# كوثى (ك-و-ث-ى) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AB%D9%89
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%88%D8%AB%D9%89

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ك - و - ث - ى
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AB%D9%89/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ث ( و ا ي ء )
كثأ ، كوث ، كوثى ، وكث : ( مستعملة ) .
وكث : قال الليث : الوِكَاثُ : ما يُسْتَعْجَلُ به للغَدَاءِ ، تقولُ : اسْتَوْكَثْنَا أي أَكَلْنَا شيئاً نتَبَلّغُ به إلى وقت الغَدَاءِ .
( قلت ) : لم أسمعْ لغير الليث في الوِكاثِ شيئاً ، وأَرْجُو أَنْ يكونَ أَخَذَه عن الثِّقَاتِ .
كثأ : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : كَثَأَ اللَّبَنُ وكَثَعَ إذا خَثَرَ وَعَلاَهُ دَسَمُهُ وهو الكَثْأَةُ والكَثْعَةُ .
وقال أبو زيد : كَثَأَتِ القِدْرُ إذا أَزْبَدَتْ للغَلْيِ .
وقال الأمويّ : كَثَأَ النَّبْتُ والوَبَرُ فهو كاثىءٌ إذا طَلَع .
وقال أبو مالك : الكَثَاةُ بلا هَمْزٍ ، وكَثاً كثيرٌ ، وهو الأيْهُقَانُ والنَّهَقُ ، كُلُّه واحدٌ .
كوث : قال النَّضْرُ : كَوَّثَ الزَّرْعُ تَكْوِيثاً إذا صارَ أَرْبَعَ ورَقَاتٍ وخَمْسَ ورَقَاتٍ ، وهو الكَوْثُ .
( قلت ) : وأَرَى المَقْطُوعَ الذي يُلْبَسُ القَدَمَ سُمِّيَ كَوْثاً تشبيهاً بكَوْثِ الزَّرْعِ ، ويقال له : القَفْشُ ، وهو مُعَرَّبٌ .
وأَمَّا كُوثَى التي بالسَّوَادِ فهي قَرْيَةٌ .
حدثَنَا محمدُ بنُ إسحاقَ السَّعْدِيُّ عن الرَّمَادِيِّ عن عبد الرزاقِ عن مَعْمَرٍ عن أَيُّوبَ عن محمدِ بنِ سِيرِينَ : قال سمعت عبيدة يقول : سَمعْتُ عَلِيّاً يَقُولُ : من كان سائلاً عن نِسْبَتِنَا فإِنَّا نَبَطٌ من كُوثى .
ورُوِي عن ابن الأعرابي أنه قال : سألَ رَجْلٌ عَلِيّاً : أَخْبِرنِي يا أمِيرَ المُؤْمِنينَ عن أَصْلِكُمْ مَعَاشِرَ قُرَيْشٍ فقال : نحنُ قَوْمٌ من كُوثَى .
قال ابن الأعرابي : واخْتَلَفَ الناسُ في : نحن من كُوثى . فقال قومٌ : أَرَادَ : كُوثى : السَّوَاد التي وُلِدَ بها إبراهيمُ .
وقال آخَرُونَ : أَرَادَ عليّ بقوله كُوثى : مَكَّةَ ، وذلك أَنَّ محلَّةِ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ يقال
لها : كُوثى ، فأراد عليّ أَنّا مَكِّيُّونَ أُمِّيُّونَ من أُمِّ القُرَى وأنشد :
لَعَنَ اللَّهُ مَنْزِلاً بَطْنَ كُوثى
ورمَاه بالفَقْرِ والإمْعَارِ
ليس كُوثَى العِرَاقِ أَعْني ولكنْ
كُوثَةَ الدَّارِ دَارِ عَبْدِ الدَّارِ
( قلت ) : والقَوْلُ : هو الأوَّلُ ، لقول عليّ رضي الله عنه : فإِنَّا نَبَطٌ من كُوثَى ، ولو أرادَ كُوثَى مكَّةَ لما قال : نَبَطٌ ، وكوثَى العِرَاقِ هي سُرَّةُ السَّوَادِ ، وأرادَ على أَنَّ أَبَانَا إبراهيمَ كانَ من نَبَطِ كُوثى وأنَّ نَسَبنَا إليه .
ونحو ذلك قال ابن عباس : نَحْنُ مَعَاشِرَ قُرَيْش حَيٌّ من النَّبَطِ من أَهْل كُوثى .
( قلت ) : وهذا من عليَ وابن عباس رحمهما الله تَبَرُّؤٌ من الفَخْرِ بالأنْسَابِ ورَدْعٌ عن الطَّعْنِ فيها وتَحْقِيقٌ لقول الله جل وعزّ : ( لِتَعَارَفُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَندَ اللَّهِ ) ( الحجرات : 13 ) .

##### Türkçe

ك ث ( **و ا ي ء** )
**كثأ** , **كوث** , **كوثى** , ve **وكث** : (kullanılan).

**وكث** : Leys dedi: **الوِكَاثُ**: öğle yemeği için kendisiyle acele edilen şeydir; dersin ki: **اسْتَوْكَثْنَا** yani öğle yemeği vaktine kadar kendisiyle geçineceğimiz bir şey yedik.

( Dedim ): Leys’ten başkası için **الوِكاثِ** hakkında bir şey işitmedim; ve umarım ki onu güvenilirlerden almıştır.

**كثأ** : (Ebû Ubeyd, Asmaî’den): **كَثَأَ اللَّبَنُ** ve **كَثَعَ**; pıhtılaştığı ve yağı onun üstüne çıktığı zaman; o, **الكَثْأَةُ** ve **الكَثْعَةُ**’dır.

Ebû Zeyd dedi: **كَثَأَتِ القِدْرُ**; kaynamadan dolayı köpürdüğü zaman.

Emevî dedi: **كَثَأَ النَّبْتُ** ve **الوَبَرُ**; çıktığı zaman, o **كاثىءٌ**’dur.

Ebû Mâlik dedi: **الكَثَاةُ** hemzesizdir; ve **كَثاً** çoktur; o, **الأيْهُقَانُ** ve **النَّهَقُ**tur; hepsi birdir.

**كوث** : Nadr dedi: **كَوَّثَ الزَّرْعُ تَكْوِيثاً**; dört yaprak ve beş yaprak hâline geldiği zaman; o, **الكَوْثُ**tur.

( Dedim ): Ve ayağa giyilen kesilmiş (parça) şeyin, ekinin **كَوْثِ**una benzetme olarak **كَوْثاً** diye adlandırıldığını görüyorum; ve ona **القَفْشُ** denir; o, Arapçalaştırılmıştır.

أما **كُوثَى** التي بالسَّوَادِ ise, o bir köydür.

Bize Muhammed b. İshak es-Sa‘dî, er-Ramâdî’den; o da Abdürrezzâk’tan; o da Ma‘mer’den; o da Eyyûb’dan; o da Muhammed b. Sîrîn’den haber verdi: dedi ki: Ubeyde’yi şöyle derken işittim: Ali’yi şöyle derken işittim: “Nesebimiz hakkında soran kimse varsa, şüphesiz biz **كُوثى**’dan Nabat’ız.”

İbnü’l-A‘râbî’den rivayet olundu ki o şöyle dedi: Bir adam Ali’ye sordu: “Bana haber ver, ey müminlerin emîri, Kureyş topluluğu olarak aslınız hakkında.” Dedi ki: “Biz **كُوثَى**’dan bir kavimiz.”

İbnü’l-A‘râbî dedi: İnsanlar “Biz **كُوثى**’danız” hakkında ihtilaf ettiler. Bir kavim dedi ki: “Şunu kastetti: **كُوثى**: İbrahim’in içinde doğduğu **السَّوَاد**.”

Başka(ları) dedi ki: Ali, **كُوثى** sözüyle Mekke’yi kastetti; çünkü Benî Abdüddâr mahallesine **كُوثى** denir; Ali “biz Mekkeliyiz, ümmîyiz, Ümmü’l-Kurâ’danız”ı kastetti ve şu şiiri okudu:
“Allah lanet etsin, Batn **كُوثى** menziline,
ve onu fakirlik ve yoksullukla vurdu.
Ben Irak’ın **كُوثَى**’sını kastediyorum değil; fakat
**كُوثَةَ الدَّارِ**ı, Abdüddâr’ın yurdu olan yurdu (kastediyorum).”

( Dedim ): Söz, birincisidir; Ali’nin رضي الله عنه “Şüphesiz biz **كُوثَى**’dan Nabat’ız” sözü sebebiyle; eğer Mekke’nin **كُوثَى**’sını kastetseydi “Nabat” demezdi. Irak’ın **كُوثَى**’sı **السَّوَاد**ın göbeğidir; ve Ali, babamız İbrahim’in **كُوثى** Nabat’ından olduğunu ve nesebimizin ona (dayandığını) kastetti.

Buna benzerini İbn Abbâs dedi: “Biz, Kureyş topluluğu, **كُوثى** ehli Nabat’tan bir hayyız.”

( Dedim ): Bu, Ali ve İbn Abbâs’tan—Allah ikisine rahmet etsin—neseblerle övünmeden beri oluş ve onlara dil uzatmaktan alıkoyma ve Allah جل وعزّ’ün sözünü tahkiktir: ( **لِتَعَارَفُو** ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ **إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَندَ اللَّهِ** ) (el-Hucurât: 13).
