini yürüteni Zekeriya kıldı. Übeyy okudu: "أكفلها"; Abdullah ve Müzenî okudu: "وكفلها" **الفاء**’yı kesreli; **كفل**’de, **علم يعلم** gibi bir lehçedir. Mücâhid okudu: "فتقبلها ربها بقبول حسن وأنبتها نباتاً حسناً وكفلها زكريا" hepsinde emir sigasıyla; dua manasında; "ربها"yı nida üzere nasb ile. Ebû Hayyân tefsiri (2: 442). İthâf Fudhalâ’ el-Beşer 173.
([6]) Asılda: "وإلا".
([7]) Tamamlama, el-Mücmel ve Lisân’dandır.
([8]) Kutâmî divanı 32 ve Lisân (عقر، كفل). Bu maddenin ardından el-Mücmel’de tertibe uygun olarak (كفن) maddesi geldi; fakat asılda başka bir yerde (كفأ) maddesinden sonra geldi; ben, asıl sayfa numaralarını korumak için onu oradaki yerinde bırakmayı tercih ettim.
([9]) **تنصح**: noktasız **الصاد** ile; yani dikilir. Asılda: "شفتان ثتضح" tahriftir.
([10]) **يُردَحان**: yayılırlar. Asılda: "يردان".
([11]) Ebû’n-Necm’indir; el-Muhassas’ta (6: 3). Asılda şu surette tahrifli geldi: * بيت صوف مكفا مروحا *
([12]) Asılda: "حتى يرمي عنها"; el-Mücmel’de olanı sabit kıldım. Lisân’a bak (1: 136).
([13]) İbnü’l-Esîr’in Nihâye’sinde: "ما في إنائها".
([14]) Asılda: "وأكفات".
([15]) Asılda: "كفأتيه" tahrif. Beyit, divanda 321 ve Lisân’da (كفأ) olduğu üzere tamamıyla:
ترى كفأتيها تنفضان ولم يجد *** لها ثيل سقب في النتاجين لامس
([16]) Asılda ve el-Mücmel’de muzârîde **الفاء**’nın zammıyla ضبط edildi; fakat Lisân ve Kâmûs’ta kesreyle ضبط edildi.
([17]) Lisân’da (كفن، عمت) nisbesizdir. Sadrı:
* يظل في الشاء يرعاها ويعتمها *
([18]) Asılda: "واحبسوا".
([19]) Asılda: "من كفت"; tashihi ve ikmali Ru’be divanı 106 ve Lisân’dan (كفت).
([20]) El-Mücmel ve Kâmûs’ta da böyle ضبط edildi. Asıl ve Lisân’da şeddeli **الفاء**’nın fethasıyla ضبط edildi.
([21]) Beyit, meşhur muallakasında Lebîd’indir.
([22]) Lisân (كفر، ذكا) ve el-Hayevân (5: 131) ve el-Mufaddaliyât (1: 128)’da olduğu üzere Sa‘îr el-Mâzinî’nin oğlu Sa‘lebe’dir.
([23]) Asılda: "فيذكر أهلاً"; doğrusu, önceki kaynaklar ve el-Muhassas (9: 19/ 17: 7) ve el-Emâlî (2: 145) ve Zehrü’l-Âdâb (4: 115) ve İ‘câzü’l-Kur’ân 200 ve el-Maksûr 44’tendir.
([24]) Recez, Lisân’da (روح، كفر). منظُور بن مرثد el-Esedî’nindir.
([25]) ‘Accâc’ındır; divanında 27 ve Lisân’da (كفر 465) ve el-Muhassas’ta (10: 216).
([26]) **الكاف** ve **الفاء**’nın zammıyla, fethasıyla, kesresiyle ve **الكاف**’ın zammı ile **الفاء**’nın fethasıyla; Lisân’da olduğu üzere.
([27]) Beyit, Nümeyrî diye bilinen Muhammed b. Abdullah b. Numeyr es-Sekafî’nindir; sadrı Lisân’da (كفر) ve el-Eğânî’de (6: 24) olduğu üzere:
* له أرج من مجمر الهند ساطع *
Lisân’da Abdullah b. Numeyr’e nisbet edildi; bu hatadır. Meclisü Sa‘leb 302’ye bak.
([28]) Asılda: "فهو"; doğrusu el-Mücmel’dedir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الكفالة: الضمان، تقول: تكلفت بكذا، وكفلته فلانا، وقرئ: ﴿وكفلها زكريا﴾ [آل عمران/37] (وهي قراءة عاصم وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 173) أي: كفلها الله تعالى، ومن خفف (قرأ بالتخفيف نافع وابن كثير وابن عامر وأبو عمرو وأبو جعفر ويعقوب) جعل الفعل لزكريا، المعنى: تضمنها. قال تعالى: ﴿وقد جعلتم الله عليكم كفيلا﴾ [النحل/91]، والكفيل: الحظ الذي فيه الكفاية، كأنه تكفل بأمره. نحو قوله تعالى: ﴿فقال أكفلنيها﴾ [ص/23] أي: اجعلني كفلا لها، والكفل: الكفيل، قال: ﴿يؤتكم كفلين من رحمته﴾ [الحديد/28] أي: كفيلين من نعمته في الدنيا والآخرة، وهما المرغوب إلى الله تعالى فيهما بقوله: ﴿ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة﴾ [البقرة/201] وقيل: لم يعن بقوله: (كفلين) أي: نعمتين اثنتين بل أراد النعمة المتوالية المتكفلة بكفايته، ويكون تثنيته على حد ما ذكرنا في قولهم: (لبيك وسعديك) (انظر: مادة (سعد)، وإما قوله: ﴿من يشفع شفاعة حسنة﴾ إلى قوله: ﴿يكن له كفل منها﴾ [النساء/85] فإن الكفل ههنا ليس بمعنى الأول، بل هو مستعار من الكفل (الكفل من الرجال: الذي يكون في مؤخر الحرب، إنما همته التأخر والفرار. انظر: تهذيب اللغة 10/253)، وهو الشيء الرديء، واشتقاقه من الكفل (لكن قال في اللسان: الكفل لا يشتق منه فعل ولا صفة)، وهو أن الكفل لما كان مركبا ينبو براكبه صار متعارفا في كل شدة، كالسيساء: وهو العظم الناتئ من ظهر الحمار، فيقال: لأحملنك على الكفل، وعلى السيساء (يقال: اركب لكل حال سيساءه، والسيساء: ظهرالحمار، ومعناه: اصبر على كل حال. راجع: مجمع الأمثال 1/301)، ولأركبنك الحسرى الرذايا (الرذايا: جمع الرذي، وهو الذي أثقله المرض، والرذي من الإبل: المهزول الهالك الذي لا يستطيع براحا ولا ينبعث. اللسان (رذى) )، قال الشاعر:
*وحملناهم على صعبة زو** راء يعلونها بغير وطاء*
(البيت تقدم في مادة (عتب) )
ومعنى الآية: من ينضم إلى غيره معينا له في فعلة حسنة يكون له منها نصيب، ومن ينضم إلى غيره معينا له في فعلة سيئة يناله منها شدة. وقيل: الكفل الكفيل. ونبه أن من تحرى شرا فله من فعله كفيل يسأله، كما قيل: من ظلم فقد أقام كفيلا بظلمه، تنبيها أنه لا يمكنه التخلص من عقوبته.

##### Türkçe

- **الكفالة**: garanti; dersin ki: “Şunu üstlendim”; ve “Onu falana kefil oldum.” Ve okundu: ﴿وكفلها زكريا﴾ [Âl-i İmrân/37] (bu, Âsım, Hamza, Kisâî ve Halef’in kıraatidir. Bkz.: el-İthâf s. 173); yani: Allah Teâlâ ona kefil oldu. Kim hafifletti ise (tahfîf ile Nâfi‘, İbn Kesîr, İbn Âmir, Ebû Amr, Ebû Ca‘fer ve Ya‘kūb okudu) fiili Zekeriyyâ’ya kıldı; mânâ: onu teminat altına aldı. Allah Teâlâ dedi: ﴿وقد جعلتم الله عليكم كفيلا﴾ [en-Nahl/91]. Ve **الكفيل**: içinde kifâyet bulunan paydır; sanki onun işiyle yükümlenmiştir. Allah Teâlâ’nın sözü gibi: ﴿فقال أكفلنيها﴾ [Sâd/23]; yani: beni ona **كفل** kıl. Ve **الكفل**: **الكفيل**’dir. Dedi: ﴿يؤتكم كفلين من رحمته﴾ [el-Hadîd/28]; yani: dünyada ve âhirette nimetinden iki kefil; ve onlar, Allah Teâlâ’ya şu sözüyle rağbet edilen ikisidir: ﴿ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة﴾ [el-Bakara/201]. Ve denildi: sözüyle (**كفلين**) yani iki nimet kastetmedi; bilakis, kifâyetini üstlenen ardışık nimeti murad etti; ve onun tesniyesi, onların “(لبيك وسعديك)” sözünde zikrettiğimiz sınır üzerinedir (bkz.: **(سعد)** maddesi). Ama şu sözü: ﴿من يشفع شفاعة حسنة﴾’den şu söze kadar: ﴿يكن له كفل منها﴾ [en-Nisâ/85]; burada **الكفل** birincinin mânâsında değildir; bilakis, **الكفل**’den ödünç alınmıştır (**الكفل** erkeklerden: savaşın arkasında bulunan; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır. Bkz.: Tehzîbü’l-Luğa 10/253); ve o, kötü şeydir. Ve onun türeyişi **الكفل**’dendir (lâkin Lisân’da dedi: **الكفل**’den fiil de sıfat da türetilmez); ve bu, **الكفل** binekçisini üzerinden attığı için (sekip olduğu için) her şiddette bilinir hâle geldi; **السيساء** gibi: o, eşeğin sırtından çıkan çıkıntılı kemiktir. Denilir ki: “Seni **الكفل** üzerine bindireceğim” ve “**السيساء** üzerine.” (denilir ki: “Her hâlde onun **سيساء**’sına bin”; ve **السيساء**: eşeğin sırtıdır; mânâsı: her hâle sabret. Bkz.: Mecma‘u’l-Emsâl 1/301). Ve “Seni **الحسرى** **الرذايا**’ya bindireceğim.” (**الرذايا**: **الرذي**’nin çoğuludur; o, hastalığın ağırlaştırdığı kimsedir. Ve **الرذي** develerden: zayıflamış, helâk olmuş; ne bir genişliğe güç yetirir ne de harekete geçer. Lisân (**رذى**)). Şair dedi:
*وحملناهم على صعبة زو** راء يعلونها بغير وطاء*
(beyit **(عتب)** maddesinde geçti.)

Âyetin mânâsı: kim bir başkasına, iyi bir işte ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir nasip vardır; ve kim bir başkasına, kötü bir işte ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir şiddet erişir. Ve denildi: **الكفل** **الكفيل**’dir. Ve şunu tenbih etti: kim bir şerre yönelirse, onun fiilinden kendisini sorgulayacak bir **كفيل** vardır; nitekim denildiği gibi: kim zulmederse, zulmüyle bir **كفيل** dikmiş olur; onun cezasından kurtulmasının mümkün olmadığına tenbih olarak.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك ف ل
هو كافيه وكافله وهو يكفيني ويكفلني‏:‏ يعولني وينفق عليّ وأكفلته إياه وكفّلته ‏"‏ فقال أكفلنيها ‏"‏ ‏"‏ وكفّلها زكريا ‏"‏ وهو كفيل بنفسه وبماله وكفل عنه لغريمه بالمال وتكفّل به‏.‏
وهو كفل بيّن الكفولة‏:‏ لا يثبت على ظهر الدابّة‏.‏
وهو من الأكفال لا من الأحلاس‏.‏
قال الأعشى‏:‏ غير ميلٍ ولا عواوير في الهي - جا ولا عزّلٍ ولا أكفال وقال جرير‏:‏ والتغلبيّ على الجواد غنيمة كفل الفروسة دائم الإعصام واكتفل البعير وتكفّله إذا أخذ كساءً فعقد كرفيه ثم ألقى مقدّمه على كاهله ومؤخّره على عجزه ثم ركب بين العقدة والسنام واسم ذلك الكساء‏:‏ الكفل‏.‏
وجاء متكفّلاً حماراً إذا حلّق ثوباً أو كساءً على ظهره وركبه‏.‏
وله كفل من الحزاء‏:‏ ضعف‏.‏
ورأيت فلاناً كفلاً لفلان‏:‏ رديفاً له واكتفل به‏:‏ ارتدفه‏.‏
وكفل في صيامه‏:‏ واصل كفولاً ورجل كافل وقوم كفّلٌ‏.‏
قال القطامي‏:‏ يلذن بأعقار الحياض كأنها نساء النّصارى أصبحت وهي كفّل ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ لا تشربوا من ثلمة الإناء فإنها كفل الشيطان ‏"‏ أي مركبه‏.‏
واكتلفت بالشيء‏:‏ جعلته وراءي تقول‏:‏ اكتفلنا بالجبل وبالوادي‏:‏ جزناه وجعلناه من ورائنا‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ قد اكتفلت بالحزن واعوج دونها ضوارب من خفّان مجتابة سدرا جمع‏:‏ ضارب وهو الوادي ذو الشجر‏.‏
واكتفل السابق بالمصلّى‏.‏
قال العبّاس‏:‏ بعيد سموّ الطرف نهدٌ مناهب إذا اكتفلت بالرادفات الأوائل وهو من أكفال الشعر‏.‏
وأكفلني ماله‏:‏ ضمّه إليّ وجعلني كافله أي القائم به وهم بالخير كفلاء‏.‏

##### Türkçe

ك ف ل
O, onun **كافيه**’si ve **كافله**’dir; ve o, beni **يكفيني** ve beni **يكفلني**: bana bakar ve üzerime harcar. Ve onu bana **أكفلته** ve onu (buna) **كفّلته**: “Bana onu **أكفلنيها**” dedi. “Ve **كفّلها زكريا**”. Ve o, kendi nefsiyle ve malıyla **كفيل**’dir. Ve alacaklısı için mala dair onun adına **كفل** etti; ve onunla **تكفّل** etti.
Ve o, **الكفولة**’si açık bir **كفل**’dir: binek hayvanının sırtı üzerinde sebat etmez.
Ve o, **الأكفال**’dandır; **الأحلاس**’dan değildir.
A‘şâ dedi: “Eğrilik olmaksızın ve ‘avâvîr olmaksızın, hey- câ’da; ve ne ‘azzal, ne de **أكفال**.” Cerîr dedi: “Ve Teglibli, iyi at üzerinde bir ganimettir; süvariliğin **كفل**’i, daima bağlanma (hâlinde).” Ve deve **اكتفل** etti ve onu **تكفّله** etti; bir örtü aldığında, onu iki ucu üzerine düğümledi; sonra onun ön tarafını omzuna, arka tarafını sağrısına attı; sonra düğüm ile hörgüç arasına bindi. Ve o örtünün adı: **الكفل**.
Ve bir eşeği **متكفّلاً** olarak geldi: bir elbiseyi yahut bir örtüyü sırtı üzerine doladığında ve ona bindiğinde.
Ve onun için **الحزاء**’dan bir **كفل** vardır: zayıflık.
Ve falancayı falanca için bir **كفلاً** olarak gördüm: ona artçı (binmiş) olarak. Ve onunla **اكتفل** etti: onu artçı aldı.
Ve orucunda **كفل** etti: **كفولاً** olarak ara vermeksizin sürdürdü. Ve bir adam **كافل** ve bir topluluk **كفّل**’dür.
Kutâmî dedi: “Havuzların diplerine sığınırlar; sanki Hristiyan kadınlarıdır; sabahlamıştır ve onlar **كفّل**’dür.” Ve mecazdandır: “Kabın gedik yerinden içmeyin; çünkü o, şeytanın **كفل**’idir” yani onun bineği.
Ve şey ile **اكتلفت**: onu arkamda kıldım. Dersin ki: dağ ile ve vadi ile **اكتفلنا**: onu geçtik ve onu arkamızdan kıldık.
Zü’r-Rumme dedi: “Hüzünle **اكتفلت** ettim; ve onun önünde eğrildi; sedrâ’yı yaran, iki hafân’dan darbeler.” Cem‘: **ضارب**; ve o, ağaçlı vadidir.
Ve yarışçı, namazgâhla **اكتفل** etti.
Abbâs dedi: “Bakışın yükselişi uzak; göğüs çıkık; yağmalar; öncekiler arkadan gelenlerle **اكتفلت** ettiğinde.” Ve o, şiirin **أكفال**’ındandır.
Ve malını bana **أكفلني** etti: onu bana kattı ve beni onun **كافله**’si, yani onunla kaim olanı kıldı. Ve onlar hayır ile **كفلاء**’dır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَفَل، بالتحريك: العجُز، وقيل: رِدْفُ العجُز، وقيل: القَطَن يكون للإِنسان والدابة، وإِنها لعَجْزاءُ الكَفَل، والجمع أَكْفال، ولا يشتق منه فعل ولا صفة.
والكِفْل: من مراكب الرجال وهو كساء يؤْخذ فيعقَد طرفاه ثم يُلقَى مقدَّمه على الكاهِل ومؤخَّره مما يلي العجُز، وقيل: هو شيء مستدير يُتخذ من خِرَقٍ أَو غير ذلك ويوضع على سَنام البعير. وفي حديث أَبي رافع قال: ذاك كِفْل الشيطان، يعني معقده. واكتفَل البعيرَ: جعل عليه كِفْلاً. الجوهري: والكِفْل ما اكتفَل به الراكب وهو أَن يُدار الكساء حول سنام البعير ثم يركب. والكِفْل: كساء يجعل تحت الرحْل؛ قال لبيد:
وإِن أَخَّرْت فالكِفْل ناجزُ
وقال أَبو ذؤَيب:
على جَسْرةٍ مرفوعةِ الذَّيْلِ والكِفْلِ
وقوله أَنشده ابن الأَعرابي:
تُعْجِل شَدَّ الأَعْبَلِ المَكافِلا
فسره فقال: واحد المَكافِلُ مُكْتَفَل، وهو الكِفْل من الأَكسية. ابن الأَنباري في قولهم قد تكفَّلت بالشيء: معناه قد أَلزمته نفسي وأَزلت عنه الضَّيْعَة والذهابَ، وهو مأْخوذ من الكِفْل، والكِفْل: ما يحفظ الراكب من خلفه. والكِفْل: النصيب مأْخوذ من هذا. أَبو الدقيش: اكْتَفَلْت بكذا إِذا ولَّيْتَه كَفَلَكَ، قال: وهو الافْتِعال؛ وأَنشد: قد اكتَفَلَتْ بالحَزْنِ، واعْوَجَّ دونها
ضَواربُ من خَفَّان تَجْتابُه سَدْرا
وفي حديث إِبراهيم: لا تشرب من ثُلْمة الإِناء ولا عُرْوَته فإِنها كِفْل الشيطان أَي مَرْكَبُه لما يكون من الأَوْساخ، كَرِه إِبراهيم ذلك. والكِفْل: أَصله المركَب فإِنَّ آذانَ العُرْوة والثُّلْمةَ مركب الشيطان. والكِفْل من الرِّجال: الذي يكون في مؤخَّر الحرب إِنما همَّته في التأَخر والفِرار. والكِفْل: الذي لا يثبت على ظهور الخيل؛ قال الجَحَّاف بن حكيم:
والتَّغْلَبيّ على الجَواد غنيمةٌ،
كِفْلُ الفُروسة دائمُ الإِعْصام
والجمع أَكْفال؛ قال الأَعشى يمدح قوماً:
غيرُ مِيلٍ ولا عَوَاوِيرَ في الهيْـ
ـجا، ولا غُزَّلٍ ولا أَكْفال
والاسم الكُفولة، وهو الكفِيل. وفي التهذيب: الكِفْل الذي لا يثبت على مَتْن الفرس، وجمعه أَكْفال؛ وأَنشد:
ما كنتَ تَلْقَى في الحُروب فَوَارِسي
مِيلاً، إِذا رَكِبوا، ولا أَكْفالا
وهو بيِّن الكُفولة. وفي حديث ابن مسعود ذكر فتنة فقال: إِني كائن فيها كالكِفْل آخذ ما أَعرِف وأَترك ما أُنْكِر؛ قيل: هو الذي يكون في آخر الحرب همته الفِرار، وقيل: هو الذي لا يقدر على الركوب والنهوض في شيء فهو لازم بيته. قال أَبو منصور: والكِفْل الذي لا يثبت على ظهر الدابة. والكِفْل: الحَظُّ والضِّعف من الأَجر والإِثم، وعم به بعضهم، ويقال له: كِفْلان من الأَجر، ولا يقال: هذا كِفْل فلان حتى تكون قد هيَّأْت لغيره مثله كالنصيب، فإِذا أَفردت فلا تقل كِفْل ولا نصيب. والكِفْل أَيضاً: المِثْل. وفي التنزيل: يُؤْتِكُم كِفْلَيْن من رحمته؛ قيل: معناه يؤْتكم ضِعْفَين، وقيل: مِثْلين؛ وفيه: ومَنْ يشفعْ شفاعة سيئة يكن له كِفْل منها؛ قال الفراء: الكِفْل الحظ، وقيل: يؤْتِكم كِفْلين أَي حَظَّين، وقيل ضِعْفين. وفي حديث الجمعة: له كِفْلان من الأَجر؛ الكِفْل، بالكسر: الحظ والنصيب. وفي حديث جابر: وعَمَدْنا إِلى أَعظم كِفْل. وقال الزجاج: الكِفْل في اللغة النصيب أُخذ من قولهم اكْتَفَلْت البعير إِذا أَدرْتَ على سَنامه أَو على موضع من ظهره كِساء وركبت عليه، وإِنما قيل له كِفْل؛ وقيل: اكْتَفل البعيرَ لأَنه لم يستعمل الظهر كله إِنما استعمل نصيباً من الظهر. وفي حديث مَجيء المستضعفين بمكة: وعياشُ بن أَبي ربيعة وسلمةُ بن هشام مُتَكَفِّلان على بعير. يقال: تَكَفَّلْت البعير واكْتَفَلْته إِذا أَدرت حول سنامه كِساء ثم ركبته، وذلك الكِساء الكِفْل، بالكسر.
والكافِل: العائِل، كَفَله يَكْفُله وكَفَّله إِيّاه. وفي التنزيل العزيز: وكَفَلَها زكريا؛ وقد قرئت بالتثقيل ونصب زكريّا، وذكر الأَخفش أَنه قرئ: وكَفِلَها زكريا، بكسر الفاء. وفي الحديث: أَنه وكافل اليتيم كهاتَيْن في الجنة له ولغيره؛ والكافِل: القائم بأَمر اليتيم المربِّي له، وهو من الكفيل الضمين، والضمير في له ولغيره راجع إِلى الكافِل أَي أَن اليتيم سواء كان الكافِل من ذَوِي رحمه وأَنسابه أَو كان أَجنبيّاً لغيره تكفَّل به، وقوله كهاتين إِشارة إِلى إِصبعيه السبَّابة والوسطى؛ ومنه الحديث: الرَّابُّ كافِلٌ؛ الرَّابُّ: زوج أُمِّ اليتيم لأَنه يكفُل تربيته ويقوم بأَمره مع أُمه. وفي حديث وَفْد هَوازِن: وأَنت خير المَكْفُولين، يعني رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أَي خير من كُفِل في صغره وأُرْضِعَ ورُبِّيَ حتى نشأَ، وكان مُسْتَرْضَعاً في بني سعد بن بكر. والكافِل والكَفِيل: الضامن، والأُنثى كَفِيل أَيضاً، وجمع الكافِل كُفَّل، وجمع الكَفيل كُفَلاء، وقد يقال للجمع كَفِيل كما قيل في الجمع صَدِيق. وكَفَّلها زكريا، أَي ضمَّنها إِياه حتى تكفَّل بحضانتها، ومن قرأَ: وكَفَلَها زكريا، فالمعنى ضمِن القيام بأَمرها.
وكَفَل المال وبالمال: ضَمِنه. وكَفَل بالرجل
(* قوله «وكفل بالرجل إلخ»
عبارة القاموس: وقد كفل بالرجل كضرب ونصر وكرم وعلم) يَكْفُل ويَكْفِل كَفْلاً وكُفُولاً وكَفالة وكَفُلَ وكَفِلَ وتَكَفَّل به، كله: ضمِنه. وأَكْفَلَه إِياه وكَفَّله: ضمَّنه، وكَفَلْت عنه بالمال لغريمه وتكَفَّل بدينه تكفُّلاً. أَبو زيد: أَكْفَلْت فلاناً المال إِكْفالاً إِذا ضمَّنته إِياه، وكَفَل هو به كُفُولاً وكَفْلاً، والتَّكْفيل مثله. قال الله تعالى: فقال أَكْفِلْنِيها وعَزَّني في الخِطاب؛ الزجاج: معناه اجعلني أَنا أَكْفُلُها وانزل أَنت عنها. ابن الأَعرابي: كَفِيلٌ وكافِل وضَمِين وضامِن بمعنى واحد؛ التهذيب: وأَما الكافل فهو الذي كَفَل إِنساناً يَعُوله ويُنْفِقُ عليه. وفي الحديث: الرَّبِيب كافِلٌ، وهو زوج أُمّ اليتيم كأَنه كَفَل نفقة اليتيم.
والمُكافِل: المُجاوِر المُحالِف، وهو أَيضاً المُعاقِد المعاهد؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد بيت خِدَاش ابن زُهَير:
إِذا ما أَصاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيْثَهم،
من الناس، إِلا مُحْرِم أَو مُكافِل
المُحْرِم: المُسالِم، والمُكافِل: المُعاقد المُحالف، والكَفِيل من هذا أُخِذ.
والكِفْل والكَفِيل: المِثْل؛ يقال: ما لفلان كِفْل أَي ما له مثل؛ قال عمرو بن الحرث:
يَعْلو بها ظَهْرَ البعير، ولم
يوجَدْ لها، في قومها، كِفْل
كأَنه بمعنى مثل. قال الأَزهري: والضِّعْف يكون بمعنى المِثْل. وفي الحديث: أَنه، صلى الله عليه وسلم، قال لرجلٍ: لك كِفْلان من الأَجر أَي مثلان. والكِفْل: النصيب والجُزْء؛ يقال: له كِفْلان أَي جزءَان ونَصيبان.والكافِل: الذي لا يأْكل، وقيل: هو الذي يَصِل الصيام، والجمع كُفَّل. وكَفَلْت كَفْلاً أَي واصَلْت الصوم؛ قال القطامي يصف إِبلاً بقلَّة الشرب:يلُذْنَ بأَعْقارِ الحِياضِ، كأَنها
نساءُ النصارى أَصبحتْ، وهي كُفَّل
قال ابن الأَعرابي وحده: هو من الضمان أَي قد ضَمِنَّ الصوم؛ قال ابن سيده: ولا يعجبني.
وذو الكِفْل: اسم نبي من الأَنبياء، صلوات الله عليهم أَجمعين، وهو من الكَفالة، سمي ذا الكِفْل لأَنه كَفَل بمائة ركعة كل يوم فَوَفَى بما كَفَل، وقيل: لأَنه كان يلبس كساء كالكفْل، وقال الزجاج: إِن ذا الكفْل سمي بهذا الاسم لأَنه تكفَّل بأَمر نبي في أُمته فقام بما يجب فيهم، وقيل: تكفَّل بعمل رجل صالح فقام به.

##### Türkçe

**الكَفَل**، harekeli olarak: kıç; ve denildi ki: kıçın art tarafı; ve denildi ki: belin alt kısmı.

İnsan ve binek hayvanı için olur; ve şüphesiz o, **عَجْزاءُ الكَفَل**’dir; çoğulu **أَكْفال**’dır; ondan fiil de sıfat da türetilmez.

**الكِفْل**: erkeklerin bineklerinden (bir tür binek takımı)dir; o, alınır da iki ucu bağlanır, sonra ön tarafı **الكاهِل** üzerine, arka tarafı da kıç tarafına gelecek şekilde bırakılır. Ve denildi ki: paçavralardan yahut başka şeyden yapılan yuvarlak bir şeydir; devenin hörgücünün üzerine konur. Ebû Râfi‘ hadîsinde dedi ki: “O, **كِفْل الشيطان**’dır”; yani onun bağlandığı yer. **واكتفَل البعيرَ**: onun üzerine **كِفْلاً** koydu. Cevherî: **الكِفْل** binekçinin onunla **اكتفَل** ettiği şeydir; o da, örtünün devenin hörgücü etrafında döndürülmesi, sonra binmesidir. **الكِفْل**: eyerin altına konulan bir örtüdür; Lebîd dedi ki:

وإِن أَخَّرْت فالكِفْل ناجزُ

Ebû Züeyb dedi ki:

على جَسْرةٍ مرفوعةِ الذَّيْلِ والكِفْلِ

İbnü’l-A‘râbî’nin rivayet ettiği sözü:

تُعْجِل شَدَّ الأَعْبَلِ المَكافِلا

Bunu açıkladı ve dedi ki: **المَكافِل**’in teki **مُكْتَفَل**’dir; o da örtülerden olan **الكِفْل**’dir.

İbnü’l-Enbârî, “**قد تكفَّلت بالشيء**” sözlerinde: manası “onu nefsime ilzam ettim ve ondan zayi olmayı ve gitmeyi giderdim”dir; bu, **الكِفْل**’den alınmıştır. Ve **الكِفْل**: binekçinin arkasından koruduğu şeydir. **الكِفْل**: nasip; bundan alınmıştır. Ebû’d-Dekîş: “**اكْتَفَلْت بكذا**” dediğin zaman, “onu kıçına (arkana) tevdi ettin” demektir. Dedi ki: bu, **الافْتِعال**’dır; ve şu beyti okudu:

قد اكتَفَلَتْ بالحَزْنِ، واعْوَجَّ دونها
ضَواربُ من خَفَّان تَجْتابُه سَدْرا

İbrâhîm hadîsinde: “Kabın kırık yerinden ve kulpundan içme; çünkü o, **كِفْل الشيطان**’dır” yani pisliklerden dolayı onun bindiği yerdir; İbrâhîm bunu kerih gördü.

**الكِفْل**: aslı binek yeridir; çünkü kulpun kulakları ve kırık yer, şeytanın bindiği yerdir.

**الكِفْل من الرِّجال**: savaşın arka tarafında bulunan kimsedir; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır. **الكِفْل**: atların sırtında duramayan kimsedir; Cehhâf b. Hakîm dedi ki:

والتَّغْلَبيّ على الجَواد غنيمةٌ،
كِفْلُ الفُروسة دائمُ الإِعْصام

Çoğulu **أَكْفال**’dır; A‘şâ bir kavmi överken dedi ki:

غيرُ مِيلٍ ولا عَوَاوِيرَ في الهيْـ
ـجا، ولا غُزَّلٍ ولا أَكْفال

İsim **الكُفولة**’dir; o da **الكفِيل**’dir. **التهذيب**’de: **الكِفْل** atın sırtında duramayan kimsedir; çoğulu **أَكْفال**’dır; ve şu beyti okudu:

ما كنتَ تَلْقَى في الحُروب فَوَارِسي
مِيلاً، إِذا رَكِبوا، ولا أَكْفالا

Ve o, **بيِّن الكُفولة**’dir. İbn Mes‘ûd hadîsinde bir fitneden söz etti de dedi ki: “Şüphesiz ben onun içinde **كالكِفْل** olacağım; bildiğimi alır, inkâr ettiğimi bırakırım.” Denildi ki: o, savaşın sonunda bulunan, himmeti kaçmak olan kimsedir. Ve denildi ki: o, binmeye ve herhangi bir şeye kalkmaya güç yetiremeyen kimsedir; böylece evine yapışık kalır. Ebû Mansûr dedi ki: **الكِفْل** binek hayvanının sırtında duramayan kimsedir.

**الكِفْل**: ecir ve günahın payı ve katı; bazıları bunu genelleştirdi. Denilir: “ecirden **كِفْلان**”; “bu, falanın **كِفْل**’idir” denilmez; ta ki başkası için onun benzerini hazırlamış olasın, nasip gibi. Tekil olarak söylediğinde ise **كِفْل** de **نصيب** de deme. **الكِفْل** ayrıca: misildir.

Tenzîlde: “Size rahmetinden **كِفْلَيْن** verir”; denildi ki: manası size iki kat verir; ve denildi ki: iki misil. Ve onda: “Kim kötü bir şefaatle şefaat ederse, ondan ona bir **كِفْل** olur.” Ferrâ dedi ki: **الكِفْل** paydır. Ve denildi ki: “Size **كِفْلين** verir” yani iki pay; ve denildi ki: iki kat.

Cuma hadîsinde: “Onun için ecirden **كِفْلان** vardır.” **الكِفْل** (kesre ile): pay ve nasiptir.

Câbir hadîsinde: “Ve en büyük **كِفْل**’e yöneldik.” Zecâc dedi ki: **الكِفْل** dilde nasiptir; “**اكْتَفَلْت البعير**” sözünden alınmıştır; devenin hörgücü üzerine yahut sırtının bir yerine bir örtü döndürdüğün ve onun üzerine bindiğin zaman; ancak ona **كِفْل** denildi. Ve denildi ki: **اكْتَفل البعيرَ**; çünkü sırtın tamamını kullanmadı, ancak sırtın bir nasibini kullandı.

Mekke’de zayıfların gelişi hadîsinde: “Ayyâş b. Ebî Rebî‘a ve Seleme b. Hişâm bir deve üzerinde **مُتَكَفِّلان** (iki kişi) idi.” Denilir: “**تَكَفَّلْت البعير واكْتَفَلْته**” devenin hörgücü etrafına bir örtü döndürdüğün, sonra ona bindiğin zaman; o örtü **الكِفْل**’dir (kesre ile).

**الكافِل**: geçindiren (ail); **كَفَله يَكْفُله** ve **كَفَّله إِيّاه**. Aziz tenzîlde: “**وكَفَلَها زكريا**”; şeddeli okuyuşla ve **زكريّا**’yı nasb ile de okunmuştur. Ahfeş, “**وكَفِلَها زكريا**” diye, fâ’yı kesre ile okunduğunu zikretti.

Hadîste: “Şüphesiz o ve yetimin **كافل**’i cennette şu ikisi gibidir; ona ve başkasına.” **الكافِل**: yetimin işini üstlenen, onu terbiye eden kimsedir; o, kefil olan **الكفيل الضمين**’dendir. “Ona ve başkasına”daki zamir **الكافِل**’e döner; yani yetim, ister **الكافِل** onun rahim ve neseb sahiplerinden olsun, ister yabancı olup başkası için onu **تكفَّل** etmiş olsun (hüküm aynıdır). “Şu ikisi gibi” sözü, işaret parmağı ile orta parmağına işarettir. Ondan: “**الرَّابُّ كافِلٌ**” hadîsi; **الرَّابُّ**: yetimin annesinin kocasıdır; çünkü onun terbiyesini kefalet eder ve annesiyle birlikte onun işini yürütür.

Hevâzin heyeti hadîsinde: “Ve sen **خير المَكْفُولين**’sin”; yani Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem; yani küçüklüğünde kendisine kefil olunan, emzirilen ve büyütülen, ta ki yetişinceye kadar; ve Benî Sa‘d b. Bekr içinde sütanneye verilmişti.

**الكافِل** ve **الكَفِيل**: garantör; dişisi de **كَفِيل**’dir. **الكافِل**’in çoğulu **كُفَّل**; **الكَفِيل**’in çoğulu **كُفَلاء**’dır. Bazen topluluğa **كَفِيل** denir; topluluk için **صَدِيق** denildiği gibi. “**وكَفَّلها زكريا**”: yani onu ona zimmetledi; ta ki onun himayesini **تكفَّل** etti. “**وكَفَلَها زكريا**” okuyan kimseye göre ise mana: onun işini yürütmeyi üstlendi.

**وكَفَل المال وبالمال**: onu garanti etti. **وكَفَل بالرجل**: **يَكْفُل** ve **يَكْفِل**; **كَفْلاً** ve **كُفُولاً** ve **كَفالة**; ve **كَفُلَ** ve **كَفِلَ**; ve **تَكَفَّل به**: bunların hepsi, onu garanti etti demektir. **وأَكْفَلَه إِياه** ve **كَفَّله**: onu zimmetledi. “Onun alacaklısına karşı mal ile onun adına **كَفَلْت**” ve “borcunu **تَكَفَّل** etti” (tekefüllen). Ebû Zeyd: “Falana malı **أَكْفَلْت** **إِكْفالاً**” dediğin zaman, onu ona zimmetledin demektir. Ve o, onunla **كُفُولاً** ve **كَفْلاً** **كَفَل** etti; **التَّكْفيل** de bunun gibidir.

Allah Teâlâ dedi ki: “**فقال أَكْفِلْنِيها وعَزَّني في الخِطاب**”; Zecâc: manası “beni, onu **أَكْفُلُها** kıl; sen de ondan in (vazgeç)”tir. İbnü’l-A‘râbî: **كَفِيل** ve **كافِل** ve **ضَمِين** ve **ضامِن** bir manadadır. **التهذيب**: **الكافل** ise, bir insanı **كَفَل** eden, onu geçindiren ve ona nafaka veren kimsedir. Hadîste: “**الرَّبِيب كافِلٌ**”; o, yetimin annesinin kocasıdır; sanki yetimin nafakasını **كَفَل** etmiştir.

**والمُكافِل**: komşu, müttefik; o ayrıca akitleşen, ahitleşen kimsedir; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve Hıdâş b. Züheyr’in beytini okudu:

إِذا ما أَصاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيْثَهم،
من الناس، إِلا مُحْرِم أَو مُكافِل

**المُحْرِم**: barışçı; **المُكافِل**: akitleşen, müttefik; **الكَفِيل** bundan alınmıştır.

**الكِفْل** ve **الكَفِيل**: misildir; denilir: “Falanın **كِفْل**’i yoktur” yani onun misli yoktur. Amr b. el-Hâris dedi ki:

يَعْلو بها ظَهْرَ البعير، ولم
يوجَدْ لها، في قومها، كِفْل

Sanki “misil” manasındadır. Ezherî dedi ki: **الضِّعْف** “misil” manasında olur. Hadîste: Şüphesiz o, sallallahu aleyhi ve sellem, bir adama dedi ki: “Senin için ecirden **كِفْلان** vardır” yani iki misil.

**الكِفْل**: nasip ve cüz; denilir: “Onun için **كِفْلان** vardır” yani iki cüz ve iki nasip.

**والكافِل**: yemeyen kimsedir; ve denildi ki: o, orucu birleştiren (ara vermeden sürdüren) kimsedir; çoğulu **كُفَّل**’dir. “**كَفَلْت كَفْلاً**” yani orucu birleştirdim; Katamî, az su içen develeri vasfederken dedi ki:

يلُذْنَ بأَعْقارِ الحِياضِ، كأَنها
نساءُ النصارى أَصبحتْ، وهي كُفَّل

İbnü’l-A‘râbî tek başına dedi ki: bu, garanti (anlamı)ndandır; yani orucu garanti ettiler. İbn Sîde dedi ki: bu hoşuma gitmiyor.

**وذو الكِفْل**: peygamberlerden bir peygamberin adıdır; Allah’ın salâtları onların hepsinin üzerine olsun. O, **الكَفالة**’dendir. **ذا الكِفْل** diye adlandırıldı; çünkü her gün yüz rek‘at ile **كَفَل** etti de, **كَفَل** ettiği şeyi yerine getirdi. Ve denildi ki: çünkü **الكفْل** gibi bir örtü giyerdi. Zecâc dedi ki: **ذا الكفْل** bu adla adlandırıldı; çünkü ümmeti içinde bir peygamberin işini **تكفَّل** etti de, onlarda gerekli olanı yerine getirdi. Ve denildi ki: salih bir adamın amelini **تكفَّل** etti de, onu yerine getirdi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكفل، محركة: العجز، أو ردفه، أو القطن، يكون للإنسان والدابة، وإنها لعجزاء الكفل، ج: أكفال، ولا يشتق منه فعل ولا صفة. الكفل، بالكسر: الضعف من الأجر والإثم، وعم به بعضهم، ويقال: له كفلان من الأجر، ولا يقال: هذا كفل فلان، حتى يكون قد هيأت لغيره مثله كالنصيب، وإذا أفردت فلا تقل كفل ولا نصيب، ومنه قوله تعالى:  يؤتكم كفلين من رحمته  أي ضعفين. أيضا: النصيب، وبع فسرت الآية أيضا. أيضا: الحظ، وبه فسرت الآية أيضا. أيضا: خرقة تكون على عنق الثور تحت النير، نقله الصاغاني. أيضا: الوبر الذي ينبت بعد الوبر الناسل، نقله الصاغاني. أيضا: من لا يثبت على ظهور الخيل، نقله الجوهري، وأنشد للجحاف بن حكيم:
  والتغلبي على الجواد غنيمة                      كفل الفروسة دائم الإعصام والجمع أكفال، قال الأعشى:
  غير ميل ولا عواوير في الهي                      جا ولا عـزل ولا أكـفـال وأنشد الأزهري:
  ما كنت تلقى في الحروب فوارسي                      ميلا إذا ركـبـوا ولا أكـفــالا الكفل أيضا: الرجل يكون في مؤخر الحرب همته التأخر والفرار، وبه فسر حديث بن مسعود وذكر فتنة فقال:  إني كائن فيها كالكفل آخذ ما أعرف وأترك ما أنكر  . وقيل: هو الذي لا يقدر على الركوب والنهوض في شيء، فهو لازم بيته. الكفل: المثيل، يقال: ما لفلان كفل: أي مثيل، قال عمرو بن الحارث:
  يعلو بها ظهر البعير ولم                      يوجد لها في قومها كفل

  كأنه بمعنى مثل، وبه فسرت الآية أيضا، قال الأزهري: والضعف يكون بمعنى المثل أيضا، كالكفيل. أيضا: من يلقي نفسه على الناس، نقله الصاغاني. أيضا: مركب للرجال، وهو أن يؤخذ كساء، فيقد طرفاه، فيلقى مقدمه على الكاهل ومؤخره مما يلي العجز. أو هو شيء مستدير يتخذ من خرق أو غيرها ويوضع على سنام البعير، قال أبو ذؤيب:
  على جسرة مرفوعة الذيل والكفل وقال الجوهري: الكفل: ما اكتفل به الراكب، وهو أن يدار الكساء حول سنام البعير ثم يركب. والكفل: كساء يجعل تحت الرحل. واكتفل البعير: جعل عليه كفلا، أي أدار على سنامه أو موضع من ظهره كساء وركب عليه. وذو الكفل: نبي من أنبياء بني إسرائيل، وقيل: هو من ذرية إبراهيم صلوات الله عليهما، وقيل: هو إلياس، وقيل: هو زكريا، أقوال ذكرها الفاسي في شرح الدلائل، قيل: بعث إلى ملك اسمه كنعان، فدعاه إلى الإيمان، وكفل له بالجنة وكتب له بالكفالة، وقال الثعالبي - في المضاف والمنسوب - : اختلف المفسرون في اسمه، فقيل: هو بشير بن أيوب، بعثه الله رسولا بعد أيوب، وكان مقامه بالشام وقبره في قرية كفل حارس، من أعمال نابلس، ذكره الملك المؤيد صاحب حماة، وقيل: كان عبدا صالحا ذكر مع الأنبياء لأن علمه كعلمهم، والأكثر على نبوته، وقيل: اسمه إلياس، وقيل: يوشع، وقيل: زكريا، وقيل: حزقيل، لأنه تكفل سبعين نبيا، حكاه في معالم التنزيل عن الحسن ومقاتل، انتهى. وقيل: سمي به، لأنه كفل بمائة ركعة كل يوم فوفى بما كفل، وقيل: لأنه كان يلبس كساء كالكفل، وقال الزجاج: لأنه تكفل بأمر نبي في أمته، فقام بما يجب فيهم، وقيل: تكفل بعمل رجل صالح فقام به، وقال الفاسي في شرح الدلائل: ومعناه ذو الحظ من الله تعالى، وقيل: لتكفله لليسع بصيام النهار وقيام الليل وأن لا يغضب. والكافل: العائل يكفل إنسانا، أي يعوله، ومنه الحديث:  أنا وكافل اليتيم كهاتين في الجنة وأشار بالسبابة والوسطى  ، وفي حديث آخر:  الراب كافل  ، أي بنفقة اليتيم حين تزوج أمه. وقد كفله، ومنه قوله تعالى:  وكفلها زكريا  وهي قراءة غير الكوفيين، والمعنى ضمن القيام بأمرها، وكفله تكفيلا، وبه قرأ الكوفيون الآية، أي كفل الله زكريا إياها، أي ضمنها إياه حتى تكفل بحضانتها. الكافل: الذي لا يأكل، أو الذي يصل الصيام، قاله الفراء في نوادره، والجمع كفل. وكفل كفلا وكفولا: واصل الصوم، قال القطامي يصف إبلا بقلة الشرب:
  يلذن بأعقار الحـياض كـأنـهـا                      نساء النصارى أصبحت وهي كفل

  أو الذي جعل على نفسه أن لا يتكلم في صيامه، نقله الصاغاني، ج: كفل، كركع. الكافل: الضامن كالكفيل، يقال: كفل المال وكفل بالمال: أي ضمنه، وقال ابن الأعرابي: كفيل وكافل، وضمين وضامن بمعنى واحد، جمع كفل، كركع، هو جمع كافل، وكفلاء، هو جمع كفيل، والأنثى كفيل أيضا، يقال في الجمع: كفيل أيضا، كما قيل في الجمع صديق. وقد كفل بالرجل كضرب ونصر وكرم وعلم كفلا وكفولا وكفالة، وذكر الأخفش أنه قرئ:  وكفلها زكريا  بكسر الفاء. وتكفل بدين غريمه تكفلا كله: ضمنه. وأكفله إياه، وكفله تكفيلا: ضمنه إياه. وقال أبو زيد: أكفلت فلانا المال إكفالا: إذا ضمنته إياه، وكفل به كفولا وكفلا، والتكفيل مثله، وقوله تعالى:  أكفلنيها وعزني في الخطاب  ، قال الزجاج: معناه اجعلني أنا أكفلها وانزل أنت عنها. والمكافل: المجاور المحالف. أيضا: المعاقد المعاهد، عن ابن الأعرابي، وأنشد لخداش بن زهير:
  إذا ما أصاب الغيث لم يرع غيثهم                      من الناس إلا محرم أو مكافـل المحرم: المسالم، والمكافل: المعاقد المحالف، والكفيل من هذا أخذ. من المجاز: اكتفل بكذا: إذا ولاه كفله، أي جعله وراءه، قال أبو الدقيش، وتقول اكتفلنا بالجبل، وبالوادي: أي جزناه وجعلناه من ورائنا، واكتفل السابق بالمصلي من ذلك. ومما يستدرك عليه: تكفل بالشيء: ألزمه نفسه، وأزال عنه الضيعة والذهاب، عن ابن الأنباري، قال: مأخوذ من الكفل، وهو ما يحفظ الراكب من خلفه. وفي حديث إبراهيم: لا تشرب من ثلمة الإناء ولا عروته فإنها كفل الشيطان، أي مركبه ومقعده، أي لما يكون في الثلمة من الأوساخ. والمكافل: جمع مكتفل، أي الكفل من الأكسية، عن ابن الأعرابي. والكفيل: الذي لا يثبت على ظهر الدابة. والاسم: الكفولة، بالضم. وفي حديث وفد هوازن: وأنت خير المكفولين. يعني رسول الله صلى الله عليه وسلم، أي خير من كفل في صغره وأرضع وربي حتى نشأ. وتكفل البعير مثل اكتفل، إذا أدار حول سنامه كساء ثم ركبه، ومنه الحديث: متكفلان على بعير. ويقال: جاء متكفلا حمارا: إذا حلق ثوبا على ظهره وركبه. وبات كافلا: إذا لم يصب غداء ولا عشاء. وقد كفل كفولا: أكل خبزا كفتا، أي بغير إدام. ورأيته كفلا لفلان، بالكسر أي رديفا. واكتفل به: ارتدفه. وجعلني كافله: أي القائم به، وهو مجاز. وكفل حارس: من قرى نابلس.

##### Türkçe

**الكفل**، harekeli: acz (arka taraf), yahut onun rıdifi (arkası), yahut **القطن** (kalça/yan), insanda ve binek hayvanında olur; ve “o, **الكفل**’i büyük arkalıdır”; çoğulu: **أكفال**; ondan fiil de sıfat da türetilmez. **الكفل**, kesre ile: ecir ve günahın katı (misli); bazıları onu genelleştirdi; “onun için ecirden iki **كفل** vardır” denir; “bu, falanın **كفل**’idir” denmez; ta ki başkası için onun mislini, nasip gibi, hazırlamış olasın; tekil yaptığında da “**كفل**” de “nasip” de deme. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: **يؤتكم كفلين من رحمته** yani iki kat. Yine: nasip; âyet bununla da tefsir edilmiştir. Yine: pay (hazz); âyet bununla da tefsir edilmiştir. Yine: öküzün boynunda, boyunduruğun altında bulunan bir bez parçası; bunu **الصاغاني** nakletti. Yine: dökülen yünden sonra biten yün; bunu **الصاغاني** nakletti. Yine: atların sırtında duramayan kimse; bunu **الجوهري** nakletti; ve **الجحاف بن حكيم**’den şu beyit okundu:
  Ve **التغلبي**’nin iyi ata karşı (üstün gelmesi) ganimettir;                      biniciliğin **كفل**’i, daima bağlanma ve tutunmadır
çoğulu **أكفال**’dır. **الأعشى** dedi ki:
  Ne bir meyil, ne de kusurlar içinde                      ne korkaklar, ne de silahsızlar, ne de **أكفال**
**الأزهري** de şu beyiti okuttu:
  Savaşlarda benim süvarilerimden                      bindiklerinde bir meyil de görmezdin, **أكفال** da
**الكفل** yine: savaşın arkasında olup himmeti geri kalmak ve kaçmak olan adam; bununla **ابن مسعود** hadisi tefsir edildi; fitneyi zikredip dedi ki: “Ben onda **الكفل** gibi olacağım: bildiğimi alır, inkâr ettiğimi bırakırım.” Denildi ki: o, binmeye ve hiçbir şeye kalkmaya güç yetiremeyen kimsedir; o, evine bağlıdır. **الكفل**: misil (benzer); “falanın **كفل**’i yoktur” denir: yani benzeri yoktur. **عمرو بن الحارث** dedi ki:
  Onunla devenin sırtı yükselir;                      kavminde ona **كفل** bulunmadı

Sanki “misil” manasındadır; âyet bununla da tefsir edilmiştir. **الأزهري** dedi ki: “kat (ضعف) bazen misil manasında da olur; **الكفيل** gibi.” Yine: kendini insanların üzerine atan kimse; bunu **الصاغاني** nakletti. Yine: erkekler için bir binek; o da şudur: bir örtü alınır, iki ucu düğümlenir; önü omuz başına, arkası acz tarafına gelecek şekilde atılır. Yahut o, bezlerden veya başkasından yapılan yuvarlak bir şeydir; devenin hörgücüne konur. **أبو ذؤيب** dedi ki:
  Kuyruğu ve **الكفل**’i kaldırılmış bir dişi deve üzerinde
**الجوهري** dedi ki: **الكفل**: binicinin onunla **اكتفل** ettiği şeydir; o da örtünün devenin hörgücü etrafında döndürülmesi, sonra binilmesidir. Ve **الكفل**: eyerin altına konulan bir örtüdür. “**اكتفل** deve”: üzerine **كفل** yaptı; yani hörgücünün üzerine yahut sırtının bir yerine bir örtü doladı ve onun üzerine bindi. Ve **ذو الكفل**: İsrailoğullarının peygamberlerinden bir peygamberdir; denildi ki İbrahim’in zürriyetindendir—Allah’ın salâtı ikisine olsun; denildi ki o **إلياس**’tır; denildi ki o **زكريا**’dır; bunlar, **الفاسي**’nin **شرح الدلائل**’inde zikrettiği sözlerdir. Denildi ki: adı **كنعان** olan bir krala gönderildi; onu imana çağırdı; ona cennetle kefil oldu ve ona kefaletle yazdı. **الثعالبي**—**المضاف والمنسوب**’da—dedi ki: müfessirler onun isminde ihtilaf ettiler; denildi ki o, **بشير بن أيوب**’dur; Allah onu, **أيوب**’dan sonra resul olarak gönderdi; makamı Şam’da idi; kabri, Nablus amellerinden **كفل حارس** köyündedir; bunu Hama sahibi **الملك المؤيد** zikretti. Denildi ki: salih bir kul idi; ilmi onların ilmi gibi olduğu için peygamberlerle birlikte zikredildi; çoğunluk onun nübüvveti üzerinedir. Denildi ki ismi **إلياس**’tır; denildi ki **يوشع**’dır; denildi ki **زكريا**’dır; denildi ki **حزقيل**’dir; çünkü yetmiş peygambere kefil oldu; bunu **معالم التنزيل**’de **الحسن** ve **مقاتل**’den hikâye etti; bitti. Denildi ki: onunla isimlendirildi; çünkü her gün yüz rek‘at ile kefil oldu da kefil olduğu şeyi yerine getirdi. Denildi ki: çünkü **الكفل** gibi bir örtü giyerdi. **الزجاج** dedi ki: çünkü ümmetindeki bir peygamberin işiyle kefil oldu; onlarda gerekli olanı yerine getirdi. Denildi ki: salih bir adamın ameliyle kefil oldu da onu yerine getirdi. **الفاسي** **شرح الدلائل**’de dedi ki: manası, Yüce Allah’tan nasip sahibi olandır. Denildi ki: **اليسع**’a gündüz orucu, gece kıyamı ve öfkelenmemekle kefil oluşundan dolayıdır. **الكافل**: geçindiren; bir insana kefil olur; yani onu geçindirir. Ondandır hadis: “Ben ve yetimin **كافل**’i cennette şu ikisi gibiyiz” ve işaret etti **السبابة** ve **الوسطى** ile. Başka bir hadiste: “**الراب** **كافل**’dir”; yani annesiyle evlendiği vakit yetimin nafakasıyla. Ve ona kefil oldu. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: **وكفلها زكريا**; bu, Kufeliler dışındakilerin kıraatidir; mana: onun işini üstlenmeyi üzerine aldı. Ve “onu kefil kıldı” **تكفيلا**; Kufeliler âyeti bununla okudular; yani Allah, **زكريا**’yı ona kefil kıldı; yani onu ona zimmetledi; ta ki onun himayesiyle kefil olsun. **الكافل**: yemeyen kimse; yahut orucu birleştiren kimse; bunu **الفراء** **نوادر**’inde söyledi; çoğulu **كفل**. Ve “**كفل**” **كفلا** ve **كفولا**: orucu birleştirdi. **القطامي** az su içmeleriyle develeri vasfederek dedi ki:
  Havuzların diplerine sığınırlar, sanki onlar                      Hıristiyan kadınlarıdır; sabahladılar, hâlbuki onlar **كفل**

Yahut orucunda konuşmamayı kendi üzerine alan kimse; bunu **الصاغاني** nakletti; çoğulu: **كفل**; **كركع** gibi. **الكافل**: **الكفيل** gibi zâmin; “malı kefil oldu” ve “malla kefil oldu” denir: yani onu garanti etti. **ابن الأعرابي** dedi ki: **كفيل** ve **كافل**, ve **ضمين** ve **ضامن** bir manadadır. Çoğulu **كفل**—**كركع** gibi—**كافل**’in çoğuludur; **كفلاء** ise **كفيل**’in çoğuludur. Dişisi de **كفيل**’dir. Çoğulda da **كفيل** denir; nitekim çoğulda **صديق** denildiği gibi. Ve “adamla kefil oldu” **كضرب** ve **نصر** ve **كرم** ve **علم** gibi: **كفلا** ve **كفولا** ve **كفالة**. **الأخفش** zikretti ki şöyle okunmuştur: **وكفلها زكريا** fâ’nın kesresiyle. Ve “alacaklısının borcuna kefil oldu” **تكفلا**: hepsi, onu garanti etti. Ve “onu ona kefil kıldı”; ve “onu kefil kıldı” **تكفيلا**: onu ona garanti etti. **أبو زيد** dedi ki: “Falana malı kefil kıldım” **إكفالا**: onu ona garanti ettiğim zaman. Ve “onunla kefil oldu” **كفولا** ve **كفلا**; **التكفيل** de onun gibidir. Yüce Allah’ın sözü: **أكفلنيها وعزني في الخطاب**; **الزجاج** dedi ki: manası “onu kefil olacak kişi olarak beni kıl; sen ondan çekil”dir. **المكافل**: komşu, müttefik. Yine: akidleşen, ahitleşen; **ابن الأعرابي**’den. **خداش بن زهير**’e ait şu beyit okundu:
  Yağmur isabet ettiğinde, onların yağmuru insanlardan                      ancak **محرم** yahut **مكافل** olanı otlatmaz
**المحرم**: barışık olan; **المكافل**: akidleşen, müttefik; **الكفيل** buradan alınmıştır. Mecazdan: “şu şeyle **اكتفل** etti”: onu **كفل**’ine, yani arkasına verdiği zaman; **أبو الدقيش** dedi. Ve “dağla **اكتفل** ettik” ve “vadiyle”: yani onu geçtik ve onu arkamızdan kıldık. Ve “önde giden, namaz kılana **اكتفل** etti” de bundandır. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: “şeyle **تكفل** etti”: onu kendine ilzam etti; ondan zayi olmayı ve gitmeyi giderdi; **ابن الأنباري**’den. Dedi ki: **الكفل**’den alınmıştır; o da biniciyi arkasından koruyan şeydir. İbrahim hadîsinde: “Kabın çentiğinden de kulpundan da içme; çünkü o, şeytanın **كفل**’idir”; yani onun bineği ve oturağıdır; yani çentikte bulunan pisliklerden dolayı. **المكافل**: **مكتفل**’in çoğuludur; yani örtülerden **الكفل**; **ابن الأعرابي**’den. Ve **الكفيل**: binek hayvanının sırtında duramayan kimsedir. İsim: **الكفولة**, damme ile. Hevâzin heyeti hadîsinde: “Sen, **المكفولين**’in en hayırlısısın.” Yani Resûlullah صلى الله عليه وسلم; yani küçüklüğünde kendisine kefil olunan, emzirilen ve büyütülenlerin en hayırlısı; ta ki yetişti. Ve “deve **تكفل** etti” **اكتفل** gibi: hörgücünün etrafına bir örtü doladı, sonra ona bindi; ondandır hadis: “Bir deve üzerinde iki **متكفلان**.” Ve “eşeğe **متكفلا** geldi” denir: bir elbiseyi sırtına doladığı ve ona bindiği zaman. Ve “**كافلا** olarak geceledi”: öğle yemeği de akşam yemeği de bulmadığı zaman. Ve “**كفل** etti” **كفولا**: **كفت** ekmeği yedi; yani katıksız. Ve onu falanın **كفل**’i olarak gördüm, kesre ile: yani rıdif (arkaya binen). Ve “onunla **اكتفل** etti”: onu arkasına bindirdi. Ve beni onun **كافل**’i kıldı: yani onunla kaim olan; bu mecazdır. Ve **كفل حارس**: Nablus köylerindendir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كَفَلَ بَالمَالِ
1 كَفَلَ بَالمَالِ ذ He was, or became, responsible, answerable, accountable, amenable, surety, or guarantee, for the property (Msb) owed by another person: (IbrD:) [it may be rendered he guaranteed the property. See مَكْفُولٌ]. ― -b2- كَفَلَ بَالنَّفْسِ He was, or became, responsible, answerable, amenable, or surety, for another person, (Msb,) i. e., for the latter's appearance, or presence, to answer a suit. (IbrD.)

كَفَلٌ
كَفَلٌ ذ The عَجُز [or hinder part, posteriors, buttocks, or rump]: (Msb, K:) or the رِدْف [or hindermost part] thereof: or the [part called] قَطَن. (K.)

كَفِيلٌ
كَفِيلٌ ذ One who is responsible, answerable, amenable, or a sponsor or surety. (S, K, &c.)

كَفَالَةٌ
كَفَالَةٌ ذ Responsibility; answerableness; amenability; or suretiship; (S, Mgh, Msb, K;) the conjoining of one responsibility (ذِمَّة) to another, [i. e., the conjoining one's own responsibility to that of another person,] with respect to the right of suit, [so that one person becomes liable to be sued for that which another owes]; (Mgh;) i. q. ضَمَانٌ. (S, &c.)

مِكْفَالٌ
مِكْفَالٌ ذ A woman large in the كَفَل [or hinder part, or posteriors]. (TA in art. ثقل.)

مَكْفُولٌ
مَكْفُولٌ ذ app. signifies Guaranteed, or pledged: for, accord. to IKtt, as is said in the Msb, you say كَفَلْتُ المَالَ as well as كَفَلْتُ بِالمَالِ; meaning I took upon myself the property; became responsible, or answerable, for it; [or I guaranteed it:] or مَكْفُولٌ is better rendered ensured by an acknowledgment of responsibility for it: see an ex. voce مَرْهُونٌ.

##### Türkçe

**كَفَلَ بَالمَالِ**
1 **كَفَلَ بَالمَالِ** ذ Başkasının borçlu olduğu mal hakkında sorumlu oldu veya sorumlu hâle geldi; cevap verir oldu; hesap verir oldu; kendisine müracaat edilebilir oldu; kefil veya garanti oldu: (Msb) (IbrD:) [“malı garanti etti” diye tercüme edilebilir. **مَكْفُولٌ**’a bak.] ― -b2- **كَفَلَ بَالنَّفْسِ** Başka bir kişi hakkında sorumlu oldu veya sorumlu hâle geldi; cevap verir oldu; kendisine müracaat edilebilir oldu; yahut kefil oldu; (Msb,) yani, dava için cevap vermek üzere onun görünmesi veya hazır bulunması hakkında. (IbrD.)

**كَفَلٌ**
**كَفَلٌ** ذ **عَجُز** [yahut arka kısım, arka taraf, kalçalar veya sağrı]: (Msb, K:) yahut onun **رِدْف**’i [yahut en arka kısmı]: yahut [**قَطَن** denilen] kısım. (K.)

**كَفِيلٌ**
**كَفِيلٌ** ذ Sorumlu olan; cevap verir olan; kendisine müracaat edilebilir olan; yahut bir sponsor veya kefil. (S, K, vb.)

**كَفَالَةٌ**
**كَفَالَةٌ** ذ Sorumluluk; cevap verebilirlik; kendisine müracaat edilebilirlik; yahut kefillik; (S, Mgh, Msb, K;) bir sorumluluğun (**ذِمَّة**) diğerine bitiştirilmesi, [yani, dava hakkı bakımından kişinin kendi sorumluluğunu başka bir kişinin sorumluluğuna bitiştirmesi,] [öyle ki bir kişi, başkasının borçlu olduğu şey sebebiyle aleyhine dava açılabilir olur]; (Mgh;) **ضَمَانٌ** ile aynı. (S, vb.)

**مِكْفَالٌ**
**مِكْفَالٌ** ذ **كَفَل**’i [yahut arka kısmı, yahut kalçaları] büyük olan bir kadın. (TA, ثقل maddesinde.)

**مَكْفُولٌ**
**مَكْفُولٌ** ذ Görünüşe göre “garanti edilmiş” yahut “rehin verilmiş” mânâsına gelir: çünkü IKtt’ye göre, Msb’de söylendiği üzere, sen **كَفَلْتُ المَالَ** dediğin gibi **كَفَلْتُ بِالمَالِ** de dersin; mânâsı: malı üzerime aldım; onun hakkında sorumlu oldum yahut cevap verir oldum; [yahut onu garanti ettim:] yahut **مَكْفُولٌ**, onun hakkında sorumluluğun ikrarı ile teminat altına alınmış diye daha iyi tercüme edilir: **مَرْهُونٌ** maddesinde bir örneğe bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَفَلَ
كَفَلَ U ( n. ac. كَفْل 1 ,  كَفَاْلَة 22t ),
a.  Fed, cared for.

b.  I ,  U ( n. ac. كَفْل 1 ,  كُفُوْل 27 ) [ Bi ], Stood security, made himself answerable for.

c.  [ Bi or 'An ], Took charge of.

d.  [ La &  Bi ], Answered to .... for.

e.  [ acc. &  Ila ], Added to.

f.  [ Fī ], Continued in ( fasting ).

كَفِلَ
كَفِلَ A ( n. ac. كَفَل 4 ) كَفُلَ U ( n. ac. كَفَاْلَة 22t )
a.  see supra (b) .

كَفَّلَ
كَفَّلَ II ,
a.  see I (a) .

b.  Made surety, bail for; made answerable for.

كَاْفَلَ
كَاْفَلَ III ,
a.  Made an agreement with.

أَكْفَلَ
أَكْفَلَ IV ,
a.  see II (b) .

b.  Guaranteed; warranted.

تَكَفَّلَ
تَكَفَّلَ V
a.  [ La &  Bi ], Stood security, made himself responsible to .... for; warranted ( thing ).

اِنْكَفَلَ
اِنْكَفَلَ VII
a.  [ coll. ], Was secured by bail.

اِكْتَفَلَ
اِكْتَفَلَ VIII
a.  [ Bi ], Placed behind.

كِفْل
كِفْل 2 , ( pl. أَكْفَاْل 38 ),
a.  Double.

b.  Part, portion.

c.  Bad horseman.

d.  Craven, coward.

e.  Impotency.

f.  Chance.

g.  see 4 .

كَفَل
كَفَل 4 , ( pl. أَكْفَاْل 38 ),
a.  Crupper; rear.

كَاْفِل
كَاْفِل 21 , ( pl. كُفَّل 11 ),
a.  see 25 (a) .

b.  Feeder; sustainer.

c.  [ art. ], God.

كَفَاْلَة
كَفَاْلَة 22t ,
a.  Security; bail; pledge.

كَفِيْل
كَفِيْل 25 , ( pl. كُفَلَآءُ 43 ),
a.  Surety, bail; guarantee ( person ).

b.  see 22t .

c.  Equal, like.

كَفڤلَ
N. P. كَفڤلَ I
a.  [ Bi ], Secured ( debt ).

b.  [ 'An ], Guaranteed.

كَاْفَلَ
N. Ag. كَاْفَلَ III ,
a.  Companion; ally, confederate.

b.  Neighbour.

##### Türkçe

**كَفَلَ**
**كَفَلَ** U (n. ac. **كَفْل** 1, **كَفَاْلَة** 22t),
a. Besledi, baktı.

b. I, U (n. ac. **كَفْل** 1, **كُفُوْل** 27) [Bi], kefil oldu, kendisini sorumlu kıldı.

c. [Bi veya 'An], üstlendi.

d. [La & Bi], .... için ....’a karşı sorumlu oldu.

e. [acc. & Ila], ekledi.

f. [Fī], (oruçta) devam etti.

**كَفِلَ**
**كَفِلَ** A (n. ac. **كَفَل** 4) **كَفُلَ** U (n. ac. **كَفَاْلَة** 22t)
a. yukarıya bak (b).

**كَفَّلَ**
**كَفَّلَ** II,
a. I (a)’ya bak.

b. kefil yaptı, teminat/bail yaptı; .... için sorumlu kıldı.

**كَاْفَلَ**
**كَاْفَلَ** III,
a. ile anlaşma yaptı.

**أَكْفَلَ**
**أَكْفَلَ** IV,
a. II (b)’ye bak.

b. garanti etti; teminat verdi.

**تَكَفَّلَ**
**تَكَفَّلَ** V
a. [La & Bi], .... için ....’a karşı kefil oldu, kendisini sorumlu kıldı; (şeyi) teminatladı.

**اِنْكَفَلَ**
**اِنْكَفَلَ** VII
a. [coll.], kefaletle güvence altına alındı.

**اِكْتَفَلَ**
**اِكْتَفَلَ** VIII
a. [Bi], arkasına koydu.

**كِفْل**
**كِفْل** 2, (pl. **أَكْفَاْل** 38),
a. çift.

b. parça, pay.

c. kötü binici.

d. korkak, ödlek.

e. iktidarsızlık.

f. şans.

g. 4’e bak.

**كَفَل**
**كَفَل** 4, (pl. **أَكْفَاْل** 38),
a. sağrı; arka.

**كَاْفِل**
**كَاْفِل** 21, (pl. **كُفَّل** 11),
a. 25 (a)’ya bak.

b. besleyen; geçindiren.

c. [art.], Tanrı.

**كَفَاْلَة**
**كَفَاْلَة** 22t,
a. kefalet; teminat; rehin.

**كَفِيْل**
**كَفِيْل** 25, (pl. **كُفَلَآءُ** 43),
a. kefil, teminat; garanti (kişi).

b. 22t’ye bak.

c. eşit, benzer.

**كَفڤلَ**
N. P. **كَفڤلَ** I
a. [Bi], (borcu) teminat altına aldı.

b. ['An], garanti etti.

**كَاْفَلَ**
N. Ag. **كَاْفَلَ** III,
a. arkadaş; müttefik, konfederasyon ortağı.

b. komşu.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

كفل
كَفَلَ - يَكْفُلُ - كَفِيل - كِفْلٌ - أَكْفَلَ - يُكْفِلُ - كَفَّل - يُكَفِّل - ذا الكفل
كَفَلَ - يَكْفُلُ + كائن + كائناً: يرضى ويحمل عبء وتكاليف الرعاية والإشراف على شيء أو كائن
كَفِيل: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " كَفَلَ - يَكْفُلُ "
كِفْلٌ: اسم فعل من " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": وهو ايضاً ما يكون بفعل " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": العبء والتكاليف اللازمة للرعاية والإشراف على شيء أو كائن: مقدار محدد ومراد من العبء أو الحمل أو التكاليف
كِفْلَيْن: مثنى " كِفْلٌ "
أَكْفَلَ - يُكْفِلُ: على وزن " افعل " من " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": جعله " يَكْفُلُ ": جعله يتحمل عبء وتكاليف الرعاية والإشراف على شيء أو كائن
كَفَّل - يُكَفِّل: على وزن " فـَعـَّل " من " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": جعله " يَكْفُلُ " على وجه التكرار والشدة: جعله يتحمل عبء وتكاليف الرعاية والإشراف على شيء أو كائن بشكل ملزم وكامل
ذا الكفل: اسم نبي من أنبياء الله عليهم السلام
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " العهد والتوكيل والتكليف والتوصية بالتزام بمال أو عمل" ، وهي:
نَحَبَ - يَنْحُبُ، عَهِدَ - يَعْهَدُ، أَهَلَ - يَأْهُلُ (أَهَلَ - يَأْهِلُ)، وَصى - يَصي، كَفَلَ - يَكْفُلُ، كَلِفَ - يَكْلَفُ
كَفِلَ - يَكْفُلُ
مريم	﴿فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ(37)﴾ آل عمران ﴿ذَلِكَ مِنْ أنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ(44)﴾ آل عمران
موسى	﴿إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَنْ يَكْفُلُهُ فَرَجَعْنَاكَ إِلَى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنْ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ يَامُوسَى (40)﴾ طه ﴿وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ (12)﴾ القصص
كفيل
 ﴿وأوفوا بعهد الله إذا عاهدتم ولا تنقضوا الأيمان بعد توكيدها وقد جعلتم الله عليكم كفيلا إن الله يعلم ما تفعلون(91)﴾ النحل
كِفْلٌ
 ﴿من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها ومن يشفع شفاعة سيئة يكن له كفل منها وكان الله على كل شيء مقيتا(85)﴾ النساء ﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وآمنوا برسوله يؤتكم كفلين من رحمته ويجعل لكم نورا تمشون به ويغفر لكم والله غفور رحيم(28)﴾ الحديد
 	﴿وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِنْ الصَّابِرِينَ(85)﴾ الأنبياء ﴿واذكر إسماعيل واليسع وذا الكفل وكل من الأخيار(48)﴾ ص
َ أَكْفِلْنِيهَا
 ﴿إِنَّ هَذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ (23)﴾ ص
كَفَّلَ - َكَفَّلَهَا
مريم﴿فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ(37)﴾ آل عمران ﴿ذَلِكَ مِنْ أنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ(44)﴾ آل عمران
مختار الصحاح
●[كفل] ك ف ل الكِفْلُ الضعف قال الله تعالى ﴿يؤتكم كفلين من رحمته﴾ وقيل إنه النصيب وذو الكفل اسم نبي من الأنبياء عليهم الصلاة والسلام وهو من الكَفَالةِ و الكِفْلُ أيضا ما اكتَفَل به الراكب وهو أن يدار الكساء حول سنام البعير ثم يركب ومنه حديث إبراهيم قال ﴿يكره الشرب من ثلمة الإناء ومن عروته قال يقال إنها كفل الشيطان﴾ و الكَفِيلُ الضامن وقد كَفَلَ به يكفل بالضم كَفَالَةً و كَفَلَ عنه بالمال لغريمه و أكْفَلَهُ المال ضمنه أياه و كَفَلَه أياه بالتخفيف فكفل هو به من باب نصر ودخل و كَفّلَه إياه تكفيلا مثله و تَكَفَّلَ بدينه و الكافِلُ الذي يكفل إنسانا يعوله ومنه قوله تعالى ﴿ولكفها زكريا﴾ وقرئ﴿وكفلها﴾ بكسر الفاء و الكَفَلُ بفتحتين للدابة وغيرها مؤخرها
الراغب
كفل
- الكفالة: الضمان، تقول: تكلفت بكذا، وكفلته فلانا، وقرئ: }وكفلها زكريا﴿[آل عمران/37] (وهي قراءة عاصم وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 173) أي: كفلها الله تعالى، ومن خفف (قرأ بالتخفيف نافع وابن كثير وابن عامر وأبو عمرو وأبو جعفر ويعقوب) جعل الفعل لزكريا، المعنى: تضمنها. قال تعالى:﴾وقد جعلتم الله عليكم كفيلا﴿[النحل/91]، والكفيل: الحظ الذي فيه الكفاية، كأنه تكفل بأمره. نحو قوله تعالى:﴾فقال أكفلنيها﴿[ص/23] أي: اجعلني كفلا لها، والكفل: الكفيل، قال:﴾يؤتكم كفلين من رحمته﴿[الحديد/28] أي: كفيلين من نعمته في الدنيا والآخرة، وهما المرغوب إلى الله تعالى فيهما بقوله:﴾ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة﴿[البقرة/201] وقيل: لم يعن بقوله: (كفلين) أي: نعمتين اثنتين بل أراد النعمة المتوالية المتكفلة بكفايته، ويكون تثنيته على حد ما ذكرنا في قولهم: (لبيك وسعديك) (انظر: مادة (سعد)، وإما قوله:﴾من يشفع شفاعة حسنة﴿إلى قوله:﴾يكن له كفل منها{ [النساء/85] فإن الكفل ههنا ليس بمعنى الأول، بل هو مستعار من الكفل (الكفل من الرجال: الذي يكون في مؤخر الحرب، إنما همته التأخر والفرار. انظر: تهذيب اللغة 10/253)، وهو الشيء الرديء، واشتقاقه من الكفل (لكن قال في اللسان: الكفل لا يشتق منه فعل ولا صفة)، وهو أن الكفل لما كان مركبا ينبو براكبه صار متعارفا في كل شدة، كالسيساء: وهو العظم الناتئ من ظهر الحمار، فيقال: لأحملنك على الكفل، وعلى السيساء (يقال: اركب لكل حال سيساءه، والسيساء: ظهرالحمار، ومعناه: اصبر على كل حال. راجع: مجمع الأمثال 1/301)، ولأركبنك الحسرى الرذايا (الرذايا: جمع الرذي، وهو الذي أثقله المرض، والرذي من الإبل: المهزول الهالك الذي لا يستطيع براحا ولا ينبعث. اللسان (رذى) )، قال الشاعر:
- 391 - وحملناهم على صعبة زو * راء يعلونها بغير وطاء
(البيت تقدم في مادة (عتب) )
ومعنى الآية: من ينضم إلى غيره معينا له في فعلة حسنة يكون له منها نصيب، ومن ينضم إلى غيره معينا له في فعلة سيئة يناله منها شدة. وقيل: الكفل الكفيل. ونبه أن من تحرى شرا فله من فعله كفيل يسأله، كما قيل: من ظلم فقد أقام كفيلا بظلمه، تنبيها أنه لا يمكنه التخلص من عقوبته.
ملخص اللسان:
1) الكَفَل، بالتحريك: العجُز
2) والكِفْل: من مراكب الرجال وهو كساء
3) قد تكفَّلت بالشيء: معناه قد أَلزمته نفسي وأَزلت عنه الضَّيْعَة والذهابَ، وهو مأْخوذ من الكِفْل، والكِفْل: ما يحفظ الراكب من خلفه.
4) الكِفْل الذي لا يثبت على  مَتْن الفرس، وجمعه أَكْفال؛
5) والكافِل: العائِل، كَفَله يَكْفُله وكَفَّله إِيّاه
6) والكافِل: القائم بأَمر اليتيم المربِّي له، وهو من الكفيل الضمين - والكافِل والكَفِيل: الضامن
7) والمُكافِل: المُعاقد المُحالف، والكَفِيل من هذا أُخِذ
8) والكِفْل والكَفِيل: المِثْل؛ يقال: ما لفلان كِفْل أَي ما له مثل؛ - والضِّعْف يكون بمعنى المِثْل. - لك كِفْلان من الأَجر أَي مثلان. والكِفْل: النصيب والجُزْء؛ يقال: له كِفْلان أَي جزءَان ونَصيبان. والكِفْل: النصيب مأْخوذ من هذا.
9) والكافِل: الذي لا يأْكل، وقيل: هو الذي يَصِل الصيام، والجمع كُفَّل.وكَفَلْت كَفْلاً أَي واصَلْت الصوم؛
لسان العرب
● - كفل: الكَفَل، بالتحريك: العجُز، وقيل: رِدْفُ العجُز، وقيل: القَطَن     يكون للإِنسان والدابة، وإِنها لعَجْزاءُ الكَفَل، والجمع أَكْفال، ولا     يشتق منه فعل ولا صفة.     والكِفْل: من مراكب الرجال وهو كساء يؤْخذ فيعقَد طرفاه ثم يُلقَى     مقدَّمه على الكاهِل ومؤخَّره مما يلي العجُز، وقيل: هو شيء مستدير يُتخذ من     خِرَقٍ أَو غير ذلك ويوضع على سَنام البعير. وفي حديث أَبي رافع قال: ذاك     كِفْل الشيطان، يعني معقده. واكتفَل البعيرَ: جعل عليه كِفْلاً. الجوهري:     والكِفْل ما اكتفَل به الراكب وهو أَن يُدار الكساء حول سنام البعير ثم     يركب. والكِفْل: كساء يجعل تحت الرحْل؛ قال لبيد:     وإِن أَخَّرْت فالكِفْل ناجزُ     وقال أَبو ذؤَيب:     على جَسْرةٍ مرفوعةِ الذَّيْلِ والكِفْلِ     وقوله أَنشده ابن الأَعرابي:     تُعْجِل شَدَّ الأَعْبَلِ المَكافِلا     فسره فقال: واحد المَكافِلُ مُكْتَفَل، وهو الكِفْل من الأَكسية.     ابن الأَنباري في قولهم قد تكفَّلت بالشيء: معناه قد أَلزمته نفسي     وأَزلت عنه الضَّيْعَة والذهابَ، وهو مأْخوذ من الكِفْل، والكِفْل: ما يحفظ     الراكب من خلفه. والكِفْل: النصيب مأْخوذ من هذا. أَبو الدقيش: اكْتَفَلْت     بكذا إِذا ولَّيْتَه كَفَلَكَ، قال: وهو الافْتِعال؛ وأَنشد:     قد اكتَفَلَتْ بالحَزْنِ، واعْوَجَّ دونها     ضَواربُ من خَفَّان تَجْتابُه سَدْرا     وفي حديث إِبراهيم: لا تشرب من ثُلْمة الإِناء ولا عُرْوَته فإِنها     كِفْل الشيطان أَي مَرْكَبُه لما يكون من الأَوْساخ، كَرِه إِبراهيم ذلك.     والكِفْل: أَصله المركَب فإِنَّ آذانَ العُرْوة والثُّلْمةَ مركب الشيطان.     والكِفْل من الرِّجال: الذي يكون في مؤخَّر الحرب إِنما همَّته في التأَخر     والفِرار. والكِفْل: الذي لا يثبت على ظهور الخيل؛ قال الجَحَّاف بن     حكيم:     والتَّغْلَبيّ على الجَواد غنيمةٌ،     كِفْلُ الفُروسة دائمُ الإِعْصام     والجمع أَكْفال؛ قال الأَعشى يمدح قوماً:     غيرُ مِيلٍ ولا عَوَاوِيرَ في الهيْـ     ـجا، ولا غُزَّلٍ ولا أَكْفال     والاسم الكُفولة، وهو الكفِيل. وفي التهذيب: الكِفْل الذي لا يثبت على     مَتْن الفرس، وجمعه أَكْفال؛ وأَنشد:     ما كنتَ تَلْقَى في الحُروب فَوَارِسي     مِيلاً، إِذا رَكِبوا، ولا أَكْفالا     وهو بيِّن الكُفولة. وفي حديث ابن مسعود ذكر فتنة فقال: إِني كائن فيها     كالكِفْل آخذ ما أَعرِف وأَترك ما أُنْكِر؛ قيل: هو الذي يكون في آخر     الحرب همته الفِرار، وقيل: هو الذي لا يقدر على الركوب والنهوض في شيء فهو     لازم بيته. قال أَبو منصور: والكِفْل الذي لا يثبت على ظهر الدابة.     والكِفْل: الحَظُّ والضِّعف من الأَجر والإِثم، وعم به بعضهم، ويقال له:     كِفْلان من الأَجر، ولا يقال: هذا كِفْل فلان حتى تكون قد هيَّأْت لغيره مثله     كالنصيب، فإِذا أَفردت فلا تقل كِفْل ولا نصيب. والكِفْل أَيضاً: المِثْل.     وفي التنزيل: يُؤْتِكُم كِفْلَيْن من رحمته؛ قيل: معناه يؤْتكم     ضِعْفَين، وقيل: مِثْلين؛ وفيه: ومَنْ يشفعْ شفاعة سيئة يكن له كِفْل منها؛ قال     الفراء: الكِفْل الحظ، وقيل: يؤْتِكم كِفْلين أَي حَظَّين، وقيل ضِعْفين.     وفي حديث الجمعة: له كِفْلان من الأَجر؛ الكِفْل، بالكسر: الحظ والنصيب.     وفي حديث جابر: وعَمَدْنا إِلى أَعظم كِفْل. وقال الزجاج: الكِفْل في     اللغة النصيب أُخذ من قولهم اكْتَفَلْت البعير إِذا أَدرْتَ على سَنامه أَو     على موضع من ظهره كِساء وركبت عليه، وإِنما قيل له كِفْل؛ وقيل: اكْتَفل     البعيرَ لأَنه لم يستعمل الظهر كله إِنما استعمل نصيباً من الظهر. وفي     حديث مَجيء المستضعفين بمكة: وعياشُ بن أَبي ربيعة وسلمةُ بن هشام     مُتَكَفِّلان على بعير. يقال: تَكَفَّلْت البعير واكْتَفَلْته إِذا أَدرت حول     سنامه كِساء ثم ركبته، وذلك الكِساء الكِفْل، بالكسر.     والكافِل: العائِل، كَفَله يَكْفُله وكَفَّله إِيّاه. وفي التنزيل     العزيز: وكَفَلَها زكريا؛ وقد قرئت بالتثقيل ونصب زكريّا، وذكر الأَخفش أَنه     قرئ: وكَفِلَها زكريا، بكسر الفاء. وفي الحديث: أَنه وكافل اليتيم     كهاتَيْن في الجنة له ولغيره؛ والكافِل: القائم بأَمر اليتيم المربِّي له، وهو     من الكفيل الضمين، والضمير في له ولغيره راجع إِلى الكافِل أَي أَن     اليتيم سواء كان الكافِل من ذَوِي رحمه وأَنسابه أَو كان أَجنبيّاً لغيره     تكفَّل به، وقوله كهاتين إِشارة إِلى إِصبعيه السبَّابة والوسطى؛ ومنه     الحديث: الرَّابُّ كافِلٌ؛ الرَّابُّ: زوج أُمِّ اليتيم لأَنه يكفُل تربيته     ويقوم بأَمره مع أُمه. وفي حديث وَفْد هَوازِن: وأَنت خير المَكْفُولين،     يعني رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أَي خير من كُفِل في صغره وأُرْضِعَ     ورُبِّيَ حتى نشأَ، وكان مُسْتَرْضَعاً في بني سعد بن بكر. والكافِل     والكَفِيل: الضامن، والأُنثى كَفِيل أَيضاً، وجمع الكافِل كُفَّل، وجمع الكَفيل     كُفَلاء، وقد يقال للجمع كَفِيل كما قيل في الجمع صَدِيق. وكَفَّلها     زكريا، أَي ضمَّنها إِياه حتى تكفَّل بحضانتها، ومن قرأَ: وكَفَلَها زكريا،     فالمعنى ضمِن القيام بأَمرها.     وكَفَل المال وبالمال: ضَمِنه. وكَفَل بالرجل     (* قوله «وكفل بالرجل إلخ»     عبارة القاموس: وقد كفل بالرجل كضرب ونصر وكرم وعلم) يَكْفُل ويَكْفِل     كَفْلاً وكُفُولاً وكَفالة وكَفُلَ وكَفِلَ وتَكَفَّل به، كله: ضمِنه.     وأَكْفَلَه إِياه وكَفَّله: ضمَّنه، وكَفَلْت عنه بالمال لغريمه وتكَفَّل     بدينه تكفُّلاً. أَبو زيد: أَكْفَلْت فلاناً المال إِكْفالاً إِذا ضمَّنته     إِياه، وكَفَل هو به كُفُولاً وكَفْلاً، والتَّكْفيل مثله. قال الله     تعالى: فقال أَكْفِلْنِيها وعَزَّني في الخِطاب؛ الزجاج: معناه اجعلني أَنا     أَكْفُلُها وانزل أَنت عنها. ابن الأَعرابي: كَفِيلٌ وكافِل وضَمِين     وضامِن بمعنى واحد؛ التهذيب: وأَما الكافل فهو الذي كَفَل إِنساناً يَعُوله     ويُنْفِقُ عليه. وفي الحديث: الرَّبِيب كافِلٌ، وهو زوج أُمّ اليتيم كأَنه     كَفَل نفقة اليتيم.     والمُكافِل: المُجاوِر المُحالِف، وهو أَيضاً المُعاقِد المعاهد؛ عن ابن     الأَعرابي؛ وأَنشد بيت خِدَاش ابن زُهَير:     إِذا ما أَصاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيْثَهم،     من الناس، إِلا مُحْرِم أَو مُكافِل     المُحْرِم: المُسالِم، والمُكافِل: المُعاقد المُحالف، والكَفِيل من هذا     أُخِذ.     والكِفْل والكَفِيل: المِثْل؛ يقال: ما لفلان كِفْل أَي ما له مثل؛ قال     عمرو بن الحرث:     يَعْلو بها ظَهْرَ البعير، ولم     يوجَدْ لها، في قومها، كِفْل     كأَنه بمعنى مثل. قال الأَزهري: والضِّعْف يكون بمعنى المِثْل. وفي     الحديث: أَنه، صلى الله عليه وسلم، قال لرجلٍ: لك كِفْلان من الأَجر أَي     مثلان. والكِفْل: النصيب والجُزْء؛ يقال: له كِفْلان أَي جزءَان     ونَصيبان.والكافِل: الذي لا يأْكل، وقيل: هو الذي يَصِل الصيام، والجمع كُفَّل.     وكَفَلْت كَفْلاً أَي واصَلْت الصوم؛ قال القطامي يصف إِبلاً بقلَّة     الشرب:يلُذْنَ بأَعْقارِ الحِياضِ، كأَنها     نساءُ النصارى أَصبحتْ، وهي كُفَّل     قال ابن الأَعرابي وحده: هو من الضمان أَي قد ضَمِنَّ الصوم؛ قال ابن     سيده: ولا يعجبني.     وذو الكِفْل: اسم نبي من الأَنبياء، صلوات الله عليهم أَجمعين، وهو من     الكَفالة، سمي ذا الكِفْل لأَنه كَفَل بمائة ركعة كل يوم فَوَفَى بما     كَفَل، وقيل: لأَنه كان يلبس كساء كالكفْل، وقال الزجاج: إِن ذا الكفْل سمي     بهذا الاسم لأَنه تكفَّل بأَمر نبي في أُمته فقام بما يجب فيهم، وقيل:     تكفَّل بعمل رجل صالح فقام به.
مقاييس اللغة:
(كفل) الكاف والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تضمُّنِ الشَّيء للشيء. من ذلك الكِفْل: كِساءٌ يدار حَولَ سَنام البعير. ويقال هو كساءٌ يُعقَد طَرَفاه على عَجُز البعير ليركبَه الرَّدِيف. وفي الحديث: "لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان"، وإنَّما سمِّي بذلك لما ذكرناه من أنَّه يدور على السَّنام أو العَجُز، فكأنَّه قد ضُمِّنه. فأمَّا قولُهم للرّجل الجَبان كِفْل، وهو الذي يكون في آخِرِ الحرب إنَّما هِمَّتُه الإحجام، فهذا إنَّما شبه بالكِفْل الذي ذكرناه، أي إنَّه محمولٌ لا يَقِدرُ على مَشْيٍ ولا حركة، شَبَّهوه بالكِفْل، كما قال الشَّاعر([1]):
أعْيا فنُطْناه مَنَاط الجَرِّ *** ثم شَدَدْنا فوقه بمَرِّ([2])
وللشُّعراء في هذا كثير. وجميع هذا الكِفْل أكفال. قال الأعشى:
* ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ([3]) *
ومن الباب - وهو يصحِّح القياس الذي ذكرناه- الكَفِيل، وهو الضامن([4])، تقول: كَفَل به يَكفُل كَفالةً. والكَافل: الذي يكفُل إنساناً يَعُوله. قال الله جلّ جلالُه: ﴿وَكَفَلَها زَكَرِيَّا([5])﴾ [آل عمران 37]، وأكفَلْتُه المالَ: ضمَّنتُه إياه. والكَفَل: العَجُز، سمِّيَ لما يجمع من اللَّحم. والكِفْل في بعض اللُّغات: الضِّعف من الأجر، وأصله ما ذكرناه أوّلاً([6])، كأنَّه شيء يحمله حاملُه على الكِفْل الذي يحملُه البَعير. ويقال ذلك في الإثم. فأمَّا الكَافل فهو الذي لا يأكل، ويقال إنَّه الذي يصل [الصِّيام([7])]، فهو بعيدٌ مما ذكرناه، وما أدري ما أصْلُه، لكنَّه صحيح في الكلام. قال القُطاميّ:
يَلُذْن بأعقار الحِياض كأنَّها *** نساءُ نَصارَى أصبحَتْ وهي كُفَّلُ([8])
القاموس المحيط:
الكَفَلُ، محرَّكةً العَجُزُ، أو رِدْفُه، أو القَطَنُ ج أكْفالٌ. والكِفْلُ، بالكسر الضِعْفُ، والنَّصيبُ والحَظُّ وخِرْقَةٌ على عُنُقِ الثَّوْرِ تحتَ النِّيرِ، والوَبَرُ يَنْبُتُ بعدَ الوَبَرِ الناسِلِ، ومنَ لا يَثْبُتُ على الخَيْلِ، والرجُلُ يكونُ في مُؤَخَّرِ الحَرْبِ هِمَّتُه التَّأَخُّرُ والفِرارُ، والمَثِيلُ، كالكَفِيلِ، ومَن يُلْقِي نَفْسَه على الناسِ، ومَرْكَبٌ للرجال، يُؤْخَذُ كِساءٌ، فَيُعْقَدُ طَرَفاهُ، فَيُلْقَى مُقَدَّمُه على الكاهِلِ ومُؤَخَّرُهُ مما يَلِي العَجُزِ، أو شيءٌ مُسْتَدِيرٌ يُتَّخذُ من خِرَقٍ أو غيرِها، ويُوضَعُ على سَنامِ البعيرِ.
واكْتَفَلَ البعيرَ: جَعَلَ عليه كِفْلاً. وذو الكِفْلِ: نَبِيٌّ. والكافِلُ: العائلُ، وقد كَفَلَهُ وكفَّلَهُ، والذي لا يأكُلُ، أو يَصِلُ الصيامَ، أو الذي جَعَلَ على نَفْسه أن لا يَتَكَلَّمَ في صيامِهِ ج: كرُكَّعٍ، والضامِنُ، كالكَفيلِ ج: كُفَّلٌ وكُفَلاءُ وكَفيلٌ أيضاً. وقد كَفَلَ بالرجُلِ، كضَرَبَ ونَصَرَ وكرُمَ وعَلم، كَفْلاً وكُفولاً وكَفالَةً وتَكَفَّلَ وأكْفَلَهُ إياهُ وكَفَّلَهُ: ضَمَّنَهُ. والمُكافِلُ: المجاوِرُ المُحالِفُ، والمُعاقِدُ المُعاهِدُ.
واكْتَفَلَ بكذا: وَلاَّهُ كَفَلَهُ.
تاج العروس:
كفل
الكفل محركة : العجز أو ردفه أو القطن يكون للإنسان والدابة وإنها لعجزاء الكفل ج : أكفال ولا يشتق منه فعل ولا صفة . الكفل بالكسر : الضعف من الأجر والإثم وعم به بعضهم ويقال : له كفلان من الأجر ولا يقال : هذا كفل فلان حتى يكون قد هيأت لغيره مثله كالنصيب وإذا أفردت فلا تقل كفل ولا نصيب ومنه قوله تعالى : " يؤتكم كفلين من رحمته " أي ضعفين . أيضا : النصيب وبع فسرت الآية أيضا . أيضا : الحظ وبه فسرت الآية أيضا . أيضا : خرقة تكون على عنق الثور تحت النير نقله الصاغاني . أيضا : الوبر الذي ينبت بعد الوبر الناسل نقله الصاغاني . أيضا : من لا يثبت على ظهور الخيل نقله الجوهري وأنشد للجحاف بن حكيم :
والتغلبي على الجواد غنيمة ... كفل الفروسة دائم الإعصام والجمع أكفال قال الأعشى :
غير ميل ولا عواوير في الهي ... جا ولا عزل ولا أكفال وأنشد الأزهري :
ما كنت تلقى في الحروب فوارسي ... ميلا إذا ركبوا ولا أكفالا الكفل أيضا : الرجل يكون في مؤخر الحرب همته التأخر والفرار وبه فسر حديث بن مسعود وذكر فتنة فقال : " إني كائن فيها كالكفل آخذ ما أعرف وأترك ما أنكر " . وقيل : هو الذي لا يقدر على الركوب والنهوض في شيء فهو لازم بيته . الكفل : المثيل يقال : ما لفلان كفل : أي مثيل قال عمرو بن الحارث :
يعلو بها ظهر البعير ولم ... يوجد لها في قومها كفل
كأنه بمعنى مثل وبه فسرت الآية أيضا قال الأزهري : والضعف يكون بمعنى المثل أيضا كالكفيل . أيضا : من يلقي نفسه على الناس نقله الصاغاني . أيضا : مركب للرجال وهو أن يؤخذ كساء فيقد طرفاه فيلقى مقدمه على الكاهل ومؤخره مما يلي العجز . أو هو شيء مستدير يتخذ من خرق أو غيرها ويوضع على سنام البعير قال أبو ذؤيب :
" على جسرة مرفوعة الذيل والكفل وقال الجوهري : الكفل : ما اكتفل به الراكب وهو أن يدار الكساء حول سنام البعير ثم يركب . والكفل : كساء يجعل تحت الرحل . واكتفل البعير : جعل عليه كفلا أي أدار على سنامه أو موضع من ظهره كساء وركب عليه . وذو الكفل : نبي من أنبياء بني إسرائيل وقيل : هو من ذرية إبراهيم صلوات الله عليهما وقيل : هو إلياس وقيل : هو زكريا أقوال ذكرها الفاسي في شرح الدلائل قيل : بعث إلى ملك اسمه كنعان فدعاه إلى الإيمان وكفل له بالجنة وكتب له بالكفالة وقال الثعالبي - في المضاف والمنسوب - : اختلف المفسرون في اسمه فقيل : هو بشير بن أيوب بعثه الله رسولا بعد أيوب وكان مقامه بالشام وقبره في قرية كفل حارس من أعمال نابلس ذكره الملك المؤيد صاحب حماة وقيل : كان عبدا صالحا ذكر مع الأنبياء لأن علمه كعلمهم والأكثر على نبوته وقيل : اسمه إلياس وقيل : يوشع وقيل : زكريا وقيل : حزقيل لأنه تكفل سبعين نبيا حكاه في معالم التنزيل عن الحسن ومقاتل انتهى . وقيل : سمي به لأنه كفل بمائة ركعة كل يوم فوفى بما كفل وقيل : لأنه كان يلبس كساء كالكفل وقال الزجاج : لأنه تكفل بأمر نبي في أمته فقام بما يجب فيهم وقيل : تكفل بعمل رجل صالح فقام به وقال الفاسي في شرح الدلائل : ومعناه ذو الحظ من الله تعالى وقيل : لتكفله لليسع بصيام النهار وقيام الليل وأن لا يغضب . والكافل : العائل يكفل إنسانا أي يعوله ومنه الحديث : " أنا وكافل اليتيم كهاتين في الجنة وأشار بالسبابة والوسطى " وفي حديث آخر : " الراب كافل " أي بنفقة اليتيم حين تزوج أمه . وقد كفله ومنه قوله تعالى : " وكفلها زكريا " وهي قراءة غير الكوفيين والمعنى ضمن القيام بأمرها وكفله تكفيلا وبه قرأ الكوفيون الآية أي كفل الله زكريا إياها أي ضمنها إياه حتى تكفل بحضانتها . الكافل : الذي لا يأكل أو الذي يصل الصيام قاله الفراء في نوادره والجمع كفل . وكفل كفلا وكفولا : واصل الصوم قال القطامي يصف إبلا بقلة الشرب :
يلذن بأعقار الحياض كأنها ... نساء النصارى أصبحت وهي كفل
أو الذي جعل على نفسه أن لا يتكلم في صيامه نقله الصاغاني ج : كفل كركع . الكافل : الضامن كالكفيل يقال : كفل المال وكفل بالمال : أي ضمنه وقال ابن الأعرابي : كفيل وكافل وضمين وضامن بمعنى واحد جمع كفل كركع هو جمع كافل وكفلاء هو جمع كفيل والأنثى كفيل أيضا يقال في الجمع : كفيل أيضا كما قيل في الجمع صديق . وقد كفل بالرجل كضرب ونصر وكرم وعلم كفلا وكفولا وكفالة وذكر الأخفش أنه قرئ : " وكفلها زكريا " بكسر الفاء . وتكفل بدين غريمه تكفلا كله : ضمنه . وأكفله إياه وكفله تكفيلا : ضمنه إياه . وقال أبو زيد : أكفلت فلانا المال إكفالا : إذا ضمنته إياه وكفل به كفولا وكفلا والتكفيل مثله وقوله تعالى : " أكفلنيها وعزني في الخطاب " قال الزجاج : معناه اجعلني أنا أكفلها وانزل أنت عنها . والمكافل : المجاور المحالف . أيضا : المعاقد المعاهد عن ابن الأعرابي وأنشد لخداش بن زهير :
إذا ما أصاب الغيث لم يرع غيثهم ... من الناس إلا محرم أو مكافل المحرم : المسالم والمكافل : المعاقد المحالف والكفيل من هذا أخذ . من المجاز : اكتفل بكذا : إذا ولاه كفله أي جعله وراءه قال أبو الدقيش وتقول اكتفلنا بالجبل وبالوادي : أي جزناه وجعلناه من ورائنا واكتفل السابق بالمصلي من ذلك . ومما يستدرك عليه : تكفل بالشيء : ألزمه نفسه وأزال عنه الضيعة والذهاب عن ابن الأنباري قال : مأخوذ من الكفل وهو ما يحفظ الراكب من خلفه . وفي حديث إبراهيم : لا تشرب من ثلمة الإناء ولا عروته فإنها كفل الشيطان أي مركبه ومقعده أي لما يكون في الثلمة من الأوساخ . والمكافل : جمع مكتفل أي الكفل من الأكسية عن ابن الأعرابي . والكفيل : الذي لا يثبت على ظهر الدابة . والاسم : الكفولة بالضم . وفي حديث وفد هوازن : وأنت خير المكفولين . يعني رسول الله صلى الله عليه وسلم أي خير من كفل في صغره وأرضع وربي حتى نشأ . وتكفل البعير مثل اكتفل إذا أدار حول سنامه كساء ثم ركبه ومنه الحديث : متكفلان على بعير . ويقال : جاء متكفلا حمارا : إذا حلق ثوبا على ظهره وركبه . وبات كافلا : إذا لم يصب غداء ولا عشاء . وقد كفل كفولا : أكل خبزا كفتا أي بغير إدام . ورأيته كفلا لفلان بالكسر أي رديفا . واكتفل به : ارتدفه . وجعلني كافله : أي القائم به وهو مجاز . وكفل حارس : من قرى نابلس

##### Türkçe

كفل
**كَفَلَ - يَكْفُلُ - كَفِيل - كِفْلٌ - أَكْفَلَ - يُكْفِلُ - كَفَّل - يُكَفِّل - ذا الكفل**

**كَفَلَ - يَكْفُلُ** + bir varlık + bir varlığı: bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimine dair yükü ve masrafları üstlenmeye razı olur ve taşır.

**كَفِيل**: “فعيل” vezninde; **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den, mübalağa ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe.

**كِفْلٌ**: **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den ism-i fiildir; ayrıca **كَفَلَ - يَكْفُلُ** fiiliyle olan şeydir: bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimi için gerekli yük ve masraflar; yükten yahut taşımadan yahut masraflardan belirlenmiş ve kastedilmiş bir miktar.

**كِفْلَيْن**: **كِفْلٌ**’ün tesniyesi.

**أَكْفَلَ - يُكْفِلُ**: **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den “افعل” vezninde: onu “**يَكْفُلُ**” kıldı; onu bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimine dair yükü ve masrafları üstlenir kıldı.

**كَفَّل - يُكَفِّل**: **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den “فـَعـَّل” vezninde: onu tekrar ve şiddet üzere “**يَكْفُلُ**” kıldı; onu bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimine dair yükü ve masrafları bağlayıcı ve tam bir şekilde üstlenir kıldı.

**ذا الكفل**: Allah’ın peygamberlerinden bir peygamberin adıdır; عليهم السلام.

Ve lafız, “**العهد والتوكيل والتكليف والتوصية بالتزام بمال أو عمل**” lafızlar grubuna mensuptur; bunlar:
**نَحَبَ - يَنْحُبُ، عَهِدَ - يَعْهَدُ، أَهَلَ - يَأْهُلُ (أَهَلَ - يَأْهِلُ)، وَصى - يَصي، كَفَلَ - يَكْفُلُ، كَلِفَ - يَكْلَفُ**

**كَفِلَ - يَكْفُلُ**

Meryem	﴿“Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti, onu güzel bir bitirişle bitirdi ve onu Zekeriya’ya kefil kıldı; Zekeriya her ne zaman onun yanına mihraba girse, onun yanında bir rızık bulurdu; ‘Ey Meryem, bu sana nereden?’ dedi; ‘O, Allah katındandır; şüphesiz Allah dilediğine hesapsız rızık verir’ dedi (37)”﴾ Âl-i İmrân ﴿“Bu, gayb haberlerindendir; onu sana vahyediyoruz; kalemlerini atarlarken hangisi Meryem’e kefil olacak diye (kur’a çekerlerken) sen onların yanında değildin; çekişirlerken de sen onların yanında değildin (44)”﴾ Âl-i İmrân

Musa	﴿“Hani kız kardeşin yürüyordu da ‘Size onu kefil olacak kimseyi göstereyim mi?’ diyordu; böylece seni annene geri döndürdük ki gözü aydın olsun ve üzülmesin; bir can öldürmüştün de seni gamdan kurtardık; seni imtihanlarla imtihan ettik; Medyen halkı içinde yıllar kaldın; sonra bir takdir üzere geldin, ey Musa (40)”﴾ Tâhâ ﴿“Daha önce ona sütanneleri haram kıldık; bunun üzerine ‘Size onu sizin için kefil olacak bir ev halkını göstereyim mi; onlar ona nasihat edenlerdir’ dedi (12)”﴾ el-Kasas

Kefil
﴿“Allah’ın ahdini, ahitleştiğiniz zaman yerine getirin; yeminleri, onları pekiştirdikten sonra bozmayın; hâlbuki Allah’ı üzerinize kefil kıldınız; şüphesiz Allah yaptıklarınızı bilir (91)”﴾ en-Nahl

**كِفْلٌ**
﴿“Kim güzel bir şefaatle şefaat ederse, ondan kendisine bir nasip olur; kim kötü bir şefaatle şefaat ederse, ondan kendisine bir **كِفْلٌ** olur; Allah her şeye mukît idi (85)”﴾ en-Nisâ ﴿“Ey iman edenler, Allah’tan sakının ve Resulüne iman edin; size rahmetinden iki **كِفْلَيْن** verir, sizin için onunla yürüyeceğiniz bir nur kılar ve sizi bağışlar; Allah çok bağışlayıcı, çok merhametlidir (28)”﴾ el-Hadîd

 	﴿“İsmail’i, İdris’i ve **ذا الْكِفْلِ**’i (an); hepsi sabredenlerdendi (85)”﴾ el-Enbiyâ ﴿“İsmail’i, Elyesa’ı ve **ذا الكفل**’i an; hepsi hayırlılardandı (48)”﴾ Sâd

**أَكْفِلْنِيهَا**
﴿“Şüphesiz bu kardeşimdir; onun doksan dokuz koyunu var, benim ise bir tek koyunum var; ‘Onu bana **أَكْفِلْنِيهَا**’ dedi ve hitapta bana üstün geldi (23)”﴾ Sâd

**كَفَّلَ - َكَفَّلَهَا**
Meryem﴿“Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti, onu güzel bir bitirişle bitirdi ve onu Zekeriya’ya **كَفَّلَهَا**; Zekeriya her ne zaman onun yanına mihraba girse, onun yanında bir rızık bulurdu; ‘Ey Meryem, bu sana nereden?’ dedi; ‘O, Allah katındandır; şüphesiz Allah dilediğine hesapsız rızık verir’ dedi (37)”﴾ Âl-i İmrân ﴿“Bu, gayb haberlerindendir; onu sana vahyediyoruz; kalemlerini atarlarken hangisi Meryem’e kefil olacak diye (kur’a çekerlerken) sen onların yanında değildin; çekişirlerken de sen onların yanında değildin (44)”﴾ Âl-i İmrân

Muhtâr es-Sıhâh
●[**كفل**] ك ف ل **الكِفْلُ**: iki kat; Allah Teâlâ dedi ki: ﴿“Size rahmetinden iki **كفلين** verir”﴾; ve denildi ki: o, nasiptir. Ve **ذو الكفل**: peygamberlerden bir peygamberin adıdır; عليهم الصلاة والسلام; o, **الكَفَالةِ**’dendir. Ve **الكِفْلُ** ayrıca, binek sahibinin kendisiyle **اكتَفَل** ettiği şeydir; o da şudur: örtü devenin hörgücünün etrafına döndürülür, sonra üzerine binilir. Ve ondan İbrahim hadisi: dedi ki ﴿“Kabın kırık yerinden içmeyi ve kulpundan (içmeyi) kerih görür”; dedi ki: “Denilir ki o, şeytanın **كفل**’idir”﴾. Ve **الكَفِيلُ**: zâmin/teminat verendir. Ve onunla **كَفَلَ** eder; (fiil) damme ile **يكفل**; **كَفَالَةً** (olarak) kefalet eder. Ve alacaklısı için mal ile onun adına **كَفَلَ** etti. Ve mal onu **أكْفَلَهُ**: onu ona zâmin kıldı. Ve onu ona hafifletmeyle **كَفَلَه**: böylece o, onunla kefil oldu; “نصر” babından ve “دخل” (babından). Ve onu ona **كَفّلَه**: **تكفيلا**; onun gibisi. Ve borcuna **تَكَفَّلَ** etti. Ve **الكافِلُ**: bir insanı kefil olan, onu geçindiren kimsedir. Ve ondan Allah Teâlâ’nın sözü: ﴿“Ve onu Zekeriya kefil kıldı”﴾; ve ﴿“**وكفلها**”﴾ diye, fâ’yı kesre ile okundu. Ve **الكَفَلُ** iki fetha ile: binek hayvanı ve başkası için, onun arka tarafı.

Râgıb
**كفل**
- **الكفالة**: zâminlik/teminat; dersin ki: “Şunu üstlendim”, ve “Onu falana kefil oldum”. Ve ﴿“**وكفلها زكريا**”﴾ [Âl-i İmrân/37] diye okundu (bu, Âsım, Hamza, Kisâî ve Halef’in kıraatidir. Bkz. el-İthâf s. 173); yani: Allah Teâlâ ona kefil oldu. Kim hafifletti ise (tahfîf ile okudu: Nâfi‘, İbn Kesîr, İbn Âmir, Ebû Amr, Ebû Ca‘fer ve Ya‘kūb tahfîf ile okudu) fiili Zekeriya’ya kıldı; mana: onu teminat altına aldı. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿“Sizi üzerinize Allah’ı **كفيلا** kıldınız”﴾ [en-Nahl/91]. Ve **الكفيل**: içinde kifayet bulunan paydır; sanki onun işini üstlenmiştir. Allah Teâlâ’nın sözü gibi: ﴿“Dedi ki: **أكفلنيها**”﴾ [Sâd/23]; yani: beni ona bir **كفل** kıl. Ve **الكفل**: **الكفيل**’dir. Dedi ki: ﴿“Size rahmetinden iki **كفلين** verir”﴾ [el-Hadîd/28]; yani: dünyada ve âhirette nimetinden iki kefil; ve onlar, Allah Teâlâ’ya rağbet edilen iki şeydir; O’nun sözüyle: ﴿“Rabbimiz, bize dünyada bir güzellik ver ve âhirette bir güzellik ver”﴾ [el-Bakara/201]. Ve denildi ki: “(**كفلين**)” sözüyle iki nimet, iki tane nimet kastedilmedi; bilakis, kifayetine kefil olan ardışık nimeti murad etti; ve onun tesniyesi, “(لبيك وسعديك)” sözlerinde zikrettiğimiz sınır üzeredir (bkz. (سعد) maddesi). Ama O’nun sözü: ﴿“Kim güzel bir şefaatle şefaat ederse”﴾den ﴿“Ondan kendisine bir **كفل** olur”﴾ [en-Nisâ/85]e kadar; burada **الكفل** birincinin manasında değildir; bilakis o, **الكفل**’den (erkeklerden **الكفل**: savaşın arka tarafında olan; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır. Bkz. Tehzîbü’l-luğa 10/253) ödünç alınmıştır; o da kötü şeydir. Ve onun اشتقاقı **الكفل**’dendir (lâkin Lisân’da dedi ki: **الكفل**’den fiil de sıfat da türetilmez); ve bu, **الكفل** binekli bir şey olduğundan binicisini sıçratır (yerinden eder) idi; böylece her şiddette tanınır oldu; **السيساء** gibi: o, eşeğin sırtından çıkan kemiktir; şöyle denir: “Seni **الكفل** üzerine bindireceğim” ve “**السيساء** üzerine”; (denir: “Her hâlde onun **سيساء**’sına bin”; **السيساء**: eşeğin sırtıdır; manası: her hâlde sabret. Bkz. Mecma‘u’l-emsâl 1/301). Ve “Seni **الحسرى الرذايا**’ya bindireceğim” ( **الرذايا**: **الرذي**’nin çoğulu; o, hastalığın ağırlaştırdığıdır; ve develerden **الرذي**: zayıf, helâk olmuş, ne rahatça gidebilen ne de harekete geçebilen. Lisân (رذى) ). Şair dedi ki:
- 391 - Ve onları, örtüsüz olarak üzerine çıktıkları, eğri bir sarpın üzerine bindirdik.

(**البيت** تقدم في مادة (**عتب**) )
Âyetin mânâsı: Kim bir başkasına, güzel bir fiilde ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir nasip olur; kim de bir başkasına, kötü bir fiilde ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir şiddet erişir. Ve denildi: **الكفل** **الكفيل**’dir. Ve (şuna) dikkat çekti ki: Kim bir şerre yönelirse, onun fiilinden kendisine soracak bir **كفيل** vardır; nitekim denildiği gibi: Kim zulmederse, zulmüyle bir **كفيل** dikmiş olur; (bu,) onun cezasından kurtulmasının mümkün olmadığına dikkat çekmek içindir.

Lisân’ın özeti:
1) **الكَفَل**، harekeli olarak: kıç
2) ve **الكِفْل**: erkeklerin bineklerinden olup bir örtüdür
3) **قد تكفَّلت بالشيء**: mânâsı “onu nefsime ilzâm ettim ve ondan zayi olmayı ve gitmeyi giderdim”dir; ve bu, **الكِفْل**’den alınmıştır; ve **الكِفْل**: binicinin arkasından (kendini) koruyan şeydir.
4) **الكِفْل**: atın sırtında sabit durmayan (kimse/şey); çoğulu **أَكْفال**’dır;
5) ve **الكافِل**: âil (geçindiren); **كَفَله يَكْفُله** ve **كَفَّله إِيّاه**
6) ve **الكافِل**: yetimin işini üstlenen, onu terbiye eden (kimse); ve o, **الكفيل الضمين**’dendir — ve **الكافِل** ve **الكَفِيل**: garantör
7) ve **المُكافِل**: akitleşen, yeminleşen; ve **الكَفِيل** bundan alınmıştır
8) ve **الكِفْل** ve **الكَفِيل**: misil; denilir: **ما لفلان كِفْل** yani onun misli yoktur; — ve **الضِّعْف** misil mânâsında olur. — Senin için ecirden **كِفْلان** vardır, yani iki misil. Ve **الكِفْل**: nasip ve cüz; denilir: onun için **كِفْلان** vardır, yani iki cüz ve iki nasip. Ve **الكِفْل**: nasip, bundan alınmıştır.
9) ve **الكافِل**: yemeyen (kimse); ve denildi: o, orucu birleştiren (kimse)dir; çoğulu **كُفَّل**. Ve **وكَفَلْت كَفْلاً** yani orucu sürdürdüm;

Lisânü’l-ʿArab
● - **كفل**: **الكَفَل**، harekeli olarak: kıç; ve denildi: kıçın art tarafı; ve denildi: **القَطَن**; insana ve bineğe olur; ve “o, **عَجْزاءُ الكَفَل**’dir”; çoğulu **أَكْفال**’dır; ondan fiil de sıfat da türetilmez. Ve **الكِفْل**: erkeklerin bineklerinden olup bir örtüdür; alınır, iki ucu bağlanır, sonra ön tarafı **الكاهِل** üzerine, arka tarafı da kıç tarafına gelecek şekilde atılır; ve denildi: o, bez parçalarından yahut başka şeyden yapılan yuvarlak bir şeydir; devenin hörgücüne konur. Ebû Râfiʿ hadîsinde dedi ki: “O, **كِفْل الشيطان**’dır”; yani onun bağlandığı yer. Ve **واكتفَل البعيرَ**: üzerine bir **كِفْلاً** yaptı. Cevherî: ve **الكِفْل** binicinin **اكتفَل** ettiği şeydir; o da örtünün devenin hörgücü etrafında döndürülmesi, sonra binilmesidir. Ve **الكِفْل**: eyerin altına konan bir örtü; Lebîd dedi ki:

    Ve eğer geciktirirsem, **الكِفْل** peşin (hazır)dır

Ebû Züeyb dedi ki:

    Kuyruğu ve **الكِفْل**’i kaldırılmış bir **جَسْرة** üzerinde

İbnü’l-Aʿrâbî’nin rivayet ettiği sözü:

    **تُعْجِل شَدَّ الأَعْبَلِ المَكافِلا**

Onu açıkladı ve dedi ki: **المَكافِل**’in teki **مُكْتَفَل**’dir; o da örtülerden olan **الكِفْل**’dir. İbnü’l-Enbârî, “**قد تكفَّلت بالشيء**” sözlerinde: mânâsı “onu nefsime ilzâm ettim ve ondan zayi olmayı ve gitmeyi giderdim”dir; ve bu, **الكِفْل**’den alınmıştır; ve **الكِفْل**: binicinin arkasından (kendini) koruyan şeydir. Ve **الكِفْل**: nasip, bundan alınmıştır. Ebû’d-Dakîş: **اكْتَفَلْت بكذا**: eğer onu senin **كَفَلَكَ**’na (arka tarafına) tevliyet ettiysen; dedi ki: bu, **الافْتِعال**’dır; ve şu beyti okudu:

    **قد اكتَفَلَتْ بالحَزْنِ، واعْوَجَّ دونها**
    **ضَواربُ من خَفَّان تَجْتابُه سَدْرا**

İbrâhîm hadîsinde: “Kabın kırık yerinden ve onun kulpundan içme; çünkü o, **كِفْل الشيطان**’dır”; yani pisliklerden dolayı onun bindiği yerdir; İbrâhîm bunu kerih gördü. Ve **الكِفْل**: aslı binek (yer)i’dir; çünkü kulpun iki kulağı ve kırık yer, şeytanın bindiği yerdir. Ve erkeklerden **الكِفْل**: savaşın arkasında olan (kimse)dir; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır. Ve **الكِفْل**: atların sırtında duramayan (kimse)dir; Cehhâf b. Hakîm dedi ki:

    **والتَّغْلَبيّ على الجَواد غنيمةٌ،**
    **كِفْلُ الفُروسة دائمُ الإِعْصام**

Çoğulu **أَكْفال**’dır; Aʿşâ bir kavmi överken dedi ki:

    **غيرُ مِيلٍ ولا عَوَاوِيرَ في الهيْـ**
    **ـجا، ولا غُزَّلٍ ولا أَكْفال**

İsim **الكُفولة**’dir; o da **الكفِيل**’dir. Tehzîb’de: **الكِفْل** atın sırtında sabit durmayan (kimse)dir; çoğulu **أَكْفال**’dır; ve şu beyit okundu:

    **ما كنتَ تَلْقَى في الحُروب فَوَارِسي**
    **مِيلاً، إِذا رَكِبوا، ولا أَكْفالا**

Ve o, **الكُفولة**’si açık (belli)dir. İbn Mesʿûd hadîsinde bir fitneden söz etti, dedi ki: “Ben onda, **الكِفْل** gibi olacağım; bildiğimi alır, inkâr ettiğimi bırakırım”; denildi: o, savaşın sonunda olan, himmeti kaçmak olan (kimsedir); ve denildi: o, binmeye ve herhangi bir şeye kalkmaya güç yetiremeyen (kimsedir); böylece evine bağlı kalır. Ebû Mansûr dedi ki: ve **الكِفْل** binek hayvanının sırtında sabit durmayan (kimsedir). Ve **الكِفْل**: ecir ve günahtan **الحَظّ** ve **الضِّعف**’tır; bazıları onu genelleştirdi; ve denilir: ecirden onun için **كِفْلان** vardır; ve “bu, falanın **كِفْل**’idir” denilmez; ta ki başkası için onun mislini, nasip gibi, hazırlamış olasın; tekil kıldığında **كِفْل** de **نصيب** de deme. Ve **الكِفْل** ayrıca: misil. Tenzîl’de: “Size rahmetinden **كِفْلَيْن** verir”; denildi: mânâsı size iki kat verir; ve denildi: iki misil. Ve onda: “Kim kötü bir şefaat ederse, ondan kendisine bir **كِفْل** olur”; Ferrâ dedi ki: **الكِفْل** **الحظّ**tur; ve denildi: “Size **كِفْلين** verir” yani iki **حظّ**; ve denildi: iki kat. Cuma hadîsinde: “Onun için ecirden **كِفْلان** vardır”; **الكِفْل** (kesre ile): **الحظّ** ve nasip. Câbir hadîsinde: “Ve en büyük **كِفْل**’e yöneldik.” Zecâc dedi ki: **الكِفْل** dilde nasiptir; “**اكْتَفَلْت البعير**” sözünden alınmıştır; eğer onun hörgücü üzerine yahut sırtının bir yerine bir örtü döndürüp onun üzerine bindiysen; ancak ona **كِفْل** denildi; ve denildi: **اكْتَفل البعيرَ** çünkü sırtın tamamını kullanmadı; ancak sırtın bir nasibini kullandı. Mekke’de zayıfların gelişi hadîsinde: “ʿAyyâş b. Ebî Rabîʿa ve Selme b. Hişâm bir deve üzerinde **مُتَكَفِّلان** (idiler).” Denilir: **تَكَفَّلْت البعير** ve **اكْتَفَلْته**: eğer onun hörgücü etrafında bir örtü döndürdüysen, sonra ona bindiysen; o örtü **الكِفْل**’dir (kesre ile). Ve **الكافِل**: âil (geçindiren); **كَفَله يَكْفُله** ve **كَفَّله إِيّاه**. Aziz Tenzîl’de: “Ve onu Zekeriya **كَفَلَها**”; Zekeriya’nın nasbı ile teşdîdli okunmuştur; Ahfeş, “Ve onu Zekeriya **كَفِلَها**” diye, fâ’nın kesriyle okunduğunu zikretti. Hadîste: “Yetimin **كافل**’i, cennette şu ikisi gibidir; onun için ve başkası için”; ve **الكافِل**: yetimin işini üstlenen, onu terbiye eden (kimse)dir; ve o, **الكفيل الضمين**’dendir; “onun için ve başkası için”deki zamir **الكافِل**’e döner; yani yetim, **الكافِل** ister rahim ve neseb sahiplerinden olsun, ister başkası için yabancı olup onu üstlenmiş olsun, (hüküm) birdir. “Şu ikisi gibi” sözü, işaret parmağı ile orta parmağına işarettir. Ve ondan: “**الرَّابُّ كافِلٌ**”; **الرَّابُّ**: yetimin annesinin kocasıdır; çünkü onun terbiyesini kefil olur ve annesiyle birlikte işini yürütür. Hevâzin heyeti hadîsinde: “Ve sen, **المَكْفُولين**’in en hayırlısısın”; yani Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem; yani küçüklüğünde kendisine kefil olunan, emzirilen ve büyütülen, ta ki yetişinceye kadar; ve Benî Saʿd b. Bekr içinde sütanneye verilmişti. Ve **الكافِل** ve **الكَفِيل**: garantör; dişisi de **كَفِيل**’dir; **الكافِل**’in çoğulu **كُفَّل**; **الكَفِيل**’in çoğulu **كُفَلاء**; ve bazen cemaat için **كَفِيل** denilir; cemaatte **صَدِيق** denildiği gibi. “Ve onu Zekeriya **كَفَّلها**”: yani onu ona zimmetledi; ta ki onun himayesini üstlensin. “Ve onu Zekeriya **كَفَلَها**” diye okuyan kimseye göre mânâ: onun işini yürütmeyi garanti etti. Ve **كَفَل المال** ve malla: onu garanti etti. Ve **كَفَل بالرجل** … **يَكْفُل** ve **يَكْفِل**; **كَفْلاً** ve **كُفُولاً** ve **كَفالة**; ve **كَفُلَ** ve **كَفِلَ**; ve **تَكَفَّل به**: hepsi, onu garanti etti. Ve **أَكْفَلَه إِياه** ve **كَفَّله**: onu zimmetledi. Ve alacaklısına karşı onun adına malla **كَفَلْت**; ve borcunu **تَكَفَّل** etti, **تكفُّلاً**. Ebû Zeyd: **أَكْفَلْت فلاناً المال إِكْفالاً**: eğer onu ona zimmetlediysen; ve o da onunla **كُفُولاً** ve **كَفْلاً** (kefil) oldu; ve **التَّكْفيل** bunun gibidir. Allah Teâlâ dedi: “Öyleyse onu bana **أَكْفِلْنِيها** ve hitapta bana üstün geldi”; Zecâc: mânâsı “Onu ben **أَكْفُلُها** olacak şekilde yap ve sen ondan in”dir. İbnü’l-Aʿrâbî: **كَفِيل** ve **كافِل** ve **ضَمِين** ve **ضامِن** bir mânâdadır; Tehzîb: fakat **الكافل** o kimsedir ki bir insanı **كَفَل** etmiş, onu geçindirir ve ona nafaka verir. Hadîste: “**الرَّبِيب كافِلٌ**”; o, yetimin annesinin kocasıdır; sanki yetimin nafakasını kefil olmuştur. Ve **المُكافِل**: komşu, müttefik; ayrıca akitleşen, ahitleşen (kimsedir); İbnü’l-Aʿrâbî’den; ve Hıdâş b. Züheyr’in beytini okudu:

    **إِذا ما أَصاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيْثَهم،**
    **من الناس، إِلا مُحْرِم أَو مُكافِل**

**المُحْرِم**: barışan; ve **المُكافِل**: akitleşen, yeminleşen; ve **الكَفِيل** bundan alınmıştır. Ve **الكِفْل** ve **الكَفِيل**: misil; denilir: **ما لفلان كِفْل** yani onun misli yoktur; ʿAmr b. el-Hâris dedi ki:

    **يَعْلو بها ظَهْرَ البعير، ولم**
    **يوجَدْ لها، في قومها، كِفْل**

Sanki misil mânâsındadır. Ezherî dedi ki: **الضِّعْف** misil mânâsında olur. Hadîste: o, sallallahu aleyhi ve sellem, bir adama dedi ki: “Senin için ecirden **كِفْلان** vardır” yani iki misil. Ve **الكِفْل**: nasip ve cüz; denilir: onun için **كِفْلان** vardır, yani iki cüz ve iki nasip. Ve **الكافِل**: yemeyen (kimse)dir; ve denildi: o, orucu birleştiren (kimse)dir; çoğulu **كُفَّل**. Ve **وكَفَلْت كَفْلاً** yani orucu sürdürdüm; Katamî, az su içmekle develeri vasfederken dedi ki:

    **يلُذْنَ بأَعْقارِ الحِياضِ، كأَنها**
    **نساءُ النصارى أَصبحتْ، وهي كُفَّل**

İbnü’l-Aʿrâbî tek başına dedi ki: o, garantiden (gelir); yani orucu garanti etmişlerdir; İbn Sîde dedi ki: ve bu, hoşuma gitmez. Ve **ذو الكِفْل**: peygamberlerden bir peygamberin adıdır; Allah’ın salâtları onların hepsinin üzerine olsun; ve o, **الكَفالة**’dendir; **ذو الكِفْل** diye adlandırıldı; çünkü her gün yüz rek‘at ile kefil oldu da kefil olduğu şeyi yerine getirdi; ve denildi: çünkü **الكفْل** gibi bir örtü giyerdi. Zecâc dedi ki: **ذو الكفْل** bu adla adlandırıldı; çünkü ümmetindeki bir peygamberin işine **تكفَّل** etti de onlarda gerekli olanı yerine getirdi; ve denildi: salih bir adamın amelini **تكفَّل** etti de onu yerine getirdi.

مقاييس اللغة:
(**كفل**) **الكاف** ve **الفاء** ve **اللام**; şeyin şey için içine almayı (tazammun etmeyi) gösteren sahih bir asıldır. Bundan: **الكِفْل**: devenin hörgücü etrafında döndürülen bir örtüdür. Ve denilir ki: o, devenin sağrısı üzerine iki ucu bağlanan bir örtüdür; ki **الرَّدِيف** ona binsin. Ve hadiste: “Kabın çentiğinden içmeyin; çünkü o, **كِفْلُ الشَّيطان**’dır”; ancak bununla adlandırıldı; zikrettiğimizden dolayı: onun hörgücün yahut sağrının üzerinde dönmesi sebebiyle; sanki o, onun içine alınmış (ona dâhil kılınmış) gibidir. Ama onların korkak adama **كِفْل** demeleri—ki o, savaşın sonunda olur; himmeti ancak geri durmaktır—bu, ancak zikrettiğimiz **الكِفْل**’e benzetildi; yani o, taşınandır; yürüyüşe de harekete de güç yetiremez; onu **الكِفْل**’e benzettiler; şairin dediği gibi([1]):
أعْيا فنُطْناه مَنَاط الجَرِّ *** ثم شَدَدْنا فوقه بمَرِّ([2])
Şairlerin bu hususta çok sözü vardır. Ve bütün bu **الكِفْل**’ün çoğulu **أكفال**’dır. **الأعشى** dedi:
* ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ([3]) *
Babdandır—ve o, zikrettiğimiz kıyası sahih kılar—**الكَفِيل**; o, **الضامن**’dır([4]); dersin ki: **كَفَل** onunla, **يَكفُل** **كَفالةً**. Ve **الكَافل**: bir insanı kefil olup onu geçindiren kimsedir. Allah—celâl ve celâli yüce olsun—dedi: ﴿وَكَفَلَها زَكَرِيَّا([5])﴾ [Âl-i İmrân 37]. Ve **أكفَلْتُه المالَ**: onu ona tazmin ettirdim (onu ona yükledim). Ve **الكَفَل**: sağrıdır; etten topladığı şey sebebiyle adlandırıldı. Ve bazı dillerde **الكِفْل**: ecirden iki kat (pay)dır; aslı, önce zikrettiğimizdir([6]); sanki o, taşıyanının, devenin taşıdığı **الكِفْل** üzerinde taşıdığı bir şey gibidir. Ve bu, günahta da söylenir. Ama **الكَافل**: yemeyen kimsedir; ve denilir ki: o, [oruç([7])]u birleştirendir (ara vermeden sürdürendir); bu, zikrettiğimizden uzaktır; ve ben onun aslının ne olduğunu bilmiyorum; lâkin o, sözde sahihtir. **القُطاميّ** dedi:
يَلُذْن بأعقار الحِياض كأنَّها *** نساءُ نَصارَى أصبحَتْ وهي كُفَّلُ([8])

القاموس المحيط:
**الكَفَلُ**, harekeli olarak: sağrı; yahut onun artı; yahut **القَطَنُ**; çoğulu **أكْفالٌ**. Ve **الكِفْلُ**, kesre ile: iki kat; ve nasip ve pay ve boynuzunduruğun altında öküzün boynu üzerinde bir bez parçası; ve dökülen yünden sonra biten yün; ve ata tutunamayan kimse; ve savaşın arkasında olup himmeti geri kalmak ve kaçmak olan adam; ve benzeri; **الكَفِيل** gibi; ve kendini insanların üzerine atan kimse; ve erkekler için bir binek: bir örtü alınır, iki ucu bağlanır; ön tarafı **الكاهِل** üzerine, arka tarafı sağrıya yakın olan yere atılır; yahut bez parçalarından veya başkasından yapılan yuvarlak bir şey; devenin hörgücü üzerine konur.
Ve **اكْتَفَلَ البعيرَ**: onun üzerine **كِفْل** yaptı. Ve **ذو الكِفْلِ**: bir peygamberdir. Ve **الكافِلُ**: geçindiren; ve gerçekten o, onu **كَفَلَهُ** ve **كفَّلَهُ**; ve yemeyen kimse; yahut orucu birleştiren; yahut orucunda konuşmamayı kendi üzerine alan kimse; çoğulu: **كرُكَّعٍ** gibi; ve **الضامِنُ**, **الكَفيل** gibi; çoğulu: **كُفَّلٌ** ve **كُفَلاءُ** ve ayrıca **كَفيلٌ**. Ve gerçekten o, adamla **كَفَلَ** etti; **ضَرَبَ** ve **نَصَرَ** ve **كرُمَ** ve **عَلم** gibi; **كَفْلاً** ve **كُفولاً** ve **كَفالَةً**; ve **تَكَفَّلَ** ve **أكْفَلَهُ إياهُ** ve **كَفَّلَهُ**: onu tazmin ettirdi (yükledi). Ve **المُكافِلُ**: komşu, müttefik; ve akitleşen, antlaşan.
Ve **اكْتَفَلَ بكذا**: onu, onun **كَفَلَهُ**’sine (kefaletine) vali kıldı.

تاج العروس:
**كفل**
**الكفل** harekeli: sağrı; yahut onun artı; yahut **القَطَنُ**; insanda ve binek hayvanda olur; ve gerçekten o, sağrısı büyük, **الكفل**’i büyük olandır; çoğulu: **أكفال**; ve ondan fiil de sıfat da türetilmez. **الكفل** kesre ile: ecir ve günahtan iki kat; ve bazıları onu genelleştirdi; ve denilir ki: onun için ecirden iki **كفل** vardır; ve denilmez: bu, falanın **كفل**’idir; ta ki başkası için onun benzerini hazırlamış olasın; nasip gibi. Ve tekil yaptığında, **كفل** de **نصيب** de deme. Ondandır, Yüce’nin sözü: “Size rahmetinden iki **كفل** verir” yani iki kat. Yine: nasip; ve âyet bununla da tefsir edildi. Yine: pay; ve âyet bununla da tefsir edildi. Yine: boynuzunduruğun altında öküzün boynu üzerinde olan bir bez parçası; **الصاغاني** onu nakletti. Yine: dökülen yünden sonra biten yün; **الصاغاني** onu nakletti. Yine: atların sırtı üzerinde duramayan kimse; **الجوهري** onu nakletti; ve **الجحاف بن حكيم**’den şu beyti okuttu:
والتغلبي على الجواد غنيمة ... كفل الفروسة دائم الإعصام
Çoğulu **أكفال**’dır. **الأعشى** dedi:
غير ميل ولا عواوير في الهي ... جا ولا عزل ولا أكفال
Ve **الأزهري** okuttu:
ما كنت تلقى في الحروب فوارسي ... ميلا إذا ركبوا ولا أكفالا
**الكفل** ayrıca: savaşın arkasında olup himmeti geri kalmak ve kaçmak olan adamdır; ve bununla **بن مسعود** hadisi tefsir edildi; fitneyi zikretti ve dedi ki: “Ben onda **كالكفل** olacağım; bildiğimi alırım, inkâr ettiğimi bırakırım.” Ve denildi ki: o, binmeye ve herhangi bir şeye kalkmaya güç yetiremeyendir; böylece evine bağlı kalır. **الكفل**: benzer; denilir ki: falanın **كفل**’i yoktur; yani benzeri yoktur. **عمرو بن الحارث** dedi:
يعلو بها ظهر البعير ولم ... يوجد لها في قومها كفل
Sanki “misil” manasındadır; ve âyet bununla da tefsir edildi. **الأزهري** dedi: iki kat, “misil” manasında da olur; **الكفيل** gibi. Yine: kendini insanların üzerine atan kimse; **الصاغاني** onu nakletti. Yine: erkekler için bir binek; o da şudur: bir örtü alınır; iki ucu bağlanır; ön tarafı **الكاهِل** üzerine, arka tarafı sağrıya yakın olan yere atılır. Yahut o, bez parçalarından veya başkasından yapılan yuvarlak bir şeydir; devenin hörgücü üzerine konur. **أبو ذؤيب** dedi:
" على جسرة مرفوعة الذيل والكفل
Ve **الجوهري** dedi: **الكفل**: binicinin **اكتفل** ettiği şeydir; o da, örtünün devenin hörgücü etrafında döndürülmesi, sonra üzerine binilmesidir. Ve **الكفل**: semerin altına konulan bir örtüdür. Ve **اكتفل البعير**: onun üzerine **كفلا** yaptı; yani hörgücünün üzerine yahut sırtının bir yerine bir örtü döndürdü ve üzerine bindi. Ve **ذو الكفل**: İsrailoğullarının peygamberlerinden bir peygamberdir; ve denildi ki: o, İbrahim’in zürriyetindendir—Allah’ın salâtı ikisine olsun; ve denildi ki: o, İlyas’tır; ve denildi ki: o, Zekeriyya’dır; **الفاسي** bunları **شرح الدلائل**’de zikretti: sözler. Denildi ki: **كنعان** adlı bir kral’a gönderildi; onu imana çağırdı; ve ona cennetle kefil oldu; ve ona kefaletle yazdı. Ve **الثعالبي**—**المضاف والمنسوب**’da—dedi: müfessirler onun isminde ihtilaf ettiler; denildi ki: o, Eyyûb’un oğlu Beşîr’dir; Allah onu Eyyûb’dan sonra resul olarak gönderdi; makamı Şam’da idi; kabri Nablus amellerinden **كفل حارس** köyündedir; bunu Hama sahibi **الملك المؤيد** zikretti. Ve denildi ki: o, salih bir kul idi; peygamberlerle birlikte zikredildi; çünkü ilmi onların ilmi gibiydi; ve çoğunluk onun nübüvveti üzerinedir. Ve denildi ki: ismi İlyas’tır; ve denildi ki: Yûşa‘dır; ve denildi ki: Zekeriyya’dır; ve denildi ki: Hizkîl’dir; çünkü yetmiş peygambere kefil oldu; bunu **معالم التنزيل**’de **الحسن** ve **مقاتل**’den hikâye etti; bitti. Ve denildi ki: her gün yüz rek‘at ile kefil olduğu için onunla adlandırıldı; böylece kefil olduğu şeyi yerine getirdi. Ve denildi ki: **الكفل** gibi bir örtü giydiği için. Ve **الزجاج** dedi: ümmetinde bir peygamberin işine kefil olduğu için; böylece onlarda gerekeni yerine getirdi. Ve denildi ki: salih bir adamın amelini üstlendi; böylece onu yerine getirdi. Ve **الفاسي** **شرح الدلائل**’de dedi: manası, Allah Teâlâ’dan pay sahibi olandır. Ve denildi ki: **اليسع**’a gündüz orucu ve gece kıyamı ve öfkelenmemek hususunda kefil oluşundan dolayı. Ve **الكافل**: geçindiren; bir insana kefil olur; yani onu geçindirir. Ondandır hadis: “Ben ve yetimin **كافل**’i cennette şu ikisi gibiyiz”; ve işaret etti: işaret parmağı ve orta parmakla. Ve başka bir hadiste: “**الراب** **كافل**’dir”; yani annesiyle evlendiği vakit yetimin nafakasıyla. Ve gerçekten o, onu **كَفَلَهُ**. Ondandır Yüce’nin sözü: “**وكفلها زكريا**”; bu, Kûfeliler dışındakilerin kıraatidir; mana: onun işini üstlenmeyi garanti etti. Ve onu **كفله** **تكفيلا**; ve Kûfeliler âyeti bununla okudular; yani Allah, Zekeriyya’ya onu kefil kıldı; yani onu ona garanti etti; ta ki onun himayesine kefil olsun. **الكافل**: yemeyen kimse; yahut orucu birleştiren kimse; bunu **الفراء** **نوادر**’inde söyledi; çoğulu **كفل**’dir. Ve **كفل** **كفلا** ve **كفولا**: orucu birleştirdi. **القطامي** az içme ile develeri vasfederek dedi:
يلذن بأعقار الحياض كأنها ... نساء النصارى أصبحت وهي كفل

Veya orucunda konuşmamayı kendi üzerine yüklenen; bunu الصاغاني nakletti; ج : **كفل** **كركع**. **الكافل**: **الضامن**; **الكفيل** gibi. Denir: **كفل** **المال** ve **كفل** **بالمال**: yani onu garanti etti. İbnü’l-A‘râbî dedi: **كفيل** ve **كافل** ve **ضمين** ve **ضامن** tek bir mânâdadır. **كفل** **كركع** gibi; o, **كافل**’in cem‘idir. **كفلاء** ise **كفيل**’in cem‘idir. Dişisi de **كفيل**’dir. Cem‘de de denir: **كفيل**; cem‘de **صديق** denildiği gibi. Ve adam hakkında **كفل** etti; **ضرب** ve **نصر** ve **كرم** ve **علم** gibi; **كفلا** ve **كفولا** ve **كفالة**. Ve الأخفش zikretti ki şöyle okunmuştur: “ **وكفلها زكريا** ” fâ’nın kesriyle. Ve alacaklısının borcunu **تكفل** etti; **تكفلا**; hepsi: onu garanti etti. Ve onu ona **أكفله**; ve onu **كفله** **تكفيلا**: onu ona garanti etti. Ebû Zeyd dedi: **أكفلت** falana malı **إكفالا**: onu ona garanti ettiğin zaman. Ve onunla **كفل** etti; **كفولا** ve **كفلا**; ve **التكفيل** de onun gibidir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “ **أكفلنيها وعزني في الخطاب** ”; الزجاج dedi: mânâsı: “Onu ben kefil olayım; sen de ondan in.”dır.

**المكافل**: komşu, antlaşmalı. Ayrıca: akit yapan, ahitleşen; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve Hudaş b. Züheyr’e ait olarak inşad etti:
إذا ما أصاب الغيث لم يرع غيثهم ... من الناس إلا محرم أو مكافل
**المحرم**: barışçı; **المكافل**: akit yapan, antlaşmalı; ve **الكفيل** buradan alınmıştır.

Mecazdan: **اكتفل** bununla: onu **كفله**’sine (arka tarafına) verdiği zaman; yani onu arkasına koydu. Ebû’d-Dukayş dedi; ve dersin: **اكتفلنا** **بالجبل** ve **بالوادي**: yani onu aştık ve onu arkamızdan kıldık. Ve önden gidenin, namaz kılana göre **اكتفل** etmesi de bundandır.

Ve ona ek olarak kaydedileceklerdendir: **تكفل** şey ile: onu kendine yükledi ve ondan ziyaı ve gitmeyi giderdi; İbnü’l-Enbârî’den. Dedi: **الكفل**’den alınmıştır; o da binek sahibinin arkasından koruduğu şeydir. Ve İbrâhîm hadîsinde: “Kabın kırık yerinden ve kulpundan içme; çünkü o, **كفل الشيطان**’dır”; yani onun bineği ve oturağıdır; yani kırık yerde bulunacak pislikler sebebiyle.

**المكافل**: **مكتفل**’in cem‘idir; yani örtülerden **الكفل**; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الكفيل**: binek hayvanının sırtında sebat etmeyen kimse. İsim: **الكفولة** (damme ile). Ve Hevâzin heyeti hadîsinde: “Sen **خير المكفولين**’sin.” Yani Resûlullah صلى الله عليه وسلم; yani küçüklüğünde kendisine kefil olunan, emzirilen ve yetiştirilip büyüyünceye kadar terbiye edilenlerin en hayırlısı.

Ve deve **تكفل** etti: **اكتفل** gibi; hörgücünün etrafına bir örtü doladığı zaman, sonra ona bindi. Ve ondan hadîs: “Bir deve üzerinde iki **متكفلان**.” Ve denir: “Bir eşeğe **متكفلا** geldi”: sırtına bir elbise doladığı ve ona bindiği zaman. Ve **كافلا** olarak geceledi: öğle yemeği de akşam yemeği de bulmadığı zaman. Ve **كفل** etti; **كفولا**: **كفتا** ekmek yedi; yani katıksız. Ve onu falanın **كفلا**’sı (kesre ile) olarak gördüm: yani terkisine binen. Ve onunla **اكتفل** etti: onu terkisine aldı. Ve beni onun **كافله**’si kıldı: yani onunla kaim olan; bu mecazdır.

**كفل حارس**: Nablus köylerindendir.
