# كمخ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AE/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%85%D8%AE/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كمخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AE.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كمخ

أَقْمَخَ بأَنْفه إِقماخاً وأَكْمخ إِكماخاً إِذا شمَخ بأَنفه وتكبر. وكمَخه باللجام: قَدَعه.
وقيل: الإِكماخ رفع الرأْس تكبراً؛ وقيل: الإِكماخ جلوس المتعظم في نفسه؛ أَكمخ إِكماخاً.
حكى أَبو الدقيش: فلبس كساء له ثم جلس جلوس العروس على المنَصَّة وقال: هكذا يكْمَخون من البأْو والعظمة. وقال أَبو العباس: الكُماخ الكبرُ والتعظم؛ وقوله:
إِذا ازدَهاهُم يوم هَيْجا، أَكْمَخوا
بأْواً، ومَدَّتْهمْ جبالٌ شُمَّخ
قيل: معناه عمروا وزادوا، وقيل: ترادوا.
ومَلِكٌ كَيْمَخ: رفع رأْسه تكبراً. وفي الصحاح: كمخ بأَنفه تكبر. وأَكْمَخَ الكرم: بدت زَمَعاته، وذلك حين يتحرك للإِيراق؛ هذه عن أَبي حنيفة. والكَمْخ: السلْح. وكَمَخ البعيرُ بسَلْحه يكمَخُ كَمْخاً إِذا أَخرجه رقيقاً.
والكامَخُ: نوع من الأُدْم معرّب، وقرّب إلى أَعرابيّ خبز وكامَخٌ فلم يعرفه فقال: ما هذا؟ فقيل: كامَخٌ، فقال: قد علمت أَنه كامَخٌ ولكن أَيُّكم كمَخَ به؟ يريد سلَح به.

### Türkçe

**أَقْمَخَ** burnuyla **إِقماخاً** ve **أَكْمخ** **إِكماخاً**: burnuyla **شمَخ** ettiğinde ve büyüklendiğinde (olur). Ve onu gemle **كمَخه**: onu engelledi.

Ve denildi: **الإِكماخ** başı kibirlenerek kaldırmaktır; ve denildi: **الإِكماخ** kendinde büyüklük taslayanın oturuşudur; **أَكمخ** **إِكماخاً**.

Ebû’d-Dekîş hikâye etti: Ona ait bir aba giydi, sonra minberin üstünde gelin oturuşu gibi oturdu ve dedi: “Böyle **يكْمَخون** (ederler) **البأْو** ve azametle.” Ebû’l-Abbâs dedi: **الكُماخ** kibir ve büyüklük taslamadır; ve onun sözü:
إِذا ازدَهاهُم يوم هَيْجا، أَكْمَخوا
بأْواً، ومَدَّتْهمْ جبالٌ شُمَّخ
Denildi: manası, yaşadılar ve arttılar; ve denildi: birbirlerine geri döndüler.

Ve **مَلِكٌ كَيْمَخ**: başını kibirlenerek kaldıran. Ve Sıhâh’ta: **كمخ بأَنفه** kibirlendi. Ve **أَكْمَخَ** üzüm asması: **زَمَعاته** belirdi; bu, **الإِيراق** için hareketlendiği zamandır; bu, Ebû Hanîfe’dendir.

Ve **الكَمْخ**: dışkı. Ve deve, dışkısıyla **كَمَخ** eder, **يكمَخُ** **كَمْخاً**: onu ince (sulu) olarak çıkardığında.

Ve **الكامَخُ**: derilerden bir türdür, Arapçalaştırılmıştır; bir bedevîye ekmek ve **كامَخٌ** yaklaştırıldı da onu tanımadı, “Bu nedir?” dedi. “**كامَخٌ**” denildi. O dedi: “Onun **كامَخٌ** olduğunu bildim; fakat hanginiz onunla **كمَخَ** etti?” yani onunla dışkıladı.
