# كمد (ك-م-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%85%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - م - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والدال والميم معهما
ك د م، ك م د، د ك م، د م ك، م ك د مستعملات كدم: الكَدْم: العض بأدنى الفم، ككدم الحمار. والدواب تُكادِمُ الحشيش، إذا لم تستمكن منه.
والكَدْمُ: اسم أثره، وجمعه: كُدُوم.
كمد: الكُمْدةُ: تغير لون يبقى أثره ويذهب ماؤه وصفاؤه.
وأَكّمَدَ القصار الثوب، أي: لم ينق غسله.
والكَمَدُ: هم وحزن لا يستطاع إمضاؤه. أَكْمَدَهُ الحزن إكماداً.
والكِمادةُ: خرقة تسخن فيستشفى بها من رياح، أو وجع بوضعها على موضع الوجع.
والكميد والمكمودُ واحد.
دكم: الدَّكْمُ: دق شيء بعضه على بعض، وكسر بعضه على بعض. دَكَم يَدكُمُ دَكماً.
ودَكمَ فاه، إذا دقه. ودقَمهُ، مثله.
دمك: دَمكَتِ الأرنب تدمكُ دُموكاً، أي: أسرعت في العدو.
والدَّمُوكُ: أعظم من البكرة يستقى عليها بالسانية، قال:
على دَمُوكٍ أمرها للأعجل
مكد: مكَدَتِ الناقة: نقص لبنها من طول العهد، قال:
قد حارد الخور وما تحارد
حتى الجلاد درهن ماكِدُ
ومكَدَتٍ الناقة: دام لبنها فلم ينقطع، فلا أدري أمن الأضداد هي أم لا.
وقال بعض العرب في صفة عجوز: ما ثديها بناهد ولا درها بماكد ولا فوها ببارد.

##### Türkçe

**الكاف** ve **الدال** ve **الميم** birlikte

**ك د م**، **ك م د**، **د ك م**، **د م ك**، **م ك د** kullanımdadır. **كدم**: **الكَدْم**: ağzın en alt kısmıyla ısırmak; tıpkı eşeğin ısırması gibi. Ve binek hayvanları otu **تُكادِمُ**, ondan (yemekten) tam olarak güç yetiremedikleri zaman.

Ve **الكَدْمُ**: onun izinin adıdır; çoğulu: **كُدُوم**.

**كمد**: **الكُمْدةُ**: izi kalan, suyu ve berraklığı giden bir renk değişmesi.

Ve çulhacı elbiseyi **أَكّمَدَ**, yani: yıkaması onu temizlemedi.

Ve **الكَمَدُ**: giderilmesi mümkün olmayan bir keder ve hüzün. Hüzün onu **أَكْمَدَهُ**; **إكماداً** (kedere boğdu).

Ve **الكِمادةُ**: ısıtılan bir bez; onunla rüzgârlardan yahut ağrıyı, onu ağrının yerine koymak suretiyle, şifa aranır.

Ve **الكميد** ile **المكمودُ** birdir.

**دكم**: **الدَّكْمُ**: bir şeyi bir kısmını bir kısmı üzerine dövmek; ve bir kısmını bir kısmı üzerine kırmak. **دَكَم** **يَدكُمُ** **دَكماً**.

Ve **دَكمَ فاه**: onu dövdüğü zaman. Ve **ودقَمهُ**: onun benzeridir.

**دمك**: tavşan **دَمكَتِ**; **تدمكُ** **دُموكاً**, yani: koşmada hızlandı.

Ve **الدَّمُوكُ**: **البكرة**’den daha büyüktür; onun üzerinde **السانية** ile su çekilir. Dedi ki:
على **دَمُوكٍ** أمرها للأعجل

**مكد**: dişi deve **مكَدَتِ**: uzun zaman geçmesinden dolayı sütü azaldı. Dedi ki:
قد حارد الخور وما تحارد
حتى الجلاد درهن ماكِدُ

Ve dişi deve **ومكَدَتٍ**: sütü devam etti de kesilmedi; bilmiyorum, zıt anlamlılardan mıdır, değil midir.

Ve bazı Araplar bir kocakarıyı vasfederken dedi: Onun memesi ne **بناهد** iledir, ne sütü **بماكد** iledir, ne de ağzı **ببارد** iledir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكَمَدُ: الحزن المكتوم. تقول منه: كَمِدَ الرجل فهو كَمِدٌ وكَميدٌ. والكُمْدَةُ: تغيُّر اللون. وأكْمَدَ القَصَّارُ الثوبَ، إذا لم ينَقِّهْ. وتَكْميدُ العضوِ: تسخينهُ بخرقٍ ونحوِها، وكذلك الكِمادُ بالكسر.

##### Türkçe

**الكَمَدُ**: gizli tutulan hüzün. Ondan şöyle dersin: **كَمِدَ** adam; o hâlde o **كَمِدٌ** ve **كَميدٌ**dur. Ve **الكُمْدَةُ**: rengin değişmesi. Ve **أكْمَدَ** dokumacı **الثوبَ**u, onu arıtıp temizlemediği zaman. Ve **تَكْميدُ** uzvun: onu bez parçaları ve benzerleriyle ısıtmasıdır; ve yine, kesre ile **الكِمادُ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك د م
كدم ، كمد ، دكم ، مكد ، دمك ، مدك : مستعملة .
كدم : قال الليث : الكَدْمُ : العَضُّ بأَدنى الفمِ ، كما يَكْدُمُ الحمارُ ، ويقال للدَّوَابِّ إِذا لم تَسْتمكنْ من الحشيشِ : إنَّها لتكادمُ الحشيشَ ، والكدْمُ : اسم أَثرِ الكَدْمِ .
يقال : بهِ كُدُومٌ .
شمر عن ابن الأعرابي : نعجة كَدِمَةٌ : غليظة كثيرة اللحم ، وقول رؤبة :
كأنّه شَلاّلُ عاناتٍ كُدُمْ
قال : حمار كَدِمٌ : غليظ شديد ، والجميع : كُدُم ، وفَنِيق مُكْدَم : غليظ وقَدَح مُكْدَم : غليظ ، وأسير مُكْدم : مشدود بالصِّفادِ ، وكدَمت الصيدَ أي طردته .
والعربُ تقول : بَقِيَ من مَرْعانَا كُدَامةٌ أي بَقيَّةٌ تَكْدِمها المال بأَسْنانِها ولا تشبعُ منه .
ورجلٌ مُكَدَّمٌ إِذا لقيَ قتالاً فأَثَّرَت فيه الجِراحُ ، وفحلٌ مُكَدَّمٌ ، ومُكْدَمٌ إذا كان قويّاً ، قد نُيِّبَ فيه .
( اللِّحْيانيُّ ) : أُكْدِمَ الأسيرُ إِذا استُوثِقَ منه ، ويقال للرجلِ إِذا طلب حاجةً لا يُطلب مثُلها : لقد كَدَمْت في غير مَكْدَمٍ . والكَدْم : التمشُّش والتعرُّق .
( أبو زيد ) : يقال : كَدَمْتَ غيرَ مَكْدَمٍ أي
طلبت غيرَ مطلبٍ .
( ابن السكيت ) : يقال : ما بالبَعيرِ كَدْمةٌ إِذا لم يَكن به أُثْرةٌ ولا وَسْمٌ ، والأثرةُ : أَن يُسْحَى باطِنُ الخُفِّ بحدِيدةٍ .
كمد : قال الليث : الكَمَدُ والكُمْدةُ : تَغيُّر لونٍ يبقى أثرُه ويزول صفاؤه .
ويقال : أكْمَدَ القَصَّارُ الثوبَ إذا لم يُنَقِّ غَسلَه .
والكَمَدُ : حُزنٌ وهمٌّ لا يستطاع إمْضاؤُهُ .
( غيرُه ) : كَمِدَ لونَه إذا تغيرَ ، ورأيتُه كامِد اللون .
وكمَدَ القَصَّارُ الثوبَ إِذا دَقَّهُ ، وهو كمادُ الثوب .
ويقال : كَمَدْتُ فلاناً إذا أخذه وجَعٌ في بعض أعضائِه فسخّنْتَ له ثوباً أو حَجراً وتابعتَ وضعَه عَلَى موضعِ الوجع فيستريح إليه ، وهو التكمِيدُ والكِمادُ .
وروي عن عائشة أنها قالت : الكِمَادُ مكان الكيِّ ، والسَّعُوطُ مكان النَّفْخِ ، واللَّدُودُ مكان الغَمْزِ .
وقال شمرٌ : الكِمادُ : أن يؤخذَ خِرقةٌ فَتُحْمَى بالنار وتوضعَ على موضعِ الورم ، وهو كيٌّ مِن غير إِحراق .
وقول عائشة : السَّعوطُ مكان النفخ ، هو أن يَشْتَكِيَ الحلْقَ فيُنفخَ فيه فقالت : السعوط : خيرٌ منه .
وقيل : النّفْخُ : دواءٌ ينفخُ بالقَصَبِ في الأنفِ ، وقولها : اللّدُودُ مكان الغمز ، هو أن تسقطَ اللَّهاةُ فتُغمزَ باليد ، فقالت : اللدودُ : خيرٌ منه ولا تُغْمز باليد .
دكم : قال الليث : الدَّكْم : دَقُّ شيءٍ بعضه على بعض ، يقال : دَكَم يَدْكُمُ دَكْماً .
وقال غيره : دَكمهُ دَكْماً ، ودَقَمه دْقماً إذا دَفَع في صدره ، وانْدَكَم علينا فلانٌ واندقَم إذا انقَحَم ، ورأيتهم يَتَدَاكَمُونَ ، أي يتدافعون .
دمك : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الدَّمُوكُ : البَكْرَةُ السريعة المرِّ ، وكذلك : كلُّ شيء سريع .
وقال الليث : يقال للأرْنب السريعة العَدْوِ : دَمُوكٌ .
قال : والدَّمُوكُ : أعظم مِن البَكْرة يُسْتقى عليها بالسّانية .
وقال الأصمعي : الدَّمكْمَك : الرجُل الشديد القويُّ .
( أبو عمرو ) : الدَّمِيكُ : الثَّلْجُ ، ويقال لِزَوْرِ الناقة : دَامِكٌ . قال الأعشى :
وَزَوْراً ترَى في مِرْفَقَيْهِ تجَانفاً
نَبِيلاً كَبَيْتِ الصَّيْدَنَانيِّ دَامِكَا
وقال أبو زيد : دمَك الرجلُ في مشيهِ إِذا أسرَع ، ودَمَكَتِ الإبلُ ليلَتَها .
( أبو عبيد عن الأصمعي ) : السَّافُ في البناء : كلُّ صَفَ من اللّبِن ، وأهل الحجاز يسمونه المِدْماكَ .
وقال شُجَاع : دَمَكَتِ الشمسُ في الجو ودَلَكَتْ إِذا ارتفعتْ .
ورُوَى سفيان عن عمروٍ عن محمد بن عُمَيْر قال : كان بناء الكعبة في الجاهلية مِدْماكَ حجارةٍ ومِدْماكَ عِيدانٍ من سفينة انكسَرَتْ .
ويقال : أقمت عنده شهراً دَمِيكاً أي شهراً تامّاً قال كعب :
دَابَ شهرينِ ثم شهراً دَمِيكا
مكد : قال الليث : مَكَدَتِ الناقةُ إِذا نقَصَ لبنُها من طول العَهْد ، وأنشد :
قَدْ حَارَدَ الخُورُ وَمَا تُحَارِدُ
حتَّى الجلاَدُ دَرُّهُنَّ مَاكِدُ
وقال بعض العرب في صفة عجوز : ما ثَدْيُها بناهِدٍ ، ولا دَرُّها بماكدٍ ، ولافُوها ببارِدٍ .
وروى الحراني عن ابن السكيت : ناقةٌ مَكُودٌ إذا دامَ غَزُرُها ، ونُوقٌ مكائِدُ ، وأنشد :
إِنْ سَرَّكَ الغُزْرُ المَكُودُ الدائمُ
فَاعْمِدْ بَرَاعِيسَ أَبُوهَا الرَّاهِمُ
وناقةٌ بْرِعِيسٌ إِذا كانت غزِيرة .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : مِثل قوله في المَكُودِ .
( قلت ) : وهذا هو الصحيح لا ما قاله الليث ، وإنَّما احتجَّ الليث بقول الراجز :
حَتَّى الجِلاَد دَرُّهُنَّ ماكِدُ
فظن أنه بمعنى الناقصِ وهو غلطٌ ، والمعنى حتى الجِلاَد اللواتي دَرُّهُنَّ ماكِدٌ أي دائمٌ قد حاردْنَ أيضاً ، والجِلاَدُ : أدْسَمُ الإبلِ لبناً وليست في الغَزارة كالخُورِ لكنها دائمة الدَّرِّ ، واحدتُها : جَلْدَةٌ ، والخورُ في ألبانِهنّ رِقةٌ مع الكثرةِ .
( أبو عبيد عن الأموي ) : مكَدَ فلانٌ بالمكانِ يمكُدُ مُكوداً إِذا أَقام به ، وثَكِمَ يَثْكَم : مِثْلُه ، ورَكَدَ ركوداً .
وقال الساجع : ما دَرُّها بماكِد أي ما لبنُها بدائمٍ ، ومثل هذا التفسير المحال الذي فسَّرَه الليث في مكدَتِ الناقةُ مما يجب على ذوِي المعرفة تنبيه طَلَبَة هذا الباب من علم اللغة لئلا يتعثّر فيه ذوو الغباوة تقليداً لِليثِ .
مدك : المَدَاكُ : الصَّلاَية ، أَحْسِبه مَفْعَلاً من الدَّوْكِ وهو الدّقُّ .

##### Türkçe

ك د م
**كدم** ، **كمد** ، **دكم** ، **مكد** ، **دمك** ، **مدك** : kullanımdadır.

**كدم** : Leys dedi: **الكَدْمُ**: ağzın en alt kısmıyla ısırmaktır; tıpkı eşeğin ısırması gibi. Ve binek hayvanlarına, ot(la) iyice imkân bulamadıklarında: “Şüphesiz onlar otu **تكادمُ** ederler” denir. Ve **الكدْمُ**: **الكَدْمِ**in izinin adıdır.

Denir ki: onda **كُدُومٌ** vardır.

Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den: **نعجة كَدِمَةٌ**: kalın, çok etli. Ve Rü’be’nin sözü:
كأنّه شَلاّلُ عاناتٍ كُدُمْ

Dedi: **حمار كَدِمٌ**: kalın, sert/şiddetli; çoğulu: **كُدُم**. Ve **فَنِيق مُكْدَم**: kalın; ve **قَدَح مُكْدَم**: kalın; ve **أسير مُكْدم**: **الصِّفادِ** ile sıkıca bağlanmış; ve **كدَمت الصيدَ** yani onu kovdum.

Araplar der ki: “Mer‘âmızdan **كُدَامةٌ** kaldı” yani bir artık kaldı; onu mallar dişleriyle **تَكْدِمها** eder de ondan doymaz.

Ve **رجلٌ مُكَدَّمٌ**: eğer bir savaşla karşılaşır da yaralar onda iz bırakırsa. Ve **فحلٌ مُكَدَّمٌ** ve **مُكْدَمٌ**: eğer güçlü ise; onda **نُيِّبَ** edilmiştir.

(**اللِّحْيانيُّ**) : **أُكْدِمَ الأسيرُ**: ondan iyice emin olunup sıkıca bağlandığında. Ve erkeğe, benzeri istenmeyen bir ihtiyacı istediğinde: “Andolsun, **كَدَمْت** (sen) **في غير مَكْدَمٍ**” denir. Ve **الكَدْم**: dişle sürtünme ve terleme.

(**أبو زيد**) : denir ki: **كَدَمْتَ غيرَ مَكْدَمٍ** yani
bir istek yeri olmayanı istedin.

(**ابن السكيت**) : denir ki: devede **كَدْمةٌ** yoktur; eğer onda ne bir **أُثْرةٌ** ne de bir **وَسْمٌ** yoksa. Ve **الأثرةُ**: **الخُفِّ**ün içinin bir demirle kazınmasıdır.

**كمد** : Leys dedi: **الكَمَدُ** ve **الكُمْدةُ**: izi kalan ve berraklığı giden bir renk değişmesidir.

Ve denir ki: **أكْمَدَ القَصَّارُ الثوبَ**: yıkamasını temizlemediğinde.

Ve **الكَمَدُ**: giderilmesi mümkün olmayan bir hüzün ve kederdir.

(**غيرُه**) : **كَمِدَ لونَه**: rengi değiştiğinde; ve onu **كامِد اللون** gördüm.

Ve **كمَدَ القَصَّارُ الثوبَ**: onu dövdüğünde; ve o, elbisenin **كمادُ**udur.

Ve denir ki: **كَمَدْتُ فلاناً**: eğer onun bazı uzuvlarında bir ağrı yakalarsa, onun için bir elbiseyi veya taşı ısıtıp ağrının yerine koymayı sürdürürsün de ona (bununla) rahatlar; bu, **التكمِيدُ** ve **الكِمادُ**dur.

Âişe’den rivayet olundu ki o dedi: **الكِمَادُ** dağlamanın yerinedir; ve **السَّعُوطُ** üflemenin yerinedir; ve **اللَّدُودُ** bastırmanın yerinedir.

Şemmer dedi: **الكِمادُ**: bir bez parçasının alınması, ateşle ısıtılması ve şişliğin yerine konulmasıdır; o, yakma olmaksızın bir dağlamadır.

Âişe’nin sözü: **السَّعوطُ** üflemenin yerinedir; o, boğazdan şikâyet etmesidir; ona üflenir; o da dedi ki: **السعوط** ondan daha hayırlıdır.

Ve denildi: **النّفْخُ**: kamışla buruna üflenen bir ilaçtır. Ve onun sözü: **اللّدُودُ** bastırmanın yerinedir; o, küçük dilin düşmesidir; elle bastırılır; o da dedi ki: **اللدودُ** ondan daha hayırlıdır; elle bastırılmaz.

**دكم** : Leys dedi: **الدَّكْم**: bir şeyin bir kısmını bir kısmı üzerine dövmektir; denir ki: **دَكَم يَدْكُمُ دَكْماً**.

Başkası dedi: **دَكمهُ دَكْماً** ve **دَقَمه دْقماً**: eğer onun göğsüne ittiyse. Ve falan bize karşı **انْدَكَم** etti ve **اندقَم**: eğer daldıysa. Ve onları **يَتَدَاكَمُونَ** gördüm; yani birbirlerini itiyorlar.

**دمك** : (Ebû Ubeyd, Asma‘î’den): **الدَّمُوكُ**: hızlı geçişli genç dişi devedir; bunun gibi: her hızlı şey.

Leys dedi: hızlı koşan tavşana **دَمُوكٌ** denir.

Dedi: ve **الدَّمُوكُ**: **البَكْرة**den daha büyüktür; onunla **السّانية** üzerinde su çekilir.

Asma‘î dedi: **الدَّمكْمَك**: şiddetli, güçlü adamdır.

(Ebû Amr): **الدَّمِيكُ**: kardır. Ve dişi devenin **زَوْرِ**una **دَامِكٌ** denir. A‘şâ dedi:
وَزَوْراً ترَى في مِرْفَقَيْهِ تجَانفاً
نَبِيلاً كَبَيْتِ الصَّيْدَنَانيِّ دَامِكَا

Ebû Zeyd dedi: adam yürüyüşünde **دمَك** ettiğinde: hızlandı. Ve develer gecesini **دَمَكَت**.

(Ebû Ubeyd, Asma‘î’den): yapıda **السَّافُ**: kerpiçten her sıra; Hicaz ehli ona **المِدْماكَ** der.

Şücâ‘ dedi: güneş havada **دَمَكَت** ve **دَلَكَتْ**: yükseldiğinde.

Ve Süfyân, Amr’dan, Muhammed b. Umeyr’den rivayet etti; dedi: câhiliye devrinde Kâbe’nin yapısı, bir **مِدْماكَ** taş ve bir **مِدْماكَ** çubuk idi; kırılmış bir gemiden.

Ve denir ki: onun yanında bir ay **دَمِيكاً** kaldım; yani tam bir ay. Ka‘b dedi:
دَابَ شهرينِ ثم شهراً دَمِيكا

**مكد** : Leys dedi: dişi deve **مَكَدَت**: uzun zaman geçmesinden sütü azaldığında. Ve şunu şahit getirdi:
قَدْ حَارَدَ الخُورُ وَمَا تُحَارِدُ
حتَّى الجلاَدُ دَرُّهُنَّ مَاكِدُ

Bazı Araplar, bir kocakarıyı vasfederken dedi: memesi **بناهِدٍ** değildir; sütü **بماكدٍ** değildir; ağzı **ببارِدٍ** değildir.

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten rivayet etti: **ناقةٌ مَكُودٌ**: eğer onun bol sütü devamlı ise; ve **نُوقٌ مكائِدُ**. Ve şunu okudu:
إِنْ سَرَّكَ الغُزْرُ المَكُودُ الدائمُ
فَاعْمِدْ بَرَاعِيسَ أَبُوهَا الرَّاهِمُ

Ve **ناقةٌ بْرِعِيسٌ**: eğer bol sütlü ise.

(Se‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den): **المَكُودِ** hakkında onun sözü gibidir.

(**قلت**) : ve doğru olan budur; Leys’in dediği değil. Leys ancak râcizin sözüyle delil getirdi:
حَتَّى الجِلاَد دَرُّهُنَّ ماكِدُ
ve onun “eksik” manasında olduğunu sandı; o bir hatadır. Mana: “Hatta sütleri **ماكِدٌ** olan **الجِلاَدُ** (de) **حاردْنَ** oldular” yani devamlıdır; onlar da (yine) kesildiler. Ve **الجِلاَدُ**: sütçe develerin en yağlısıdır; **الخُورِ** kadar bol değildir; fakat sütü devamlıdır. Tekili: **جَلْدَةٌ**. Ve **الخُورُ**: onların sütlerinde çoklukla beraber inceliktir.

(Ebû Ubeyd, Emevî’den): falan yerde **مكَدَ** eder, **يمكُدُ مُكوداً**: orada ikamet ettiğinde. Ve **ثَكِمَ يَثْكَم**: onun gibidir. Ve **رَكَدَ ركوداً**.

Secî‘li (söz söyleyen) dedi: “Onun sütü **بماكِد** değildir” yani sütü devamlı değildir. Ve Leys’in, dişi devenin **مكدَت**i hakkında tefsir ettiği bu imkânsız tefsir gibi şeyler, lügat ilminin bu babının talebelerini, Leys’i taklit ederek anlayışsızların onda sürçmemeleri için, bilgi sahiplerinin uyarması gereken şeylerdendir.

**مدك** : **المَدَاكُ**: kızartma taşıdır; onu, dövme olan **الدَّوْكِ**ten **مَفْعَلاً** sanıyorum.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ك م د
رجل كمد‏.‏
حزين وبه أسف وكمد وأكمده الهمّ‏:‏ غمذه‏.‏
وشيء أكمد اللون‏:‏ متغيره وفي لونه كمد ووجوه كمد‏:‏ رمد ومالي أراك أكمد اللون وكامد الوجه‏.‏
وأكمد القصّار الثوب إذا لم ينق غسله ولم يبيضه‏.‏
وكمد العضو تكميداً‏:‏ أخذ خرقة وسخة دسمة فسخنها ثم زضعها على عضوٍ به وجعٌ أو ريح واسمها‏:‏ الكمادة‏.‏
وكمد الثوب‏:‏ أخلق فتغيّر لونه‏.‏

##### Türkçe

ك م د
**رجل كمد**.
Hüzünlüdür; onda esef ve **كمد** vardır. **وأكمده الهمّ**: onu kedere boğdu.
Ve bir şey **أكمد اللون**: rengi değişmiş; renginde **كمد** vardır. Ve **وجوه كمد**: göz ağrısıdır. Ve malım, seni niçin **أكمد اللون** ve **كامد الوجه** görüyorum?
Ve **أكمد القصّار الثوب**: çamaşırcı, onu yıkaması temizlemediği ve onu beyazlatmadığı zaman (böyle yapar).
Ve **كمد العضو تكميداً**: kirli, yağlı bir bez aldı; onu ısıttı, sonra onu, kendisinde ağrı yahut yel bulunan bir uzvun üzerine koydu; onun adı: **الكمادة**.
Ve **كمد الثوب**: eskidi; böylece rengi değişti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَمْدُ والكُمْدَةُ: تغيرُ اللونِ وذَهابُ صفائه وبقاءُ أَثَرِه. وكَمَدَ لونُه إِذا تغيَّر، ورأَيتُه كامِدَ اللون. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: كانت إِحدانا تأْخُذُ الماءَ بيدها فَتَصُبُّ على رأْسها بإِحْدى يديها فَتُكْمِدُ شِقَّها الأَيمنَ؛ الكَمْدَةُ: تغيرُ اللونِ. يقال: أَكمَدَ الغَسَّالُ والقَصَّارُ الثوبَ إِذا لم يُنَقِّه. ورجل كامدٌ وكَمِدٌ: عابِسٌ.
والكَمعدُ: هَمٌّ وحُزن لا يستطاع إِمضاؤه.
الجوهري: الكَمَدُ الحزن المكتوم. وكمَدَ القصَّارُ الثوبَ إِذا دَقَّه، وهو كمَّادُ الثوبِ. ابن سيده: والكَمَد أَشدُّ الحزن. كمِدَ كَمَداً وأَكْمَده الحزن. وكَمِدَ الرجلُ، فهو كَمِدٌ وكَمِيدٌ. وتَكْمِيدُ العُضْوِ: تسخينه بِخرَق ونحوها، وذلك الكِمادِ، بالكسر.
والكِمادَةُ: خرْقة دَسِمَةٌ وسخَةٌ تسخن وتوضع على موضع الوجع فيستشفى بها، وقد أَكْمَدَه، فهو مَكْمود، نادر. ويقال: كَمَدْتُ فلاناً إِذا وَجِعَ بعضُ أَعضائه فسَخَّنْتَ له ثوباً أَو غيره وتابعت على موضع الوجع فيجد له راحة، وهو التكنيدُ. وفي حديث جبير بن مطعم: رأَيت رسول الله، صلى الله عليه وسلم، عاد سعِيدَ بنَ العاصِ فَكَمَّده بخرقة. وفي الحديث: الكِمادُ أَحبّ إِليَّ من الكَيّ. وروي عن عائشة، رضي الله عنها، أَنها قالت: الكِمادُ مكان الكيّ، والسَّعُوطُ مكانُ النفخ، واللَّدُودُ مكان الغمْزِ أَي أَنه يُبْدَلُ منه ويَسُدُّ مَسَدَّه، وهو أَسهل وأَهون. وقال شمر: الكِمادُ أَن تؤخَذَ خِرْقة فتُحْمَى بالنار وتوضع على موضع الوَرَم، وهو كيّ من غير إِحراق؛ وقولُها: السَّعُوطُ مكان النفخ، هو أَن يُشْتَكَى الحَلْقُ فيُنْفَخَ فيه، فقالت: السَّعوط خير منه؛ وقيل: النفخ دواء ينفخ بالقَصَب في الأَنف، وقولها: اللَّدُودُ مكان الغمز، هو أَن تَسْقُطَ اللَّهاةُ فتُغمَزَ باليد، فقالت: اللَّدُودُ خير منه ولا تَغْمِزْ باليد.

##### Türkçe

**الكَمْدُ** ve **الكُمْدَةُ**: rengin değişmesi, saflığının gitmesi ve izinin kalması.

Rengi **كَمَدَ** (yani değişti) denir, değiştiği zaman; ve ben onu rengi **كامِدَ** olarak gördüm. Âişe’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Bizden birimiz eliyle su alırdı da iki elinden biriyle başının üzerine dökerdi; böylece sağ tarafını **فَتُكْمِدُ** ederdi”; **الكَمْدَةُ**: rengin değişmesidir. Denir ki: çamaşırcı ve dokumacı **أَكمَدَ** elbiseyi, onu arıtıp temizlemediği zaman. Ve **كامدٌ** ve **كَمِدٌ** adam: asık suratlıdır.

**الكَمعدُ**: giderilmesi mümkün olmayan bir keder ve hüzündür.

Cevherî: **الكَمَدُ** gizli (içte saklı) hüzündür. Ve dokumacı elbiseyi **كمَدَ** eder, onu dövdüğü zaman; ve o, elbisenin **كمَّادُ**’ıdır. İbn Sîde: ve **الكَمَد** hüznün en şiddetlisidir. **كمِدَ** **كَمَداً**; ve hüzün onu **أَكْمَده** etti. Ve adam **كَمِدَ** olur; o hâlde o **كَمِدٌ** ve **كَمِيدٌ**’dir. Ve uzvun **تَكْمِيدُ**’i: onu bez parçaları ve benzerleriyle ısıtmaktır; bu da **الكِمادِ**’dır, kesre ile.

**الكِمادَةُ**: yağlı, kirli bir bez parçasıdır; ısıtılır ve ağrı yerine konur da onunla şifa aranır; ve onu **أَكْمَدَه** etmiştir; o hâlde o **مَكْمود**’dur; nadirdir. Ve denir ki: ben falanı **كَمَدْتُ**, bazı uzuvları ağrıdığı zaman; onun için bir elbiseyi yahut başkasını ısıttın ve ağrı yerine ardı ardına koydun da ona bir rahatlık bulur; bu da **التكنيدُ**’dir. Cübeyr b. Mut‘im’in hadisinde: “Resûlullah’ı, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Saîd b. el-Âs’ı ziyaret etti; ona bir bez parçasıyla **فَكَمَّده** etti” gördüm. Hadiste: “**الكِمادُ** bana **الكَيّ**’den daha sevgilidir.” Ve Âişe’den, Allah ondan razı olsun, rivayet edildi ki o dedi: “**الكِمادُ** dağlama yerine; **السَّعُوطُ** üfleme yerine; **اللَّدُودُ** sıkma (bastırma) yerine” yani ondan bedel kılınır ve onun yerini tutar; ve o daha kolay ve daha hafiftir. Ve Şemmer dedi: **الكِمادُ**, bir bez parçasının alınması, ateşle ısıtılması ve şişlik yerine konulmasıdır; o, yakma olmaksızın bir dağlamadır. Onun sözü: “**السَّعُوطُ** üfleme yerinedir”; bu, boğazdan şikâyet edilip içine üflenmesidir; o da dedi ki: **السَّعوطُ** ondan daha hayırlıdır. Ve denildi ki: üfleme, kamışla buruna üflenen bir ilaçtır. Ve onun sözü: “**اللَّدُودُ** sıkma yerinedir”; bu, küçük dilin sarkmasıdır da elle sıkılır; o da dedi ki: **اللَّدُودُ** ondan daha hayırlıdır; ve elle sıkma.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ك م د * * الكَمَدُ * الحزن المكتوم وبابه طرب فهو * كَمِدٌ * و * كَمِيدٌ * و * الكُمْدةُ * تغير اللون و * تكميدُ * العضو تسخينه بخرق ونحوها وكذا * الكِمَادُ * بالكسر وفي الحديث ﴿الكِمَادُ﴾ بالكسر وفي الحديث ﴿الكِمَادُ أحب إلي من الكي﴾

##### Türkçe

* ك م د * * **الكَمَدُ** * gizli tutulan hüzün; kapısı **طرب**’dır; o hâlde o, **كَمِدٌ** ve **كَمِيدٌ**’dur. Ve **الكُمْدةُ**: renk değişmesidir. Ve **تكميدُ** uzvun: onu bez parçaları ve benzerleriyle ısıtmaktır. Keza **الكِمَادُ** da (kesre ile). Hadiste: ﴿**الكِمَادُ**﴾ (kesre ile). Hadiste: ﴿**الكِمَادُ** bana dağlamadan daha sevimlidir﴾

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكمدة، بالضم والكمد، بالفتح، الكمد بالتحريك: تغير اللون وذهاب صفائه وبقاء أثره، وفي حديث عائش رضي الله عنهما كانت إحدانا تأخذ الماء بيدها فتصب على رأسها بإحدى يديها فتكمد شقها الأيمن. الكمد، محركة: الحزن الشديد لا يستطاع إمضاؤه. وفي الصحاح والأساس: الحزن المكتوم، وفي المحكم: هو أشد الحزن. الكمد: مرض القلب منه أي من الحزن الشديد، كمد، كفرح، كمدا فهو كامد وكمد عابس مهموم، زاد ابن سيده: كميد. وأكمده الحزن:غمه فهو مكمود، نادر، وشيء أكمد اللون. في الأساس: كمد الثوب أخلق واملاس فتغير لونه. كمد القصار، كنصر، كمدا وكمودا: دق الثوب، والاسم الكماد، ككتاب، وهي أي الكماد أيضا خرقة وسخة دسمة تسخن وتوضععلى الموجوع، أي على موضع وجعه يشتفشي بها، أي بتلك الخرقة من شدة الريح ووجع البطن، وقد أكمده فهو مكمود، نادر، هذا محله، واستعمله المصنف بمعنى المهموم، كما سبق كالكمادة، بزيادة الهاء، وتكميد العضو: تسخينه بها، أي بالكمادة ونحوها، يقال كمدت فلانا إذا وجع بعض أعضائه فسخنت له ثوبا أو غيره وتابعست على موضع الوجع فيجد له راحة. وفي حديث جبير بن مطعم رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم عاد سعيد بن العاص فكمده بخرقة وفي الحديث الكماد الكماد: أن تؤخذ خرقة فتحمى بالنار وتوضع على موضع الورم، وهو كي من غير إحراق. والكمدة كغلبة: الذكر. وذكر كمد: غليظ. وأكمد الغسار والقصار الثوب، إذا لم ينقه، كذا في اللسان والأساس.

##### Türkçe

**الكمدة**; (ötre ile) ve **الكمد**; (fetha ile), **الكمد**; (harekeli): rengin değişmesi, saflığının gitmesi ve izinin kalmasıdır. **عائش** hadîsinde (Allah ikisinden de razı olsun): “Bizden birimiz eliyle su alırdı da iki elinden biriyle başının üzerine dökerdi; böylece sağ yarısını **فتكمد** ederdi.”

**الكمد**; (harekeli): şiddetli hüzündür; sürdürülmesi mümkün olunmaz. **الصحاح** ve **الأساس**’ta: gizlenmiş hüzün. **المحكم**’de: o, hüznün en şiddetlisidir.

**الكمد**: kalp hastalığıdır; ondan, yani şiddetli hüzünden (olur). **كمد**, **كفرح** gibi; **كمدا** (oldu), o hâlde o **كامد**’dir; ve **كمد**: asık suratlı, kederli. İbn Sîdeh artırdı: **كميد**.

Hüzün onu **أكمده** etti: onu gamlandırdı; o hâlde o **مكمود**’dur; nadirdir. Ve bir şey: rengi **أكمد**.

**الأساس**’ta: **كمد** elbise: eskidi ve düzleşti; böylece rengi değişti.

**كمد** **القصار** ( **كنصر** gibi), **كمدا** ve **كمودا**: elbiseyi dövdü; isim **الكماد**’dır ( **ككتاب** gibi). Ve o, yani **الكماد** ayrıca: kirli, yağlı bir bezdir; ısıtılır ve ağrıyanın üzerine, yani ağrısının yerine konur; onunla, yani o bezle, şiddetli rüzgârdan ve karın ağrısından şifa aranır. Ve onu **أكمده** etti; o hâlde o **مكمود**’dur; nadirdir; burası onun yeridir. Müellif onu, daha önce geçtiği üzere, kederli mânasında kullanmıştır.

**كالكمادة**; **الهاء**’nın artırılmasıyla. Ve **تكميد** uzuv: onunla ısıtılmasıdır; yani **بالكمادة** ve benzeriyle. Denir ki: **كمدت** falanı; eğer uzuvlarından bir kısmı ağrırsa, onun için bir elbiseyi veya başkasını ısıttın ve ağrı yerine yapıştırdın; böylece ona bir rahatlık bulur.

Cübeyr b. Mut‘im hadîsinde: “Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’i gördüm; Saîd b. el-Âs’ı ziyaret etti de onu bir bezle **فكمده** etti.”

Ve hadîste: “**الكماد** **الكماد**: bir bez alınması, sonra ateşle ısıtılması ve şişliğin yerine konulmasıdır; o, yakmaksızın dağlamadır.”

**الكمدة** ( **كغلبة** gibi): erkektir. Ve **كمد** erkek: kalındır.

Ve **أكمد** **الغسار** ve **القصار** elbiseyi: onu temizlemediği zaman; **اللسان** ve **الأساس**’ta böyle (geçer).

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كَمِدَ
1 كَمِدَ ذ , aor. كَمَدَ , inf. n. كَمَدٌ, It (a thing) became changed in colour, (L, * Msb, K, *) and lost its clearness, (L, K,) the traces thereof remaining. (L.) ― -b2- كَمِدَ لَوْنُهُ His, or its, colour became changed. (L.) ― -b3- كَمِدَ الثَّوْبُ The garment became worn-out, (A, K,) and smooth, (K,) so that its colour changed. (A.) ― -b4- كَمَدَ, (aor. كَمُدَ , K, inf. n. كَمْدٌ and كُمُودٌ, TA,) He (a fuller, L) beat a garment, or piece of cloth. (L, K.) ― -b5- كَمِدَ, aor. كَمَدَ , inf. n. كَمَدٌ, (tropical:) He (a man) was affected with concealed grief or sorrow: (S, Msb:) or, with grief or sorrow which he could not dispel: (L:) or, with intense grief or sorrow: (K:) or, with most intense grief or sorrow: (L:) and, with disease of the heart from intense grief or sorrow. (K.)

كمّدهُ
2 كمّدهُ ذ , inf. n. تَكْمِيدٌ, He heated it (a limb) with a كِمَادَة; (K;) heated it with rags and the like; (S, L;) applied to it a كِمَادَة. (A.) كِمَادٌ [which see below] signifies the same as تَكْمِيدٌ. (S, L.) ― -b2- He heated for him a garment or piece of cloth or some other thing, and applied it to a place in which he suffered pain in one of his limbs, so as to give him ease. You also say ↓ أَكْمَدَهُ; and مَكْمُودٌ is used as the pass. part. n. of this verb, anomalously. (L.)

اكمدهُ
4 اكمدهُ ذ He (a fuller, S, A, L, and a washer, L) failed of cleaning it, (S, A, L,) and of making it white, (A,) namely, a garment. or piece of cloth. (S, &c.) ― -b2- اكمدهُ He, or it, affected him with intense grief or sorrow: and, with disease of the heart from intense grief or sorrow: (K:) it (grief) rendered him sorrowful. (A.) ― -b3- See 2.

كَمْدٌ
كَمْدٌ ذ : see كَمَدٌ.

كَمَدٌ
كَمَدٌ ذ (L, K) and ↓ كَمْدٌ (K) and ↓ كُمْدَةٌ, (S, L, Msb, K,) the last a simple subst., (Msb,) Change of colour, (S, L, Msb, K,) and loss of its clearness, (L, K,) the traces thereof remaining. (L.) ― -b2- كَمَدٌ Concealed grief or sorrow: (S, A, L, Msb:) or grief or sorrow which one cannot dispel: (L:) or intense grief; as also ↓ كَمْدٌ and ↓ كُمْدَةٌ: (K:) or most intense grief or sorrow: (ISd, L:) and disease of the heart from intense grief or sorrow. (K.)

كَمِدٌ
كَمِدٌ ذ A thing changed in colour; (Msb;) see 1; and اللَّوْنِ ↓ أَكْمَدُ [the same]: (A:) and الوَجْهِ ↓ كَامِدُ [changed in countenance]. (A.) ― -b2- Affected with concealed grief or sorrow; as also ↓ كَمِيدٌ: (S, Msb:) or, both words, with grief or sorrow which cannot be dispelled: (L:) or, with intense grief or sorrow; as also ↓ كَامدٌ and ↓ مَكْمُودٌ [which see below]: (K:) or, with most intense grief or sorrow: (L:) and, with disease of the heart from intense grief or sorrow; as also ↓ كَامِدٌ and ↓ مَكْمُودٌ. (K.) ― -b3- Frowning, or contracting his face; looking sternly, austerely, or morosely; as also ↓ كَامِدٌ. (L.)

كُمْدَةٌ
كُمْدَةٌ ذ : see كَمَدٌ.

كِمَادٌ
كِمَادٌ ذ (a subst. K) The act of beating a garment, or a piece of cloth, by a fuller. (L, K. *) ― -b2- كِمَادٌ (K) and كِمَادَةٌ (A, L, K) A greasy, (A,) or dirty, (K,) or greasy and dirty, (L,) piece of rag, which is heated, and put upon a pained part, as a means of cure, (A, L, K,) for pain (A, K) of the belly, (K,) or flatulence. (A, K.) ― -b3- كِمَادٌ i. q. تَكْمِيدٌ; see 2; (S, L;) [The application of a كِمَادَة;] the taking a piece of rag, and heating it with fire, and putting it upon the place of a swelling. (Sh, L.) It is said in a trad., الكِمَادُ أَحَبُّ اِلَىَّ مِنَ الكَىِّ [The application of a كِمَادَة is more pleasing to me than cauterization]. (S, L.)

كَمِيدٌ
كَمِيدٌ ذ and كَامِدٌ: see كَمِدٌ.

مَكْمُودٌ
مَكْمُودٌ ذ , which is extr., being from أَكْمَدَهُ: (TA:) see 4, and كَمِدٌ.

##### Türkçe

**كَمِدَ**
1 **كَمِدَ** ذ, muzâri‘ **كَمَدَ**, mastar ismi **كَمَدٌ**, O (bir şey) renkte değişmiş oldu, (L, * Msb, K, *) ve berraklığını yitirdi, (L, K,) bunun izleri kalıcı olarak. (L.) ― -b2- **كَمِدَ لَوْنُهُ** Onun, yahut onun, rengi değişmiş oldu. (L.) ― -b3- **كَمِدَ الثَّوْبُ** Elbise yıpranmış oldu, (A, K,) ve düzleşti, (K,) öyle ki rengi değişti. (A.) ― -b4- **كَمَدَ**, (muzâri‘ **كَمُدَ**, K, mastar ismi **كَمْدٌ** ve **كُمُودٌ**, TA,) O (bir dokumacı, L) bir elbiseyi, yahut bir kumaş parçasını dövdü. (L, K.) ― -b5- **كَمِدَ**, muzâri‘ **كَمَدَ**, mastar ismi **كَمَدٌ**, (mecaz:) O (bir adam) gizli keder yahut üzüntü ile etkilenmiş oldu: (S, Msb:) yahut, gideremediği keder yahut üzüntü ile: (L:) yahut, şiddetli keder yahut üzüntü ile: (K:) yahut, en şiddetli keder yahut üzüntü ile: (L:) ve, şiddetli keder yahut üzüntüden kalp hastalığı ile. (K.)

**كمّدهُ**
2 **كمّدهُ** ذ, mastar ismi **تَكْمِيدٌ**, O onu (bir uzvu) bir **كِمَادَة** ile ısıttı; (K;) paçavralar ve benzerleriyle ısıttı; (S, L;) ona bir **كِمَادَة** uyguladı. (A.) **كِمَادٌ** [aşağıda bak] **تَكْمِيدٌ** ile aynı manaya gelir. (S, L.) ― -b2- O, onun için bir elbiseyi yahut bir kumaş parçasını yahut başka bir şeyi ısıttı ve onu, uzuvlarından birinde acı çektiği bir yere, ona rahatlık vermek için uyguladı. Sen ayrıca ↓ **أَكْمَدَهُ** dersin; ve **مَكْمُودٌ** bu fiilin mef‘ûl ismi olarak, kıyas dışı olarak, kullanılır. (L.)

**اكمدهُ**
4 **اكمدهُ** ذ O (bir dokumacı, S, A, L, ve bir çamaşırcı, L) onu temizlemekte, (S, A, L,) ve onu beyaz yapmakta, (A,) başarısız oldu; yani, bir elbiseyi yahut bir kumaş parçasını. (S, &c.) ― -b2- **اكمدهُ** O, yahut o, onu şiddetli keder yahut üzüntü ile etkiledi: ve, şiddetli keder yahut üzüntüden kalp hastalığı ile: (K:) o (keder) onu kederli kıldı. (A.) ― -b3- 2’ye bak.

**كَمْدٌ**
**كَمْدٌ** ذ: **كَمَدٌ**’a bak.

**كَمَدٌ**
**كَمَدٌ** ذ (L, K) ve ↓ **كَمْدٌ** (K) ve ↓ **كُمْدَةٌ**, (S, L, Msb, K,) sonuncusu basit bir isimdir, (Msb,) Renk değişmesi, (S, L, Msb, K,) ve berraklığının yitmesi, (L, K,) bunun izleri kalıcı olarak. (L.) ― -b2- **كَمَدٌ** Gizli keder yahut üzüntü: (S, A, L, Msb:) yahut kişinin gideremediği keder yahut üzüntü: (L:) yahut şiddetli keder; bunun gibi ↓ **كَمْدٌ** ve ↓ **كُمْدَةٌ**: (K:) yahut en şiddetli keder yahut üzüntü: (ISd, L:) ve şiddetli keder yahut üzüntüden kalp hastalığı. (K.)

**كَمِدٌ**
**كَمِدٌ** ذ Rengi değişmiş bir şey; (Msb;) 1’e bak; ve **اللَّوْنِ** ↓ **أَكْمَدُ** [aynısı]: (A:) ve **الوَجْهِ** ↓ **كَامِدُ** [çehrede değişmiş]. (A.) ― -b2- Gizli keder yahut üzüntü ile etkilenmiş; bunun gibi ↓ **كَمِيدٌ**: (S, Msb:) yahut, iki kelime de, giderilemeyen keder yahut üzüntü ile: (L:) yahut, şiddetli keder yahut üzüntü ile; bunun gibi ↓ **كَامدٌ** ve ↓ **مَكْمُودٌ** [aşağıda bak]: (K:) yahut, en şiddetli keder yahut üzüntü ile: (L:) ve, şiddetli keder yahut üzüntüden kalp hastalığı ile; bunun gibi ↓ **كَامِدٌ** ve ↓ **مَكْمُودٌ**. (K.) ― -b3- Kaşlarını çatmış, yahut yüzünü buruşturmuş; sertçe, katı, yahut somurtkan biçimde bakar; bunun gibi ↓ **كَامِدٌ**. (L.)

**كُمْدَةٌ**
**كُمْدَةٌ** ذ: **كَمَدٌ**’a bak.

**كِمَادٌ**
**كِمَادٌ** ذ (bir isim, K) Bir dokumacının bir elbiseyi, yahut bir kumaş parçasını dövme işi. (L, K. *) ― -b2- **كِمَادٌ** (K) ve **كِمَادَةٌ** (A, L, K) Yağlı, (A,) yahut kirli, (K,) yahut yağlı ve kirli, (L,) bir paçavra parçası; ısıtılır ve tedavi vasıtası olarak, (A, L, K,) karın (K,) ağrısı (A, K) yahut gaz için, (A, K,) ağrılı bir yere konur. (A, L, K.) ― -b3- **كِمَادٌ** i. q. **تَكْمِيدٌ**; 2’ye bak; (S, L;) [bir **كِمَادَة** uygulaması;] bir paçavra parçasını alıp onu ateşle ısıtmak ve onu bir şişliğin yerine koymak. (Sh, L.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: **الكِمَادُ أَحَبُّ اِلَىَّ مِنَ الكَىِّ** [Bir **كِمَادَة** uygulaması, dağlamadan bana daha sevimlidir]. (S, L.)

**كَمِيدٌ**
**كَمِيدٌ** ذ ve **كَامِدٌ**: **كَمِدٌ**’e bak.

**مَكْمُودٌ**
**مَكْمُودٌ** ذ, ki bu kıyas dışıdır, **أَكْمَدَهُ**’dan olmak üzere: (TA:) 4’e ve **كَمِدٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

كَمَدَ
كَمَدَ U ( n. ac. كَمْد 1 ,  كُمُوْد 27 ),
a.  Beat, fulled ( cloth ).

كَمِدَ
كَمِدَ A ( n. ac. كَمَد 4 ),
a.  Was worn, faded.

b.  Was sad.

كَمَّدَ
كَمَّدَ II ,
a.  Applied warm bandages to, fomented ( limb ).

b.  [ coll. ], Levelled.

أَكْمَدَ
أَكْمَدَ IV ,
a.  Cleaned badly ( cloth ).

b.  Saddened, dejected.

c.  see II (a) .

كَمْد
كَمْد 1 ,
a.  Paleness, wanness.

b.  see 4 .

كُمْدَة
كُمْدَة 3t ,
a.  see 1 (a) &  4 ( a ).

كَمَد
كَمَد 4 ,
a.  Sadness, depression, dejection.

b.  see 1 (a) .

كَمِد
كَمِد 5 ,
a.  Sad, dejected, sick at heart.

b.  Pale, wan.

c.  Stern, morose.

كَاْمِد
كَاْمِد 21 ,
a.  see 5 (a) .

كِمَاْد
كِمَاْد 23 ,
a.  Fulling.

b.  Fomentation.

c.  see 23t .

كِمَاْدَة
كِمَاْدَة 23t ,
a.  Warm bandages.

كَمِيْد
كَمِيْد 25 ,
a.  see 5 (a) , ( b ).

كُمُوْدَة
كُمُوْدَة 27t ,
a.  see 1 (a) .

كَمڤدَ
N. P. كَمڤدَ I ,
a.  see 5 (a) .

##### Türkçe

**كَمَدَ**
**كَمَدَ** U (mast. **كَمْد** 1, **كُمُوْد** 27),
a. Dövdü, keçeledi (kumaşı).

**كَمِدَ**
**كَمِدَ** A (mast. **كَمَد** 4),
a. Eskimiş, solmuş oldu.

b. Üzgün oldu.

**كَمَّدَ**
**كَمَّدَ** II,
a. Sıcak sargılar uyguladı, kompres yaptı (uzva).

b. [topl.], Düzledi.

**أَكْمَدَ**
**أَكْمَدَ** IV,
a. Kötü temizledi (kumaşı).

b. Üzdü, kederlendirdi.

c. II (a)’ya bak.

**كَمْد**
**كَمْد** 1,
a. Solgunluk, benizlik.

b. 4’e bak.

**كُمْدَة**
**كُمْدَة** 3t,
a. 1 (a) ve 4 (a)’ya bak.

**كَمَد**
**كَمَد** 4,
a. Üzüntü, bunalma, keder.

b. 1 (a)’ya bak.

**كَمِد**
**كَمِد** 5,
a. Üzgün, kederli, gönlü hasta.

b. Solgun, benizli.

c. Sert, asık suratlı.

**كَاْمِد**
**كَاْمِد** 21,
a. 5 (a)’ya bak.

**كِمَاْد**
**كِمَاْد** 23,
a. Keçeleme.

b. Kompres yapma.

c. 23t’ye bak.

**كِمَاْدَة**
**كِمَاْدَة** 23t,
a. Sıcak sargılar.

**كَمِيْد**
**كَمِيْد** 25,
a. 5 (a), (b)’ye bak.

**كُمُوْدَة**
**كُمُوْدَة** 27t,
a. 1 (a)’ya bak.

**كَمڤدَ**
N. P. **كَمڤدَ** I,
a. 5 (a)’ya bak.
