# كنه — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D9%87/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%86%D9%87/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كنه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D9%87.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كنه

: ( الكُنْهُ ، بالضَّمِّ : جَوْهَرُ الشَّيءِ ) ؛ ) عن ابنِ الأعْرابيِّ .
( و ) أَيْضاً : ( غايَتُه ) ونِهايَتُه . يقالُ : أَعْرِفْه كُنْهَ المَعْرِفَةِ .
وبَلَغْتُ كُنْهَ هذا الأمْر : أَي غايَتَه .
( و ) قالَ ابنُ دُرَيْدٍ : يكونُ كُنْهُ

الشيءِ ( قَدْرُهُ ) . ) يقالُ : فَعَلَ فَوْقَ كُنْه اسْتِحْقاقه .
( و ) في بعضِ المعاني : كُنْهُ كُلِّ شيءٍ ( وَقْتُه ) وَوَجْهُهُ ؛ ومنه قَوْلُ الشاعِرِ :
وإنَّ كلامَ المَرْءِ في غيرِ كُنْهِهِلَكالنَّبْلِ يَهْوِي ليسَ فيه نِصالُهاقالَ الجوْهرِيُّ : ولا يُشْتَقُّ منه فعْلٌ .
وفي الحدِيثِ : ( مَنْ قَتَلَ مُعاهَداً في غيرِ كُنْهِه ) ، يعْنِي في غيرِ وَقْتِه أَو غايةِ أَمْرِه الذي يَجوزُ فيه قَتْله .
وفي حديثٍ آخر : ( لا تَسْأَلِ المرْأَةُ طَلاقَها في غيرِ كُنْهِه ) ، أَي في غيرِ أن تَبْلُغَ من الأَذَى إلى الغايَةِ التي تُعْذَرُ في سُؤَالِ الطَّلاقِ معها .
( و ) يقالُ : هو في كُنْهِه ، أَي في ( وَجْهِه .
( واكْتَنَهَهُ وأَكْنَهَهُ : بَلَغَ كُنْهَهُ ) ، الأُولى نَقَلَها الأزْهرِيُّ .
وقالَ الجوْهرِيُّ : وقوْلُهم : لا يَكْتَنِهُه الوَصْفُ بمعْنَى لا يَبْلغ كُنْهَه ، كَلامٌ مُولَّدٌ .
ونَقَلَه شرَّاحُ المفْتاحِ وأَبو البَقاءِ هكذا .
وصَحَّحَه الأزْهرِيُّ وغيرُهُ .
( والكَنْهانُ : نباتٌ يُشْبِهُ وَرَقُهُ وَرَق الحَبَّةِ الخَضْراءِ طَرَّادٌ للعقارِبِ جِدًّا يُؤْكَلُ وَرَقُها فيُسَخِّنُ الكَبِدَ والطِّحالَ والدِّماغَ والبَدَنَ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
كُنْهُ الشيءِ : حَقيقَتُهُ وكَيْفيَّتُهُ ؛ نَقَلَهُ الزَّمَخْشريُّ .
ونَسَبَهُ ابنُ دُرَيْدٍ للعامَّةِ وأَقَرَّه الجماهيرُ واسْتَعْملُوه فيها حتى صارَ أَشْهَر مِن هذه المعاني التي ذُكِرَتْ . ذَكَرَه ابنُ هِلالِ في كتابِ الفُرُوقِ .
وكنه أَي اكتنه .

### Türkçe

: ( **الكُنْهُ** , ضamme ile: şeyin cevheri ) ؛ İbnü’l-A‘râbî’den.
( ve ) ayrıca: ( onun gayesi ) ve nihayeti. Denilir: Onu, marifetin **كُنْهَ**’iyle bil.
Ve bu işin **كُنْهَ**’ine ulaştım: yani onun gayesine.
( ve ) İbn Düreyd dedi: şeyin **كُنْهُ**’ü ( onun miktarıdır ). ) Denilir: İstihkakının **كُنْه**’ünün üstünde yaptı.
( ve ) bazı manalarda: her şeyin **كُنْهُ**’ü ( onun vakti ) ve vechidir; bundan şairin sözü:
Ve şüphesiz kişinin sözü, **كُنْهِه**’inin dışında, uçup giden oka benzer; onda temrenleri yoktur
Cevherî dedi: Ondan bir fiil türetilmez.
Hadiste: ( Kim bir muâhedi **كُنْهِه**’inin dışında öldürürse ), yani onun vaktinin dışında yahut onu öldürmenin caiz olduğu işinin gayesinin dışında.
Başka bir hadiste: ( Kadın, **كُنْهِه**’inin dışında boşanmasını istemesin ), yani eziyetten, onunla birlikte boşanma istemesinde mazur görüleceği gayeye ulaşmaksızın.
( ve ) denilir: O, **كُنْهِه**’indedir, yani ( onun vechindedir ).
( **واكْتَنَهَهُ** ve **أَكْنَهَهُ**: onun **كُنْهَهُ**’ine ulaştı ), birincisini Ezherî nakletti.
Cevherî dedi: Onların sözü: vasıf onu **يَكْتَنِهُه** değil, “onun **كُنْهَهُ**’ine ulaşmaz” manasında, müvelled bir sözdür.
Miftâh şârihleri ve Ebû’l-Bekâ bunu böyle nakletti.
Ezherî ve başkası onu sahih kıldı.
( **والكَنْهانُ**: yaprağı yeşil habbenin yaprağına benzeyen bir bitkidir; akrepleri pek çok kovucudur; yaprağı yenir de karaciğeri, dalağı, beyni ve bedeni ısıtır ).
( Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
Şeyin **كُنْهُ**’ü: onun hakikati ve keyfiyetidir; Zemahşerî onu nakletti.
İbn Düreyd onu avama nisbet etti ve cumhur onu kabul etti ve onda kullandılar; nihayet zikredilen bu manalardan daha meşhur oldu. Bunu İbn Hilâl, el-Furûk kitabında zikretti.
Ve **كنه** yani **اكتنه**.
