# كهر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%87%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: كهر

الكهر: القهر، وقرأ ابن مسعود:  فأما اليتيم فلا تكهر  وزعم يعقوب أن كافه بدل من قاف القهر، كهره وقهره بمعنى. الكهر: الانتهار، يقال: كهره كهرا، إذا زبره وانتهره تهاونا به. الكهر: الضحك. والكهر: استقبالك إنسانا بوجه عابس تهاونا به وازدراء. وقيل: الكهر: عبوس الوجه، وفي حديث معاوية بن الحكم السلمي أنه قال:  ما رأيت معلما أحسن تعليما من النبي صلى الله عليه وسلم. فبأبي هو وأمي، ما كهرني ولا شتمني ولا ضربني  . وفي حديث المسعى:  إنهم كانوا لا يدعون عنه ولا يكهرون  قال ابن الأثير: هكذا يروى في كتب الغريب وبعض طرق مسلم، والذي جاء في الأكثر: يكرهون. بتقديم الراء، من الإكراه. قيل: الكهر: اللهو. والكهر: ارتفاع النهار، وقد كهر الضحى: ارتفع، قال عدي بن زيد العبادي:
  مستخفـين بـلا أزوادنـا                      ثقة بالمهر من غير عـدم
  فإذا العانة في كهر الضحى                      دونها أحقب ذو لحـم زيم يصف أنه لا يحمل معه زادا في طريقه ثقة بما يصيده بمهره. والعانة: القطيع من الوحش. الكهر أيضا: اشتداد الحر. وقد ذكرهما الزمخشري وقال الأزهري الكهر: النهار ارتفاعه في شدة الحر والكهر: المصاهرة، أنشد أبو عمرو:
  يرحب بي عند باب الأمير                      وتكهر سعد ويقضى لها أي تصاهر، والفعل كمنع، لوجود حرف الحلق. والكهرورة بالضم: التعبس. يقال: في فلان كهرورة، أي انتهار لمن خاطبه وتعبس للوجه. قال زيد الخيل:
  ولست بذي كهرورة غير أنني                      إذا طلعت أولى المغيرة أعبس الكهرورة أيضا: المتعبس الذي ينتهر الناس، كالكهرور، بغير هاء. ومما يستدرك عليه: الكهر: الشتم، نقله الأزهري. ورجل كهرورة: قبيح الوجه، وقيل ضحاك لعاب، وقيل: عابس.

### Türkçe

**الكهر**: **القهر**; ve İbn Mesʿûd okudu: “Artık yetime **تكهر** etme”; Yaʿkūb, onun **كاف**’ının **قهر**’ın **قاف**’ına bedel olduğunu ileri sürdü; **كهره** ve **قهره** anlamca birdir. **الكهر**: azarlama; “**كهره** **كهرا**” denir; onu azarlayıp payladıysa, onu hafife alarak. **الكهر**: gülme. Ve **الكهر**: bir insanı, onu hafife alarak ve küçümseyerek, asık bir yüzle karşılamandır. Ve denildi: **الكهر**: yüzün asıklığı. Muʿâviye b. el-Ḥakem es-Sülemî’nin hadîsinde: “Peygamber صلى الله عليه وسلم’den daha güzel öğreten bir öğretmen görmedim. Babam ona feda olsun, annem de; bana **كهر** etmedi, ne sövdü, ne de vurdu.” Ve **المسعى** hadîsinde: “Onlar ondan vazgeçmezlerdi ve **يكهرون** etmezlerdi.” İbnü’l-Esîr dedi: Garîb kitaplarında ve Müslim’in bazı yollarında böyle rivayet edilir; ekserinde gelen ise: **يكرهون**; **الراء**’ı öne alarak, **الإكراه**’tan. Denildi: **الكهر**: eğlence. Ve **الكهر**: gündüzün yükselmesi; **الضحى** **كهر** etti: yükseldi; ʿAdiyy b. Zeyd el-ʿIbâdî dedi:

  Azıksız gizlenmişler,
  yokluk olmaksızın tay’a güvenerek.
  Derken **الضحى**’nın **كهر**’ında sürü,
  önünde etli, güçlü bir **أحقب**.

Yolunda yanında azık taşımadığını, tay’ıyla avlayacağı şeye güvenerek, vasfeder. Ve **العانة**: yaban hayvanından sürüdür. **الكهر** ayrıca: sıcağın şiddetlenmesi. İkisini de ez-Zemaḫşerî zikretti; el-Ezherî dedi: **الكهر**: gündüz; şiddetli sıcakta onun yükselmesi; ve **الكهر**: dünürlük; Ebû ʿAmr inşâd etti:

  Emîrin kapısında beni karşılar,
  ve Saʿd **تكهر** eder ve onun için hüküm verilir.

Yani dünürleşir; fiil, boğaz harfinin bulunması sebebiyle, **منع** gibi (çekimlenir). Ve **الكهرورة** (ötre ile): surat asma. “Falandada **كهرورة** vardır” denir; yani kendisine hitap edene azarlama ve yüze surat asma. Zeydü’l-Ḫayl dedi:

  **كهرورة** sahibi değilim; ancak ben,
  el-Muġîre’nin ileri gelenleri çıktığında surat asarım.

**الكهرورة** ayrıca: insanları azarlayan asık suratlıdır; **الكهرور** gibi, **هاء** olmaksızın. Ve ona ilâve olarak kaydedilenlerdendir: **الكهر**: sövme; el-Ezherî nakletti. Ve **كهرورة** bir adam: çirkin yüzlü; ve denildi: çok gülen, çok salyalı; ve denildi: asık suratlı.
