# كمثر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AB%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%85%D8%AB%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كمثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AB%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كمثر

الكمثرة، فعل ممات، وهو: اجتماع الشيء وتداخل بعضه في بعض، قال ابن دريد: إن يكن الكمثرى عربيا فإنه منه اشتقاقه. وقال الأزهري: سألت جماعة من الأعراب عن الكمثرى فلم يعرفوها، وهو هذا المعروف من الفواكه الذي تسميه العامة الإجاص. قال ابن ميادة:
  أكمثرى يزيد الحلق ضيقا                      أحب إليك أم تين نضيج

  والواحدة كمثراة، ج كمثريات، وهو مؤنث لا ينصرف، وقد يذكر. ويقال: هذه كمثرى واحدة وهذه كمثرى كثيرة، ويصغر كميمثرة. قال ابن سيده: وهو الأقيس، قال ابن السكيت: ومن جمعها على كمثريات قال: كميمثرية، قال: أجود ما فيها كميثرة، تلقى إحدى الميمين والألف، قال: ربما جعلت العرب الألف والهاء زائدتين فقالوا: كميمثراة، كما قالوا: حلباة ركباة ثم قالوا: حليباة ركيباة. كذا في التكملة. والكماثر، بالضم القصير، لتداخل بعضه في بعض، وليس تصحيفا عن كماتر بالمثناة الفوقية. ومما يستدرك عليه:

### Türkçe

**الكمثرة**: ölü (kullanımdan düşmüş) bir fiildir; o da şudur: şeyin toplanması ve onun bir kısmının bir kısmının içine girmesi. İbn Düreyd dedi: Eğer **الكمثرى** Arapça ise, onun iştikakı ondan (bu kökten)dir. Ezherî dedi: Bir topluluğa, bedevîlerden, **الكمثرى** hakkında sordum da onu bilmediler; o, meyvelerden şu bilinen şeydir ki avam ona **الإجاص** adını verir. İbn Miyâde dedi:
  **أكمثرى** boğazı daha daraltır                      Sana daha sevgili midir, yoksa olgun incir mi?

  Tekili **كمثراة**’dır; çoğulu **كمثريات**’tır; o, müennestir, munsarif olmaz; bazen müzekker de yapılır. Ve denir: “Bu, bir tek **كمثرى**dır” ve “Bu, çok **كمثرى**dır”; ve küçültmesi **كميمثرة** yapılır. İbn Sîde dedi: O, daha kıyasî olandır. İbn Sikkît dedi: Onu **كمثريات** üzere cem eden kimse, **كميمثرية** der. Dedi: Onun içinde en iyi olan **كميثرة**’dır; iki **ميم**’den birini ve **الألف**’i düşürür. Dedi: Araplar bazen **الألف** ve **الهاء**’yı زائد (artık) kıldılar da **كميمثراة** dediler; nitekim **حلباة** **ركباة** dediler, sonra **حليباة** **ركيباة** dediler. Böylece **التكملة**’de (vardır). Ve **الكماثر**: kısa damme ile; bir kısmının bir kısmının içine girmesinden dolayıdır; **كماتر**’den, üstten ikili (harf) ile, bir tashif değildir. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
