# كلأ — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%A3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%84%D8%A3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كلأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%A3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: كلأ

الكَلأُ: العشبُ. وقد كَلِئَتِ الأرضُ وأكْلأَتْ فهي أرضٌ مُكْلِئَةٌ وكَلِئَةٌ، أي ذاتُ كَلأٍ. وسواءٌ رَطْبُهُ ويابسُه. وكَلأَتِ الناقةُ وأكْلأَتْ، إذا أكَلَتِ الكَلأَ. وكَلأَهُ الله كِلاءةً بالكسر، أي حَفِظَهُ وحَرَسَهُ. يقال: إذهبْ في كِلاءةِ الله. واكْتَلأْتُ منهم: احترسْتُ. قال الشاعر:
أَنَخْتُ بعيري واكْتَلأْتُ بعينِهِ
ويقال: اكْتَلأَتْ عيني، إذا لم تنم وسهِرَتْ وحَذِرَتْ أمراً. والمُكَلأُ بالتشديد: شاطئُ النهر ومرفأ السفن. أبو زيد: كَلأَ القوم سفينتهم تكليئاً: حبسوها. وقال الأصمعيّ: الكَلاَّءُ والمُكَلأُ: موضع تُرْفَأُ فيه السُفُنُ، وهو ساحل كلِّ نهرٍ. وكَلأْتُ تَكْلِئَةً، إذا أتيتُ مكاناً فيه مُسْتَتَرٌ من الريح، والموضع مُكَلأٌ وكَلاَّءٌ. وقولهم: بَلَغَ الله بك أكْلأَ العُمر، أي آخرَهُ وأبعَدَهُ. وكَلأَ الدَيْنُ، أي تأخَّرَ. والكالِئُ: النَسيئَةُ. قال الشاعر:
وعَيْنُهُ كالكالِئِ الضمارِ
أي نقده كالنسيئةِ التي لا تُرجى. وفي الحديث أنَّه عليه السلام "نهى عن الكالِئِ بالكالِئِ" وهو بيع النَسيئَةِ بالنسيئة، وكان الأصمعيّ لا يهمزه، ينشد:
وإذا تُباشِرُكَ الهُمو		مُ فإنَّها كالٍ وناجِزْ
أي منها نسيئة ومنها ما هو نَقْدٌ. أبو عبيد: تَكَلأْتُ أي اسْتَنْسَأْتُ نسيئةً. وكذلك اسْتَكْلأْتُ كُلأَةً بالضم، وهو من التأخير. أبو زيد: كَلأْتُ في الطعامِ تَكْليئاً، وأكْلأْتُ فيه إكْلاءً: أسلفْتُ فيه. وما أعطيتَ في الطعامِ نسيئةً من الدراهم فهو الكُلأَةُ بالضم. وأكْلأْتُ بَصَري في الشيء، إذا ردَّدْتُهُ فيه.

### Türkçe

**الكَلأُ**: ot. Ve muhakkak ki yer **كَلِئَتِ** ve **أكْلأَتْ**; artık o, **مُكْلِئَةٌ** ve **كَلِئَةٌ** bir yerdir; yani **كَلأٍ** sahibi. Ve onun yaşı ile kurusu eşittir. Ve dişi deve **كَلأَتِ** ve **أكْلأَتْ**, **الكَلأَ** yediği zaman. Ve Allah onu **كِلاءةً** (kesre ile) **كَلأَهُ**; yani onu korudu ve gözetti. Denir: Allah’ın **كِلاءةِ**’sinde git. Ve onlardan **اكْتَلأْتُ**: sakındım. Şair dedi ki:
أَنَخْتُ بعيري واكْتَلأْتُ بعينِهِ
Ve denir: gözüm **اكْتَلأَتْ**, uyumadığı, uykusuz kaldığı ve bir işten sakındığı zaman. Ve **المُكَلأُ** (şeddeli): nehir kıyısı ve gemilerin sığınağı. Ebû Zeyd: kavim gemilerini **تكليئاً** **كَلأَ**: onu alıkoydular. Ve el-Asma‘î dedi: **الكَلاَّءُ** ve **المُكَلأُ**: gemilerin içinde onarıldığı yer; ve o, her nehrin sahilidir. Ve **تَكْلِئَةً** **كَلأْتُ**, rüzgârdan içinde gizlenilecek yer bulunan bir mekâna geldiğim zaman; ve yer **مُكَلأٌ** ve **كَلاَّءٌ**’dur. Ve onların sözü: Allah seni **أكْلأَ العُمر**’e ulaştırsın; yani onun sonuna ve en uzağına. Ve borç **كَلأَ**; yani gecikti. Ve **الكالِئُ**: **النَسيئَةُ**. Şair dedi ki:
وعَيْنُهُ كالكالِئِ الضمارِ
Yani onun peşini, ümit edilmeyen **النسيئةِ** gibi. Ve hadiste, onun (aleyhisselâm) “**الكالِئِ** ile **الكالِئِ**’den nehyetti” (vardır); ve o, **النَسيئَةِ**’nin **النسيئة** ile satımıdır. Ve el-Asma‘î onu hemzelemezdi; şöyle inşâd eder:
وإذا تُباشِرُكَ الهُمو		مُ فإنَّها كالٍ وناجِزْ
Yani onlardan **نسيئة** olan vardır ve onlardan **نَقْدٌ** olan vardır. Ebû Ubeyd: **تَكَلأْتُ**; yani **اسْتَنْسَأْتُ** bir **نسيئةً**. Ve yine **اسْتَكْلأْتُ** **كُلأَةً** (damme ile); ve o, geciktirmedendir. Ebû Zeyd: yiyecekte **تَكْليئاً** **كَلأْتُ**, ve onda **إكْلاءً** **أكْلأْتُ**: onda peşin verdim. Ve yiyecekte dirhemlerden **نسيئةً** olarak verdiğin şey, (damme ile) **الكُلأَةُ**’dir. Ve bir şeyde bakışımı **أكْلأْتُ**, onu onda tekrar tekrar çevirdiğim zaman.
