# كمد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%85%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كمد

الكمدة، بالضم والكمد، بالفتح، الكمد بالتحريك: تغير اللون وذهاب صفائه وبقاء أثره، وفي حديث عائش رضي الله عنهما كانت إحدانا تأخذ الماء بيدها فتصب على رأسها بإحدى يديها فتكمد شقها الأيمن. الكمد، محركة: الحزن الشديد لا يستطاع إمضاؤه. وفي الصحاح والأساس: الحزن المكتوم، وفي المحكم: هو أشد الحزن. الكمد: مرض القلب منه أي من الحزن الشديد، كمد، كفرح، كمدا فهو كامد وكمد عابس مهموم، زاد ابن سيده: كميد. وأكمده الحزن:غمه فهو مكمود، نادر، وشيء أكمد اللون. في الأساس: كمد الثوب أخلق واملاس فتغير لونه. كمد القصار، كنصر، كمدا وكمودا: دق الثوب، والاسم الكماد، ككتاب، وهي أي الكماد أيضا خرقة وسخة دسمة تسخن وتوضععلى الموجوع، أي على موضع وجعه يشتفشي بها، أي بتلك الخرقة من شدة الريح ووجع البطن، وقد أكمده فهو مكمود، نادر، هذا محله، واستعمله المصنف بمعنى المهموم، كما سبق كالكمادة، بزيادة الهاء، وتكميد العضو: تسخينه بها، أي بالكمادة ونحوها، يقال كمدت فلانا إذا وجع بعض أعضائه فسخنت له ثوبا أو غيره وتابعست على موضع الوجع فيجد له راحة. وفي حديث جبير بن مطعم رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم عاد سعيد بن العاص فكمده بخرقة وفي الحديث الكماد الكماد: أن تؤخذ خرقة فتحمى بالنار وتوضع على موضع الورم، وهو كي من غير إحراق. والكمدة كغلبة: الذكر. وذكر كمد: غليظ. وأكمد الغسار والقصار الثوب، إذا لم ينقه، كذا في اللسان والأساس.

### Türkçe

**الكمدة**; (ötre ile) ve **الكمد**; (fetha ile), **الكمد**; (harekeli): rengin değişmesi, saflığının gitmesi ve izinin kalmasıdır. **عائش** hadîsinde (Allah ikisinden de razı olsun): “Bizden birimiz eliyle su alırdı da iki elinden biriyle başının üzerine dökerdi; böylece sağ yarısını **فتكمد** ederdi.”

**الكمد**; (harekeli): şiddetli hüzündür; sürdürülmesi mümkün olunmaz. **الصحاح** ve **الأساس**’ta: gizlenmiş hüzün. **المحكم**’de: o, hüznün en şiddetlisidir.

**الكمد**: kalp hastalığıdır; ondan, yani şiddetli hüzünden (olur). **كمد**, **كفرح** gibi; **كمدا** (oldu), o hâlde o **كامد**’dir; ve **كمد**: asık suratlı, kederli. İbn Sîdeh artırdı: **كميد**.

Hüzün onu **أكمده** etti: onu gamlandırdı; o hâlde o **مكمود**’dur; nadirdir. Ve bir şey: rengi **أكمد**.

**الأساس**’ta: **كمد** elbise: eskidi ve düzleşti; böylece rengi değişti.

**كمد** **القصار** ( **كنصر** gibi), **كمدا** ve **كمودا**: elbiseyi dövdü; isim **الكماد**’dır ( **ككتاب** gibi). Ve o, yani **الكماد** ayrıca: kirli, yağlı bir bezdir; ısıtılır ve ağrıyanın üzerine, yani ağrısının yerine konur; onunla, yani o bezle, şiddetli rüzgârdan ve karın ağrısından şifa aranır. Ve onu **أكمده** etti; o hâlde o **مكمود**’dur; nadirdir; burası onun yeridir. Müellif onu, daha önce geçtiği üzere, kederli mânasında kullanmıştır.

**كالكمادة**; **الهاء**’nın artırılmasıyla. Ve **تكميد** uzuv: onunla ısıtılmasıdır; yani **بالكمادة** ve benzeriyle. Denir ki: **كمدت** falanı; eğer uzuvlarından bir kısmı ağrırsa, onun için bir elbiseyi veya başkasını ısıttın ve ağrı yerine yapıştırdın; böylece ona bir rahatlık bulur.

Cübeyr b. Mut‘im hadîsinde: “Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’i gördüm; Saîd b. el-Âs’ı ziyaret etti de onu bir bezle **فكمده** etti.”

Ve hadîste: “**الكماد** **الكماد**: bir bez alınması, sonra ateşle ısıtılması ve şişliğin yerine konulmasıdır; o, yakmaksızın dağlamadır.”

**الكمدة** ( **كغلبة** gibi): erkektir. Ve **كمد** erkek: kalındır.

Ve **أكمد** **الغسار** ve **القصار** elbiseyi: onu temizlemediği zaman; **اللسان** ve **الأساس**’ta böyle (geçer).
