# كنت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%86%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كنت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كنت

كنت  ، أهمله الجوهري وابن منظور، واستدركه الصاغاني في التكملة، فقال: قال ابن الأعرابي: يقال: كنت فلان  في خلقه  ، وكان في خلقه، أي  قوى  فهو كنتى وكاني. قال ابن بزرج  الكنتى، ككرسي  : القوى  الشديد  وأنشد:
  وقد كنت كنتيا فأصبحت عاجنـا                      وشر رجال الناس كنت وعاجن وروى غيره:
  فأصبحت كنتيا وأصبحت عاجنـا                      وشر خصال المرء كنت وعاجن يقول: إذا قام اعتجن أي عمد على كرسوعه، قال شيخنا: هو من المنحوت؛ لأنه بنى من كان الماضي مسندا لضمير المتكلم؛ لأن الكبير يحكى عن زمانه بكنت كذا، وكنت كذا. قال أبو زيد: الكنتى  :الكبير  ، بالموحدة، وفي بعض النسخ بالمثلثة، والأول الصواب، وأنشد:
  إذا ما كنت ملتمسا لرزق                      فلا تصرخ بكنتى كبير  كالكنتني  بضم الكاف والمثناة وينشد:
  وما كنت كنتيا وما كنت عاجنا                      وشر الرجال الكنتنى وعاجن فجمع اللغتين في البيت.  والاكتنات: الخضوع  . الاكتنات:  الرضا  ، قال أبو زبيد الطائي:
  مستضرع ما دنا منهن مكتنت                      بالعرق مجتلما ما فوقه فنع مستضرع: خاضع. مجتلما: قطع لحمه بالجلم. وقال عدي بن زيد:
  فاكتنت لا تك عبدا طائرا                      واحذر الإقبال منا والثؤر ويروى: الأقتال  وسقاء كنيت  ، أي  مسيك  ، وقد تقدم في ق ن ت.  وقد كنت  السقاء،  كفرح: حشن  هكذا بالحاء المهملة ثم الشين المنقوطة في نسختنا وفي التكملة، وضبطه شيخنا بالخاء والشين واستظهره، وفي أخرى بالحاء والسين من الحسن، فلينظر.

### Türkçe

**كنت**: Cevherî ve İbn Manzûr onu ihmal etti; Sâgânî ise “et-Tekmile”de onu istidrâk etti ve şöyle dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi ki: “Denilir: **كنت فلان في خلقه** ve **كان في خلقه**”; yani güçlü oldu; o hâlde o **كنتى** ve **كاني**’dir. İbn Büzerc dedi ki: **الكنتى** ( **كرسي** gibi): güçlü, şiddetli; ve şu beyti okudu:

  Ve gerçekten ben **كنتيا** idim de sabahleyin **عاجنا** oldum
                      Ve insanların erkeklerinin en şerlisi **كنت** ve **عاجن**’dir

Başkası şöyle rivayet etti:

  Derken sabahleyin **كنتيا** oldum ve sabahleyin **عاجنا** oldum
                      Ve kişinin huylarının en şerlisi **كنت** ve **عاجن**’dir

Diyor ki: Kalktığı zaman **اعتجن** etti; yani bileğinin eklemine yöneldi. Şeyhimiz dedi ki: O, “menhût”tandır; çünkü “geçmiş” **كان**’dan, birinci tekil şahıs zamirine isnad edilmiş olarak bina etti; çünkü yaşlı, zamanından “**كنت** şöyle” ve “**كنت** böyle” diye hikâye eder. Ebû Zeyd dedi ki: **الكنتى**: büyük (yaşlı), **بالموحدة** ile; bazı nüshalarda **بالمثلثة** ile; birincisi doğrudur. Ve şu beyti okudu:

  Rızık arayıcı olduğun zaman
                      **كنتى** diye bağırma; büyük (yaşlı)

**كالكنتني** (kâfın zammıyla ve **المثناة** ile) ve şu şekilde okunur:

  Ne ben **كنتيا** idim ne de ben **عاجنا** idim
                      Erkeklerin en şerlisi **الكنتنى** ve **عاجن**’dir

Böylece iki lugatı beyitte cem etti. **الاكتنات**: boyun eğme. **الاكتنات**: razı olma. Ebû Zübeyd et-Tâî dedi ki:

  Yalvarıcı; onlardan yaklaştığı zaman **مكتنت**
                      Ter ile; üstündekini **فنع** olarak kesip koparıcı

**مستضرع**: boyun eğen. **مجتلما**: eti **الجلم** ile kesip koparıcı. Adî b. Zeyd dedi ki:

  Öyleyse **فاكتنت**; uçucu bir köle olma
                      Bizden yüz çevirişten ve **الثؤر**’den sakın

Şöyle de rivayet edilir: **الأقتال**. **وسقاء كنيت**: yani tutucu. Bu, **ق ن ت**’de geçmişti. Ve gerçekten **كنت السقاء** ( **فرح** gibi): **حشن**; nüshamızda ve “et-Tekmile”de böyle, **الحاء المهملة** sonra **الشين المنقوطة** ile. Şeyhimiz onu **الخاء** ve **الشين** ile ضبط etti ve onu tercih etti. Bir diğerinde ise güzellikten (**الحسن**) olarak **الحاء** ve **السين** iledir; bakılsın.
