# كندر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كندر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كندر

الكندر، بالضم، أهمله الجوهري هنا، وقال ابن سيده: ضرب من العلك، الواحدة كندرة. قال الأطباء: هو اللبان، نافع لقطع البلغم جدا، يذهب بالنسيان، وخواصه في كتب الطب مذكورة. الكندر: الرجل الغليظ القصير مع شدة. الكندر أيضا: الحمار العظيم، وقيل الغليظ من حمر الوحش، كالكنادر، كعلابط فيهما، والكدر كعتل، في الأخير، قال العجاج:
  كأن تحتي كنـدرا كـنـادرا                      جأبا قطوطى ينشج المشاجرا وذهب سيبويه إلى أنه رباعي، وذهب غيره إلى أنه ثلاثي، بدليل كدر، وهو مذكور في موضعه. والكندرة: ما غلظ من الأرض وارتفع، والكندرة: مجثم البازي الذي يهيأ له من خشب أو مدر، وهو دخيل ليس بعربي. الكندر، بلا هاء: ضرب من حساب الروم في النجوم، نقله صاحب اللسان. والكندارة، بالكسر: سمكة لها سنام كسنام الجمل. والكنيدر، كقنيفذ، تصغير كندر، رواه شمر عن ابن شميل وسميدع: هو الغليظ من حمر الوحش. ولو ذكره عند قوله كالكنادر لكان أضبط في الصنعة، فإن المعنى واحد. والكندير، بالكسر: الحمار الغليظ، وهذا أيضا إذا ذكره مع نظائره كان أحسن. كندير. اسم، مثل به سيبويه وفسره السيرافي. قال أبو عمرو: إنه لذو كنديرة، أي غلظ وضخامة وأنشد لعلقمة التيمي:
  يتبعن ذا كنديرة عجنسا                      إذا الغرابان به تمرسا
  لم يجدا إلا أديما أملسا وأورده الصاغاني في ك-د-ر وأنشد هذا، قال: ويروى: ذا هداهد. ومما يستدرك عليه: الكندر، بالضم: الشديد الخلق؛ وفتيان كنادرة، قاله ابن شميل. وكندر، بالضم: قرية بقرب قزوين، منها عميد الملك أبو نصر منصور ابن محمد الكندري، وزير السلطان طغرلبك، قتل سنة 457 وأما عبد الملك بن سليمان الكندري فإلى بيع الكندر، سمع حسان بن إبراهيم.

### Türkçe

**الكندر**، ötre ile; el-Cevherî bunu burada ihmal etti; İbn Sîde dedi ki: sakızdan bir tür; teki **كندرة**. Tabipler dedi ki: o, **اللبان**dır; balgamı kesmek için pek faydalıdır; unutkanlığı giderir; onun özellikleri tıp kitaplarında zikredilmiştir. **الكندر**: şiddet ile beraber kalın kısa adam. **الكندر** ayrıca: büyük eşek; ve denildi ki: yaban eşeklerinin kalını; **كالكنادر** gibi; ikisinde de **كعلابط** gibi; ve **الكدر** **كعتل** gibi; sonda; el-A‘câc dedi ki:
  Sanki altımda **كندرا** **كنادرا** gibi                      kambur, kısa-kuyruklu; çatışanları hırıldatarak anırır
Sîbeveyh, onun dörtlü olduğuna gitti; başkası ise onun üçlü olduğuna gitti; delil olarak **كدر** ile; ve o, yerinde zikredilmiştir. Ve **الكندرة**: yerden kalınlaşıp yükselen şey. Ve **الكندرة**: doğanın (şahinin) tüneği; ona ağaçtan yahut kerpiçten hazırlanır; o, dâhildir, Arapça değildir. **الكندر**، هاء’sız: yıldızlarda Rumların hesabından bir tür; Lisân sahibi onu nakletti. Ve **الكندارة**، esre ile: deve hörgücü gibi hörgücü olan bir balık. Ve **الكنيدر**، **كقنيفذ** gibi: **كندر**’in küçültmesi; Şemmer onu İbn Şümeyl’den rivayet etti; ve Semîda‘: o, yaban eşeklerinin kalınıdır. Onu **كالكنادر** sözünde zikretseydi, sanatta daha ضبطlı olurdu; çünkü mânâ birdir. Ve **الكندير**، esre ile: kalın eşek; bu da, onu benzerleriyle beraber zikretse daha iyi olurdu. **كندير**. İsim; Sîbeveyh onunla misal verdi ve Sîrâfî onu tefsir etti. Ebû ‘Amr dedi ki: şüphesiz o, **لذو كنديرة**’dir; yani kalınlık ve irilik; ve ‘Alkame et-Teymî’den inşad etti:
  **ذا كنديرة**’yi takip ederler, iri yapılı                      iki karga onunla alıştırma yaptığında
  pürüzsüz bir deriden başka bir şey bulmadılar
es-Sağânî onu **ك-د-ر** içinde verdi ve bunu inşad etti; dedi ki: ve rivayet olunur: **ذا هداهد**. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الكندر**، ötre ile: yaratılışı sert olan; ve **فتيان كنادرة**; bunu İbn Şümeyl söyledi. Ve **كندر**، ötre ile: Kazvîn yakınında bir köy; ondan, sultan Tuğrulbek’in veziri, 457 yılında öldürülen, ‘Amîdü’l-mülk Ebû Nasr Mansûr b. Muhammed el-Kenderî. أما ‘Abdülmelik b. Süleymân el-Kenderî ise **الكندر** satmaya nispetledir; Hassân b. İbrâhîm’den işitti.
