# كفل — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%81%D9%84/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: كفل

كفل
كَفَلَ - يَكْفُلُ - كَفِيل - كِفْلٌ - أَكْفَلَ - يُكْفِلُ - كَفَّل - يُكَفِّل - ذا الكفل
كَفَلَ - يَكْفُلُ + كائن + كائناً: يرضى ويحمل عبء وتكاليف الرعاية والإشراف على شيء أو كائن
كَفِيل: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " كَفَلَ - يَكْفُلُ "
كِفْلٌ: اسم فعل من " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": وهو ايضاً ما يكون بفعل " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": العبء والتكاليف اللازمة للرعاية والإشراف على شيء أو كائن: مقدار محدد ومراد من العبء أو الحمل أو التكاليف
كِفْلَيْن: مثنى " كِفْلٌ "
أَكْفَلَ - يُكْفِلُ: على وزن " افعل " من " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": جعله " يَكْفُلُ ": جعله يتحمل عبء وتكاليف الرعاية والإشراف على شيء أو كائن
كَفَّل - يُكَفِّل: على وزن " فـَعـَّل " من " كَفَلَ - يَكْفُلُ ": جعله " يَكْفُلُ " على وجه التكرار والشدة: جعله يتحمل عبء وتكاليف الرعاية والإشراف على شيء أو كائن بشكل ملزم وكامل
ذا الكفل: اسم نبي من أنبياء الله عليهم السلام
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " العهد والتوكيل والتكليف والتوصية بالتزام بمال أو عمل" ، وهي:
نَحَبَ - يَنْحُبُ، عَهِدَ - يَعْهَدُ، أَهَلَ - يَأْهُلُ (أَهَلَ - يَأْهِلُ)، وَصى - يَصي، كَفَلَ - يَكْفُلُ، كَلِفَ - يَكْلَفُ
كَفِلَ - يَكْفُلُ
مريم	﴿فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ(37)﴾ آل عمران ﴿ذَلِكَ مِنْ أنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ(44)﴾ آل عمران
موسى	﴿إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَنْ يَكْفُلُهُ فَرَجَعْنَاكَ إِلَى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنْ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ يَامُوسَى (40)﴾ طه ﴿وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ (12)﴾ القصص
كفيل
 ﴿وأوفوا بعهد الله إذا عاهدتم ولا تنقضوا الأيمان بعد توكيدها وقد جعلتم الله عليكم كفيلا إن الله يعلم ما تفعلون(91)﴾ النحل
كِفْلٌ
 ﴿من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها ومن يشفع شفاعة سيئة يكن له كفل منها وكان الله على كل شيء مقيتا(85)﴾ النساء ﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وآمنوا برسوله يؤتكم كفلين من رحمته ويجعل لكم نورا تمشون به ويغفر لكم والله غفور رحيم(28)﴾ الحديد
 	﴿وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِنْ الصَّابِرِينَ(85)﴾ الأنبياء ﴿واذكر إسماعيل واليسع وذا الكفل وكل من الأخيار(48)﴾ ص
َ أَكْفِلْنِيهَا
 ﴿إِنَّ هَذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ (23)﴾ ص
كَفَّلَ - َكَفَّلَهَا
مريم﴿فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ(37)﴾ آل عمران ﴿ذَلِكَ مِنْ أنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ(44)﴾ آل عمران
مختار الصحاح
●[كفل] ك ف ل الكِفْلُ الضعف قال الله تعالى ﴿يؤتكم كفلين من رحمته﴾ وقيل إنه النصيب وذو الكفل اسم نبي من الأنبياء عليهم الصلاة والسلام وهو من الكَفَالةِ و الكِفْلُ أيضا ما اكتَفَل به الراكب وهو أن يدار الكساء حول سنام البعير ثم يركب ومنه حديث إبراهيم قال ﴿يكره الشرب من ثلمة الإناء ومن عروته قال يقال إنها كفل الشيطان﴾ و الكَفِيلُ الضامن وقد كَفَلَ به يكفل بالضم كَفَالَةً و كَفَلَ عنه بالمال لغريمه و أكْفَلَهُ المال ضمنه أياه و كَفَلَه أياه بالتخفيف فكفل هو به من باب نصر ودخل و كَفّلَه إياه تكفيلا مثله و تَكَفَّلَ بدينه و الكافِلُ الذي يكفل إنسانا يعوله ومنه قوله تعالى ﴿ولكفها زكريا﴾ وقرئ﴿وكفلها﴾ بكسر الفاء و الكَفَلُ بفتحتين للدابة وغيرها مؤخرها
الراغب
كفل
- الكفالة: الضمان، تقول: تكلفت بكذا، وكفلته فلانا، وقرئ: }وكفلها زكريا﴿[آل عمران/37] (وهي قراءة عاصم وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 173) أي: كفلها الله تعالى، ومن خفف (قرأ بالتخفيف نافع وابن كثير وابن عامر وأبو عمرو وأبو جعفر ويعقوب) جعل الفعل لزكريا، المعنى: تضمنها. قال تعالى:﴾وقد جعلتم الله عليكم كفيلا﴿[النحل/91]، والكفيل: الحظ الذي فيه الكفاية، كأنه تكفل بأمره. نحو قوله تعالى:﴾فقال أكفلنيها﴿[ص/23] أي: اجعلني كفلا لها، والكفل: الكفيل، قال:﴾يؤتكم كفلين من رحمته﴿[الحديد/28] أي: كفيلين من نعمته في الدنيا والآخرة، وهما المرغوب إلى الله تعالى فيهما بقوله:﴾ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة﴿[البقرة/201] وقيل: لم يعن بقوله: (كفلين) أي: نعمتين اثنتين بل أراد النعمة المتوالية المتكفلة بكفايته، ويكون تثنيته على حد ما ذكرنا في قولهم: (لبيك وسعديك) (انظر: مادة (سعد)، وإما قوله:﴾من يشفع شفاعة حسنة﴿إلى قوله:﴾يكن له كفل منها{ [النساء/85] فإن الكفل ههنا ليس بمعنى الأول، بل هو مستعار من الكفل (الكفل من الرجال: الذي يكون في مؤخر الحرب، إنما همته التأخر والفرار. انظر: تهذيب اللغة 10/253)، وهو الشيء الرديء، واشتقاقه من الكفل (لكن قال في اللسان: الكفل لا يشتق منه فعل ولا صفة)، وهو أن الكفل لما كان مركبا ينبو براكبه صار متعارفا في كل شدة، كالسيساء: وهو العظم الناتئ من ظهر الحمار، فيقال: لأحملنك على الكفل، وعلى السيساء (يقال: اركب لكل حال سيساءه، والسيساء: ظهرالحمار، ومعناه: اصبر على كل حال. راجع: مجمع الأمثال 1/301)، ولأركبنك الحسرى الرذايا (الرذايا: جمع الرذي، وهو الذي أثقله المرض، والرذي من الإبل: المهزول الهالك الذي لا يستطيع براحا ولا ينبعث. اللسان (رذى) )، قال الشاعر:
- 391 - وحملناهم على صعبة زو * راء يعلونها بغير وطاء
(البيت تقدم في مادة (عتب) )
ومعنى الآية: من ينضم إلى غيره معينا له في فعلة حسنة يكون له منها نصيب، ومن ينضم إلى غيره معينا له في فعلة سيئة يناله منها شدة. وقيل: الكفل الكفيل. ونبه أن من تحرى شرا فله من فعله كفيل يسأله، كما قيل: من ظلم فقد أقام كفيلا بظلمه، تنبيها أنه لا يمكنه التخلص من عقوبته.
ملخص اللسان:
1) الكَفَل، بالتحريك: العجُز
2) والكِفْل: من مراكب الرجال وهو كساء
3) قد تكفَّلت بالشيء: معناه قد أَلزمته نفسي وأَزلت عنه الضَّيْعَة والذهابَ، وهو مأْخوذ من الكِفْل، والكِفْل: ما يحفظ الراكب من خلفه.
4) الكِفْل الذي لا يثبت على  مَتْن الفرس، وجمعه أَكْفال؛
5) والكافِل: العائِل، كَفَله يَكْفُله وكَفَّله إِيّاه
6) والكافِل: القائم بأَمر اليتيم المربِّي له، وهو من الكفيل الضمين - والكافِل والكَفِيل: الضامن
7) والمُكافِل: المُعاقد المُحالف، والكَفِيل من هذا أُخِذ
8) والكِفْل والكَفِيل: المِثْل؛ يقال: ما لفلان كِفْل أَي ما له مثل؛ - والضِّعْف يكون بمعنى المِثْل. - لك كِفْلان من الأَجر أَي مثلان. والكِفْل: النصيب والجُزْء؛ يقال: له كِفْلان أَي جزءَان ونَصيبان. والكِفْل: النصيب مأْخوذ من هذا.
9) والكافِل: الذي لا يأْكل، وقيل: هو الذي يَصِل الصيام، والجمع كُفَّل.وكَفَلْت كَفْلاً أَي واصَلْت الصوم؛
لسان العرب
● - كفل: الكَفَل، بالتحريك: العجُز، وقيل: رِدْفُ العجُز، وقيل: القَطَن     يكون للإِنسان والدابة، وإِنها لعَجْزاءُ الكَفَل، والجمع أَكْفال، ولا     يشتق منه فعل ولا صفة.     والكِفْل: من مراكب الرجال وهو كساء يؤْخذ فيعقَد طرفاه ثم يُلقَى     مقدَّمه على الكاهِل ومؤخَّره مما يلي العجُز، وقيل: هو شيء مستدير يُتخذ من     خِرَقٍ أَو غير ذلك ويوضع على سَنام البعير. وفي حديث أَبي رافع قال: ذاك     كِفْل الشيطان، يعني معقده. واكتفَل البعيرَ: جعل عليه كِفْلاً. الجوهري:     والكِفْل ما اكتفَل به الراكب وهو أَن يُدار الكساء حول سنام البعير ثم     يركب. والكِفْل: كساء يجعل تحت الرحْل؛ قال لبيد:     وإِن أَخَّرْت فالكِفْل ناجزُ     وقال أَبو ذؤَيب:     على جَسْرةٍ مرفوعةِ الذَّيْلِ والكِفْلِ     وقوله أَنشده ابن الأَعرابي:     تُعْجِل شَدَّ الأَعْبَلِ المَكافِلا     فسره فقال: واحد المَكافِلُ مُكْتَفَل، وهو الكِفْل من الأَكسية.     ابن الأَنباري في قولهم قد تكفَّلت بالشيء: معناه قد أَلزمته نفسي     وأَزلت عنه الضَّيْعَة والذهابَ، وهو مأْخوذ من الكِفْل، والكِفْل: ما يحفظ     الراكب من خلفه. والكِفْل: النصيب مأْخوذ من هذا. أَبو الدقيش: اكْتَفَلْت     بكذا إِذا ولَّيْتَه كَفَلَكَ، قال: وهو الافْتِعال؛ وأَنشد:     قد اكتَفَلَتْ بالحَزْنِ، واعْوَجَّ دونها     ضَواربُ من خَفَّان تَجْتابُه سَدْرا     وفي حديث إِبراهيم: لا تشرب من ثُلْمة الإِناء ولا عُرْوَته فإِنها     كِفْل الشيطان أَي مَرْكَبُه لما يكون من الأَوْساخ، كَرِه إِبراهيم ذلك.     والكِفْل: أَصله المركَب فإِنَّ آذانَ العُرْوة والثُّلْمةَ مركب الشيطان.     والكِفْل من الرِّجال: الذي يكون في مؤخَّر الحرب إِنما همَّته في التأَخر     والفِرار. والكِفْل: الذي لا يثبت على ظهور الخيل؛ قال الجَحَّاف بن     حكيم:     والتَّغْلَبيّ على الجَواد غنيمةٌ،     كِفْلُ الفُروسة دائمُ الإِعْصام     والجمع أَكْفال؛ قال الأَعشى يمدح قوماً:     غيرُ مِيلٍ ولا عَوَاوِيرَ في الهيْـ     ـجا، ولا غُزَّلٍ ولا أَكْفال     والاسم الكُفولة، وهو الكفِيل. وفي التهذيب: الكِفْل الذي لا يثبت على     مَتْن الفرس، وجمعه أَكْفال؛ وأَنشد:     ما كنتَ تَلْقَى في الحُروب فَوَارِسي     مِيلاً، إِذا رَكِبوا، ولا أَكْفالا     وهو بيِّن الكُفولة. وفي حديث ابن مسعود ذكر فتنة فقال: إِني كائن فيها     كالكِفْل آخذ ما أَعرِف وأَترك ما أُنْكِر؛ قيل: هو الذي يكون في آخر     الحرب همته الفِرار، وقيل: هو الذي لا يقدر على الركوب والنهوض في شيء فهو     لازم بيته. قال أَبو منصور: والكِفْل الذي لا يثبت على ظهر الدابة.     والكِفْل: الحَظُّ والضِّعف من الأَجر والإِثم، وعم به بعضهم، ويقال له:     كِفْلان من الأَجر، ولا يقال: هذا كِفْل فلان حتى تكون قد هيَّأْت لغيره مثله     كالنصيب، فإِذا أَفردت فلا تقل كِفْل ولا نصيب. والكِفْل أَيضاً: المِثْل.     وفي التنزيل: يُؤْتِكُم كِفْلَيْن من رحمته؛ قيل: معناه يؤْتكم     ضِعْفَين، وقيل: مِثْلين؛ وفيه: ومَنْ يشفعْ شفاعة سيئة يكن له كِفْل منها؛ قال     الفراء: الكِفْل الحظ، وقيل: يؤْتِكم كِفْلين أَي حَظَّين، وقيل ضِعْفين.     وفي حديث الجمعة: له كِفْلان من الأَجر؛ الكِفْل، بالكسر: الحظ والنصيب.     وفي حديث جابر: وعَمَدْنا إِلى أَعظم كِفْل. وقال الزجاج: الكِفْل في     اللغة النصيب أُخذ من قولهم اكْتَفَلْت البعير إِذا أَدرْتَ على سَنامه أَو     على موضع من ظهره كِساء وركبت عليه، وإِنما قيل له كِفْل؛ وقيل: اكْتَفل     البعيرَ لأَنه لم يستعمل الظهر كله إِنما استعمل نصيباً من الظهر. وفي     حديث مَجيء المستضعفين بمكة: وعياشُ بن أَبي ربيعة وسلمةُ بن هشام     مُتَكَفِّلان على بعير. يقال: تَكَفَّلْت البعير واكْتَفَلْته إِذا أَدرت حول     سنامه كِساء ثم ركبته، وذلك الكِساء الكِفْل، بالكسر.     والكافِل: العائِل، كَفَله يَكْفُله وكَفَّله إِيّاه. وفي التنزيل     العزيز: وكَفَلَها زكريا؛ وقد قرئت بالتثقيل ونصب زكريّا، وذكر الأَخفش أَنه     قرئ: وكَفِلَها زكريا، بكسر الفاء. وفي الحديث: أَنه وكافل اليتيم     كهاتَيْن في الجنة له ولغيره؛ والكافِل: القائم بأَمر اليتيم المربِّي له، وهو     من الكفيل الضمين، والضمير في له ولغيره راجع إِلى الكافِل أَي أَن     اليتيم سواء كان الكافِل من ذَوِي رحمه وأَنسابه أَو كان أَجنبيّاً لغيره     تكفَّل به، وقوله كهاتين إِشارة إِلى إِصبعيه السبَّابة والوسطى؛ ومنه     الحديث: الرَّابُّ كافِلٌ؛ الرَّابُّ: زوج أُمِّ اليتيم لأَنه يكفُل تربيته     ويقوم بأَمره مع أُمه. وفي حديث وَفْد هَوازِن: وأَنت خير المَكْفُولين،     يعني رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أَي خير من كُفِل في صغره وأُرْضِعَ     ورُبِّيَ حتى نشأَ، وكان مُسْتَرْضَعاً في بني سعد بن بكر. والكافِل     والكَفِيل: الضامن، والأُنثى كَفِيل أَيضاً، وجمع الكافِل كُفَّل، وجمع الكَفيل     كُفَلاء، وقد يقال للجمع كَفِيل كما قيل في الجمع صَدِيق. وكَفَّلها     زكريا، أَي ضمَّنها إِياه حتى تكفَّل بحضانتها، ومن قرأَ: وكَفَلَها زكريا،     فالمعنى ضمِن القيام بأَمرها.     وكَفَل المال وبالمال: ضَمِنه. وكَفَل بالرجل     (* قوله «وكفل بالرجل إلخ»     عبارة القاموس: وقد كفل بالرجل كضرب ونصر وكرم وعلم) يَكْفُل ويَكْفِل     كَفْلاً وكُفُولاً وكَفالة وكَفُلَ وكَفِلَ وتَكَفَّل به، كله: ضمِنه.     وأَكْفَلَه إِياه وكَفَّله: ضمَّنه، وكَفَلْت عنه بالمال لغريمه وتكَفَّل     بدينه تكفُّلاً. أَبو زيد: أَكْفَلْت فلاناً المال إِكْفالاً إِذا ضمَّنته     إِياه، وكَفَل هو به كُفُولاً وكَفْلاً، والتَّكْفيل مثله. قال الله     تعالى: فقال أَكْفِلْنِيها وعَزَّني في الخِطاب؛ الزجاج: معناه اجعلني أَنا     أَكْفُلُها وانزل أَنت عنها. ابن الأَعرابي: كَفِيلٌ وكافِل وضَمِين     وضامِن بمعنى واحد؛ التهذيب: وأَما الكافل فهو الذي كَفَل إِنساناً يَعُوله     ويُنْفِقُ عليه. وفي الحديث: الرَّبِيب كافِلٌ، وهو زوج أُمّ اليتيم كأَنه     كَفَل نفقة اليتيم.     والمُكافِل: المُجاوِر المُحالِف، وهو أَيضاً المُعاقِد المعاهد؛ عن ابن     الأَعرابي؛ وأَنشد بيت خِدَاش ابن زُهَير:     إِذا ما أَصاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيْثَهم،     من الناس، إِلا مُحْرِم أَو مُكافِل     المُحْرِم: المُسالِم، والمُكافِل: المُعاقد المُحالف، والكَفِيل من هذا     أُخِذ.     والكِفْل والكَفِيل: المِثْل؛ يقال: ما لفلان كِفْل أَي ما له مثل؛ قال     عمرو بن الحرث:     يَعْلو بها ظَهْرَ البعير، ولم     يوجَدْ لها، في قومها، كِفْل     كأَنه بمعنى مثل. قال الأَزهري: والضِّعْف يكون بمعنى المِثْل. وفي     الحديث: أَنه، صلى الله عليه وسلم، قال لرجلٍ: لك كِفْلان من الأَجر أَي     مثلان. والكِفْل: النصيب والجُزْء؛ يقال: له كِفْلان أَي جزءَان     ونَصيبان.والكافِل: الذي لا يأْكل، وقيل: هو الذي يَصِل الصيام، والجمع كُفَّل.     وكَفَلْت كَفْلاً أَي واصَلْت الصوم؛ قال القطامي يصف إِبلاً بقلَّة     الشرب:يلُذْنَ بأَعْقارِ الحِياضِ، كأَنها     نساءُ النصارى أَصبحتْ، وهي كُفَّل     قال ابن الأَعرابي وحده: هو من الضمان أَي قد ضَمِنَّ الصوم؛ قال ابن     سيده: ولا يعجبني.     وذو الكِفْل: اسم نبي من الأَنبياء، صلوات الله عليهم أَجمعين، وهو من     الكَفالة، سمي ذا الكِفْل لأَنه كَفَل بمائة ركعة كل يوم فَوَفَى بما     كَفَل، وقيل: لأَنه كان يلبس كساء كالكفْل، وقال الزجاج: إِن ذا الكفْل سمي     بهذا الاسم لأَنه تكفَّل بأَمر نبي في أُمته فقام بما يجب فيهم، وقيل:     تكفَّل بعمل رجل صالح فقام به.
مقاييس اللغة:
(كفل) الكاف والفاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تضمُّنِ الشَّيء للشيء. من ذلك الكِفْل: كِساءٌ يدار حَولَ سَنام البعير. ويقال هو كساءٌ يُعقَد طَرَفاه على عَجُز البعير ليركبَه الرَّدِيف. وفي الحديث: "لا تَشْرَبوا من ثُلْمةِ الإناء فإنَّه كِفْلُ الشَّيطان"، وإنَّما سمِّي بذلك لما ذكرناه من أنَّه يدور على السَّنام أو العَجُز، فكأنَّه قد ضُمِّنه. فأمَّا قولُهم للرّجل الجَبان كِفْل، وهو الذي يكون في آخِرِ الحرب إنَّما هِمَّتُه الإحجام، فهذا إنَّما شبه بالكِفْل الذي ذكرناه، أي إنَّه محمولٌ لا يَقِدرُ على مَشْيٍ ولا حركة، شَبَّهوه بالكِفْل، كما قال الشَّاعر([1]):
أعْيا فنُطْناه مَنَاط الجَرِّ *** ثم شَدَدْنا فوقه بمَرِّ([2])
وللشُّعراء في هذا كثير. وجميع هذا الكِفْل أكفال. قال الأعشى:
* ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ([3]) *
ومن الباب - وهو يصحِّح القياس الذي ذكرناه- الكَفِيل، وهو الضامن([4])، تقول: كَفَل به يَكفُل كَفالةً. والكَافل: الذي يكفُل إنساناً يَعُوله. قال الله جلّ جلالُه: ﴿وَكَفَلَها زَكَرِيَّا([5])﴾ [آل عمران 37]، وأكفَلْتُه المالَ: ضمَّنتُه إياه. والكَفَل: العَجُز، سمِّيَ لما يجمع من اللَّحم. والكِفْل في بعض اللُّغات: الضِّعف من الأجر، وأصله ما ذكرناه أوّلاً([6])، كأنَّه شيء يحمله حاملُه على الكِفْل الذي يحملُه البَعير. ويقال ذلك في الإثم. فأمَّا الكَافل فهو الذي لا يأكل، ويقال إنَّه الذي يصل [الصِّيام([7])]، فهو بعيدٌ مما ذكرناه، وما أدري ما أصْلُه، لكنَّه صحيح في الكلام. قال القُطاميّ:
يَلُذْن بأعقار الحِياض كأنَّها *** نساءُ نَصارَى أصبحَتْ وهي كُفَّلُ([8])
القاموس المحيط:
الكَفَلُ، محرَّكةً العَجُزُ، أو رِدْفُه، أو القَطَنُ ج أكْفالٌ. والكِفْلُ، بالكسر الضِعْفُ، والنَّصيبُ والحَظُّ وخِرْقَةٌ على عُنُقِ الثَّوْرِ تحتَ النِّيرِ، والوَبَرُ يَنْبُتُ بعدَ الوَبَرِ الناسِلِ، ومنَ لا يَثْبُتُ على الخَيْلِ، والرجُلُ يكونُ في مُؤَخَّرِ الحَرْبِ هِمَّتُه التَّأَخُّرُ والفِرارُ، والمَثِيلُ، كالكَفِيلِ، ومَن يُلْقِي نَفْسَه على الناسِ، ومَرْكَبٌ للرجال، يُؤْخَذُ كِساءٌ، فَيُعْقَدُ طَرَفاهُ، فَيُلْقَى مُقَدَّمُه على الكاهِلِ ومُؤَخَّرُهُ مما يَلِي العَجُزِ، أو شيءٌ مُسْتَدِيرٌ يُتَّخذُ من خِرَقٍ أو غيرِها، ويُوضَعُ على سَنامِ البعيرِ.
واكْتَفَلَ البعيرَ: جَعَلَ عليه كِفْلاً. وذو الكِفْلِ: نَبِيٌّ. والكافِلُ: العائلُ، وقد كَفَلَهُ وكفَّلَهُ، والذي لا يأكُلُ، أو يَصِلُ الصيامَ، أو الذي جَعَلَ على نَفْسه أن لا يَتَكَلَّمَ في صيامِهِ ج: كرُكَّعٍ، والضامِنُ، كالكَفيلِ ج: كُفَّلٌ وكُفَلاءُ وكَفيلٌ أيضاً. وقد كَفَلَ بالرجُلِ، كضَرَبَ ونَصَرَ وكرُمَ وعَلم، كَفْلاً وكُفولاً وكَفالَةً وتَكَفَّلَ وأكْفَلَهُ إياهُ وكَفَّلَهُ: ضَمَّنَهُ. والمُكافِلُ: المجاوِرُ المُحالِفُ، والمُعاقِدُ المُعاهِدُ.
واكْتَفَلَ بكذا: وَلاَّهُ كَفَلَهُ.
تاج العروس:
كفل
الكفل محركة : العجز أو ردفه أو القطن يكون للإنسان والدابة وإنها لعجزاء الكفل ج : أكفال ولا يشتق منه فعل ولا صفة . الكفل بالكسر : الضعف من الأجر والإثم وعم به بعضهم ويقال : له كفلان من الأجر ولا يقال : هذا كفل فلان حتى يكون قد هيأت لغيره مثله كالنصيب وإذا أفردت فلا تقل كفل ولا نصيب ومنه قوله تعالى : " يؤتكم كفلين من رحمته " أي ضعفين . أيضا : النصيب وبع فسرت الآية أيضا . أيضا : الحظ وبه فسرت الآية أيضا . أيضا : خرقة تكون على عنق الثور تحت النير نقله الصاغاني . أيضا : الوبر الذي ينبت بعد الوبر الناسل نقله الصاغاني . أيضا : من لا يثبت على ظهور الخيل نقله الجوهري وأنشد للجحاف بن حكيم :
والتغلبي على الجواد غنيمة ... كفل الفروسة دائم الإعصام والجمع أكفال قال الأعشى :
غير ميل ولا عواوير في الهي ... جا ولا عزل ولا أكفال وأنشد الأزهري :
ما كنت تلقى في الحروب فوارسي ... ميلا إذا ركبوا ولا أكفالا الكفل أيضا : الرجل يكون في مؤخر الحرب همته التأخر والفرار وبه فسر حديث بن مسعود وذكر فتنة فقال : " إني كائن فيها كالكفل آخذ ما أعرف وأترك ما أنكر " . وقيل : هو الذي لا يقدر على الركوب والنهوض في شيء فهو لازم بيته . الكفل : المثيل يقال : ما لفلان كفل : أي مثيل قال عمرو بن الحارث :
يعلو بها ظهر البعير ولم ... يوجد لها في قومها كفل
كأنه بمعنى مثل وبه فسرت الآية أيضا قال الأزهري : والضعف يكون بمعنى المثل أيضا كالكفيل . أيضا : من يلقي نفسه على الناس نقله الصاغاني . أيضا : مركب للرجال وهو أن يؤخذ كساء فيقد طرفاه فيلقى مقدمه على الكاهل ومؤخره مما يلي العجز . أو هو شيء مستدير يتخذ من خرق أو غيرها ويوضع على سنام البعير قال أبو ذؤيب :
" على جسرة مرفوعة الذيل والكفل وقال الجوهري : الكفل : ما اكتفل به الراكب وهو أن يدار الكساء حول سنام البعير ثم يركب . والكفل : كساء يجعل تحت الرحل . واكتفل البعير : جعل عليه كفلا أي أدار على سنامه أو موضع من ظهره كساء وركب عليه . وذو الكفل : نبي من أنبياء بني إسرائيل وقيل : هو من ذرية إبراهيم صلوات الله عليهما وقيل : هو إلياس وقيل : هو زكريا أقوال ذكرها الفاسي في شرح الدلائل قيل : بعث إلى ملك اسمه كنعان فدعاه إلى الإيمان وكفل له بالجنة وكتب له بالكفالة وقال الثعالبي - في المضاف والمنسوب - : اختلف المفسرون في اسمه فقيل : هو بشير بن أيوب بعثه الله رسولا بعد أيوب وكان مقامه بالشام وقبره في قرية كفل حارس من أعمال نابلس ذكره الملك المؤيد صاحب حماة وقيل : كان عبدا صالحا ذكر مع الأنبياء لأن علمه كعلمهم والأكثر على نبوته وقيل : اسمه إلياس وقيل : يوشع وقيل : زكريا وقيل : حزقيل لأنه تكفل سبعين نبيا حكاه في معالم التنزيل عن الحسن ومقاتل انتهى . وقيل : سمي به لأنه كفل بمائة ركعة كل يوم فوفى بما كفل وقيل : لأنه كان يلبس كساء كالكفل وقال الزجاج : لأنه تكفل بأمر نبي في أمته فقام بما يجب فيهم وقيل : تكفل بعمل رجل صالح فقام به وقال الفاسي في شرح الدلائل : ومعناه ذو الحظ من الله تعالى وقيل : لتكفله لليسع بصيام النهار وقيام الليل وأن لا يغضب . والكافل : العائل يكفل إنسانا أي يعوله ومنه الحديث : " أنا وكافل اليتيم كهاتين في الجنة وأشار بالسبابة والوسطى " وفي حديث آخر : " الراب كافل " أي بنفقة اليتيم حين تزوج أمه . وقد كفله ومنه قوله تعالى : " وكفلها زكريا " وهي قراءة غير الكوفيين والمعنى ضمن القيام بأمرها وكفله تكفيلا وبه قرأ الكوفيون الآية أي كفل الله زكريا إياها أي ضمنها إياه حتى تكفل بحضانتها . الكافل : الذي لا يأكل أو الذي يصل الصيام قاله الفراء في نوادره والجمع كفل . وكفل كفلا وكفولا : واصل الصوم قال القطامي يصف إبلا بقلة الشرب :
يلذن بأعقار الحياض كأنها ... نساء النصارى أصبحت وهي كفل
أو الذي جعل على نفسه أن لا يتكلم في صيامه نقله الصاغاني ج : كفل كركع . الكافل : الضامن كالكفيل يقال : كفل المال وكفل بالمال : أي ضمنه وقال ابن الأعرابي : كفيل وكافل وضمين وضامن بمعنى واحد جمع كفل كركع هو جمع كافل وكفلاء هو جمع كفيل والأنثى كفيل أيضا يقال في الجمع : كفيل أيضا كما قيل في الجمع صديق . وقد كفل بالرجل كضرب ونصر وكرم وعلم كفلا وكفولا وكفالة وذكر الأخفش أنه قرئ : " وكفلها زكريا " بكسر الفاء . وتكفل بدين غريمه تكفلا كله : ضمنه . وأكفله إياه وكفله تكفيلا : ضمنه إياه . وقال أبو زيد : أكفلت فلانا المال إكفالا : إذا ضمنته إياه وكفل به كفولا وكفلا والتكفيل مثله وقوله تعالى : " أكفلنيها وعزني في الخطاب " قال الزجاج : معناه اجعلني أنا أكفلها وانزل أنت عنها . والمكافل : المجاور المحالف . أيضا : المعاقد المعاهد عن ابن الأعرابي وأنشد لخداش بن زهير :
إذا ما أصاب الغيث لم يرع غيثهم ... من الناس إلا محرم أو مكافل المحرم : المسالم والمكافل : المعاقد المحالف والكفيل من هذا أخذ . من المجاز : اكتفل بكذا : إذا ولاه كفله أي جعله وراءه قال أبو الدقيش وتقول اكتفلنا بالجبل وبالوادي : أي جزناه وجعلناه من ورائنا واكتفل السابق بالمصلي من ذلك . ومما يستدرك عليه : تكفل بالشيء : ألزمه نفسه وأزال عنه الضيعة والذهاب عن ابن الأنباري قال : مأخوذ من الكفل وهو ما يحفظ الراكب من خلفه . وفي حديث إبراهيم : لا تشرب من ثلمة الإناء ولا عروته فإنها كفل الشيطان أي مركبه ومقعده أي لما يكون في الثلمة من الأوساخ . والمكافل : جمع مكتفل أي الكفل من الأكسية عن ابن الأعرابي . والكفيل : الذي لا يثبت على ظهر الدابة . والاسم : الكفولة بالضم . وفي حديث وفد هوازن : وأنت خير المكفولين . يعني رسول الله صلى الله عليه وسلم أي خير من كفل في صغره وأرضع وربي حتى نشأ . وتكفل البعير مثل اكتفل إذا أدار حول سنامه كساء ثم ركبه ومنه الحديث : متكفلان على بعير . ويقال : جاء متكفلا حمارا : إذا حلق ثوبا على ظهره وركبه . وبات كافلا : إذا لم يصب غداء ولا عشاء . وقد كفل كفولا : أكل خبزا كفتا أي بغير إدام . ورأيته كفلا لفلان بالكسر أي رديفا . واكتفل به : ارتدفه . وجعلني كافله : أي القائم به وهو مجاز . وكفل حارس : من قرى نابلس

### Türkçe

كفل
**كَفَلَ - يَكْفُلُ - كَفِيل - كِفْلٌ - أَكْفَلَ - يُكْفِلُ - كَفَّل - يُكَفِّل - ذا الكفل**

**كَفَلَ - يَكْفُلُ** + bir varlık + bir varlığı: bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimine dair yükü ve masrafları üstlenmeye razı olur ve taşır.

**كَفِيل**: “فعيل” vezninde; **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den, mübalağa ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe.

**كِفْلٌ**: **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den ism-i fiildir; ayrıca **كَفَلَ - يَكْفُلُ** fiiliyle olan şeydir: bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimi için gerekli yük ve masraflar; yükten yahut taşımadan yahut masraflardan belirlenmiş ve kastedilmiş bir miktar.

**كِفْلَيْن**: **كِفْلٌ**’ün tesniyesi.

**أَكْفَلَ - يُكْفِلُ**: **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den “افعل” vezninde: onu “**يَكْفُلُ**” kıldı; onu bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimine dair yükü ve masrafları üstlenir kıldı.

**كَفَّل - يُكَفِّل**: **كَفَلَ - يَكْفُلُ**’den “فـَعـَّل” vezninde: onu tekrar ve şiddet üzere “**يَكْفُلُ**” kıldı; onu bir şeyin veya bir varlığın gözetim ve denetimine dair yükü ve masrafları bağlayıcı ve tam bir şekilde üstlenir kıldı.

**ذا الكفل**: Allah’ın peygamberlerinden bir peygamberin adıdır; عليهم السلام.

Ve lafız, “**العهد والتوكيل والتكليف والتوصية بالتزام بمال أو عمل**” lafızlar grubuna mensuptur; bunlar:
**نَحَبَ - يَنْحُبُ، عَهِدَ - يَعْهَدُ، أَهَلَ - يَأْهُلُ (أَهَلَ - يَأْهِلُ)، وَصى - يَصي، كَفَلَ - يَكْفُلُ، كَلِفَ - يَكْلَفُ**

**كَفِلَ - يَكْفُلُ**

Meryem	﴿“Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti, onu güzel bir bitirişle bitirdi ve onu Zekeriya’ya kefil kıldı; Zekeriya her ne zaman onun yanına mihraba girse, onun yanında bir rızık bulurdu; ‘Ey Meryem, bu sana nereden?’ dedi; ‘O, Allah katındandır; şüphesiz Allah dilediğine hesapsız rızık verir’ dedi (37)”﴾ Âl-i İmrân ﴿“Bu, gayb haberlerindendir; onu sana vahyediyoruz; kalemlerini atarlarken hangisi Meryem’e kefil olacak diye (kur’a çekerlerken) sen onların yanında değildin; çekişirlerken de sen onların yanında değildin (44)”﴾ Âl-i İmrân

Musa	﴿“Hani kız kardeşin yürüyordu da ‘Size onu kefil olacak kimseyi göstereyim mi?’ diyordu; böylece seni annene geri döndürdük ki gözü aydın olsun ve üzülmesin; bir can öldürmüştün de seni gamdan kurtardık; seni imtihanlarla imtihan ettik; Medyen halkı içinde yıllar kaldın; sonra bir takdir üzere geldin, ey Musa (40)”﴾ Tâhâ ﴿“Daha önce ona sütanneleri haram kıldık; bunun üzerine ‘Size onu sizin için kefil olacak bir ev halkını göstereyim mi; onlar ona nasihat edenlerdir’ dedi (12)”﴾ el-Kasas

Kefil
﴿“Allah’ın ahdini, ahitleştiğiniz zaman yerine getirin; yeminleri, onları pekiştirdikten sonra bozmayın; hâlbuki Allah’ı üzerinize kefil kıldınız; şüphesiz Allah yaptıklarınızı bilir (91)”﴾ en-Nahl

**كِفْلٌ**
﴿“Kim güzel bir şefaatle şefaat ederse, ondan kendisine bir nasip olur; kim kötü bir şefaatle şefaat ederse, ondan kendisine bir **كِفْلٌ** olur; Allah her şeye mukît idi (85)”﴾ en-Nisâ ﴿“Ey iman edenler, Allah’tan sakının ve Resulüne iman edin; size rahmetinden iki **كِفْلَيْن** verir, sizin için onunla yürüyeceğiniz bir nur kılar ve sizi bağışlar; Allah çok bağışlayıcı, çok merhametlidir (28)”﴾ el-Hadîd

 	﴿“İsmail’i, İdris’i ve **ذا الْكِفْلِ**’i (an); hepsi sabredenlerdendi (85)”﴾ el-Enbiyâ ﴿“İsmail’i, Elyesa’ı ve **ذا الكفل**’i an; hepsi hayırlılardandı (48)”﴾ Sâd

**أَكْفِلْنِيهَا**
﴿“Şüphesiz bu kardeşimdir; onun doksan dokuz koyunu var, benim ise bir tek koyunum var; ‘Onu bana **أَكْفِلْنِيهَا**’ dedi ve hitapta bana üstün geldi (23)”﴾ Sâd

**كَفَّلَ - َكَفَّلَهَا**
Meryem﴿“Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti, onu güzel bir bitirişle bitirdi ve onu Zekeriya’ya **كَفَّلَهَا**; Zekeriya her ne zaman onun yanına mihraba girse, onun yanında bir rızık bulurdu; ‘Ey Meryem, bu sana nereden?’ dedi; ‘O, Allah katındandır; şüphesiz Allah dilediğine hesapsız rızık verir’ dedi (37)”﴾ Âl-i İmrân ﴿“Bu, gayb haberlerindendir; onu sana vahyediyoruz; kalemlerini atarlarken hangisi Meryem’e kefil olacak diye (kur’a çekerlerken) sen onların yanında değildin; çekişirlerken de sen onların yanında değildin (44)”﴾ Âl-i İmrân

Muhtâr es-Sıhâh
●[**كفل**] ك ف ل **الكِفْلُ**: iki kat; Allah Teâlâ dedi ki: ﴿“Size rahmetinden iki **كفلين** verir”﴾; ve denildi ki: o, nasiptir. Ve **ذو الكفل**: peygamberlerden bir peygamberin adıdır; عليهم الصلاة والسلام; o, **الكَفَالةِ**’dendir. Ve **الكِفْلُ** ayrıca, binek sahibinin kendisiyle **اكتَفَل** ettiği şeydir; o da şudur: örtü devenin hörgücünün etrafına döndürülür, sonra üzerine binilir. Ve ondan İbrahim hadisi: dedi ki ﴿“Kabın kırık yerinden içmeyi ve kulpundan (içmeyi) kerih görür”; dedi ki: “Denilir ki o, şeytanın **كفل**’idir”﴾. Ve **الكَفِيلُ**: zâmin/teminat verendir. Ve onunla **كَفَلَ** eder; (fiil) damme ile **يكفل**; **كَفَالَةً** (olarak) kefalet eder. Ve alacaklısı için mal ile onun adına **كَفَلَ** etti. Ve mal onu **أكْفَلَهُ**: onu ona zâmin kıldı. Ve onu ona hafifletmeyle **كَفَلَه**: böylece o, onunla kefil oldu; “نصر” babından ve “دخل” (babından). Ve onu ona **كَفّلَه**: **تكفيلا**; onun gibisi. Ve borcuna **تَكَفَّلَ** etti. Ve **الكافِلُ**: bir insanı kefil olan, onu geçindiren kimsedir. Ve ondan Allah Teâlâ’nın sözü: ﴿“Ve onu Zekeriya kefil kıldı”﴾; ve ﴿“**وكفلها**”﴾ diye, fâ’yı kesre ile okundu. Ve **الكَفَلُ** iki fetha ile: binek hayvanı ve başkası için, onun arka tarafı.

Râgıb
**كفل**
- **الكفالة**: zâminlik/teminat; dersin ki: “Şunu üstlendim”, ve “Onu falana kefil oldum”. Ve ﴿“**وكفلها زكريا**”﴾ [Âl-i İmrân/37] diye okundu (bu, Âsım, Hamza, Kisâî ve Halef’in kıraatidir. Bkz. el-İthâf s. 173); yani: Allah Teâlâ ona kefil oldu. Kim hafifletti ise (tahfîf ile okudu: Nâfi‘, İbn Kesîr, İbn Âmir, Ebû Amr, Ebû Ca‘fer ve Ya‘kūb tahfîf ile okudu) fiili Zekeriya’ya kıldı; mana: onu teminat altına aldı. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿“Sizi üzerinize Allah’ı **كفيلا** kıldınız”﴾ [en-Nahl/91]. Ve **الكفيل**: içinde kifayet bulunan paydır; sanki onun işini üstlenmiştir. Allah Teâlâ’nın sözü gibi: ﴿“Dedi ki: **أكفلنيها**”﴾ [Sâd/23]; yani: beni ona bir **كفل** kıl. Ve **الكفل**: **الكفيل**’dir. Dedi ki: ﴿“Size rahmetinden iki **كفلين** verir”﴾ [el-Hadîd/28]; yani: dünyada ve âhirette nimetinden iki kefil; ve onlar, Allah Teâlâ’ya rağbet edilen iki şeydir; O’nun sözüyle: ﴿“Rabbimiz, bize dünyada bir güzellik ver ve âhirette bir güzellik ver”﴾ [el-Bakara/201]. Ve denildi ki: “(**كفلين**)” sözüyle iki nimet, iki tane nimet kastedilmedi; bilakis, kifayetine kefil olan ardışık nimeti murad etti; ve onun tesniyesi, “(لبيك وسعديك)” sözlerinde zikrettiğimiz sınır üzeredir (bkz. (سعد) maddesi). Ama O’nun sözü: ﴿“Kim güzel bir şefaatle şefaat ederse”﴾den ﴿“Ondan kendisine bir **كفل** olur”﴾ [en-Nisâ/85]e kadar; burada **الكفل** birincinin manasında değildir; bilakis o, **الكفل**’den (erkeklerden **الكفل**: savaşın arka tarafında olan; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır. Bkz. Tehzîbü’l-luğa 10/253) ödünç alınmıştır; o da kötü şeydir. Ve onun اشتقاقı **الكفل**’dendir (lâkin Lisân’da dedi ki: **الكفل**’den fiil de sıfat da türetilmez); ve bu, **الكفل** binekli bir şey olduğundan binicisini sıçratır (yerinden eder) idi; böylece her şiddette tanınır oldu; **السيساء** gibi: o, eşeğin sırtından çıkan kemiktir; şöyle denir: “Seni **الكفل** üzerine bindireceğim” ve “**السيساء** üzerine”; (denir: “Her hâlde onun **سيساء**’sına bin”; **السيساء**: eşeğin sırtıdır; manası: her hâlde sabret. Bkz. Mecma‘u’l-emsâl 1/301). Ve “Seni **الحسرى الرذايا**’ya bindireceğim” ( **الرذايا**: **الرذي**’nin çoğulu; o, hastalığın ağırlaştırdığıdır; ve develerden **الرذي**: zayıf, helâk olmuş, ne rahatça gidebilen ne de harekete geçebilen. Lisân (رذى) ). Şair dedi ki:
- 391 - Ve onları, örtüsüz olarak üzerine çıktıkları, eğri bir sarpın üzerine bindirdik.

(**البيت** تقدم في مادة (**عتب**) )
Âyetin mânâsı: Kim bir başkasına, güzel bir fiilde ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir nasip olur; kim de bir başkasına, kötü bir fiilde ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir şiddet erişir. Ve denildi: **الكفل** **الكفيل**’dir. Ve (şuna) dikkat çekti ki: Kim bir şerre yönelirse, onun fiilinden kendisine soracak bir **كفيل** vardır; nitekim denildiği gibi: Kim zulmederse, zulmüyle bir **كفيل** dikmiş olur; (bu,) onun cezasından kurtulmasının mümkün olmadığına dikkat çekmek içindir.

Lisân’ın özeti:
1) **الكَفَل**، harekeli olarak: kıç
2) ve **الكِفْل**: erkeklerin bineklerinden olup bir örtüdür
3) **قد تكفَّلت بالشيء**: mânâsı “onu nefsime ilzâm ettim ve ondan zayi olmayı ve gitmeyi giderdim”dir; ve bu, **الكِفْل**’den alınmıştır; ve **الكِفْل**: binicinin arkasından (kendini) koruyan şeydir.
4) **الكِفْل**: atın sırtında sabit durmayan (kimse/şey); çoğulu **أَكْفال**’dır;
5) ve **الكافِل**: âil (geçindiren); **كَفَله يَكْفُله** ve **كَفَّله إِيّاه**
6) ve **الكافِل**: yetimin işini üstlenen, onu terbiye eden (kimse); ve o, **الكفيل الضمين**’dendir — ve **الكافِل** ve **الكَفِيل**: garantör
7) ve **المُكافِل**: akitleşen, yeminleşen; ve **الكَفِيل** bundan alınmıştır
8) ve **الكِفْل** ve **الكَفِيل**: misil; denilir: **ما لفلان كِفْل** yani onun misli yoktur; — ve **الضِّعْف** misil mânâsında olur. — Senin için ecirden **كِفْلان** vardır, yani iki misil. Ve **الكِفْل**: nasip ve cüz; denilir: onun için **كِفْلان** vardır, yani iki cüz ve iki nasip. Ve **الكِفْل**: nasip, bundan alınmıştır.
9) ve **الكافِل**: yemeyen (kimse); ve denildi: o, orucu birleştiren (kimse)dir; çoğulu **كُفَّل**. Ve **وكَفَلْت كَفْلاً** yani orucu sürdürdüm;

Lisânü’l-ʿArab
● - **كفل**: **الكَفَل**، harekeli olarak: kıç; ve denildi: kıçın art tarafı; ve denildi: **القَطَن**; insana ve bineğe olur; ve “o, **عَجْزاءُ الكَفَل**’dir”; çoğulu **أَكْفال**’dır; ondan fiil de sıfat da türetilmez. Ve **الكِفْل**: erkeklerin bineklerinden olup bir örtüdür; alınır, iki ucu bağlanır, sonra ön tarafı **الكاهِل** üzerine, arka tarafı da kıç tarafına gelecek şekilde atılır; ve denildi: o, bez parçalarından yahut başka şeyden yapılan yuvarlak bir şeydir; devenin hörgücüne konur. Ebû Râfiʿ hadîsinde dedi ki: “O, **كِفْل الشيطان**’dır”; yani onun bağlandığı yer. Ve **واكتفَل البعيرَ**: üzerine bir **كِفْلاً** yaptı. Cevherî: ve **الكِفْل** binicinin **اكتفَل** ettiği şeydir; o da örtünün devenin hörgücü etrafında döndürülmesi, sonra binilmesidir. Ve **الكِفْل**: eyerin altına konan bir örtü; Lebîd dedi ki:

    Ve eğer geciktirirsem, **الكِفْل** peşin (hazır)dır

Ebû Züeyb dedi ki:

    Kuyruğu ve **الكِفْل**’i kaldırılmış bir **جَسْرة** üzerinde

İbnü’l-Aʿrâbî’nin rivayet ettiği sözü:

    **تُعْجِل شَدَّ الأَعْبَلِ المَكافِلا**

Onu açıkladı ve dedi ki: **المَكافِل**’in teki **مُكْتَفَل**’dir; o da örtülerden olan **الكِفْل**’dir. İbnü’l-Enbârî, “**قد تكفَّلت بالشيء**” sözlerinde: mânâsı “onu nefsime ilzâm ettim ve ondan zayi olmayı ve gitmeyi giderdim”dir; ve bu, **الكِفْل**’den alınmıştır; ve **الكِفْل**: binicinin arkasından (kendini) koruyan şeydir. Ve **الكِفْل**: nasip, bundan alınmıştır. Ebû’d-Dakîş: **اكْتَفَلْت بكذا**: eğer onu senin **كَفَلَكَ**’na (arka tarafına) tevliyet ettiysen; dedi ki: bu, **الافْتِعال**’dır; ve şu beyti okudu:

    **قد اكتَفَلَتْ بالحَزْنِ، واعْوَجَّ دونها**
    **ضَواربُ من خَفَّان تَجْتابُه سَدْرا**

İbrâhîm hadîsinde: “Kabın kırık yerinden ve onun kulpundan içme; çünkü o, **كِفْل الشيطان**’dır”; yani pisliklerden dolayı onun bindiği yerdir; İbrâhîm bunu kerih gördü. Ve **الكِفْل**: aslı binek (yer)i’dir; çünkü kulpun iki kulağı ve kırık yer, şeytanın bindiği yerdir. Ve erkeklerden **الكِفْل**: savaşın arkasında olan (kimse)dir; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır. Ve **الكِفْل**: atların sırtında duramayan (kimse)dir; Cehhâf b. Hakîm dedi ki:

    **والتَّغْلَبيّ على الجَواد غنيمةٌ،**
    **كِفْلُ الفُروسة دائمُ الإِعْصام**

Çoğulu **أَكْفال**’dır; Aʿşâ bir kavmi överken dedi ki:

    **غيرُ مِيلٍ ولا عَوَاوِيرَ في الهيْـ**
    **ـجا، ولا غُزَّلٍ ولا أَكْفال**

İsim **الكُفولة**’dir; o da **الكفِيل**’dir. Tehzîb’de: **الكِفْل** atın sırtında sabit durmayan (kimse)dir; çoğulu **أَكْفال**’dır; ve şu beyit okundu:

    **ما كنتَ تَلْقَى في الحُروب فَوَارِسي**
    **مِيلاً، إِذا رَكِبوا، ولا أَكْفالا**

Ve o, **الكُفولة**’si açık (belli)dir. İbn Mesʿûd hadîsinde bir fitneden söz etti, dedi ki: “Ben onda, **الكِفْل** gibi olacağım; bildiğimi alır, inkâr ettiğimi bırakırım”; denildi: o, savaşın sonunda olan, himmeti kaçmak olan (kimsedir); ve denildi: o, binmeye ve herhangi bir şeye kalkmaya güç yetiremeyen (kimsedir); böylece evine bağlı kalır. Ebû Mansûr dedi ki: ve **الكِفْل** binek hayvanının sırtında sabit durmayan (kimsedir). Ve **الكِفْل**: ecir ve günahtan **الحَظّ** ve **الضِّعف**’tır; bazıları onu genelleştirdi; ve denilir: ecirden onun için **كِفْلان** vardır; ve “bu, falanın **كِفْل**’idir” denilmez; ta ki başkası için onun mislini, nasip gibi, hazırlamış olasın; tekil kıldığında **كِفْل** de **نصيب** de deme. Ve **الكِفْل** ayrıca: misil. Tenzîl’de: “Size rahmetinden **كِفْلَيْن** verir”; denildi: mânâsı size iki kat verir; ve denildi: iki misil. Ve onda: “Kim kötü bir şefaat ederse, ondan kendisine bir **كِفْل** olur”; Ferrâ dedi ki: **الكِفْل** **الحظّ**tur; ve denildi: “Size **كِفْلين** verir” yani iki **حظّ**; ve denildi: iki kat. Cuma hadîsinde: “Onun için ecirden **كِفْلان** vardır”; **الكِفْل** (kesre ile): **الحظّ** ve nasip. Câbir hadîsinde: “Ve en büyük **كِفْل**’e yöneldik.” Zecâc dedi ki: **الكِفْل** dilde nasiptir; “**اكْتَفَلْت البعير**” sözünden alınmıştır; eğer onun hörgücü üzerine yahut sırtının bir yerine bir örtü döndürüp onun üzerine bindiysen; ancak ona **كِفْل** denildi; ve denildi: **اكْتَفل البعيرَ** çünkü sırtın tamamını kullanmadı; ancak sırtın bir nasibini kullandı. Mekke’de zayıfların gelişi hadîsinde: “ʿAyyâş b. Ebî Rabîʿa ve Selme b. Hişâm bir deve üzerinde **مُتَكَفِّلان** (idiler).” Denilir: **تَكَفَّلْت البعير** ve **اكْتَفَلْته**: eğer onun hörgücü etrafında bir örtü döndürdüysen, sonra ona bindiysen; o örtü **الكِفْل**’dir (kesre ile). Ve **الكافِل**: âil (geçindiren); **كَفَله يَكْفُله** ve **كَفَّله إِيّاه**. Aziz Tenzîl’de: “Ve onu Zekeriya **كَفَلَها**”; Zekeriya’nın nasbı ile teşdîdli okunmuştur; Ahfeş, “Ve onu Zekeriya **كَفِلَها**” diye, fâ’nın kesriyle okunduğunu zikretti. Hadîste: “Yetimin **كافل**’i, cennette şu ikisi gibidir; onun için ve başkası için”; ve **الكافِل**: yetimin işini üstlenen, onu terbiye eden (kimse)dir; ve o, **الكفيل الضمين**’dendir; “onun için ve başkası için”deki zamir **الكافِل**’e döner; yani yetim, **الكافِل** ister rahim ve neseb sahiplerinden olsun, ister başkası için yabancı olup onu üstlenmiş olsun, (hüküm) birdir. “Şu ikisi gibi” sözü, işaret parmağı ile orta parmağına işarettir. Ve ondan: “**الرَّابُّ كافِلٌ**”; **الرَّابُّ**: yetimin annesinin kocasıdır; çünkü onun terbiyesini kefil olur ve annesiyle birlikte işini yürütür. Hevâzin heyeti hadîsinde: “Ve sen, **المَكْفُولين**’in en hayırlısısın”; yani Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem; yani küçüklüğünde kendisine kefil olunan, emzirilen ve büyütülen, ta ki yetişinceye kadar; ve Benî Saʿd b. Bekr içinde sütanneye verilmişti. Ve **الكافِل** ve **الكَفِيل**: garantör; dişisi de **كَفِيل**’dir; **الكافِل**’in çoğulu **كُفَّل**; **الكَفِيل**’in çoğulu **كُفَلاء**; ve bazen cemaat için **كَفِيل** denilir; cemaatte **صَدِيق** denildiği gibi. “Ve onu Zekeriya **كَفَّلها**”: yani onu ona zimmetledi; ta ki onun himayesini üstlensin. “Ve onu Zekeriya **كَفَلَها**” diye okuyan kimseye göre mânâ: onun işini yürütmeyi garanti etti. Ve **كَفَل المال** ve malla: onu garanti etti. Ve **كَفَل بالرجل** … **يَكْفُل** ve **يَكْفِل**; **كَفْلاً** ve **كُفُولاً** ve **كَفالة**; ve **كَفُلَ** ve **كَفِلَ**; ve **تَكَفَّل به**: hepsi, onu garanti etti. Ve **أَكْفَلَه إِياه** ve **كَفَّله**: onu zimmetledi. Ve alacaklısına karşı onun adına malla **كَفَلْت**; ve borcunu **تَكَفَّل** etti, **تكفُّلاً**. Ebû Zeyd: **أَكْفَلْت فلاناً المال إِكْفالاً**: eğer onu ona zimmetlediysen; ve o da onunla **كُفُولاً** ve **كَفْلاً** (kefil) oldu; ve **التَّكْفيل** bunun gibidir. Allah Teâlâ dedi: “Öyleyse onu bana **أَكْفِلْنِيها** ve hitapta bana üstün geldi”; Zecâc: mânâsı “Onu ben **أَكْفُلُها** olacak şekilde yap ve sen ondan in”dir. İbnü’l-Aʿrâbî: **كَفِيل** ve **كافِل** ve **ضَمِين** ve **ضامِن** bir mânâdadır; Tehzîb: fakat **الكافل** o kimsedir ki bir insanı **كَفَل** etmiş, onu geçindirir ve ona nafaka verir. Hadîste: “**الرَّبِيب كافِلٌ**”; o, yetimin annesinin kocasıdır; sanki yetimin nafakasını kefil olmuştur. Ve **المُكافِل**: komşu, müttefik; ayrıca akitleşen, ahitleşen (kimsedir); İbnü’l-Aʿrâbî’den; ve Hıdâş b. Züheyr’in beytini okudu:

    **إِذا ما أَصاب الغَيْثُ لم يَرْعَ غيْثَهم،**
    **من الناس، إِلا مُحْرِم أَو مُكافِل**

**المُحْرِم**: barışan; ve **المُكافِل**: akitleşen, yeminleşen; ve **الكَفِيل** bundan alınmıştır. Ve **الكِفْل** ve **الكَفِيل**: misil; denilir: **ما لفلان كِفْل** yani onun misli yoktur; ʿAmr b. el-Hâris dedi ki:

    **يَعْلو بها ظَهْرَ البعير، ولم**
    **يوجَدْ لها، في قومها، كِفْل**

Sanki misil mânâsındadır. Ezherî dedi ki: **الضِّعْف** misil mânâsında olur. Hadîste: o, sallallahu aleyhi ve sellem, bir adama dedi ki: “Senin için ecirden **كِفْلان** vardır” yani iki misil. Ve **الكِفْل**: nasip ve cüz; denilir: onun için **كِفْلان** vardır, yani iki cüz ve iki nasip. Ve **الكافِل**: yemeyen (kimse)dir; ve denildi: o, orucu birleştiren (kimse)dir; çoğulu **كُفَّل**. Ve **وكَفَلْت كَفْلاً** yani orucu sürdürdüm; Katamî, az su içmekle develeri vasfederken dedi ki:

    **يلُذْنَ بأَعْقارِ الحِياضِ، كأَنها**
    **نساءُ النصارى أَصبحتْ، وهي كُفَّل**

İbnü’l-Aʿrâbî tek başına dedi ki: o, garantiden (gelir); yani orucu garanti etmişlerdir; İbn Sîde dedi ki: ve bu, hoşuma gitmez. Ve **ذو الكِفْل**: peygamberlerden bir peygamberin adıdır; Allah’ın salâtları onların hepsinin üzerine olsun; ve o, **الكَفالة**’dendir; **ذو الكِفْل** diye adlandırıldı; çünkü her gün yüz rek‘at ile kefil oldu da kefil olduğu şeyi yerine getirdi; ve denildi: çünkü **الكفْل** gibi bir örtü giyerdi. Zecâc dedi ki: **ذو الكفْل** bu adla adlandırıldı; çünkü ümmetindeki bir peygamberin işine **تكفَّل** etti de onlarda gerekli olanı yerine getirdi; ve denildi: salih bir adamın amelini **تكفَّل** etti de onu yerine getirdi.

مقاييس اللغة:
(**كفل**) **الكاف** ve **الفاء** ve **اللام**; şeyin şey için içine almayı (tazammun etmeyi) gösteren sahih bir asıldır. Bundan: **الكِفْل**: devenin hörgücü etrafında döndürülen bir örtüdür. Ve denilir ki: o, devenin sağrısı üzerine iki ucu bağlanan bir örtüdür; ki **الرَّدِيف** ona binsin. Ve hadiste: “Kabın çentiğinden içmeyin; çünkü o, **كِفْلُ الشَّيطان**’dır”; ancak bununla adlandırıldı; zikrettiğimizden dolayı: onun hörgücün yahut sağrının üzerinde dönmesi sebebiyle; sanki o, onun içine alınmış (ona dâhil kılınmış) gibidir. Ama onların korkak adama **كِفْل** demeleri—ki o, savaşın sonunda olur; himmeti ancak geri durmaktır—bu, ancak zikrettiğimiz **الكِفْل**’e benzetildi; yani o, taşınandır; yürüyüşe de harekete de güç yetiremez; onu **الكِفْل**’e benzettiler; şairin dediği gibi([1]):
أعْيا فنُطْناه مَنَاط الجَرِّ *** ثم شَدَدْنا فوقه بمَرِّ([2])
Şairlerin bu hususta çok sözü vardır. Ve bütün bu **الكِفْل**’ün çoğulu **أكفال**’dır. **الأعشى** dedi:
* ولا عُزَّلٍ ولا أكْفالِ([3]) *
Babdandır—ve o, zikrettiğimiz kıyası sahih kılar—**الكَفِيل**; o, **الضامن**’dır([4]); dersin ki: **كَفَل** onunla, **يَكفُل** **كَفالةً**. Ve **الكَافل**: bir insanı kefil olup onu geçindiren kimsedir. Allah—celâl ve celâli yüce olsun—dedi: ﴿وَكَفَلَها زَكَرِيَّا([5])﴾ [Âl-i İmrân 37]. Ve **أكفَلْتُه المالَ**: onu ona tazmin ettirdim (onu ona yükledim). Ve **الكَفَل**: sağrıdır; etten topladığı şey sebebiyle adlandırıldı. Ve bazı dillerde **الكِفْل**: ecirden iki kat (pay)dır; aslı, önce zikrettiğimizdir([6]); sanki o, taşıyanının, devenin taşıdığı **الكِفْل** üzerinde taşıdığı bir şey gibidir. Ve bu, günahta da söylenir. Ama **الكَافل**: yemeyen kimsedir; ve denilir ki: o, [oruç([7])]u birleştirendir (ara vermeden sürdürendir); bu, zikrettiğimizden uzaktır; ve ben onun aslının ne olduğunu bilmiyorum; lâkin o, sözde sahihtir. **القُطاميّ** dedi:
يَلُذْن بأعقار الحِياض كأنَّها *** نساءُ نَصارَى أصبحَتْ وهي كُفَّلُ([8])

القاموس المحيط:
**الكَفَلُ**, harekeli olarak: sağrı; yahut onun artı; yahut **القَطَنُ**; çoğulu **أكْفالٌ**. Ve **الكِفْلُ**, kesre ile: iki kat; ve nasip ve pay ve boynuzunduruğun altında öküzün boynu üzerinde bir bez parçası; ve dökülen yünden sonra biten yün; ve ata tutunamayan kimse; ve savaşın arkasında olup himmeti geri kalmak ve kaçmak olan adam; ve benzeri; **الكَفِيل** gibi; ve kendini insanların üzerine atan kimse; ve erkekler için bir binek: bir örtü alınır, iki ucu bağlanır; ön tarafı **الكاهِل** üzerine, arka tarafı sağrıya yakın olan yere atılır; yahut bez parçalarından veya başkasından yapılan yuvarlak bir şey; devenin hörgücü üzerine konur.
Ve **اكْتَفَلَ البعيرَ**: onun üzerine **كِفْل** yaptı. Ve **ذو الكِفْلِ**: bir peygamberdir. Ve **الكافِلُ**: geçindiren; ve gerçekten o, onu **كَفَلَهُ** ve **كفَّلَهُ**; ve yemeyen kimse; yahut orucu birleştiren; yahut orucunda konuşmamayı kendi üzerine alan kimse; çoğulu: **كرُكَّعٍ** gibi; ve **الضامِنُ**, **الكَفيل** gibi; çoğulu: **كُفَّلٌ** ve **كُفَلاءُ** ve ayrıca **كَفيلٌ**. Ve gerçekten o, adamla **كَفَلَ** etti; **ضَرَبَ** ve **نَصَرَ** ve **كرُمَ** ve **عَلم** gibi; **كَفْلاً** ve **كُفولاً** ve **كَفالَةً**; ve **تَكَفَّلَ** ve **أكْفَلَهُ إياهُ** ve **كَفَّلَهُ**: onu tazmin ettirdi (yükledi). Ve **المُكافِلُ**: komşu, müttefik; ve akitleşen, antlaşan.
Ve **اكْتَفَلَ بكذا**: onu, onun **كَفَلَهُ**’sine (kefaletine) vali kıldı.

تاج العروس:
**كفل**
**الكفل** harekeli: sağrı; yahut onun artı; yahut **القَطَنُ**; insanda ve binek hayvanda olur; ve gerçekten o, sağrısı büyük, **الكفل**’i büyük olandır; çoğulu: **أكفال**; ve ondan fiil de sıfat da türetilmez. **الكفل** kesre ile: ecir ve günahtan iki kat; ve bazıları onu genelleştirdi; ve denilir ki: onun için ecirden iki **كفل** vardır; ve denilmez: bu, falanın **كفل**’idir; ta ki başkası için onun benzerini hazırlamış olasın; nasip gibi. Ve tekil yaptığında, **كفل** de **نصيب** de deme. Ondandır, Yüce’nin sözü: “Size rahmetinden iki **كفل** verir” yani iki kat. Yine: nasip; ve âyet bununla da tefsir edildi. Yine: pay; ve âyet bununla da tefsir edildi. Yine: boynuzunduruğun altında öküzün boynu üzerinde olan bir bez parçası; **الصاغاني** onu nakletti. Yine: dökülen yünden sonra biten yün; **الصاغاني** onu nakletti. Yine: atların sırtı üzerinde duramayan kimse; **الجوهري** onu nakletti; ve **الجحاف بن حكيم**’den şu beyti okuttu:
والتغلبي على الجواد غنيمة ... كفل الفروسة دائم الإعصام
Çoğulu **أكفال**’dır. **الأعشى** dedi:
غير ميل ولا عواوير في الهي ... جا ولا عزل ولا أكفال
Ve **الأزهري** okuttu:
ما كنت تلقى في الحروب فوارسي ... ميلا إذا ركبوا ولا أكفالا
**الكفل** ayrıca: savaşın arkasında olup himmeti geri kalmak ve kaçmak olan adamdır; ve bununla **بن مسعود** hadisi tefsir edildi; fitneyi zikretti ve dedi ki: “Ben onda **كالكفل** olacağım; bildiğimi alırım, inkâr ettiğimi bırakırım.” Ve denildi ki: o, binmeye ve herhangi bir şeye kalkmaya güç yetiremeyendir; böylece evine bağlı kalır. **الكفل**: benzer; denilir ki: falanın **كفل**’i yoktur; yani benzeri yoktur. **عمرو بن الحارث** dedi:
يعلو بها ظهر البعير ولم ... يوجد لها في قومها كفل
Sanki “misil” manasındadır; ve âyet bununla da tefsir edildi. **الأزهري** dedi: iki kat, “misil” manasında da olur; **الكفيل** gibi. Yine: kendini insanların üzerine atan kimse; **الصاغاني** onu nakletti. Yine: erkekler için bir binek; o da şudur: bir örtü alınır; iki ucu bağlanır; ön tarafı **الكاهِل** üzerine, arka tarafı sağrıya yakın olan yere atılır. Yahut o, bez parçalarından veya başkasından yapılan yuvarlak bir şeydir; devenin hörgücü üzerine konur. **أبو ذؤيب** dedi:
" على جسرة مرفوعة الذيل والكفل
Ve **الجوهري** dedi: **الكفل**: binicinin **اكتفل** ettiği şeydir; o da, örtünün devenin hörgücü etrafında döndürülmesi, sonra üzerine binilmesidir. Ve **الكفل**: semerin altına konulan bir örtüdür. Ve **اكتفل البعير**: onun üzerine **كفلا** yaptı; yani hörgücünün üzerine yahut sırtının bir yerine bir örtü döndürdü ve üzerine bindi. Ve **ذو الكفل**: İsrailoğullarının peygamberlerinden bir peygamberdir; ve denildi ki: o, İbrahim’in zürriyetindendir—Allah’ın salâtı ikisine olsun; ve denildi ki: o, İlyas’tır; ve denildi ki: o, Zekeriyya’dır; **الفاسي** bunları **شرح الدلائل**’de zikretti: sözler. Denildi ki: **كنعان** adlı bir kral’a gönderildi; onu imana çağırdı; ve ona cennetle kefil oldu; ve ona kefaletle yazdı. Ve **الثعالبي**—**المضاف والمنسوب**’da—dedi: müfessirler onun isminde ihtilaf ettiler; denildi ki: o, Eyyûb’un oğlu Beşîr’dir; Allah onu Eyyûb’dan sonra resul olarak gönderdi; makamı Şam’da idi; kabri Nablus amellerinden **كفل حارس** köyündedir; bunu Hama sahibi **الملك المؤيد** zikretti. Ve denildi ki: o, salih bir kul idi; peygamberlerle birlikte zikredildi; çünkü ilmi onların ilmi gibiydi; ve çoğunluk onun nübüvveti üzerinedir. Ve denildi ki: ismi İlyas’tır; ve denildi ki: Yûşa‘dır; ve denildi ki: Zekeriyya’dır; ve denildi ki: Hizkîl’dir; çünkü yetmiş peygambere kefil oldu; bunu **معالم التنزيل**’de **الحسن** ve **مقاتل**’den hikâye etti; bitti. Ve denildi ki: her gün yüz rek‘at ile kefil olduğu için onunla adlandırıldı; böylece kefil olduğu şeyi yerine getirdi. Ve denildi ki: **الكفل** gibi bir örtü giydiği için. Ve **الزجاج** dedi: ümmetinde bir peygamberin işine kefil olduğu için; böylece onlarda gerekeni yerine getirdi. Ve denildi ki: salih bir adamın amelini üstlendi; böylece onu yerine getirdi. Ve **الفاسي** **شرح الدلائل**’de dedi: manası, Allah Teâlâ’dan pay sahibi olandır. Ve denildi ki: **اليسع**’a gündüz orucu ve gece kıyamı ve öfkelenmemek hususunda kefil oluşundan dolayı. Ve **الكافل**: geçindiren; bir insana kefil olur; yani onu geçindirir. Ondandır hadis: “Ben ve yetimin **كافل**’i cennette şu ikisi gibiyiz”; ve işaret etti: işaret parmağı ve orta parmakla. Ve başka bir hadiste: “**الراب** **كافل**’dir”; yani annesiyle evlendiği vakit yetimin nafakasıyla. Ve gerçekten o, onu **كَفَلَهُ**. Ondandır Yüce’nin sözü: “**وكفلها زكريا**”; bu, Kûfeliler dışındakilerin kıraatidir; mana: onun işini üstlenmeyi garanti etti. Ve onu **كفله** **تكفيلا**; ve Kûfeliler âyeti bununla okudular; yani Allah, Zekeriyya’ya onu kefil kıldı; yani onu ona garanti etti; ta ki onun himayesine kefil olsun. **الكافل**: yemeyen kimse; yahut orucu birleştiren kimse; bunu **الفراء** **نوادر**’inde söyledi; çoğulu **كفل**’dir. Ve **كفل** **كفلا** ve **كفولا**: orucu birleştirdi. **القطامي** az içme ile develeri vasfederek dedi:
يلذن بأعقار الحياض كأنها ... نساء النصارى أصبحت وهي كفل

Veya orucunda konuşmamayı kendi üzerine yüklenen; bunu الصاغاني nakletti; ج : **كفل** **كركع**. **الكافل**: **الضامن**; **الكفيل** gibi. Denir: **كفل** **المال** ve **كفل** **بالمال**: yani onu garanti etti. İbnü’l-A‘râbî dedi: **كفيل** ve **كافل** ve **ضمين** ve **ضامن** tek bir mânâdadır. **كفل** **كركع** gibi; o, **كافل**’in cem‘idir. **كفلاء** ise **كفيل**’in cem‘idir. Dişisi de **كفيل**’dir. Cem‘de de denir: **كفيل**; cem‘de **صديق** denildiği gibi. Ve adam hakkında **كفل** etti; **ضرب** ve **نصر** ve **كرم** ve **علم** gibi; **كفلا** ve **كفولا** ve **كفالة**. Ve الأخفش zikretti ki şöyle okunmuştur: “ **وكفلها زكريا** ” fâ’nın kesriyle. Ve alacaklısının borcunu **تكفل** etti; **تكفلا**; hepsi: onu garanti etti. Ve onu ona **أكفله**; ve onu **كفله** **تكفيلا**: onu ona garanti etti. Ebû Zeyd dedi: **أكفلت** falana malı **إكفالا**: onu ona garanti ettiğin zaman. Ve onunla **كفل** etti; **كفولا** ve **كفلا**; ve **التكفيل** de onun gibidir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “ **أكفلنيها وعزني في الخطاب** ”; الزجاج dedi: mânâsı: “Onu ben kefil olayım; sen de ondan in.”dır.

**المكافل**: komşu, antlaşmalı. Ayrıca: akit yapan, ahitleşen; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve Hudaş b. Züheyr’e ait olarak inşad etti:
إذا ما أصاب الغيث لم يرع غيثهم ... من الناس إلا محرم أو مكافل
**المحرم**: barışçı; **المكافل**: akit yapan, antlaşmalı; ve **الكفيل** buradan alınmıştır.

Mecazdan: **اكتفل** bununla: onu **كفله**’sine (arka tarafına) verdiği zaman; yani onu arkasına koydu. Ebû’d-Dukayş dedi; ve dersin: **اكتفلنا** **بالجبل** ve **بالوادي**: yani onu aştık ve onu arkamızdan kıldık. Ve önden gidenin, namaz kılana göre **اكتفل** etmesi de bundandır.

Ve ona ek olarak kaydedileceklerdendir: **تكفل** şey ile: onu kendine yükledi ve ondan ziyaı ve gitmeyi giderdi; İbnü’l-Enbârî’den. Dedi: **الكفل**’den alınmıştır; o da binek sahibinin arkasından koruduğu şeydir. Ve İbrâhîm hadîsinde: “Kabın kırık yerinden ve kulpundan içme; çünkü o, **كفل الشيطان**’dır”; yani onun bineği ve oturağıdır; yani kırık yerde bulunacak pislikler sebebiyle.

**المكافل**: **مكتفل**’in cem‘idir; yani örtülerden **الكفل**; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الكفيل**: binek hayvanının sırtında sebat etmeyen kimse. İsim: **الكفولة** (damme ile). Ve Hevâzin heyeti hadîsinde: “Sen **خير المكفولين**’sin.” Yani Resûlullah صلى الله عليه وسلم; yani küçüklüğünde kendisine kefil olunan, emzirilen ve yetiştirilip büyüyünceye kadar terbiye edilenlerin en hayırlısı.

Ve deve **تكفل** etti: **اكتفل** gibi; hörgücünün etrafına bir örtü doladığı zaman, sonra ona bindi. Ve ondan hadîs: “Bir deve üzerinde iki **متكفلان**.” Ve denir: “Bir eşeğe **متكفلا** geldi”: sırtına bir elbise doladığı ve ona bindiği zaman. Ve **كافلا** olarak geceledi: öğle yemeği de akşam yemeği de bulmadığı zaman. Ve **كفل** etti; **كفولا**: **كفتا** ekmek yedi; yani katıksız. Ve onu falanın **كفلا**’sı (kesre ile) olarak gördüm: yani terkisine binen. Ve onunla **اكتفل** etti: onu terkisine aldı. Ve beni onun **كافله**’si kıldı: yani onunla kaim olan; bu mecazdır.

**كفل حارس**: Nablus köylerindendir.
