# كلثم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%AB%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%84%D8%AB%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كلثم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%AB%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كلثم

| | ( الكُلْثُومُ ، كَزُنْبُورٍ : الكَثِيرُ لَحْمِ | الخَدَّيِنِ والوَجْهِ ) ، نَقَلَه الجَوْهَرِيّ . | | ( و ) أَيْضًا : ( الفِيلُ ) كما في | المُحْكَمِ ، ( أو ) هو ( الزَّنْدَفِيلُ ) أي : | الكَبِيرُ من الفِيَلَةِ . | | ( و ) أيضًا : ( الحَرِيرُ على رَأْسِ العَلَمِ ) . | | ( و ) كُلْثُومُ ( بنُ الحُصَيْنِ ) أَبُورُهْمٍ | الغِفَارِيُّ شَهِدَ أحُدًا والمَشَاهِدَ ، ( و ) كُلْثومُ ( بنُ عَلْقَمَةَ ) ابن ناجِيَةَ الخُزاعِيُّ | المُصْطَلِقِيُّ ، هَكَذَا في مَعَاجِمِ الصَّحَابَةِ ، | والصَّواب : كُلْثُومُ بنُ عُقْبَةَ بنِ نَاجِيَةَ بنِ | المُصْطَلِقِ الحَضْرَمِيُّ كَمَا في كِتَابِ | المَعْرِفَةِ لابْنِ مَنْدَه ، وقَدْ رَوَى عن أَبِيه | عن جَدِّه ، فَحِينَئِذٍ الصُّحْبَةُ لِجَدِّهِ نَاجِيَةَ ، ووقَع في مُعْجَمِ ابنِ قانِعٍ : كُلْثومُ بنُ | عَلْقَمَةَ الحَضْرَمِيُّ ، رَوَى عنْ أَبِيه ، ولأبِيهِ | وِفَادَةٌ ، فَتَأَمَّلْ ذَلِك . ( و ) كُلْثُومُ ( بنُ هَدْمِ | ابنِ امْرِئِ القَيْسِ ) الأنْصَارِيُّ الأوْسِيُّ | أَحَدُ بَنِي عَمْرِو بنِ عَوْفٍ ، أَسْلَمَ وقَدْ | شَاخَ ، وتُوِفِّيَ قَبْلَ بَدْرٍ بَيَسِيرٍ ، وهُوَ |

| ( الذي نَزَلَ عَلَيْه رَسُولُ الله صلى الله | تعالى عليه وسلم أربعةَ أيامٍ ، ثُمَّ خَرَجَ | إلى أَبِي أَيُّوبٍ ) الأنْصَارِيِّ ، ( فَنَزَلَ عَلَيْه ) | صَحَابِيُّونَ رَضِيَ الله تَعَالَى عَنْهُم . | | ( وأُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ رَسُولِ الله صلى | الله عليه وسلم ، ورضي الله تعالى عنها ) | أَسَنُّ مِنْ رُقَيَّةَ ، وفَاطِمَةَ ، تَزَوَّجَهَا عُثْمَانُ | بَعْدَ رُقَيَّةَ ، رَضِيَ الله تَعالَى عَنْهُنَّ . | | ( والكَلْثَمَةُ : اجْتِمَاعُ لَحْمِ الوَجْهِ بِلا | جُهُومَةٍ ، و ) يُقالُ : ( امْرَأَةٌ مُكَلْثَمَةٌ ) أَيْ : | ذَاتُ وَجْنَتَيْنِ من غَيْرِ أَنْ تَلْزَمَهَا جُهُومَةُ | الوَجْهِ كَمَا في الصِّحاحِ . وقِيلَ : جَارِيَةٌ | مُكَلْثَمَةٌ : حَسَنَةُ دَائِرَةِ الوَجْهِ ، وقِيل : | وَجْهٌ مُكَلْثَمٌ : مُسْتَدِيرٌ كَثِيرُ لَحْمِ الوَجْهِ ، | وفيه كالجَوْزِ من اللَّحْمِ ، وقِيلَ : هُوَ | المُتَقَارِبُ الجَعْدُ المُدَوَّرُ ، وقِيلَ : هُوَ نَحْوُ | الجَهْمِ غَيرَ أَنَّه أَضْيَقُ مِنه وأَمْلَحُ . وقَالَ | شَمِر : قَال أبو عُبَيْدٍ في صِفَةِ النَّبِيّ | صلى الله تعالى عليه وسلم :   إنه لَمْ يَكُن | بِالمُكَلْثَمِ   إِنَّه لم يَكُن مُسْتَدِيرَ الوَجْه ، | ولكنَّهُ كَانَ أَسِيلاً . قال شَمِرٌ : المُكَلْثَمُ مِنَ | الوُجُوهِ : القَصِيرُ الحَنَكِ النِّاتِئُ الجَبْهَةِ | المُسْتَدِيرُ الوَجْهِ ، زَادَ في النِّهَايَةِ : مَعَ خِفَّةِ | اللَّحْمِ . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | أَخْلافٌ مُكَلْثَمَةٌ : غَلِيظَةٌ عَظِيمَةٌ ، | قَال شَبِيبُ بنُ البرْصَاءِ : | % ( * وأخْلافٌ مُكَلْثَمَةٌ وثَجْرُ * % ) % | وأُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ سُهَيْلٍ بنِ عَمْرٍ و ، وابْنَةُ | عُتْبَةَ بنِ رَبِيعَةَ ، وابْنُهُ أَبِي سَلَمَةَ بنِ | عَبْدِ الأسَدِ ، وابنَةُ العَبَّاسِ بنِ عَبْدِ المُطَّلِبِ ، | وابْنَةُ عُقْبَةَ بنُ أَبِي مُعَيْطٍ ، وابْنَةُ عَلِيِّ بنِ | أَبِي طَالِبٍ : صحابِيَّاتٌ رَضِي الله تَعالَى |

| عنهنَّ . | | وأُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ . |

### Türkçe

| | (**الكُلْثُومُ** ، **كَزُنْبُورٍ**: yanakların ve yüzün eti çok olan), onu el-Cevherî nakletmiştir. | | (Ve) ayrıca: (**الفِيلُ**) el-Muḥkem’de olduğu gibi; (yahut) o (**الزَّنْدَفِيلُ**)dür; yani: filler(in) büyüğü. | | (Ve) ayrıca: (sancağın başı üzerindeki **الحَرِيرُ**). | | (Ve) **كُلْثُومُ** (b. el-Ḥuṣayn) Ebû Ruhm el-Ġıfârî Uhud’a ve (diğer) meşhedlere şahit oldu; (ve) **كُلْثومُ** (b. ʿAlḳame) b. Nâciye el-Ḫuzâʿî el-Muṣṭaliḳî; sahâbe muʿcemlerinde böyledir; | ve doğrusu: **كُلْثُومُ** b. ʿUḳbe b. Nâciye b. el-Muṣṭaliḳ el-Ḥaḍramî’dir; İbn Mende’nin **كِتَابِ المَعْرِفَةِ**’sinde olduğu gibi. Ve babasından, dedesinden rivayet etmiştir; o hâlde sohbet (sahâbîlik) dedesi Nâciye’nindir. Ve İbn Ḳâniʿ’in Muʿcem’inde vâki olmuştur: **كُلْثومُ** b. ʿAlḳame el-Ḥaḍramî; babasından rivayet etti; babasının da bir heyet gelişi vardır; öyleyse bunu teemmül et. (Ve) **كُلْثُومُ** (b. Hedm b. Imriʾi’l-Ḳays) el-Enṣârî el-Evsî, ʿAmr b. ʿAvf oğullarından biridir; yaşlanmış iken Müslüman oldu; Bedir’den az önce vefat etti; ve o, | | (Resûlullah صلى الله تعالى عليه وسلم’in üzerine dört gün indiği, sonra Ebû Eyyûb) el-Enṣârî’ye çıktığı (kimsedir); (bunun üzerine) sahâbîler رضي الله تعالى عنهم onun üzerine indiler. | | (Ve **أُمُّ كُلْثُومٍ** Resûlullah’ın kızı صلى الله عليه وسلم, ve Allah Teâlâ ondan razı olsun) Ruḳayye ve Fâṭıma’dan daha yaşlıdır; ʿUthmân onu Ruḳayye’den sonra nikâhladı; Allah Teâlâ onlardan razı olsun. | | (Ve **الكَلْثَمَةُ**: yüz etinin, asıklık olmaksızın toplanmasıdır; ve) denir ki: (**امْرَأَةٌ مُكَلْثَمَةٌ**) yani: yüzün asıklığı ona yapışmaksızın iki yanağı olan; eṣ-Ṣıḥâḥ’ta olduğu gibi. Denildi ki: câriye **مُكَلْثَمَةٌ**: yüz çevresi güzel olan. Ve denildi ki: **وَجْهٌ مُكَلْثَمٌ**: yuvarlak, yüz eti çok olan; ve onda etten ceviz gibi (bir dolgunluk) vardır. Ve denildi ki: o, birbirine yakın kıvırcık (saçlı), yuvarlak olandır. Ve denildi ki: o, **الجَهْمِ** gibidir; ancak ondan daha dar ve daha güzeldir. Şemmir dedi: Ebû ʿUbeyd, Nebî’nin sıfatında صلى الله تعالى عليه وسلم dedi ki: “O **بِالمُكَلْثَمِ** değildi”; yani yüzü yuvarlak değildi; fakat o, uzun-yassı yüzlü idi. Şemmir dedi: yüzlerden **المُكَلْثَمُ**: çenesi kısa, alnı çıkık, yüzü yuvarlak olandır; en-Nihâye’de artırdı: etin hafifliği ile birlikte. | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | | **أَخْلافٌ مُكَلْثَمَةٌ**: kalın, büyük (meme uçları); Şebîb b. el-Berṣâʾ dedi ki: | % ( * **وأخْلافٌ مُكَلْثَمَةٌ وثَجْرُ** * % ) % | Ve **أُمُّ كُلْثُومٍ** bint Suheyl b. ʿAmr; ve ʿUtbe b. Rabîʿa’nın kızı; ve onun oğlu Ebû Seleme b. ʿAbdi’l-Esed; ve el-ʿAbbâs b. ʿAbdi’l-Muṭṭalib’in kızı; ve ʿUḳbe b. Ebî Muʿayṭ’ın kızı; ve ʿAlî b. Ebî Ṭâlib’in kızı: sahâbî kadınlardır; Allah Teâlâ | | onlardan razı olsun. | | Ve **أُمُّ كُلْثُومٍ** bint Ebî Bekr eṣ-Ṣıddîḳ. |
