# كلت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%84%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كلت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كلت

كَلَتَ الشيءَ كَلْتاً: جَمَعَه، كَكَلَده. وامرأَةٌ كَلُوتٌ: جَمُوعٌ.
والكَلِيتُ: الحَجر الذي يُسَدُّ به وجارُ الضَّبُع، ثم يُحْفَرُ عنها؛ وقيل: هو حَجَر مُسْتَطيل كالبِرْطِيل، يُسْتَرُ به وجارُ الضَّبُع كالكِلِّيتِ؛ حكاه ابن الأَعرابي، وأَنشد:
وصاحبٍ، صاحَبْتُه، زِمِّيتِ،
مُنْصَلِتٍ بالقَوْم كالكِلِّيتِ
والكُلْتةُ: النَّصِيبُ من الطعام وغيره.
الثعلبي: فَرَسٌ فُلَّتٌ كُلَّتٌ، وفُلَتٌ كَلَتٌ إِذا كان سريعاً. وفي نوادر الأَعراب: إِنه لكُلَتةٌ فُلَتةٌ كُفَتَةٌ أَي يَثِبُ جميعاً، فلا يُسْتَمْكَنُ منه لاجْتماع وَثْبه. الفراء: يقال خُذْ هذا الإِناءَ فاقْمَعْه في فمه، ثم اكْلِتْه في فيه، فإِنه يَكْتَلِتُه؛ وذلك أَنه وصف رجلاً يشرب النبيذَ يَكْلِتُه كَلْتاً ويَكْتَلِتُه.
والكالِتُ: الصَّابُّ.
والمُكْتَلِتُ: الشاربُ.
قال: وسمعت أَعرابيّاً يقول: أَخَذْتُ قَدَحاً من لبن فكَلَتُّه في آخر. أَبو مِحْجَنٍ وغيرُه: صَلَتُّ الفرسَ وكَلَتُّه إِذا رَكَضْتَه؛ قال: وصَبَبْتُه مثلهُ. ورجل مِصْلَتٌ مِكْلَت إِذا كان ماضياً في الأُمور. قال الأَزهري في هذه الترجمة قال أَبو بكر الأَنباريُّ: كِلْتا لا تُمال لأَن أَلفها أَلف تثنية، كأَلف غلاما وذوا؛ قال: وواحد كِلْتَا كِلْتٌ، ثم قال: ومن وقف على كِلْتَا، بالإِمالة، قال: كِلْتَى، اسم واحد عُبِّر به عن التثنية، بمنزلة شِعْرَى وذِكْرَى؛ وقال أَيضاً في هذه الترجمة ابن السكيت: رجل وُكَلة تُكَلَة إِذا كان عاجزاً يَكِلُ أَمْرَه إِلى غيره، ويَتَّكِلُ عليه؛ قال الأَزهري: والتاء في تُكَلَةٍ أَصلها الواو، قلبت تاء؛ وكذلك التُكْلانُ أَصله وُكْلانٌ.

### Türkçe

**كَلَتَ** şeyi **كَلْتاً**: onu topladı; **كَكَلَده** gibi. Ve bir kadın **كَلُوتٌ**: çok toplayıcıdır.

Ve **الكَلِيتُ**: onunla sırtlanın ininin kapatıldığı taş; sonra ondan kazılır. Ve denildi ki: o, **البِرْطِيل** gibi uzunca bir taştır; onunla sırtlanın ini örtülür; **الكِلِّيتِ** gibi. Bunu İbnü’l-A‘râbî nakletti ve şu beyti okudu:
وصاحبٍ، صاحَبْتُه، زِمِّيتِ،
مُنْصَلِتٍ بالقَوْم كالكِلِّيتِ

Ve **الكُلْتةُ**: yemekten ve başkasından paydır.

Sa‘lebî: **فَرَسٌ فُلَّتٌ كُلَّتٌ** ve **فُلَتٌ كَلَتٌ**; hızlı olduğu zaman. Ve **نوادر الأَعراب**’da: “Şüphesiz o, **كُلَتةٌ فُلَتةٌ كُفَتَةٌ**” yani hep birden sıçrar; sıçrayışının toplanması sebebiyle ondan imkân bulunmaz. Ferrâ: “Şu kabı al, onu ağzında **فاقْمَعْه**; sonra onu ağzında **اكْلِتْه**; çünkü o onu **يَكْتَلِتُه**” denir; bu, onun, şarap içen bir adamı vasfetmesidir: onu **يَكْلِتُه كَلْتاً** ve onu **يَكْتَلِتُه**.

Ve **والكالِتُ**: dökendir.

Ve **والمُكْتَلِتُ**: içendir.

Dedi: Bir bedevîyi şöyle derken işittim: “Sütten bir kadeh aldım da onu diğerine **فكَلَتُّه**.”

Ebû Mihcen ve başkası: Atı **صَلَتُّ** ettim ve onu **كَلَتُّه** ettim; onu koşturduğum zaman; dedi: ve onu döktüm; onun benzeri. Ve bir adam **مِصْلَتٌ مِكْلَت**: işlerde yürüyüp giden olduğu zaman. Ezherî bu tercemede dedi ki: Ebû Bekr el-Enbârî dedi: **كِلْتا** imâle edilmez; çünkü onun elif’i tesniye elifidir; **غلاما** ve **ذوا**’nın elifi gibi; dedi: ve **كِلْتَا**’nın teki **كِلْتٌ**’tür. Sonra dedi: ve kim **كِلْتَا** üzerinde imâle ile vakfederse, dedi: **كِلْتَى**; tesniyeden ifade edilmiş tek bir isimdir; **شِعْرَى** ve **ذِكْرَى** menzilesinde. Ve yine bu tercemede İbnü’s-Sikkît: Bir adam **وُكَلة تُكَلَة**: aciz olduğu zaman; işini başkasına **يَكِلُ** eder ve ona **يَتَّكِلُ** eder. Ezherî dedi: ve **تُكَلَةٍ**’deki **التاء** aslında **الواو**’dur; **تاء**’ya çevrildi; ve yine **التُكْلانُ**’ın aslı **وُكْلانٌ**’dır.
