# كمد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%85%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كمد

الكَمْدُ والكُمْدَةُ: تغيرُ اللونِ وذَهابُ صفائه وبقاءُ أَثَرِه. وكَمَدَ لونُه إِذا تغيَّر، ورأَيتُه كامِدَ اللون. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: كانت إِحدانا تأْخُذُ الماءَ بيدها فَتَصُبُّ على رأْسها بإِحْدى يديها فَتُكْمِدُ شِقَّها الأَيمنَ؛ الكَمْدَةُ: تغيرُ اللونِ. يقال: أَكمَدَ الغَسَّالُ والقَصَّارُ الثوبَ إِذا لم يُنَقِّه. ورجل كامدٌ وكَمِدٌ: عابِسٌ.
والكَمعدُ: هَمٌّ وحُزن لا يستطاع إِمضاؤه.
الجوهري: الكَمَدُ الحزن المكتوم. وكمَدَ القصَّارُ الثوبَ إِذا دَقَّه، وهو كمَّادُ الثوبِ. ابن سيده: والكَمَد أَشدُّ الحزن. كمِدَ كَمَداً وأَكْمَده الحزن. وكَمِدَ الرجلُ، فهو كَمِدٌ وكَمِيدٌ. وتَكْمِيدُ العُضْوِ: تسخينه بِخرَق ونحوها، وذلك الكِمادِ، بالكسر.
والكِمادَةُ: خرْقة دَسِمَةٌ وسخَةٌ تسخن وتوضع على موضع الوجع فيستشفى بها، وقد أَكْمَدَه، فهو مَكْمود، نادر. ويقال: كَمَدْتُ فلاناً إِذا وَجِعَ بعضُ أَعضائه فسَخَّنْتَ له ثوباً أَو غيره وتابعت على موضع الوجع فيجد له راحة، وهو التكنيدُ. وفي حديث جبير بن مطعم: رأَيت رسول الله، صلى الله عليه وسلم، عاد سعِيدَ بنَ العاصِ فَكَمَّده بخرقة. وفي الحديث: الكِمادُ أَحبّ إِليَّ من الكَيّ. وروي عن عائشة، رضي الله عنها، أَنها قالت: الكِمادُ مكان الكيّ، والسَّعُوطُ مكانُ النفخ، واللَّدُودُ مكان الغمْزِ أَي أَنه يُبْدَلُ منه ويَسُدُّ مَسَدَّه، وهو أَسهل وأَهون. وقال شمر: الكِمادُ أَن تؤخَذَ خِرْقة فتُحْمَى بالنار وتوضع على موضع الوَرَم، وهو كيّ من غير إِحراق؛ وقولُها: السَّعُوطُ مكان النفخ، هو أَن يُشْتَكَى الحَلْقُ فيُنْفَخَ فيه، فقالت: السَّعوط خير منه؛ وقيل: النفخ دواء ينفخ بالقَصَب في الأَنف، وقولها: اللَّدُودُ مكان الغمز، هو أَن تَسْقُطَ اللَّهاةُ فتُغمَزَ باليد، فقالت: اللَّدُودُ خير منه ولا تَغْمِزْ باليد.

### Türkçe

**الكَمْدُ** ve **الكُمْدَةُ**: rengin değişmesi, saflığının gitmesi ve izinin kalması.

Rengi **كَمَدَ** (yani değişti) denir, değiştiği zaman; ve ben onu rengi **كامِدَ** olarak gördüm. Âişe’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Bizden birimiz eliyle su alırdı da iki elinden biriyle başının üzerine dökerdi; böylece sağ tarafını **فَتُكْمِدُ** ederdi”; **الكَمْدَةُ**: rengin değişmesidir. Denir ki: çamaşırcı ve dokumacı **أَكمَدَ** elbiseyi, onu arıtıp temizlemediği zaman. Ve **كامدٌ** ve **كَمِدٌ** adam: asık suratlıdır.

**الكَمعدُ**: giderilmesi mümkün olmayan bir keder ve hüzündür.

Cevherî: **الكَمَدُ** gizli (içte saklı) hüzündür. Ve dokumacı elbiseyi **كمَدَ** eder, onu dövdüğü zaman; ve o, elbisenin **كمَّادُ**’ıdır. İbn Sîde: ve **الكَمَد** hüznün en şiddetlisidir. **كمِدَ** **كَمَداً**; ve hüzün onu **أَكْمَده** etti. Ve adam **كَمِدَ** olur; o hâlde o **كَمِدٌ** ve **كَمِيدٌ**’dir. Ve uzvun **تَكْمِيدُ**’i: onu bez parçaları ve benzerleriyle ısıtmaktır; bu da **الكِمادِ**’dır, kesre ile.

**الكِمادَةُ**: yağlı, kirli bir bez parçasıdır; ısıtılır ve ağrı yerine konur da onunla şifa aranır; ve onu **أَكْمَدَه** etmiştir; o hâlde o **مَكْمود**’dur; nadirdir. Ve denir ki: ben falanı **كَمَدْتُ**, bazı uzuvları ağrıdığı zaman; onun için bir elbiseyi yahut başkasını ısıttın ve ağrı yerine ardı ardına koydun da ona bir rahatlık bulur; bu da **التكنيدُ**’dir. Cübeyr b. Mut‘im’in hadisinde: “Resûlullah’ı, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Saîd b. el-Âs’ı ziyaret etti; ona bir bez parçasıyla **فَكَمَّده** etti” gördüm. Hadiste: “**الكِمادُ** bana **الكَيّ**’den daha sevgilidir.” Ve Âişe’den, Allah ondan razı olsun, rivayet edildi ki o dedi: “**الكِمادُ** dağlama yerine; **السَّعُوطُ** üfleme yerine; **اللَّدُودُ** sıkma (bastırma) yerine” yani ondan bedel kılınır ve onun yerini tutar; ve o daha kolay ve daha hafiftir. Ve Şemmer dedi: **الكِمادُ**, bir bez parçasının alınması, ateşle ısıtılması ve şişlik yerine konulmasıdır; o, yakma olmaksızın bir dağlamadır. Onun sözü: “**السَّعُوطُ** üfleme yerinedir”; bu, boğazdan şikâyet edilip içine üflenmesidir; o da dedi ki: **السَّعوطُ** ondan daha hayırlıdır. Ve denildi ki: üfleme, kamışla buruna üflenen bir ilaçtır. Ve onun sözü: “**اللَّدُودُ** sıkma yerinedir”; bu, küçük dilin sarkmasıdır da elle sıkılır; o da dedi ki: **اللَّدُودُ** ondan daha hayırlıdır; ve elle sıkma.
