# كهل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%87%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: كهل

باب الهاء والكاف واللام معهما
هك ل، ه ل ك، ك ه ل مستعملات
هكل:
الهَيْكَلُ: الفرس الطويلُ عُلْواً وعَدْواً. قال:
بمُنْجَرِدٍ قَيْدٍ الأوابدِ هَيْكَلِ
والهَيْكَلُ: بيتٌ للنَّصارَى فيه صَنَمٌ على خِلْقَةِ مريم عليها السّلام فيما يُذْكَرُ، قال:
مَشْيَ النَّصارَى حول بيت الهَيْكَلِ
هلك:
الهُلْكُ: الهَلاكُ. والاهْتِلاكُ: رَمْيُ الإنسان نِفسَهُ في تَهلُكةٍ. والتَّهْلُكَةُ: كلُّ شيءٍ يصيرُ عاقبتُه إلى الهَلاكِ.
والقَطاةُ تَهْتَلِكُ من خَوْفِ البازي، أي: ترمي نفسَها في المَهالِك.
وقومٌ هلكَى وهالكون.
والهُلاّكُ: الصَّعاليكُ الّذين ينتابون النّاسَ طلباً لمعروفِهِمْ من سوء الحال. قال جميل:
أَبْيتُ مع الهُلاّكِ ضيفاً لأَهلِـهـا		وأهلي قريبٌ مُوسِعون ذَوُو فَضْل
وهالِكُ أهلٍ: الذي يَهلِكُ في أهلِهِ، وكذلك الذي يَهْلِكُ أهلُه، قال:
وهالك أهلٍ يُجِنُّـونَـهُ		كآخَرَ في أهلِهِ لم يُجَنّ
ومفازةٌ هالكةٌ من سَلَكها، أي: هالكةٌ السّالكين. قال العجاج:
ومَهْمَهٍ هالكِ مَنْ تَعَرَّجا
أي: يُهِلكُ من تعرّج به عن الطّريق.
والهَلَكَةُ: مَشْرَفَةُ المَهْواةِ في جوّ السُّكاكِ، قال ذو الرمة:
ترى قُرْطَها في واضحِ اللِّيتِ مُشرفاً		على هَلَكٍ في نَفْـنـفٍ يتـطـوّحُ
والهَلُوكُ: المرأة الفاجرة. والهالِكيُّ: الحدّادُ.
كهل:
الكَهْلُ: الذي وَخَطَهُ الشَّيْب ورأيتَ له بَجالةً. ورجلٌ كَهْلٌ، وامرأة كهلةٌ. وقلّ ما يُقال للمرأةِ: كَهْلَة، إلاّ أن يقولوا: شَهْلَةٌ كَهْلةٌ.
واكْتهلَتِ الرّوضةُ إذا عمّها نَوْرُها، قال:
يُضاحكُ الشَّمسَ منها كوكبٌ شَرِق		مُؤزّرٌ بعَميمِ النَّبْتِ مُـكْـتَـهِـلُ
ونعجةٌ مُكتهلةٌ: مُخْتَمرة الرأسِ بالبياض.
والكاهِلُ: مُقَدَّمُ الظَّهْر، مما يلي العُنُقَ، وهو الثُلُث الأعلى، فيه ستُّ فَقَرات.

### Türkçe

باب **الهاء** ve**الكاف** ve**اللام** onlarla birlikte
**هك ل**، **ه ل ك**، **ك ه ل** kullanımdadırlar.

**هكل**:
**الهَيْكَلُ**: yükseklikçe ve koşuşça uzun at. Dedi ki:
Yabanîlerin bağını (çözmekte) yalın bir (at) ile, (o) **هَيْكَل**.
Ve **الهَيْكَلُ**: Hristiyanlara ait bir evdir; içinde, zikredildiğine göre, Meryem عليه السّلام’ın yaratılışı üzere bir put vardır. Dedi ki:
Hristiyanların **الهَيْكَل** evinin etrafında yürüyüşü.

**هلك**:
**الهُلْكُ**: **الهَلاكُ**. Ve **الاهْتِلاكُ**: insanın kendisini bir **تَهلُكةٍ** içine atmasıdır. Ve **التَّهْلُكَةُ**: akıbeti **الهَلاكِ**’a varan her şeydir.
Ve **القَطاةُ** **تَهْتَلِكُ** **البازي** korkusundan; yani kendisini **المَهالِك** içine atar.
Ve **هلكَى** ve **هالكون** bir kavim.
Ve **الهُلاّكُ**: kötü hâlden dolayı insanların iyiliklerini istemek için insanlara gidip gelen **الصَّعاليكُ**tur. Cemîl dedi ki:
Onun ehline misafir olarak **الهُلاّكِ** ile geceledim; hâlbuki benim ehlim yakın, geniş imkânlı, fazilet sahipleridir.
Ve **هالِكُ أهلٍ**: ehlinin içinde helâk olan kimsedir; yine ehli helâk olan kimse de böyledir. Dedi ki:
Ve bir **هالك أهلٍ** ki onu delirtirler; ehli içinde delirtilemeyen bir başkası gibi.
Ve bir **مفازةٌ هالكةٌ** onu kat eden kimse için; yani yolcuları helâk edicidir. el-A‘câc dedi ki:
Ve bir ıssız yer ki, yoldan sapanı helâk edicidir.
Yani onu yoldan saptırarak yoldan çıkaran kimseyi helâk eder.
Ve **الهَلَكَةُ**: **السُّكاكِ** boşluğunda uçurumun yüksek kenarıdır. Zû’r-Rumme dedi ki:
Onun küpesini, açık yan tarafında, bir **هَلَكٍ** üzerine yüksekçe görürsün; bir **نَفْنَفٍ** içinde (o) sallanıp durur.
Ve **الهَلُوكُ**: fâcire kadın. Ve **الهالِكيُّ**: demirci.

**كهل**:
**الكَهْلُ**: saçına ak düşmüş olan ve onda bir vakar gördüğün kimsedir. Ve **كَهْلٌ** bir erkek, ve **كهلةٌ** bir kadın. Ve kadına **كَهْلَة** denmesi azdır; ancak “**شَهْلَةٌ كَهْلةٌ**” demeleri müstesna.
Ve **اكْتهلَتِ الرّوضةُ**: çayır, çiçeği onu kapladığı zaman. Dedi ki:
Ondan bir yıldız güneşe gülümser; gür bitkiyle kuşanmış, **مُـكْـتَـهِـلُ**.
Ve **مُكتهلةٌ** bir koyun: başı beyazlıkla örtülü olan.
Ve **الكاهِلُ**: boyna bitişik olan, sırtın ön kısmıdır; o, üst üçte birdir; onda altı **فَقَرات** vardır.
