# كنث (ك-ن-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%86%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ن - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والثاء والنون معهما
ك ن ث، ث ك ن، ن ك ث مستعملات كنث: الكًنْثَةُ: نوردجة تُتَّخذُ من آس وأغصان خلاف، تُبْسَطُ وتنضد عليها الرياحين ثم تطوى طياً. وكَنْثَةٌ أيضاً، وبالنبطية: كُنْثَى.
ثكن: الثُّكْنةُ: مركز الجند على رايتهم، ومجتمعهم على لواء صاحبهم، وإن لم يكن هناك لواء فإن انحيازهم إلى رئيسهم يقال: هم على ثُكَنِهم وثُكْنَتهم. والثُّكنةُ: الواحدة، والجميع: الثُّكنُ، وهي الجماعات، قال الأعشى:
يطارد ورقاء جونـية		ليدركها في حمام ثُكَنْ
والأُثْكُونُ: العرجون، مثل: الأُثْكُول.
نكث: نكَثَ العهد يَنْكُثُه نَكْثاً، أي: نقضه بعد إحكامه، ونَكَثَ البيعة، والنكيثةُ: اسمها.
ونَكَثْتُ السواك. والساف عن أصول الأظفار وشبهه إذا قشرته وشعثته، وأنا ناكثٌ، وهو منكوث. وما أشد ما انتكثَ هذا السواك، وهو تشعث رأسه.
والنُّكاثةُ: ما كان في فيك من تشعيث السواك ونحوه.

##### Türkçe

**الكاف** ve **الثاء** ve **النون** birlikte

**ك ن ث**، **ث ك ن**، **ن ك ث** kullanımdadır. **كنث**: **الكًنْثَةُ**: **آس** ve **أغصان خلاف**tan yapılan bir **نوردجة**; serilir ve üzerine **الرياحين** dizilir, sonra bir katlayışla katlanır. Ve **كَنْثَةٌ** da (vardır); ve Nabatîce: **كُنْثَى**.

**ثكن**: **الثُّكْنةُ**: askerlerin sancakları üzerindeki merkezi ve sahiplerinin sancağı üzerindeki toplanma yerleri; eğer orada sancak yoksa, reislerine yönelmeleri için “onlar **ثُكَنِهم** ve **ثُكْنَتهم** üzerindedir” denir. Ve **الثُّكنةُ**: bir tanedir; hepsi: **الثُّكنُ**; ve o, cemaatlerdir. el-A‘şâ dedi ki:
Bir **ورقاء** **جونـية**yi kovalar		ona **حمام ثُكَنْ** içinde yetişmek için
Ve **الأُثْكُونُ**: **العرجون**dur; mesela: **الأُثْكُول**.

**نكث**: **نَكَثَ العهد يَنْكُثُه نَكْثاً**; yani: onu sağlamlaştırdıktan sonra bozdu. Ve **نَكَثَ البيعة**; ve **النكيثةُ**: onun adıdır.

Ve “**نَكَثْتُ السواك**”: **السواك**ı; ve tırnakların köklerinden ve benzerinden olan **الساف**ı, onu soyup kabuğunu kaldırdığında ve onu dağıtıp pürüzlendirdiğinde (böyledir). Ve ben **ناكثٌ**um; ve o **منكوث**tur. Ve bu **السواك** ne kadar şiddetle **انتكثَ**; yani onun başı pürüzlenip dağılmıştır.

Ve **النُّكاثةُ**: **السواك**ın ve benzerinin pürüzlendirmesinden ağzında bulunan şeydir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ن ث
كنث ، نكث ، ثكن : ( مستعملة ) .
كنث : قال الليث : الكنْثَة : نَوَرْدَجةٌ تُتخذ مِن آسٍ وأغصانِ خلافٍ ، تُبسط وتُنضد عليها الرياحين ثم تطوى .
قال : وإعرابه : كُنْثَجَةٌ ، وبالنبطة : كُنْثَا .
نكث : قال الله جل وعز : ( وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّتِى نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثًا ) ( النحل : 92 ) واحد الأنكاث : نِكْثٌ ، وهو الغزل من الصوف ، والشّعر يُبرمُ ويُنسج أكْسية وأَخبيةً ، فإذا أَخلقَتْ قطِّعَتْ قطعاً صغاراً ، ونُكِثتْ خيوطها المبرمة وخُلطت بالصوفِ الجديد ، ومِيشتْ به في الماء ، فإذا جفَّت ضُربتْ بالمطارقِ حتى تختلط بها ، وغُزلتْ ثانيةً واستُعملت ، والذي يَنكُثها يقالُ له النّكاثُ ، ومن هذا : نكَث العهدَ ، وهو نقضُه بعد إحكامه كما تُنكثُ خيط النَّسَائج بعد إبرامها .
وقال ابن السكيت : النّكْثُ : المصدر ، والنِّكث : أن تُنقْضَ أَخلاقُ الأخْبية فتغزلَ ثانية .
وقال أبو زيد : النّكيثة : النفس ، يقال : بُلغتْ نكيثتُه إذا جُهد قوَّته ، ونكائثُ الإبل : قواها . وقال الراعي يصف ناقة :
تُمْسِي إذا العِيسُ أدْرَكْنا نكائثَها
خَرْقاءَ يَعْتَادُها الطُّوفَانُ والزُّؤُدُ
ومنه قول طرفة :
مَتَى يَكُ أَمْرٌ للّنكيثَةِ أَشْهَدِ
يقول : متى ينزلْ بالحيِّ أمرٌ شديد يبلغُ النكيثَة ، وهي النفْس ويجهدُها فإني أشهدُه واضطلع به . وقال أبو نُخَيْلَة :
إذا ذَكَرْنَا والأُمورُ تذكَرُ
واسْتَوعَبَ النّكَائِثَ التّفَكرُ
قْلنَا أَمِيرُ المؤْمِنينَ مُعْذِرُ
يقول : استوْعَبَ الفكرُ أنفسنا كلها وجَهدها .
( اللحياني ) : النُّكافُ والنُّكاثُ : داءٌ يأخذ الإبل ، ويقال له : اللُّكاثُ أيضاً ، ويقال : بعير مُنتِكثٌ إذا كان سميناً فَهُزل . وقال الشاعر :
ومُنَتكِثٍ عَالَلْتُ بالسَّوطِ رَأْسَه
وقد كَفَرَ الليلُ الخَرُوْقُ المَوامِيا
( قلت ) : وسميَتِ النْفسُ نُكيثةً لأنَّ تكاليف ما هي مضطرة إليه تَنكُث قواها والكِبَرُ يفْنيها ، فهي مَنكوثةُ القوَى بالتَّعَب والفناء ، ودخلتِ الهاءُ في النّكِيثَة لأنها جعِلت اسماً .
ثكن : ( ابن شميل ) : فيما روى عنه أبو داود المصاحفيُّ في قوله : ( يُحشرُ الناسُ عَلَى ثكْنِهم ) أي على ما ماتوا عليه فأُدخلِوُا قبورَهم .
قال : والثُّكنة : حفرَة على قدْر ما يواريه .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الثَّكنة : الجماعة من الناس والبهائم ، والثُّكنةُ : القِلادة ، والثكنَةُ : الإرَة وهي بئر النار ، والثكْنة : القبر ، والثكنَة : المحجَّة ، والثكنة : الرَّاية ومنه الحديث : ( يُحشَرُ النّاسُ عَلَى ثكنهِمْ ) أي على مزاياتهم في الخير والشر والدين . وقال طرفة :
وهَانِئاً هَاِنئاً في الحيِّ مُومِسَة
ناطَتْ سِخَاباً ونَاطتْ فوْقَه ثُكَنَا
ويقال للعُهُون التي تعَلّق في أعناق الإبل : ثُكَنٌ .
وقال الليث : الثُّكَنُ : مراكِزُ الأجناد على راياتهم ومجتمَعهم على لواء صاحبهم وعَلَمِهم ، وإن لم يكن هناك لواءٌ ولا علم ، واحدتها : ثُكْنَةٌ .
والأثْكُونُ ، والأثْكُولُ : العُرجُون . وقال الأعشى :
لِيُدْرِكَها في حَمَامٍ ثُكَنْ
أي في حَمَامٍ مجتمعة .

##### Türkçe

ك ن ث
**كنث** ، **نكث** ، **ثكن** : (kullanılan).

**كنث** : Leys dedi: **الكنْثَة** : **آس** ve **خلاف** dallarından yapılan bir **نَوَرْدَجة**; serilir ve üzerine **الرياحين** dizilir, sonra katlanır.
Dedi: Ve onun i‘rabı: **كُنْثَجَةٌ**; Nabatça’da: **كُنْثَا**.

**نكث** : Allah جل وعز dedi: **( وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّتِى نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثًا )** (النحل: 92). **الأنكاث**’ın teki: **نِكْثٌ**; o, yünden ve kıldan eğrilip bükülen ve **أكْسية** ve **أَخبيةً** dokunan ipliktir; eskidiği zaman küçük parçalara kesilir; bükülmüş iplikleri çözülür ve yeni yünle karıştırılır; onunla suda ıslatılır; kuruduğu zaman tokmaklarla dövülür, ta ki onunla karışsın; sonra ikinci defa eğrilir ve kullanılır. Onu çözüp bozana **النّكاثُ** denir. Bundan: **نكَث العهدَ**; o, onu sağlamlaştırdıktan sonra bozmasıdır; tıpkı dokumaların ipliği büküldükten sonra çözüldüğü gibi.

İbnü’s-Sikkît dedi: **النّكْثُ** : mastardır; **النِّكث** ise, çadırların eskimişliklerinin bozulup ikinci defa eğrilmesidir.

Ebû Zeyd dedi: **النّكيثة** : nefistir; denir ki: **بُلغتْ نكيثتُه**; yani gücü zorlandı. **نكائثُ الإبل** : onların güçleridir. Râ‘î bir dişi deveyi vasfederek dedi:
تُمْسِي إذا العِيسُ أدْرَكْنا نكائثَها
خَرْقاءَ يَعْتَادُها الطُّوفَانُ والزُّؤُدُ

Ve ondan, Tarafe’nin sözü:
مَتَى يَكُ أَمْرٌ للّنكيثَةِ أَشْهَدِ
Der ki: Ne zaman mahalle şiddetli bir iş inse, **النكيثَة**’ye ulaşsa—o nefistir—ve onu zorlasa, ben ona şahit olurum ve onu yüklenirim. Ebû Nuhayle dedi:
إذا ذَكَرْنَا والأُمورُ تذكَرُ
واسْتَوعَبَ النّكَائِثَ التّفَكرُ
قْلنَا أَمِيرُ المؤْمِنينَ مُعْذِرُ
Der ki: Düşünce, nefislerimizin hepsini bütünüyle kapladı ve onu zorladı.

(لحياني): **النُّكافُ** ve **النُّكاثُ** : develeri tutan bir hastalıktır; ona **اللُّكاثُ** da denir. Ve denir ki: **بعير مُنتِكثٌ**; yani semiz iken zayıflamışsa. Şair dedi:
ومُنَتكِثٍ عَالَلْتُ بالسَّوطِ رَأْسَه
وقد كَفَرَ الليلُ الخَرُوْقُ المَوامِيا

(ben dedim): Nefse **نُكيثةً** adı verildi; çünkü, zorunlu olduğu şeylerin yükleri onun güçlerini çözer; yaşlılık da onu tüketir; o, yorgunluk ve yok oluş ile güçleri çözülmüş olandır. **النّكِيثَة**’de **الهاء** girdi; çünkü o, isim kılındı.

**ثكن** : (İbn Şümeyl): Ebû Dâvûd el-Musâhifî’nin ondan rivayet ettiğine göre, şu sözünde: **( يُحشرُ الناسُ عَلَى ثكْنِهم )**; yani, üzerinde öldükleri şey üzere; kabirlerine onunla sokuldular.

Dedi: Ve **الثُّكنة** : örteceği şey miktarınca bir çukurdur.

(Se‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den): **الثَّكنة** : insanlardan ve hayvanlardan bir topluluktur; **الثُّكنةُ** : gerdanlıktır; **الثكنَةُ** : **الإرَة**’dir; o, ateş kuyusudur; **الثكْنة** : kabirdir; **الثكنَة** : ana yoldur; **الثكنة** : bayraktır. Ondan hadis: **( يُحشَرُ النّاسُ عَلَى ثكنهِمْ )**; yani hayırda, şerde ve dinde onların meziyetleri üzere. Tarafe dedi:
وهَانِئاً هَاِنئاً في الحيِّ مُومِسَة
ناطَتْ سِخَاباً ونَاطتْ فوْقَه ثُكَنَا
Ve develerin boyunlarına asılan yünlere **ثُكَنٌ** denir.

Leys dedi: **الثُّكَنُ** : askerlerin bayrakları üzerindeki merkezleri ve onların, sahiplerinin sancağı ve alameti üzerinde toplanma yeridir; orada sancak ve alamet olmasa bile. Onun teki: **ثُكْنَةٌ**.

**الأثْكُونُ** ve **الأثْكُولُ** : **العُرجُون**’dur. A‘şâ dedi:
لِيُدْرِكَها في حَمَامٍ ثُكَنْ
Yani, toplanmış bir hamam içinde.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الليث: الكُنْثة نَوَرْدَجَة تُتَّخذ من آسٍ وأَغصانِ خِلافٍ، تُبْسَطُ وتُنَضَّدُ عليها الرياحينُ، ثم تُطْوَى، وإِعرابه: كُنْثَجةٌ، وبالنَّبَطيَّة، كُنْثا.

##### Türkçe

**الليث**: **الكُنْثة**; **آس** ve **أَغصانِ خِلافٍ**’tan alınan bir **نَوَرْدَجَة**’dir; üzerine **الرياحينُ** yayılıp dizilir, sonra katlanır. Bunun i‘râbı: **كُنْثَجةٌ**; ve **بالنَّبَطيَّة**: **كُنْثا**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكنثة، بالضم  ، أهمله الجوهري، وقال الليث: هو  ذوردجة  بفتح الأول والثاني وسكون الراء ففتح الدال والحاء المهملات، هكذا في أكثر الأصول، والصواب بالجيم تتخذ من آس وأغصان خلاف  تبسط و  تنضد عليها الرياحين، ثم تطوى  قال: وإعرابه كنثجة، وبالنبطية كنثا، كذا في اللسان والتكملة.

##### Türkçe

**الكنثة**، (ضم ile), el-Cevherî onu ihmal etti; Leys dedi ki: o, **ذوردجة**’dir; birincinin ve ikincinin fethi ve **الراء**’ın sükûnu ile, sonra **الدال**’ın fethi; ve **الحاء** (mu‘ceme olmayan) harfler(den); çoğu nüshada böyledir; doğrusu ise **الجيم** iledir: **آس**’tan ve **أغصان**’dan yapılır; üzerine reyhanlar yayılsın ve dizilsin diye yayılır; sonra dürülür. Dedi ki: onun i‘râbı **كنثجة**’dir; Nabatîce’de **كنثا**; Lisân ve Tekmile’de böyle(ce).

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

كُنْثَةٌ
كُنْثَةٌ ذ A نَوَرْدجَة (in the TA, نَوَرْدَحَة, with ح unpointed,) made of myrtle, and of the branches of the [kind of willow called] خِلَاف (spread out, TA), upon which sweet-smelling plants are arranged, or disposed, in regular series, and which is then folded: (Lth, K:) the Nabathean word is كنثا. (L.) It is a circular thing (دَائِرَة) of myrtle, and of branches of willow, upon which sweet-smelling plants are disposed, or arranged, and which is then folded like a volume, or roll, and made in the form of a basket: the damsels prepare this for ornament in the days of the springseason, and amuse themselves with it. نوردجة is an arabicized word, from the Persian نَوَرْدهْ, pass. part. n. of نَوَرْدِيدَنْ, and meaning “ folded, ” or “ twisted ” (TK, [as explained to me by a very learned Turk, who, however, thinks the words not very clear.])

##### Türkçe

كُنْثَةٌ
**كُنْثَةٌ**: **نَوَرْدجَة** (TA’da; **نَوَرْدَحَة**, **ح** noktasız olarak) mersinden yapılmış; ve (TA’da: yayılmış) **خِلَاف** denilen [söğüt türünün] dallarından (yapılmış)tır; bunun üzerine güzel kokulu bitkiler düzenli sıralar hâlinde dizilir yahut yerleştirilir; sonra da katlanır: (Lth, K:) Nabatîce kelime **كنثا**’dır. (L.) O, mersinden ve söğüt dallarından (yapılmış) dairesel bir şeydir (**دَائِرَة**); bunun üzerine güzel kokulu bitkiler yerleştirilir yahut dizilir; sonra da bir cilt yahut tomar gibi katlanır ve bir sepet biçiminde yapılır: genç kızlar bunu bahar mevsimi günlerinde süs için hazırlarlar ve onunla eğlenirler. **نوردجة**, Farsça **نَوَرْدهْ**’den Arapçalaştırılmış bir kelimedir; o da **نَوَرْدِيدَنْ**’in edilgen isim-fiilidir ve “katlanmış” yahut “bükülmüş” mânâsınadır (TK, [bana, bununla beraber kelimeleri pek açık görmeyen, çok âlim bir Türk tarafından açıklandığı üzere.])
