# كندر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كندر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كندر

الكُنْدُورُ والكُنادِرُ والكُنَيدِرُ من الرجال: الغليظ القصير مع شدّة، ويوصف به الغليظ من حُمُر الوحش. وروى شمر لابن شميل كُنَيْدِرٌ، على فعيلل، وكُنَيْدِرٌ تصغير كُنْدُر؛ وحمار كُنْدُر وكُنادِرٌ: عظيم، وقيل غليظ؛ وأَنشد للعجاج:
كأَنّ تَحْتي كُنْدُوراً كُنادِرا،
جَأْباً قَطَوْطى يَنْشِجُ المَشاجِرَا
يقال: حمار كُدُرٌ وكُنْدُورٌ وكُنادِرٌ للغليظ. والجأْب: الغليظ، والقَطَوطى: الذي يمشي مُقْطَوْطِياً، وهو ضرب من المشي سريعٌ. وقوله: يَنْشِجُ المَشاجر أَي يصوّت بالأَشجار، وذهب سيبويه إِلى أَنه رباعي، وذهب غيره إِلى أَنه ثلاثي بدليل كَدَرَ، وهو مذكور في موضعه، وقال أَبو عمرو: إِنه لذو كِنْدِيرَة؛ وأَنشد:
يَتْبَعْنَ ذا كِنْدِيرَةٍ عَجَنَّسا،
إِذا الغرابانِ به تَمَرَّسا،
لم يَجِدا إِلا أَدِيماً أَمْلَسا
ابن شميل: الكُنْدُر الشديد الخَلْقِ، وفِتْيانٌ كَنادِرَة. والكُنْدُر: اللُّبانُ، وفي المحكم: ضَرْبٌ من العِلْكِ، الواحدة كُنْدُرة. والكُنْدُرة من الأَرض: ما غَلُظ وارتفع. وكُنْدُرة البازي: مَجْثِمُه الذي يُهَيَّأُ له من خَشَب أَو مَدَر، وهو دخيل ليس بعربي، وبيان ذلك أَنه لا يلتقي في كلمة عربية حرفان مثلان في حشو الكلمة إِلا بِفَصْلٍ لازم كالعَقَنْقَل والخَفَيْفَد ونحوه؛ قال أَبو منصور: قد يلتقي حرفان مثلان بلا فصل بينهما في آخر الاسم؛ يقال: رَمادٌ رِمْدَِدٌ وفرس سُقْدُدٌ إِذا كان مُضمَّراً. والخَفَيْدَدُ: الظلم. وما لَهُ عُنْدُدٌ. وقال المبرد: ما كان من حرفين من جنس واحد فلا إِدغام فيها إِذا كانت في ملحقات الأَسماء لأَنها تنقص عن مقادير ما أُلحقت به نحو: قَرْدَدٍ ومَهْدَدٍ لأَنه ملحق بجَعْفَر، وكذلك الجمع نحو قَرادِدَ ومهادِدَ مثل جَعافِرَ، فإِن لم يكن ملحقاً لزمه الإِدغام نحو أَلَدّ وأَصَمّ.
والكَنْدَر: ضرب من حساب الروم، وهو حساب النجوم.
وكِنْدِيرٌ: اسم، مثل به سيبويه وفسره السيرافي.

### Türkçe

**الكُنْدُورُ** ve **الكُنادِرُ** ve **الكُنَيدِرُ**, erkeklerden: şiddet ile birlikte kalın kısa (olan). Ve bununla yaban eşeklerinin kalın olanı vasfedilir. Ve Şemr, İbn Şümeyl’den rivayet etti: **كُنَيْدِرٌ**, **فعيلل** vezni üzere; ve **كُنَيْدِرٌ**, **كُنْدُر**’ün küçültmesidir; ve **حمار كُنْدُر** ve **كُنادِرٌ**: büyük; ve denildi: kalın; ve el-‘Accâc’a ait olarak inşad etti:

Sanki altımda **كُنْدُوراً كُنادِرا**,
**جَأْباً قَطَوْطى** **يَنْشِجُ المَشاجِرَا**

Denilir: kalın (olan) için **حمار كُدُرٌ** ve **كُنْدُورٌ** ve **كُنادِرٌ**. Ve **الجأْب**: kalın (olan). Ve **القَطَوطى**: **مُقْطَوْطِياً** yürüyen; ve o, yürüyüşten bir türdür, hızlıdır. Ve onun sözü: **يَنْشِجُ المَشاجر** yani ağaçlarla ses çıkarır. Ve Sîbeveyh onun dörtlü olduğuna gitti; ve başkası, **كَدَرَ** deliliyle onun üçlü olduğuna gitti; ve o, yerinde zikredilmiştir. Ve Ebû ‘Amr dedi: muhakkak o, **كِنْدِيرَة** sahibi olandır; ve inşad etti:

**يَتْبَعْنَ ذا كِنْدِيرَةٍ عَجَنَّسا،**
**إِذا الغرابانِ به تَمَرَّسا،**
**لم يَجِدا إِلا أَدِيماً أَمْلَسا**

İbn Şümeyl: **الكُنْدُر** yaratılışı şiddetli (olan)dır; ve delikanlılar **كَنادِرَة** (dir). Ve **الكُنْدُر**: **اللُّبانُ**’dır; ve **المحكم**’de: sakızdan bir türdür; teki **كُنْدُرة**. Ve yerden **الكُنْدُرة**: kalınlaşıp yükselen şeydir. Ve doğanın **كُنْدُرة**’si: ona ağaçtan yahut kerpiçten hazırlanmış olan, onun tüneğidir; ve o, dâhildir, Arapça değildir. Ve bunun beyanı şudur: Arapça bir kelimede, kelimenin iç kısmında, iki benzer harf, zorunlu bir ayırma olmaksızın birleşmez; **العَقَنْقَل** ve **الخَفَيْفَد** ve benzeri gibi. Ebû Mansûr dedi: iki benzer harf, aralarında ayırma olmaksızın ismin sonunda birleşebilir; denilir: **رَمادٌ رِمْدَِدٌ** ve **فرس سُقْدُدٌ** eğer zayıf (ince) ise. Ve **الخَفَيْدَدُ**: zulümdür. Ve onun için **عُنْدُدٌ** yoktur. Ve el-Müberred dedi: bir cinsten iki harften olan şeyde, isimlerin eklerine dâhil olanlarda idğam yoktur; çünkü, kendisine eklendiği şeyin ölçülerinden eksilir; **قَرْدَدٍ** ve **مَهْدَدٍ** gibi; çünkü o, **جَعْفَر**’e eklenmiştir. Ve yine çoğul da böyledir: **قَرادِدَ** ve **مهادِدَ**, **جَعافِرَ** gibi. Şayet eklenmiş değilse, idğam ona gerekli olur; **أَلَدّ** ve **أَصَمّ** gibi.

Ve **الكَنْدَر**: Rumların hesabından bir türdür; ve o, yıldızların hesabıdır.

Ve **كِنْدِيرٌ**: bir isimdir; Sîbeveyh onunla örnek verdi ve es-Sîrâfî onu açıkladı.
