# كفل — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%81%D9%84/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%84.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: كفل

- الكفالة: الضمان، تقول: تكلفت بكذا، وكفلته فلانا، وقرئ: ﴿وكفلها زكريا﴾ [آل عمران/37] (وهي قراءة عاصم وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 173) أي: كفلها الله تعالى، ومن خفف (قرأ بالتخفيف نافع وابن كثير وابن عامر وأبو عمرو وأبو جعفر ويعقوب) جعل الفعل لزكريا، المعنى: تضمنها. قال تعالى: ﴿وقد جعلتم الله عليكم كفيلا﴾ [النحل/91]، والكفيل: الحظ الذي فيه الكفاية، كأنه تكفل بأمره. نحو قوله تعالى: ﴿فقال أكفلنيها﴾ [ص/23] أي: اجعلني كفلا لها، والكفل: الكفيل، قال: ﴿يؤتكم كفلين من رحمته﴾ [الحديد/28] أي: كفيلين من نعمته في الدنيا والآخرة، وهما المرغوب إلى الله تعالى فيهما بقوله: ﴿ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة﴾ [البقرة/201] وقيل: لم يعن بقوله: (كفلين) أي: نعمتين اثنتين بل أراد النعمة المتوالية المتكفلة بكفايته، ويكون تثنيته على حد ما ذكرنا في قولهم: (لبيك وسعديك) (انظر: مادة (سعد)، وإما قوله: ﴿من يشفع شفاعة حسنة﴾ إلى قوله: ﴿يكن له كفل منها﴾ [النساء/85] فإن الكفل ههنا ليس بمعنى الأول، بل هو مستعار من الكفل (الكفل من الرجال: الذي يكون في مؤخر الحرب، إنما همته التأخر والفرار. انظر: تهذيب اللغة 10/253)، وهو الشيء الرديء، واشتقاقه من الكفل (لكن قال في اللسان: الكفل لا يشتق منه فعل ولا صفة)، وهو أن الكفل لما كان مركبا ينبو براكبه صار متعارفا في كل شدة، كالسيساء: وهو العظم الناتئ من ظهر الحمار، فيقال: لأحملنك على الكفل، وعلى السيساء (يقال: اركب لكل حال سيساءه، والسيساء: ظهرالحمار، ومعناه: اصبر على كل حال. راجع: مجمع الأمثال 1/301)، ولأركبنك الحسرى الرذايا (الرذايا: جمع الرذي، وهو الذي أثقله المرض، والرذي من الإبل: المهزول الهالك الذي لا يستطيع براحا ولا ينبعث. اللسان (رذى) )، قال الشاعر:
*وحملناهم على صعبة زو** راء يعلونها بغير وطاء*
(البيت تقدم في مادة (عتب) )
ومعنى الآية: من ينضم إلى غيره معينا له في فعلة حسنة يكون له منها نصيب، ومن ينضم إلى غيره معينا له في فعلة سيئة يناله منها شدة. وقيل: الكفل الكفيل. ونبه أن من تحرى شرا فله من فعله كفيل يسأله، كما قيل: من ظلم فقد أقام كفيلا بظلمه، تنبيها أنه لا يمكنه التخلص من عقوبته.

### Türkçe

- **الكفالة**: garanti; dersin ki: “Şunu üstlendim”; ve “Onu falana kefil oldum.” Ve okundu: ﴿وكفلها زكريا﴾ [Âl-i İmrân/37] (bu, Âsım, Hamza, Kisâî ve Halef’in kıraatidir. Bkz.: el-İthâf s. 173); yani: Allah Teâlâ ona kefil oldu. Kim hafifletti ise (tahfîf ile Nâfi‘, İbn Kesîr, İbn Âmir, Ebû Amr, Ebû Ca‘fer ve Ya‘kūb okudu) fiili Zekeriyyâ’ya kıldı; mânâ: onu teminat altına aldı. Allah Teâlâ dedi: ﴿وقد جعلتم الله عليكم كفيلا﴾ [en-Nahl/91]. Ve **الكفيل**: içinde kifâyet bulunan paydır; sanki onun işiyle yükümlenmiştir. Allah Teâlâ’nın sözü gibi: ﴿فقال أكفلنيها﴾ [Sâd/23]; yani: beni ona **كفل** kıl. Ve **الكفل**: **الكفيل**’dir. Dedi: ﴿يؤتكم كفلين من رحمته﴾ [el-Hadîd/28]; yani: dünyada ve âhirette nimetinden iki kefil; ve onlar, Allah Teâlâ’ya şu sözüyle rağbet edilen ikisidir: ﴿ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة﴾ [el-Bakara/201]. Ve denildi: sözüyle (**كفلين**) yani iki nimet kastetmedi; bilakis, kifâyetini üstlenen ardışık nimeti murad etti; ve onun tesniyesi, onların “(لبيك وسعديك)” sözünde zikrettiğimiz sınır üzerinedir (bkz.: **(سعد)** maddesi). Ama şu sözü: ﴿من يشفع شفاعة حسنة﴾’den şu söze kadar: ﴿يكن له كفل منها﴾ [en-Nisâ/85]; burada **الكفل** birincinin mânâsında değildir; bilakis, **الكفل**’den ödünç alınmıştır (**الكفل** erkeklerden: savaşın arkasında bulunan; himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır. Bkz.: Tehzîbü’l-Luğa 10/253); ve o, kötü şeydir. Ve onun türeyişi **الكفل**’dendir (lâkin Lisân’da dedi: **الكفل**’den fiil de sıfat da türetilmez); ve bu, **الكفل** binekçisini üzerinden attığı için (sekip olduğu için) her şiddette bilinir hâle geldi; **السيساء** gibi: o, eşeğin sırtından çıkan çıkıntılı kemiktir. Denilir ki: “Seni **الكفل** üzerine bindireceğim” ve “**السيساء** üzerine.” (denilir ki: “Her hâlde onun **سيساء**’sına bin”; ve **السيساء**: eşeğin sırtıdır; mânâsı: her hâle sabret. Bkz.: Mecma‘u’l-Emsâl 1/301). Ve “Seni **الحسرى** **الرذايا**’ya bindireceğim.” (**الرذايا**: **الرذي**’nin çoğuludur; o, hastalığın ağırlaştırdığı kimsedir. Ve **الرذي** develerden: zayıflamış, helâk olmuş; ne bir genişliğe güç yetirir ne de harekete geçer. Lisân (**رذى**)). Şair dedi:
*وحملناهم على صعبة زو** راء يعلونها بغير وطاء*
(beyit **(عتب)** maddesinde geçti.)

Âyetin mânâsı: kim bir başkasına, iyi bir işte ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir nasip vardır; ve kim bir başkasına, kötü bir işte ona yardımcı olarak katılırsa, ondan kendisine bir şiddet erişir. Ve denildi: **الكفل** **الكفيل**’dir. Ve şunu tenbih etti: kim bir şerre yönelirse, onun fiilinden kendisini sorgulayacak bir **كفيل** vardır; nitekim denildiği gibi: kim zulmederse, zulmüyle bir **كفيل** dikmiş olur; onun cezasından kurtulmasının mümkün olmadığına tenbih olarak.
