# كنب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%86%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كنب

كنب الرجل ، يكنب ، كنوبا ظاهره أنه من حد: نصر ، على مقتضى قاعدته ، وضبطه الصاغاني من حد: فرح: غلظ ، نقله الصاغاني أيضا. كنب كنوبا ، من حد: نصر استغنى ، نقله الصاغاني. والكنب ، محركة: غلظ يعلو الرجل والخف والحافر واليد ، أو هو خاص بها ، أي باليد إذا غلظت من العمل. وقد كنبت يده كفرح ، وأكنبت ، فهي مكنبة، قاله ابن دريد. وفي الصحاح: أكنبت ، وأنشد أحمد بن يحيى:
  قد أكنبت يداك بعـد لـين                      وبعد دهن البان والمضنون وقال العجاج:
  وقد أكنبت نسوره وأكنبا أي: غلظت وعست. وفي حديث سعد  رآه رسول الله، صلى الله عليه وسلم، وقد أكنبت يداه، فقال له: أكنبت. فقال أعالج بالمر والمسحاة. فأخذ بيده وقال: هذه لا تمسها النار أبدا  . أكنبت اليد: إذا ثخنت، وغلظ جلدها، وتعجر من معاناة الأشياء الشاقة. والكنب في اليد مثل المجل إذا صلب من العمل، كما في الصحاح. وحافر مكنب، كمحسن: غليظ خف مكنب، بفتح النون، كمكنب مثل منبر عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  بكل مرثوم النواحي مكنب وأكنب عليه بطنه: إذا اشتد أكنب عليه لسانه: أحتبس وكنبه في جرابه، يكنبه، كنبا: كنزه فيه، نقله الصاغاني. والكانب: الممتلئ شبعا، قال دريد بن الصمة:
  وأنت امرؤ جعد القفا متعكـش                      من الأقط الحولي شعبان كانب وقال أبو زيد: كانب: كانز. والكنب، ككتف: قال أبو حنيفة: شبيه بقتادنا، هذا الذي ينبت عندنا، وقد يخصف عندنا بلحائه، ويفتل منه شرط باقية على الندى. وقال مرة: سألت بعض الأعراب عن الكنب، فأراني شرسة متفرقة من نبات الشوك، بيضاء العيدان، كثيرة الشوك، لها في أطرافها براعيم، قد بدت من كل برعومة شوكات ثلاث. والكنب: نبت، قال الطرماح:
  معاليات على الأرياف مسكنـهـا                      أطرف نجد بأرض الطلح والكنب وعن الليث: الكنب: شجر، قال:
  في حصد من الكراث والكنب.

  الكنيب، على فعيل: اليابس وفي نسخة: اليبس من الشجر، أو هو ما تحطم منه وتكسر شوكه. كنيب، مصغرا كزبير: ع، قال النابغة:
  زيد بن بدر حاضر بعراعر                      وعلى كنيب مالك بن حمار كنب، بضمتين كجنب: د، بما وراء النهر، لقبها في كتب الأعاجم أشروسنه، بضم الهمزة وسكون الشين وفتح الراء، وسيذكر في محله. والمكنئب، كمكفهر: الغليظ الشديد، العاسي، القصير. نقله الصاغاني. والكناب، بالكسر: الشمراخ والعاسي.

### Türkçe

**كنب** الرجل ، **يكنب** ، **كنوبا**: zahiri şudur ki **نصر** bâbından (gelir); kaidesinin مقتضى’sına göre; ve bunu الصاغاني **فرح** bâbından ضبط etmiştir: kalınlaştı; bunu da الصاغاني nakletti. **كنب** **كنوبا** ، **نصر** bâbından: müstağni oldu; bunu الصاغاني nakletti. Ve **الكنب** ، harekeli: erkeğin, ve **الخف**’in ve **الحافر**’in ve elin üzerine çıkan kalınlık; yahut o ona mahsustur, yani işe bağlı olarak kalınlaştığı zaman ele mahsustur. Ve **كنبت** yedim **كفرح** (bâbından), ve **أكنبت**; artık o **مكنبة**’dir; bunu İbn Düreyd söyledi. Ve **الصحاح**’ta: **أكنبت**; ve Ahmed b. Yahyâ inşâd etti:
  “Muhakkak ki iki elin, yumuşaklıktan sonra,
  ve **البان** yağı ve saklanmış (yağ)dan sonra kalınlaştı.”
Ve el-Accec dedi:
  “Ve onun akbabalarını kalınlaştırdı ve kalınlaştılar”
Yani: kalınlaştı ve sertleşti. سعد hadîsinde: Resûlullah, صلى الله عليه وسلم, onu gördü; ve iki eli kalınlaşmıştı; ona dedi ki: **أكنبت**. O dedi: **المر** ve **المسحاة** ile iş yapıyorum. Bunun üzerine onun elini tuttu ve dedi ki: “Buna ateş asla dokunmayacaktır.” **أكنبت** el: kalınlaştığı zaman; ve derisi kalınlaştığı zaman; ve meşakkatli şeylerle uğraşmaktan dolayı çatlayıp kabalaştığı zaman. Ve eldeki **الكنب**, işten dolayı sertleştiği zaman **المجل** gibidir; **الصحاح**’ta olduğu üzere. Ve **حافر** **مكنب**، **كمحسن**: kalın. **خف** **مكنب**: **النون**’un fethiyle; İbnü’l-A‘râbî’den, **مكنب** gibi, **منبر** vezninde; ve inşâd etti:
  “Her yanı işaretlenmiş (izli) olan, kenarları (uçları) **مكنب** ile.”
Ve **أكنب** عليه بطنه: şiddetlendiği zaman. **أكنب** عليه لسانه: tutulduğu zaman. Ve onu torbasında **كنبه**; **يكنبه**; **كنبا**: onu orada biriktirdi; bunu الصاغاني nakletti. Ve **الكانب**: tokluktan dolu olan; Düreyd b. es-Sımme dedi:
  “Ve sen, ense arkası kıvırcık, büzüşmüş bir adamsın;
  yıllanmış kurut (peyniri)nden, Şa‘bân’da tok olan.”
Ve Ebû Zeyd dedi: **كانب**: **كانز**. Ve **الكنب**، **ككتف**: Ebû Hanîfe dedi: bizim **قتاد**’ımıza benzer; bu, yanımızda biten şeydir; ve yanımızda onun kabuğuyla hasır örülür; ve ondan, çiğ üzerinde kalıcı olan ipler bükülür. Ve bir defa dedi: bazı bedevîlere **الكنب** hakkında sordum; bana, diken bitkisinden dağınık bir **شرسة** gösterdi; dalları beyaz; dikeni çok; uçlarında tomurcuklar var; her tomurcuktan üç diken ortaya çıkmış. Ve **الكنب**: bir bitkidir; et-Tırimmâh dedi:
  “Kırsallar üzerinde yüksekler; meskenleri,
  **الطلح** ve **الكنب** diyarında Necd’in uçlarıdır.”
Ve el-Leys’ten: **الكنب**: bir ağaç; dedi ki:
  “Pırasa ve **الكنب**’den bir hasatta.”

**الكنيب**، **فعيل** vezni üzere: kuru olan. Ve bir nüshada: ağaçtan kuruluk; yahut o, ondan kırılıp parçalanan ve dikeni kırılan şeydir. **كنيب**، küçültme olarak, **كزبير** gibi: bir yer adı; en-Nâbiga dedi:
  “Zeyd b. Bedr, **بعراعر**’de hazırdır;
  ve Mâlik b. Himâr’ın **كنيب**’i üzerindedir.”
**كنب**، iki damme ile, **كجنب** gibi: bir belde; Mâverâünnehir’in ötesinde; acem kitaplarında onun lakabı **أشروسنه**’dir; **الهمزة**’nin dammesiyle, **الشين**’in sükûnu ve **الراء**’nın fethiyle; ve yerinde zikredilecektir. Ve **المكنئب**، **كمكفهر**: kalın, şiddetli, sert, kısa. Bunu الصاغاني nakletti. Ve **الكناب**، kesre ile: salkım ve sert olan.
