# كنب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%86%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كنب

كَنَبَ يَكْنُبُ كُنُوباً: غَلُظَ؛ وأَنشد لدُرَيْدِ بن الصِّمَّة: وأَنتَ امْرُؤٌ جَعْدُ القَفا مُتَعَكِّسٌ، *  من الأَقِطِ الـحَوْلِـيِّ شَبْعانُ كانِبُ أَي شَعَرُ لِحْيته مُتَقَبِّضٌ لم يُسَرَّحْ، وكُلُّ شيءٍ مُتَقَبِّضٍ، فهو مُتَعَكِّسٌ. \<ص:728>
وأَكْنَبَ: كَكَنَبَ. وقال أَبو زيد: كانِبٌ كانِزٌ، يقال: كَنَب في جِرابه شيئاً إِذا كَنزَه فيه. والكَنَبُ: غِلَظٌ يَعْلُو الرِّجْلَ والخُفَّ والحافِرَ واليَدَ؛ وخَصَّ بعضُهم به اليَدَ إِذا غَلُظَتْ من العَمَل؛ كَنِـبَتْ يَدُه وأَكْنَبَتْ، فهي مُكْنِـبة. وفي الصحاح: أَكْنَبَتْ، ولا يقال: كَنِـبَتْ؛ وأَنشد أَحمد بن يحيـى: قد أَكْنَبَتْ يَداكَ بَعْدَ لِـينِ،
وبعْدَ دُهْنِ البانِ والـمَضْنُونِ،
وهَمَّتا بالصَّبرِ والـمُرُونِ
والـمَضْنُونُ: جنسٌ من الطِّيبِ؛ قال العجاج:
قد أَكْنَبَتْ نُسورُه وأَكْنَبا
أَي غَلُظَتْ وعَسَتْ. وفي حديث سَعدٍ: رآه رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، وقد أَكْنَبَتْ يداه، فقال له: أَكنَبَتْ يَداك؛ فقال: أُعالِـجُ بالـمَرِّ والـمِسْحاةِ؛ فأَخذ بيده وقال: هذه لا تَمَسُّها النارُ أَبداً. أَكْنَبتِ اليدُ إِذا ثَخُنَتْ وغَلُظَ جِلْدُها، وتَعَجَّرَ من مُعاناة الأَشياءِ الشاقَّةِ. والكَنَبُ في اليد: مثلُ الـمَجَلِ، إِذا صَلُبَت من العَمل. والـمِكْنَبُ: الغليظُ من الحوافر. وخُفٌّ مُكْنَبٌ، بفتح النون: كمُكْنِبٍ، عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: بكُلِّ مَرثُومِ النَّواحِـي مُكْنَبِ
وأَكْنَبَ عليه بَطْنُه: اشْتدَّ. وأَكْنَبَ عليه لسانُه: احْتَبَس. وكَنَبَ الشيءَ يَكْنِـبه كَنْباً: كَنَزَه. والكانِبُ: الـمُمْتَلِـئُ شِبَعاً. والكِنابُ، بالكسر، والعاسِي: الشِّمراخُ. والكَنيبُ: اليبيسُ من الشجر. قال أَبو حنيفة: الكَنِبُ، بغير ياء، شبيه بقَتادِنا هذا، الذي يَنْبُت عندنا، وقد يُحْصَف عندنا بلِحائِه، ويُفْتلُ منه شُرُطٌ باقيةٌ على النَّدى. وقال مرَّة: سأَلتُ بعضَ الأَعراب عن الكَنِبِ، فأَراني شِرْسَةً مُتَفرِّقَةً من نَبات الشَّوْك، بيضاءَ العيدانِ، كثيرةَ الشَّوْك، لها في أَطرافها بَراعِـيمُ، قد بَدَتْ من كل بُرْعُومة شَوْكاتٌ ثلاثٌ. والكَنِبُ: نَبْتٌ؛ قال الطرماح:
مُعالِـياتٌ، على الأَريافِ، مَسْكَنُها *  أَطْرافُ نَجْدٍ، بأَرضِ الطَّلْحِ والكَنِبِ الليث: الكَنِبُ شجر؛ قال:
في خَضَدٍ من الكَراثِ والكَنِبْ
وكُنَيْبٌ، مصغراً: موضع؛ قال النابغة:
زيدُ بنُ بَدْرٍ حاضِرٌ بعُراعِرٍ، *  وعلى كُنَيْبٍ مالكُ بنُ حِمارِ

### Türkçe

كَنَبَ يَكْنُبُ كُنُوباً: Kalınlaştı; ve Düreyd b. es-Sımme’ye ait olarak inşad etti:

Ve sen, ense kılları kıvırcık, ters dönmüş bir kimsesin, *  yıllanmış kurutulmuş yoğurttan tok, **كانِب**
Yani sakalının kılı büzülmüş, taranmamış; ve her büzülmüş şey, o hâlde ters dönmüştür.

\<ص:728>
Ve **أَكْنَبَ**: **كَكَنَبَ** gibidir. Ebû Zeyd dedi: **كانِبٌ** **كانِزٌ**; denir ki: **كَنَب** onun torbasında bir şeyi, onda onu yığdı (depoladı) ise. Ve **الكَنَبُ**: ayağın, mestin, tırnağın ve elin üzerine çıkan bir kalınlıktır; bazıları onu, işten dolayı kalınlaştığı zaman ele tahsis etti; **كَنِـبَتْ يَدُه** ve **أَكْنَبَتْ**, o hâlde o **مُكْنِـبة**dir. Ve Sıhâh’ta: **أَكْنَبَتْ**, ve denilmez: **كَنِـبَتْ**; ve Ahmed b. Yahyâ inşad etti:

Şüphesiz iki elin yumuşaklıktan sonra **أَكْنَبَتْ**,
Ve bân yağından ve **الـمَضْنُونِ**’dan sonra,
Ve sabra ve **الـمُرُونِ**’a niyet ettiler
Ve **الـمَضْنُونُ**: güzel kokudan bir cinstir; el-Accec dedi:

Şüphesiz onun akbabaları **أَكْنَبَتْ** ve **أَكْنَبا**
Yani kalınlaştı ve sertleşti. Ve Sa‘d hadîsinde: Allah’ın Resûlü, sallallahu aleyhi ve sellem, onu gördü, hâlbuki iki eli **أَكْنَبَتْ** idi; ona dedi ki: “İki elin **أَكنَبَتْ**”; o dedi ki: “**بالـمَرِّ والـمِسْحاةِ** ile uğraşıyorum”; bunun üzerine elinden tuttu ve dedi ki: “Bu, ateş ona asla dokunmaz.” El **أَكْنَبتِ** olur; kalınlaştığı ve derisi kabalaştığı, ve zor şeylerle uğraşmaktan nasırlaştığı zaman. Ve elde **الكَنَبُ**: işten sertleştiği zaman **الـمَجَلِ** gibidir. Ve **الـمِكْنَبُ**: tırnakların kalın olanıdır. Ve **خُفٌّ مُكْنَبٌ**, nûn’un fethiyle: İbnü’l-A‘râbî’den, **مُكْنِبٍ** gibi; ve inşad etti:

Her yanları damgalı, **مُكْنَبِ** olanla
Ve **أَكْنَبَ** onun üzerine karnı: şiddetlendi. Ve **أَكْنَبَ** onun üzerine dili: tutuldu.

Ve **كَنَبَ** şeyi, onu **يَكْنِـبه** **كَنْباً**: onu yığdı (depoladı). Ve **الكانِبُ**: toklukla dolu olan. Ve **الكِنابُ**, kesre ile, ve **العاسِي**: salkım dalıdır. Ve **الكَنيبُ**: ağaçtan kuru olan. Ebû Hanîfe dedi: **الكَنِبُ**, yâ’sız, bizim şu **قَتاد**’ımıza benzer; ki yanımızda biter; ve yanımızda kabuğuyla birlikte sertleşebilir; ve ondan, çiğ üzerinde kalıcı şeritler bükülür. Ve Merre dedi: **الكَنِبِ** hakkında bazı bedevîlere sordum; bana, diken bitkisinden dağınık bir **شِرْسَةً** gösterdi; dalları beyaz, dikeni çok; uçlarında tomurcuklar var; her tomurcuktan üç diken ortaya çıkmış.

Ve **الكَنِبُ**: bir bitkidir; et-Tırimmâh dedi:

Yüksek yerler; kırsallar üzerinde, meskeni *  Necd’in uçlarıdır, **الطَّلْحِ** ve **الكَنِبِ** toprağında
el-Leys: **الكَنِبُ** bir ağaçtır; dedi ki:

Pırasanın ve **الكَنِبْ**’in kesilmişinde
Ve **كُنَيْبٌ**, küçültme olarak: bir yerdir; en-Nâbiga dedi:

Zeyd b. Bedr, ‘Urâ‘ir’de hazırdır, *  ve **كُنَيْبٍ** üzerinde Mâlik b. Himâr’dır
