# كهن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%87%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كهن

الكاهنُ: معروف. كَهَنَ له يَكْهَنُ ويكهُنُ وكَهُنَ كَهانةً وتكَهَّنَ تكَهُّناً وتَكْهِيناً، الأَخير نادر: قَضى له بالغيب. الأَزهري: قَلَّما يقال إِلا تكَهَّنَ الرجلُ. غيره: كَهَن كِهانةً مثل كَتَب يكتُب كِتابة إِذا تكَهَّنَ، وكَهُن كَهانة إِذا صار كاهِناً. ورجل كاهِنٌ من قوم كَهَنةٍ وكُهَّان، وحِرْفتُه الكِهانةُ. وفي الحديث: نهى عن حُلْوان الكاهن؛ قال: الكاهِنُ الذي يَتعاطي الخبرَ عن الكائنات في مستقبل الزمان ويدَّعي معرفة الأَسرار، وقد كان في العرب كَهَنةٌ كشِقٍّ وسطيح وغيرهما، فمنهم من كان يَزْعُم أَن له تابعاً من الجن ورَئِيّاً يُلقي إِليه الأَخبار، ومنهم من كان يزعم أَنه يعرف الأُمور بمُقدِّمات أَسباب يستدل بها على مواقعها من كلام من يسأَله أَو فعله أَو حاله، وهذا يخُصُّونه باسم العَرَّاف كالذي يدَّعي معرفة الشيء المسروق ومكان الضالة ونحوهما. وما كان فلانٌ كاهِناً ولقد كَهُنَ. وفي الحديث: من أَتى كاهِناً أَو عَرَّافاً فقد كَفَر بما أُنزِل على محمد أَي من صَدَّقهم. ويقال: كَهَن لهم إِذا قال لهم قولَ الكَهَنة. قال الأَزهري: وكانت الكَهانةُ في العرب قبل مبعث سيدنا رسول الله، صلى الله عليه وسلم، فلما بُعث نَبِيّاً وحُرِسَت السماء بالشُّهُب ومُنِعت الجنُّ والشياطينُ من استراق السمع وإِلقائه إِلى الكَهَنةِ بطل علم الكَهانة، وأَزهق الله أَباطيلَ الكُهَّان بالفُرْقان الذي فَرَقَ الله، عز وجل، به بين الحق والباطل، وأَطلع الله سبحانه نبيه، صلى الله عليه وسلم، بالوَحْيِ على ما شاءَ من علم الغُيوب التي عَجَزت الكَهنةُ عن الإِحاطة به، فلا كَهانةَ اليوم بحمد الله ومَنِّه وإِغنائه بالتنزيل عنها. قال ابن الأَثير: وقوله في الحديث من أَتى كاهناً، يشتمل على إِتيان الكاهن والعرَّاف والمُنَجِّم. وفي حديث الجَنين: إِنما هذا من إِخوان الكُهَّان؛ إِنما قال له ذلك من أَجل سَجْعِه الذي سَجَع، ولم يَعِبْه بمجرّد السَّجْع دون ما تضمَّن سَجْعُه من الباطل، فإِنه قال: كيف نَدِيَ من لا أَكَلَ ولا شَرِب ولا اسْتَهلَّ ومثل ذلك يُطَلّ، وإِنما ضرَب المثل بالكُهَّان لأَنهم كانوا يُرَوِّجون أَقاويلهم الباطلة بأَسجاع تروق السامعين، ويسْتَمِيلون بها القلوب، ويَستصغون إِليها الأَسْماع، فأَما إِذا وَضَع السَّجع في مواضعه من الكلام فلا ذمَّ فيه، وكيف يُذَمُّ وقد جاءَ في كلام سيدنا رسول الله، صلى الله عليه وسلم، كثيراً، وقد تكرر ذكره في الحديث مفرداً وجمعاً واسماً وفعلاً. وفي الحديث: إِن الشياطين كانت تَسْترِقُ السمعَ في الجاهلية وتُلقيه إِلى الكَهَنة، فتَزيدُ فيه ما تزيدُ وتَقْبلُه الكُفَّار منهم. والكاهِنُ أَيضاً في كلام العرب (*
قوله «والكاهن أيضاً إلخ» ويقال فيه: الكاهل باللام كما في التكملة) : الذي يقوم بأَمر الرجل ويَسْعى في حاجته والقيام بأَسبابه وأَمر حُزانته. والكاهِنان: حَيَّان. الأَزهري: يقال لقُرَيْظة والنَّضير الكاهِنانِ، وهما قَبِيلا اليهود بالمدينة، وهم أَهل كتاب وفَهْمٍ وعلم. وفي حديثٍ مرفوع: أن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: يخرج من الكاهِنَين رجلٌ قرأُ القرآن قراءة لا يقرأُ أَحد قراءته؛ قيل: إِنه محمد بن كعب القُرَظِيّ وكان من أَولادهم، والعرب تسمي كل من تعاطى علماً دقيقاً كاهِناً، ومنهم من كان يسمي المنجم والطبيبَ كاهناً.

### Türkçe

**الكاهنُ**: bilinen. Ona **كَهَنَ** eder: **يَكْهَنُ** ve **يكهُنُ** ve **كَهُنَ** (olarak) **كَهانةً**; ve **تكَهَّنَ** (olarak) **تكَهُّناً** ve **تَكْهِيناً**; sonuncusu nadirdir: gayb ile onun hakkında hükmetti. **الأَزهري**: Pek az denir; ancak “adam **تكَهَّنَ** etti” denir. Başkası: **كَهَن** (olarak) **كِهانةً**, **كَتَب**’in **يكتُب** (olarak) **كِتابة** (demesi) gibi; **تكَهَّنَ** ettiği zaman. Ve **كَهُن** (olarak) **كَهانة**: **كاهِناً** olduğu zaman. Ve **كاهِنٌ** bir adam, **كَهَنةٍ** ve **كُهَّان** kavminden; ve onun mesleği **الكِهانةُ**’dır. Ve hadiste: **حُلْوان الكاهن**’den nehyetti; dedi ki: **الكاهِنُ**, zamanın geleceğinde vuku bulacak şeyler hakkında haberi üstlenen ve sırları bilme iddiasında bulunan kimsedir; Araplarda **كَهَنةٌ** vardı; **شِقٍّ** ve **سطيح** ve başkaları gibi. Onlardan kimi, kendisi için cinlerden bir tâbi‘ ve bir **رَئِيّاً** bulunduğunu, ona haberleri ilka ettiğini iddia ederdi; onlardan kimi de, kendisine soranın sözünden yahut fiilinden yahut hâlinden, onunla yerlerine delâlet ettiği sebeplerin mukaddimeleriyle işleri bildiğini iddia ederdi; bunu **العَرَّاف** adıyla tahsis ederler; çalınan şeyin bilgisi ve kaybolanın yeri ve benzerlerini bilme iddiasında bulunan gibi. Ve falan kimse **كاهِناً** olmadı; hâlbuki gerçekten **كَهُنَ** etti. Ve hadiste: Kim bir **كاهِناً** yahut bir **عَرَّافاً**’a gelirse, Muhammed’e indirilen şeyi inkâr etmiş olur; yani onları tasdik eden kimse. Ve denir: Onlara **كَهَن** etti; onlara **الكَهَنة** sözünü söylediği zaman. **الأَزهري** dedi ki: Efendimiz Resûlullah’ın, sallallahu aleyhi ve sellem, gönderilişinden önce Araplarda **الكَهانةُ** vardı; ne zaman ki peygamber olarak gönderildi, gök **الشُّهُب** ile korunup cinler ve şeytanlar, işitip kapmayı ve onu **الكَهَنةِ**’ye ilka etmeyi yapmaktan men olundular; **الكَهانة** ilmi bâtıl oldu. Allah, azze ve celle, hak ile bâtıl arasında Allah’ın onunla ayırdığı **الفُرْقان** ile **الكُهَّان**’ın bâtıllarını yok etti. Allah, subhanehu, peygamberini, sallallahu aleyhi ve sellem, **الوَحْيِ** ile, **الكَهنةُ**’nin kuşatmaya güç yetiremediği gayblar ilminden dilediği şeye muttali kıldı; artık bugün Allah’ın hamdi, lütfu ve onu tenzîl ile ondan müstağni kılmasıyla **كَهانةَ** yoktur. İbnü’l-Esîr dedi ki: Hadisteki “Kim bir **كاهناً**’a gelirse” sözü, **الكاهن**’e, **العرَّاف**’a ve **المُنَجِّم**’e gelmeyi kapsar. **الجَنين** hadîsinde: “Bu ancak **إِخوان الكُهَّان**’dandır”; ona bunu, yaptığı **سَجْعِه** sebebiyle söyledi; onu, **سَجْعُه**’nun içerdiği bâtıl olmaksızın sırf **السَّجْع** ile ayıplamadı; çünkü dedi ki: “Ne yedi ne içti ne de ses çıkardı; bunun diyeti nasıl ödenir; bunun gibisi heder edilir.” Ancak **الكُهَّان** ile misal vurdu; çünkü onlar bâtıl sözlerini, dinleyenlere hoş gelen **أَسجاع** ile revaçlandırırlar, onunla kalpleri meylettirirler ve onunla kulakları kendilerine küçük görürcesine çekerlerdi. Ama **السَّجع** sözün yerlerine konulduğu zaman onda kınama yoktur; nasıl kınanır ki, efendimiz Resûlullah’ın, sallallahu aleyhi ve sellem, sözünde çokça gelmiştir; hadiste onun zikri tekil, çoğul, isim ve fiil olarak tekrar etmiştir. Ve hadiste: Şeytanlar cahiliyede işitmeyi kapar ve onu **الكَهَنة**’ye ilka ederdi; ona kattıkça katardı; kâfirler onlardan onu kabul ederdi. Ve **الكاهِنُ** ayrıca Arapların sözünde
(* “**والكاهن أيضاً** ilh.” sözü: tekmilede olduğu üzere, **الكاهل** (لام ile) de denir):
adamın işini üstlenen, ihtiyacında koşan, onun sebeplerini ve hazinesinin işini yürütendir. Ve **الكاهِنان**: iki kabiledir. **الأَزهري**: **قُرَيْظة** ve **النَّضير**’e **الكاهِنانِ** denir; onlar Medine’de Yahudilerin iki kabilesidir; onlar kitap ehli, anlayış ve ilim ehlidir. Ve merfû bir hadiste: Peygamberin, sallallahu aleyhi ve sellem, şöyle dediği: “**الكاهِنَين**’den bir adam çıkar; Kur’an’ı, hiç kimsenin okuyuşu gibi olmayan bir okuyuşla okur.” Denildi ki: O, Muhammed b. Ka‘b **القُرَظِيّ**’dir; onların evlatlarındandı. Ve Araplar, ince bir ilmi üstlenen herkese **كاهِناً** adını verir; onlardan kimi **المنجم**’i ve **الطبيبَ**’i **كاهِناً** diye adlandırırdı.
