# كوذ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%B0/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%83%D9%88%D8%B0/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [كوذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%B0.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: كوذ

الكاذة: ما حول الحياء من ظاهر الفخذين، وقيل: هو لحم مؤخر الفخذين، وقيل: هو من الفخذين موضع الكي من جاعرة الحمار يكون ذلك من الإِنسان وغيره، والجمع كَاذَاتٌ وكاذٌ.
وشَمْلة مُكَوَّذة: تبلغ الكاذة إِذا اشتمل بها. قال أَعرابي: أَتمنى حُلة رَبُوضاً وصيصة سَلُوكاً وشمْلَةً مُكَوَّذة؛ يعني شملة تبلغ الكاذَتين إِذا اتَّزَرَ. ويقال للإِزار الذي لا يبلغ إِلاَّ الكاذة: مُكَوّذ؛ وقد كَوَّذ تكويذاً.
والكاذي: شجر طيب الريح يطيب الدهن ونباته ببلادعُمَان، وهو نخلة (*
قوله «وهو نخلة» أي الكاذي مثل النخلة في كل شيء من صفتها إلا أن الكاذي أقصر منها كما في ابن البيطار.) في كل شيء من حليتها؛ كل ذلك عن أَبي حنيفة، وأَلفه واو. وفي الحديث: أَنه ادّهن بالكاذي؛ قيل: هو شجر طيب الريح يطيب به الدهن.
التهذيب: الكاذتان من فخذي الحمار في أَعلاهما وهما موضع الكيِّ من جاعِرَتي الحمار لحمتان هناك مكتنزتان بين الفخذ والورك. الأَصمعي: الكاذتان لحمتا الفخذ من باطنهما، والواحدة كاذة. وقال أَبو الهيثم: الرَّبَلَة لحم باطن الفخذ، والكاذة لحم ظاهر الفخذ؛ والكاذ لحم باطن الفخذ؛ وأَنشد:فاسْتَكْمَشَتْ وانْتَهَزْنَ الكاذتين معا
قال: هما أَسفل من الجاعرتين؛ قال: وهذا القول هو الصواب. الجوهري: الكاذتان ما نتأَ من اللحم في أَعالي الفخذ؛ قال الكميت يصف ثوراً وكلاباً:فَلما دنت للكاذتين، وأَحْرَجَتْ
به حَلْبَساً عند اللقاء حُلابِسا
أَحرجت، بالحاء، من الحَرَج؛ يقول: لما دنت الكلاب من الثور أَلجأَته إِلى الرجوع للطعن، والضمير في دنت يعود على الكلاب، والهاء في قوله أَحرجت به ضمير الثور؛ أَحرجت من الحرج أَي أَحرجته الكلاب إِلى أَن رجع فطعن فيها. والحلابس: الشجاع، وكذلك الحلبس.

### Türkçe

**الكاذة**: uylukların dış yüzünden hayânın (avret yerinin) çevresinde olan şey; ve denildi ki: o, uylukların arka tarafının etidir; ve denildi ki: o, uyluklardan, eşeğin **جاعرة**’sinden (yan tarafındaki şişkinlikten) olan dağlamanın yeri olan mevzidir; bu, insandan ve başkasından olur. Çoğulu **كَاذَاتٌ** ve **كاذٌ**’dur.

**وشَمْلة مُكَوَّذة**: onunla büründüğü zaman **الكاذة**’ye ulaşır. Bir bedevî dedi ki: Dilerim bir **حُلة** **رَبُوضاً** ve bir **صيصة** **سَلُوكاً** ve bir **شمْلَةً مُكَوَّذة**; yani, peştamal edindiği zaman iki **الكاذة**’ye ulaşan bir şemle. Ve yalnızca **الكاذة**’ye ulaşan izâra: **مُكَوّذ** denilir; ve **كَوَّذ** “**تكويذاً**” yaptı.

**والكاذي**: kokusu hoş bir ağaçtır; yağı hoş eder; bitkisi Umân beldelerindedir; ve o, bir hurma ağacıdır
(*
“ve o, bir hurma ağacıdır” sözü: yani **الكاذي**, sıfatının her şeyinde hurma ağacı gibidir; ancak **الكاذي** ondan daha kısadır; İbnü’l-Baytâr’da olduğu gibi.) süsünün her şeyinde; bütün bunlar Ebû Hanîfe’dendir; ve onun aslı **واو**’dur. Hadiste: onun **الكاذي** ile yağlandığı (rivayet edilmiştir); denildi ki: o, kokusu hoş bir ağaçtır; onunla yağ hoş edilir.

**التهذيب**: iki **الكاذة**, eşeğin iki uyluğundandır; onların üst tarafındadır; ve onlar, eşeğin iki **جاعِرَة**’sinden olan dağlamanın yeridir: orada, uyluk ile kalça arasında toplanmış iki et parçasıdır. **الأَصمعي**: iki **الكاذة**, uyluğun iç tarafından olan iki et parçasıdır; bir tanesi **كاذة**’dir. Ebû’l-Heysem dedi ki: **الرَّبَلَة** uyluğun iç tarafının etidir; **الكاذة** uyluğun dış tarafının etidir; ve **الكاذ** uyluğun iç tarafının etidir; ve şu beyti okudu:
فاسْتَكْمَشَتْ وانْتَهَزْنَ الكاذتين معا
Dedi ki: onlar, iki **الجاعرتين**’den daha aşağıdadır; dedi ki: ve bu söz, doğru olanın ta kendisidir. **الجوهري**: iki **الكاذة**, uyluğun üst taraflarında etten kabaran şeydir; **الكميت** bir boğayı ve köpekleri vasfederek dedi ki:
فَلما دنت للكاذتين، وأَحْرَجَتْ
به حَلْبَساً عند اللقاء حُلابِسا
**أَحرجت** (ح ile), **الحَرَج**’dendir; der ki: köpekler boğaya yaklaştığı zaman, onu mızraklamaya dönmeye mecbur etti; ve **دنت**’teki zamir köpeklere döner; ve “**أَحرجت به**” sözündeki **الهاء**, boğanın zamiridir; **أَحرجت** “**الحرج**”dendir, yani köpekler onu, dönüp onlara saplayıncaya kadar sıkıştırdı. Ve **الحلابس**: yiğit (şecî‘)tir; ve **الحلبس** de böyledir.
