# كوث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%88%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كوث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كوث

كُوثى من أسماء مَكة؛ عن كراع. التهذيب: الكُوثى القصير،
والكُوثِيُّ مثله. النَّضْرُ: كَوَّثَ الزرعُ تكويثاً إِذا صار أَربَعَ وَرَقاتٍ، وخمسَ ورقاتٍ، وهو الكَوْثُ. وقال أَبو منصور: وكأَنَّ المقطوعَ الذي يُلْبَسُ الرِّجْلَ، سمي كَوْثاً، تشبيهاً بكَوْثِ الزَّرْع، ويقال له: القَفْشُ، وكأَنه مُعَرَّبٌ. قال: وأَما كُوثى التي بالسَّوَاد، فما أُراها عربية، ولقد قال محمد بن سيرين: سمعت عبيدة يقول سمعت عليّاً، عليه السلام، يقول: من كان سائِلاً عن نِسْبَتِنا، فإِنا نَبَطٌ من كُوثى. وروي عن ابن الأَعرابي أَنه قال: سأَل رجلٌ عليّاً، عليه السلام، فقال: أَخبرني، يا أَمير المؤْمنين، عن أَصلكم، معاشرَ قُرَيْشٍ، فقال: نحن قومٌ من كُوثى. واختلف الناسُ في قوله: نحن قوم من كُوثى، فقالت طائفة: أَراد كُوثى العِراق، وهي سُرَّةُ السَّوادِ التي ولد بها إِبراهيم، عليه السلام؛ وقال آخرون: أَراد كُوثى مَكَّةَ، وذلك أَن مَحلَّةَ بني عبد الدَّار لها كُوثى، فأَراد عليٌّ: انّا مَكِّيُّونَ أُمِّيُّون، من أُمِّ القُرَى؛ وأَنشد حسان: لَعَنَ اللهُ مَنزِلاً بَطْنَ كُوثى،
ورماه بالفَقْرِ والإِمْعارِ
ليس كُوثى العِراقِ أَعني، ولكِنْ
كُنْثَةَ الدارِ، دارِ عَبْد الدارِ
أَمْعَرَ الرجلُ إِذا افْتَقَر. قال أَبو منصور: والقولُ الأَوَّل هو الأَدلُّ لقول عليّ عليه السلام: فإِنَّا نَبَطٌ من كُوثى، ولو أَراد كُوثى مكة، لَما قال نَبَطٌ، وكُوثى العِراقِ هي سُرَّةُ السَّوادِ من مَحالِّ النَّبَطِ، وإِنما أَراد عليه السلام، أَن أَبانا إِبراهيمَ كان من نَبَطِ كُوثى وأَنَّ نسبنا انتَهى إِليه، ونحْوَ ذلك؛ قال ابنُ عباس: نحنُ معاشِرَ قُرَيش حَيٌّ من النَّبَط، مِن أَهل كُوثى، والنَّبَطُ من أَهل العِراق. قال أَبومنصور: وهذا من عليٍّ وابن عباس، عليهم السلام، تَبرُّؤٌ من الفَخْرِ بالأَنْساب، ورَدْعٌ عن الطَّعْن فيها، وتحْقيقٌ لقوله عز وجل: إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقاكُمْ.

### Türkçe

**كُوثى** Mekke’nin adlarındandır; Kırâ‘dan. **التهذيب**: **الكُوثى** kısa (olan), **الكُوثِيُّ** de onun gibidir. **النَّضْرُ**: **كَوَّثَ الزرعُ تكويثاً**; ekin dört yaprak ve beş yaprak hâline geldiği zaman; o da **الكَوْثُ**tur. Ebû Mansûr dedi: Sanki ayağa giydirilen kesik (parça), ekinin **كَوْثِ الزَّرْع**ına benzetilerek **كَوْثاً** diye adlandırılmıştır; ona **القَفْشُ** denir; sanki o, Arapçalaştırılmıştır. Dedi: **كُوثى**’ya gelince ki **بالسَّوَاد**dadır, onu Arapça görmüyorum; muhakkak Muhammed b. Sîrîn dedi: Ubeyde’yi işittim, dedi: Ali’yi, عليه السلام, işittim, diyordu: “Bizim nesebimiz hakkında soran kimse varsa, şüphesiz biz **كُوثى**’dan Nabat’ız.” İbnü’l-A‘râbî’den rivayet edildi ki dedi: Bir adam Ali’ye, عليه السلام, sordu; dedi ki: “Bana haber ver, ey müminlerin emîri, sizin aslınız hakkında, Kureyş topluluğu;” dedi: “Biz **كُوثى**’dan bir kavimiz.” İnsanlar onun sözü hakkında ihtilaf ettiler: “Biz **كُوثى**’dan bir kavimiz.” Bir taife dedi: Irak’ın **كُوثى**’sını kastetti; o, İbrahim’in, عليه السلام, doğduğu **السَّواد**ın göbeğidir; başkaları dedi: Mekke’nin **كُوثى**’sını kastetti; bu da şundandır ki Benî Abdü’d-Dâr’ın mahallesinin bir **كُوثى**’sı vardır; Ali’nin kastı: “Şüphesiz biz Mekkeli, ümmî kimseleriz, Ümmü’l-Kurâ’danız;” ve Hassân şu şiiri okudu:
“Allah lânet etsin **بَطْنَ كُوثى** menziline,
ve onu fakirlik ve yoksunlukla attı.
Irak’ın **كُوثى**’sını kastediyorum değil, lâkin
evin **كُنْثَة**’sini; Abdü’d-Dâr’ın evi.”

Adam **أَمْعَرَ** olur; fakirleştiği zaman. Ebû Mansûr dedi: Birinci söz daha delillidir; Ali’nin, عليه السلام, sözü için: “Şüphesiz biz **كُوثى**’dan Nabat’ız.” Eğer Mekke’nin **كُوثى**’sını kastetseydi, “Nabat” demezdi; Irak’ın **كُوثى**’sı, Nabat’ın yerleşimlerinden olan **السَّواد**ın göbeğidir; ancak, عليه السلام, şunu kastetti: Babamız İbrahim, **كُوثى** Nabat’ındandı ve nesebimiz ona ulaştı; ve bunun benzeri. İbn Abbâs dedi: “Biz, Kureyş topluluğu, Nabat’tan bir hayyız; **كُوثى** ehlindeniz; Nabat da Irak ehlindendir.” Ebû Mansûr dedi: Bu, Ali’den ve İbn Abbâs’tan, عليهم السلام, neseblerle övünmekten beri oluş ve onlarda ayıplamadan alıkoyma ve aziz ve celîl olanın sözüne tahkiktir: “Şüphesiz Allah katında en keremliniz, en takvâlı olanınızdır.”
