# كهمس (ك-ه-م-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%85%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%87%D9%85%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - ه - م - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%85%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والكاف
كهمس: الكَهْمَسُ: من أسماء الأسد. والكَهْمَسُ: القصير ، قال:
ذاك لخَوْدٍ ذاتِ خَلْقٍ مُنْفِسِ
لا جَيْدَرِِ الخَلْق ولا بكَهْمَسِ
كلهد: أبو كَلْهَدةَ: من كُنَى العَرَب.
دهكل: دَهْكَلٌ: من شَدائِد الدَّهْر. قال:
لقضي عليهم في اللّقاء مُدهكل.
دهكم: الدَّهْكَمُ: الشَّيْخ الفاني. والتَّدَهْكُمُ: الاقتحامُ في الأَمْر الشَّديد.
هركل:
امرأةٌ هِرْكَولةٌ: ذات فَخِذّين، وجسمٍ وعَجُزٍ. ورَجُل هراكلٌ: جسيمٌ ضَخْمُ.
كفهر: المكفهرّ: السَّحابُ المتراكم. والمكُفْهِرّ: الوجهُ غيرُ المُنْبَسِط ، والأكْفِهْرارُ: الأستقبال بوجهٍ كريه.
كرهف: المُكْرَهِفُّ: الذَّكَرُ المُنْتَشِرُُ المُشْرِف.
هبرك: الهَبْرَكَةُ: الجاريةُ النّاعمةُ، قال:
جارية شبّت شَبابا هَبْركا
لم يَعْدُ ثَدْيا نَحْرِها أَنْ فلّكا
كهبل: الكَنَهْبَلُ: شَجَرٌ عِطامٌ.
هبنك: الهَبَنَّكُ: الأحمق. وامرأةٌ هبنّكةٌ: حمقاء.
بهكن: جاريةٌ بَهْكَنَةٌ: تارةٌ عظيمة الصّدر عريضته، وهُنَّ بَهْكنأت وبَهاِكنُ، وإنّها لَتَتَبَهْكَنُ في مشيها، يقال ذلك لذات العجيزة.
رهوك: التَّرَهْوُكُ: مَشْيُ الذّي كأنّه يَمُوجُ في مشيته، وقد تَرَهْوَك.

##### Türkçe

**الهاء** ve **الكاف**

**كهمس**: **الكَهْمَسُ**: aslanın adlarından. Ve **الكَهْمَسُ**: kısa (boylu); dedi ki:
ذاك لخَوْدٍ ذاتِ خَلْقٍ مُنْفِسِ
لا جَيْدَرِِ الخَلْق ولا بكَهْمَسِ

**كلهد**: **أبو كَلْهَدةَ**: Arapların künyelerindendir.

**دهكل**: **دَهْكَلٌ**: zamanın şiddetlerinden. Dedi ki:
لقضي عليهم في اللّقاء مُدهكل.

**دهكم**: **الدَّهْكَمُ**: fânî ihtiyar. Ve **التَّدَهْكُمُ**: şiddetli işte atılma.

**هركل**:
**امرأةٌ هِرْكَولةٌ**: uylukları, gövdesi ve kalçası olan. Ve **رَجُل هراكلٌ**: iri, büyük.

**كفهر**: **المكفهرّ**: üst üste yığılmış bulut. Ve **المكُفْهِرّ**: yayılmamış yüz; ve **الأكْفِهْرارُ**: çirkin bir yüzle karşılamak.

**كرهف**: **المُكْرَهِفُّ**: yayılmış, yüksek (kalkık) erkek.

**هبرك**: **الهَبْرَكَةُ**: yumuşak cariye; dedi ki:
جارية شبّت شَبابا هَبْركا
لم يَعْدُ ثَدْيا نَحْرِها أَنْ فلّكا

**كهبل**: **الكَنَهْبَلُ**: büyük (iri) bir ağaç.

**هبنك**: **الهَبَنَّكُ**: ahmak. Ve **امرأةٌ هبنّكةٌ**: ahmak kadın.

**بهكن**: **جاريةٌ بَهْكَنَةٌ**: bir kere, göğsü büyük, eni geniş; ve onlar **بَهْكنأت** ve **بَهاِكنُ**dur; ve şüphesiz o yürüyüşünde **لَتَتَبَهْكَنُ**; bu, kalçalı olana söylenir.

**رهوك**: **التَّرَهْوُكُ**: yürüyüşünde sanki yürüyüşünde dalgalanıyormuş gibi olanın yürüyüşü; ve **تَرَهْوَك**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%85%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكَهْمَسُ: القصيرُ.

##### Türkçe

**الكَهْمَسُ**: kısa olan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%85%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الكَهْمَسُ: القصير، وقيل: القصير من الرجال. والكَهْمَسُ: الأَسد. وقال ابن الأَعرابي: هو الذئب. وكَهْمَس: من أَسماء الأَسد. وناقة كَهْمَس: عظيمة السنام. وكَهْمَس: اسم، وهو أَبو حيّ من العرب؛ أَنشد سيبويه لمَوْدُودٍ العنبريّ، وقيل هو لأَبي حُزابة الوليد بن حَنِيفة: فلِلّه عَيْنا مَنْ رَأَى من فَوارِسٍ،
أَكَرَّ على المَكْرُوه منهم وأَصْبَرا
فما بَرِحُوا حتى أَعَضُّوا سُيُوفَهُمْ
ذُرى الهامِ مِنْهُم، والحديدَ المُسَمَّرا
وكُنَّا حَسِبناهم فَوارِسَ كَهْمَسٍ،
حَيُوا بَعْدَما ماتوا من الدَّهْرِ أَعْصُرا
وكَهْمَسٌ هذا: هو كَهْمَسُ بن طَلْق الصَّريمي، وكان من جملة الخوارِج مع بِلال بن مِرْداس، وكانت الخوارج وقعت بأَسلم بن زرعة الكلابي، وهم في أَربعين رجلاً، وهو في أَلْفَي رجل، فقتلت قطعة من أَصحابه وانهزم إِلى البَصرة فقال مَوْدُود هذا الشعر في قوم من بني تميم فيهم شدة، وكانت لهم وقعة بِسِجِسْتان، فَشَبَّهَهُم في شدَّتهم بالخَوارج الذين كان فيهم كَهْمَسُ بن طَلْق، وحَيُوا يعني الخوارج أَصحاب كَهْمَس، أَي كأَنَّ هؤلاء القوم أَصحاب كَهْمَس في قُوَّتهم وشدّتهم ونُصْرتهم.

##### Türkçe

**الكَهْمَسُ**: kısa boylu; ve denildi ki: erkeklerden kısa boylu olan. Ve **الكَهْمَسُ**: aslan. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: o kurttur. Ve **كَهْمَس**: aslanın adlarındandır. Ve **ناقة كَهْمَس**: hörgücü büyük (olan dişi deve). Ve **كَهْمَس**: bir isimdir; ve o, Araplardan bir kabile (hayy) babasıdır; Sîbeveyh, Mevdûd el-‘Anberî’ye ait olarak inşad etti; ve denildi ki o, Ebû Huzâbe el-Velîd b. Hanîfe’nindir:

Allah için, bir gözü (olsun da baksın) kim gördü süvarilerden,
onlardan daha çok (geri) döneni, onlardan daha sabredeni?

Artık ayrılmadılar, ta ki ısırdılar kılıçlarını,
onlardan başların tepelerini ve çivilenmiş demiri.

Ve biz onları **فَوارِسَ كَهْمَسٍ** (Kehmes’in süvarileri) sanmıştık,
yaşadılar, öldükten sonra, zamandan bir çağ(lar).

Ve şu **كَهْمَسٌ**: o, es-Sarîmî **كَهْمَسُ بن طَلْق**’tır; ve Bilâl b. Mirdâs ile birlikte Hâricîlerden bir cümle (topluluk) idi. Hâricîler, Kilâbî Eslem b. Zur‘a’ya rastlamıştı; onlar kırk adam içinde, o ise iki bin adam içinde idi; böylece ashabından bir parça öldürüldü ve Basra’ya kaçtı. Bunun üzerine Mevdûd, Benî Temîm’den, içlerinde şiddet bulunan bir kavim hakkında bu şiiri söyledi; onların Sicistân’da bir vak‘ası vardı; böylece onları şiddetlerinde, içlerinde **كَهْمَسُ بن طَلْق** bulunan Hâricîlere benzetti. Ve “yaşadılar” demek, yani **الخوارج** (Hâricîler), **أَصحاب كَهْمَس** (Kehmes’in ashabı); yani sanki şu kavim, kuvvetlerinde, şiddetlerinde ve yardımlarında Kehmes’in ashabıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%85%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الكهمس: من أسماء الأسد، قاله الليث. و الكهمس: الرجل القبيح الوجه، عن ابن خالويه. و الكهمس: الناقة الكوماء، وهي العظيمة السنام، عن ابن عباد. وكهمس الهلالي: صحابي، نزل البصرة، روى عنه معاوية بن قرة، وله وفادة، وحديث في الصوم، تفرد به حماد بن زيد المنقري، عن معاوية، عنه، وحماد مقبول مشهور. و كهمس بن الحسن التميمي: من تابعي التابعين، ويعرف بالعابد، وله ذكر في كتاب القناعة، لابن أبي الدنيا. وكهمس: أبو حي من ربيعة ابن حنظلة بن مالك، من بني تميم، فيهم شدة، ويقال لهذا: ربيعة الجوع، وبه تعرف أولاده. و عن ابن عباد: الكهمسة في المشي، كالحفدان، وهو تقارب ما بين الرجلين وحثيانهما. وفي التكملة: وحثيهما التراب. ومما يستدرك عليه: الكهمس: الذئب، عن ابن الأعرابي. وكهمس بن المنهال، عن سعيد ابن أبي عروبة، قال أبو حاتم الرازي: محله الصدق. وكهمس بن طلق الصريمي، كان من جملة الخوارج مع بلال بن مرداس، وكانت الخوارج وقعت بأسلم بن زرعة الكلابي، وهم في أربعين رجلا، وهو في ألفي رجل، فإنهزم إلى البصرة، وفي ذلك أنشد سيبويه لمودود العنبري:
  وكنا حسبناهم فوارس كهمسحيوا بعدما ماتوا من الدهر أعصرا قلت: ويقال: هو للوليد بن حنيفة.

##### Türkçe

**الكهمس**: aslanın adlarından (biridir); bunu Leys söyledi. Ve **الكهمس**: yüzü çirkin olan adam; İbn Hâlaveyh’den. Ve **الكهمس**: **الكوماء** deve; o, hörgücü büyük olandır; İbn Abbâd’dan. Ve **كهمس الهلالي**: sahâbîdir; Basra’ya indi; ondan Muâviye b. Kurra rivayet etti; onun bir elçiliği ve oruç hakkında bir hadisi vardır; bunu Hammâd b. Zeyd el-Munkarî, Muâviye’den, ondan (rivayette) tek kaldı; Hammâd kabul edilmiş, meşhurdur. Ve **كهمس بن الحسن التميمي**: tâbiînin tâbiîlerindendir; **العابد** diye bilinir; onun, İbn Ebî’d-Dünyâ’nın **كتاب القناعة**’sında zikri vardır. Ve **كهمس**: Rebîa b. Hanzala b. Mâlik’ten, Benî Temîm’den bir kabilenin babasıdır; onlarda sertlik vardır; buna **ربيعة الجوع** denir; onunla çocukları tanınır. Ve İbn Abbâd’dan: yürüyüşte **الكهمسة**, **الحفدان** gibidir; o, iki ayak arasındaki mesafenin yakın olması ve onların hızlı atılışıdır. Ve **التكملة**’de: ve onların toprağı hızlı atışıdır. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **الكهمس**: kurt; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **كهمس بن المنهال**, Saîd b. Ebî Arûbe’den (rivayet eder); Ebû Hâtim er-Râzî dedi: onun yeri doğruluktur. Ve **كهمس بن طلق الصريمي**, Bilâl b. Mirdâs ile birlikte Hâricîlerin cümlesinden idi; Hâricîler, Eslem b. Zur‘a el-Kilâbî’ye rastlamıştı; onlar kırk adam içinde iken, o iki bin adam içinde idi; böylece Basra’ya yenilip kaçtı; bunun hakkında Sîbeveyh, Mevdûd el-‘Anberî için şu beyti okudu:
  Ve biz onları **كهمس** süvarileri sanmıştık; zamanın bir devrinde öldükten sonra dirildiler
Dedim: ve denilir ki: o, Velîd b. Hanîfe’nindir.
