# لأط (ل-أ-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A3%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A3%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - أ - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: لءط

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A3%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ل ( وايء )
طول ، طلي ، أطل ، لأط ، لطأ ، لوط ، ليط .
طول : الليث : طال فلانٌ فلاناً إذا فاقَه في الطُّول ، وأنشد :
تَخُطُّ بقَرْنَيْها بَرِيرَ أَراكةٍ
وتَعْطُو بِظِلْفَيْها إذا الغُصْنُ طالها
أي طاوَلَهَا فَلم تَنَلْه .
قال : ويقال للشيء الطويل : طال يَطُول طُولاً فهو طَوِيل ، قال : والأطوَل نقيضُ الأقصَر ، وتأنيثُ الأطوَل الطُّولى ، وجمعُها الطُّوَل . قال : ويُقَال لِلرَّجل إذا كان أهوَجَ الطُّولِ : رجلٌ طُوَالٌ وطُوَّالٌ ، وامرأةُ طَوالةٌ وطُوّالة . قال : والطِّوَل هو الحَبْلُ الطويلُ جدّاً ، وقال طَرَفة :
لَعمرُكَ إنّ الموتَ ما أخطأ الفَتَى
لكالطِّوَلِ المُرْخَى وثُنْياهْ باليَدِ
وجمعُ الطَّويل : طِوال وطِيَال ، وهما لُغتان ، ويقال : قد طالَ طِوَلُك يا فلان ، إذا طال تمادِيه في أمرٍ أو تَراخِيه عنه ، وبعضُهم يقول : قد طال طِيَلُه .
وقال أبو إسحاق الزّجاج يقال : طال طِوَلُك وطِيَلُك : أي طالتْ مُدَّتُهُ .
الحراني عن ابن السكّيت ، يقال : قد طال طِوَلُك وطِيَلُك وطُولُك وطَوالُك . قال : والطِّوَل : الحَبْل الذي يُطوِّل للدابَّة فتَرعَى فيه ، وقال طَرَفة لكالطول المرخى وثنياه باليد .
ثم قال : وقد شَدّدَ الراجز الطِوَلَ للضرورة فقال :
تعرّضتْ لَم تَأْلُ عن قَتْلٍ لِي
تَعرُّضَ المُهْرَةِ في الطِّوَلِّ
وقال القَطَاميّ :
إِنّا مُحَيُّوكَ فاسَلْم أيُّها الطَّلَلُ
وإنْ بَلِيتَ وإن طالَتْ بكَ الطِّيَلُ
وقال الزّجّاج في قوله جلّ وعزّ : ( وَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنكُمْ طَوْلاً ) ( النساء : 25 ) الآية ، معناه من لم يَقدِر منكم على مَهْرِ الحُرّة . قال أبو إسحاق : والطول هنا القُدْرة على المَهْر ، وقد طالَ الشيءُ طُولاً ، وأَطَلْتُه إطَالةً ، وقولُ الله جلّ ثناؤه ) الْعِقَابِ ذِى الطَّوْلِ لاَ إِلَاهَ إِلاَّ ) ( غافر : 3 ) أي ذي القُدْرة ، وقيل : الطَّوْلُ الغِنَى : والطَّوْلُ الفَضل ، يقال : لفِلان على فلانٍ طَوْل ، أي فَضْل .
وقال الليث : يقال إنّه لَيتطوَّلُ على الناس بفضلِه وخيرِه . قال : واشتقاق الطائل من الطُّولِ ، ويقال للشيء الخسيس الدُّون : هذا غيرُ طائِل ، والتذكير والتأنيث فيه سواء ، وأنشد :
لقد كلّفوني خُطَّةً غيرَ طائِل
قال : والطَّوَال : مَدَى الدَّهر ، يقال : لا آتَيك طَوَالَ الدَّهْر ، قال : والطَّوَل : طُولٌ في المِشْفَر الأعلى على الأسْفَل . يقال : جَمَل أطوَل ، وبه طَوَل ، والمُطاولة في الأمر هي التطويل ، والتطاوُل في مَعْنًى : هو الاستطالةُ على النّاس إذ هو رَفَع رأسَه ورأَى أنّ له عليهم فَضْلاً في القَدْر . قال : وهو في مَعْنًى آخر : أن يقوم قائماً ، ثمّ يَتطاوَل في قِيامه ، ثم يَرفَعَ رأسَه ، ويَمُدَّ قَوامَه للنَّظر إلى الشيء .
قلت : والتَّطَوُّلُ عند العَرَب محمود ، يُوضع مَوْضعَ المحاسن . ويمتدح منه فيقال : فلان يتطول ولا يتطاول . والتّطاوُل مذموم ، وكذلك الاستطالة يُوضَعان موضع التكبُّر .
وقال الليث : الطّويلةُ : اسمُ حَبْل تُشدُّ به قائمةُ الدَّابةِ ، ثم تُرسَل في المَرعَى ، وكانت العربُ تتكلَّم به ، يقال : طَوِّل لِفرسِك يا فلان ، أي أَرْخِ له حَبْلَه في مَرْعاه .
قلت : ولم أسمع الطَّويلة بهذا المعنى ، من العرب ، ورأَيْتهم يسمونه هذا الحَبْل الطَّوِيل .
وفي الحديث : ( لا حِمًى إلاّ في ثلاث ) طِوَلِ الفَرَس ، وثَلَّةِ البِئر ، وحَلْقَةِ القوم .
ورأيتُ بالصَّمَّانِ رَوْضةً واسعةً يقال لها الطّويلة ، وكان عَرْضُها قَدْرَ مِيلٍ في طولِ ثلاثةِ أَمْيال ، وفيها مَسَاكٌ لِماءِ السماء إذا امتلأ شَربوا منه الشهرَ والشهرين . ومَطاوِلُ الخَيل أَرْسانُها ، والسبْعُ الطُّوَلُ من سُوَر القرآن سَبْعُ سُوَر ، وهي :
سورة البقرة ، وسورة آل عمران ، وسورة
النساء ، وسورة المائدة ، وسورة الأنعام ، وسورة الأعراف ، فهذه ستُّ سُوَر متواليةٌ .
واختلفوا في السابعة ، فمنهم من قال : هي الأنفال وبراءة ، وعدَّهما سورةً واحدة ، وعلى هذا قولُ الأكْثرين ، ومنهم من جَعل السابعةَ سورةَ يونس ، والطُّوَل : جمعُ الطُّولَى ، يقال : هي السورةَ الطُّوَلى ، وهُنَّ الطُّوَل ، والطوائل الأوْتارُ والذُّحُول ، واحدتُها طائلة ، يقال : فلانٌ يَطلب بَني فلانٍ بِطَائلةٍ أي بوتْرٍ ، كأَنَّ له فيهم ثَأْراً فهو يَطلبُه بِدَمِ قتيلٍ له .
أطل : أبو عُبيد : الإطْل والأيْطَل : الخاصرة ، وجمع الإطْل آطال وجمع الأيْطَل أياطل ، وأيْطلٌ فَيْعَل . والألفُ أصليّة .
طلي : قال الليث : الطَّلا : هو الولد الصغير من كلِّ شيء ، وحتى قد شُبّه رَمادُ المَوْقِد بيْن الأثافيّ بالطّلا ، والأطلاء جِمَاعُه . قال : والطُّلْيان والطِّليان جِماعهُ .
أبو عُبيد عن الفرَّاء : طَلَيْتُ الطلَى وطَلَوْتُه وهو الطَّلَى مقصور يعني رَبَطْتُه برِجْله .
سلمة عن الفرّاء : اطْلُ طَلِيَّكَ والجميع الطُّلْيانُ أي ارْبِطْه برِجلِه . حكاه عن ابن الجرَّاح قال : وغيره يقول : أَطْلِ طَلِيَّك ، وقال العجّاج :
طَلَي الرَّمَادِ اسْتُرئِمَ الطَّلِيُّ
قال أبو الهيْثم : هذا مثَلٌ جَعل الرّمادَ كالوَلَدِ لثلاثة أَيْنُق ، وهي الأثافِيّ عُطِفْنَ عليه ، يقول : كأنّما الرّمادُ وَلَدٌ صغيرٌ عُطِفْتَ عليه ثلاثة أينُق .
أبو عُبيد عن الأصمعيّ : أوَّل ما يُولَدُ الظِّبَاءُ فهو طَلاً . قال : وقال غيرُ واحد من الأعراب : وهو طَلاً ثم خِشف .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : طَلَّى إذَا شَتَمَ شَتْماً قبيحاً .
وقال شَمِر : الطَّلَوانُ : الرِّيق الخاثِر . قال : والطُّلاوَة : دُوَايةُ اللبَن .
أبو عُبيد عن الأحمر : بأسنانه طَلِيٌّ وطِلْيَان وقد طَلِيَ فُوهُ فهو يَطْلَى طَلًى مقصورٌ وهو القَلَحُ .
وقال اللّيث : الطُّلاوة الرِّيق الذي يجِفّ على الأسنان من الجوع ، وهو الطَّلَوَانُ . قال : والطُّلاةُ هي العُنق والجمع طُلًى .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : واحدة الطلى طلاة وطلية . مِثل : تقاةٍ وتقى ، وقال الليث : وبعضهم يقول : طُلْوَةً وطُلّى .
الحراني عن ابن السّكيت قال : الطُّلَي : جمعُ الطُّلْيَة ، وهي صَفْحَةُ العُنُق . قال : وقال أبو عَمرو والفرّاء : واحدتُها طُلاَةٌ ، وقال الأعشى :
مَتَى تُسْقَ من أَنْيَابِها بَعْد هَجْعَةٍ
من اللّيل شِرْباً حينَ مالَت طُلاتُها
الأصمعيّ يقول : طُلْيَة وطُلًى .
أبو عُبيد عن الأصمعيّ : الطُلاوَة : البَهجَة
والحُسْن ، يقال : حديثٌ عليه طُلاوَة ، وكذلك غيرُه .
قلتُ : وأجاز غيرُه . طَلاوَة ، يقال : ما على وَجْهِه حَلاوة ولا طَلاَوة ، والضّمُ اللّغةُ الجيّدة .
عَمرو عن أبيه قال : المُطَلِّي هو المغنِّي ، وهو المُرَبِّي وَالْمُهَنِّي والنَّاخِمُ كلُّه بمعنى المغنِّي .
أبو عُبيد عن أبي زيد : طَلَيْتُه فهو مَطْلِيٌّ وطَلِيٌّ : أي حبسته .
الحرّاني عن ابن السكّيت : طَلَيْتَ فلاناً تَطْلِيَةً إذا مَرَّضْتَه وقمتَ عليه في مَرَضه . وقد أطلَى الرجلُ إطْلاءً فهو مُطْلٍ ، وذلك إذا مالتْ عنقُه لموتٍ أو غيرِه ، وأنشد :
تَرَكْتُ أَباكِ قد أطلَي ومالَتْ
عليه القَشْعَمَانِ من النُّسُورِ
أبو سعيد ، الطِّلْوُ الذِّئب ، والطِّلْو : القانِص اللّطيف الجِسم ، شُبِّه بالذئب ؛ وقال الطِّرِمَّاح :
صادَفَت طِلْواً طَوِيلَ القَرَا
حافظَ العَيْن قَلِيلَ الشَّآم
وقال أبو عمرو : ليلٌ طالٍ أي مُظلِم ، كأنَّه طَلى الشُّخُوصَ فَغطَّاها ، وقال ابن مُقْبِل :
أَلا طَرَقَتْنَا بالمدينةِ بعدَ ما طَلَى
الليلُ أذنابَ النِّجادِ فأَظْلَما
أي غَشَّاها كما يُطْلَى البَعيرُ بالقَطِران .
ويقال : فلانٌ ما يُساوِي طُلْيَةً ، وهي الصُّوفة التي يُطْلَى بها الجَرْيَى ، وهي الرِّبْذَة أيضاً .
قاله ابن الأعرابيّ . قال : والطِّلاءُ : الشَّرَابُ ، شبه بِطِلاءِ الإبل ، وهو الهِناء . قال : والطِّلاء : الشَّتْم ، وقد طلَّيْتُه أي شَتَمْتُه . قال : والطِّلاء : الخَيط ، وقد طَلَيْتُ الطِّلاء : أي شدَدْتُه . قال : والطُّلاَّء : الدمُ ، يقال : تركته يتَشَحَّط في طُلاّئه ، أي يضطرب في دمِه مقتولاً .
وقال أبو سعيد : الطُّلاّء : شيءٌ يَخرج بعدَ شُؤْبُوب الدَّمِ الذي يُخَالف لَوْنَ الدَّمِ ، وذلك عند خُروج النَّفْس من الذَّبيحِ وهو الدَّم الذي يُطلَى .
ابن نجدة عن أبي زيد قال : أَطَلى الرجلُ إذا مالَ إلى هوًى .
وفي الحديث : ما أَطَلى نَبِيٌّ قطّ أي ما مال إلى هواه ، وقال غيرُه في قولهم : ما يساوي طِلْيَة ، إنّه الخيط الّذي يُشَد في رِجْل الجَدْي ما دام صغيراً ، وقال : الطُّلْية خِرْقَةُ العَارِك ، وقيل : هي الثَّمَلَة الّتي يُهْنأ بها الجَرَبُ .
وقال أبو سعيد : أمرٌ مَطْلِيٌّ أي مُشكِل مُظلِم ، كأنَّهُ قد طُلِي بما لَبَّسه ، وأنشد ابن السكّيت :
شَامِذاً تَتَّقِي المُبِسَّ على المُرْ
يَةِ كَرْهاً بالصِّرفِ ذي الطُّلاّء
قال : الطُّلاّء الدَّمُ في هذا البيت ، قال : وهؤلاء قومٌ يريدون تسكينَ حَرْب ، وهي تَسْتعصِي عليهم وتَزْبِنُهُم لِما هُرِيق فيها من الدِّماء . وأراد بالصِّرْف ، الدَّمَ الخالص .
أبو عبيد : المَطالِي : الأرضُ السَّهْلَةُ اللّيّنة تُنْبِت الغَضَا واحِدتها مِطْلاءٌ على مِفْعال .
عن أبي عمرو وابن الأعرابيّ : تَطَلّى فلان إذا لَزِمَ اللهوَ والطرب ، ويقال : قَضَى فلانٌ طَلاهُ مِن حاجته أي هواه .
لأط : قال أبو زيد في كتاب الهَمْزة : لأَطْتُ فلاناً لأْطاً ، إذا أمَرْته بأمرٍ فألَحّ عليه ، وتَقَضّاه فألَحّ عليه . ويقال : لأَطتُ الرجلَ لأْطاً إذا تتبعتَه بِبَصَرِك فلم تَعْرِفه عنه حتى يَتوارَى .
لطأ : قال أبو زيد : لَطِىءَ فلانٌ بالأرض يَلْطَأُ لَطْأً إذا لَزِق بها ، وأجاز غيره : لَطَأَ يَلْطَأَ ، وقال شَمِر : لَطَا يَلْطَا بغير همز إذا لَزق بالأرض ولم يَكد يَبْرح ، وهما لغَتان .
وقال ابن أحمر :
فأَلْقَى التِّهَامِي منها بِلَطَاتِه
وأَحْلَطَ هَذَا لا أَعُودُ وَرَائِيا
قال أبو عبيد في قوله بلَطَاته : أرضه وموضعه ، وقال شمِر : لم يجد أبو عبيد في لَطاته قال : ويقال : ألقَى لَطاتَه إذا أقام فلم يَبرَح ، كما تقول : ألْقَى أَرْواقَه وجَرَاميزه . قال : وقال ابن الأعرابيّ : ألقَى لَطاتَه طَرَحَ نفسَه ، وقال أبو عمرو : لَطاتُه متاعُه وما معه .
أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : بيّضَ الله لَطَاتَك ، أي جَبهَتك . قال : واللُّطاةُ أيضاً اللُّصوص ، قومٌ لُطاةٌ ، ويقال : فلان من ثطاته لا يَعرف قَطاتَه من لَطاتِه ، أي لا يَعرِف مقدَّمَه من مُؤَخَّرِه ، وقال الليْث : اللَّطْءُ لُزوقُ الشّيء بالشيء ، يقال : رأيت فلاناً لاطِئاً بالأرض . ورأيتُ الذئبَ لاطئاً للسَّرِقة ، وهذه أَكَمة لاطئة ، قال : واللاطئة خُرَاج يَخْرج بالإنسان فلا يكاد يَبرأ منه ويَزعمون أنّها من لَسْعة الثُّطْأَةِ .
ابن السكيت عن الأحمر : لَطَأَتُ بالأرض ولَطِئتُ أي لَزِقْتُ ، وقال الشمّاخ فتَركَ الهمزة :
فَوافَقَهُنَّ أطلَسُ عامِرِيٌّ
لَطَا بصَفائحٍ مُتسانِداتِ
أراد لطأَ ، يعني الصيّاد أي لَزِقَ بالأرض فتَركَ الهمز .
( لوط ليط ) : في حديث أبي بكر أنه قال : إنّ عمَر لأحَبُّ الناس إليَّ . ثم قال : اللهمّ أَعَزُّ ، والوَلَدُ أَلْوَطُ .
قال أبو عبيد : قولُه والوَلَد ألوَط أي أَلْصَق بالقَلْب ، وكذلك كلُّ شيء لَصِق بشيء فقد لاطَ به يَلُوطُ لَوْطاً . قال : ومنه حديث ابن عبّاس في الّذي سأَلَه عن مالِ يتيم وهو وَاليهِ : أَيُصيبُ من لَبَن إبِلِه ؟ فقال : إن كنتَ تَلُوطُ حَوْضها ، وتَهْنَأْ
جَرْباها ، فَأَصِبْ من رِسْلِهَا ، قال : قوله : تَلوطُ حَوْضَها أراد باللَّوْطَ تطْيِين الحَوْض ، وإصلاحَه ، وهو من اللصوق ، ومنه قيل للشيء إذا لم يكن يُوافِق صاحبَه : ما يَلْتاطُ هذا بِصَفَرِي أي لا يَلصَق بقَلْبي ، وهو مُفْتَعِل من اللَّوْط ، قال : ومنه حديثُ عليّ بن الحَسَنْ في المُستَلاط أنه لا يَرِث ، يعني المُلصَق بالرجُل في النَّسَب الذي وُلِد لغير رِشْدَة .
وقال اللّيث : يقال : الْتاطَ فلانٌ ولَداً واستَلاطه وأنشد :
فَهَلْ كُنتَ إلاّ بُهْثَةً استلاطَها
شَقيٌّ من الأقوام وَغدٌ ومُلْحَقُ
أبو عُبيد عن الكسائي : إنّي لأجد له لَوْطاً ولِيطاً بالكسر ، وقد لاطَ حُبَّه يَلُوط ويَلِيط أي لَصِق .
وقال أبو عبيد : اللِّياط الريَا سُمِّي لِياطاً لأنّه شيءٌ لا يَحِلّ ، أُلْصِق بشيء ، ومنه حديثُ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه كَتبَ لثَقِيفَ حين أَسلَموا كِتاباً فيه : ( وما كان لهم مِن دَيْن إلى أجَلٍ فبلغ أجلَه فإنّه لِياط مُبرَّأٌ من الله ) ، فاللِّياط ههنا الرِّبا الّذي كانوا يُرْبُونه في الجاهليّة ، رَدَّهم اللَّهُ إلى أن يأخذوا رؤوس أموالهم ، ويَدَعُوا الفَضْلَ عليها .
أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : جمعُ اللّياط وهو الرِّبا ، ليطٌ وأصله لُوطٌ .
وقال الليث : لُوطٌ كان نبيّاً بَعَثه الله إلى قومه فكذّبوه وأحدَثوا ما أَحدَثوا ، فاشتَقّ الناسُ من اسمه فِعلاً لمن فَعلَ فِعْلَ قومِه . قال : واللِّيطُ قِشْرُ القَصَب اللاّزق به ، وكذلك لِيطُ القَناة ، وكلُّ قِطعة منه لِيطةٌ . قال : ويُقال للإنسان اللَّيِّن المجَسَّة : إنّه لَلَيِّنُ اللِّيط ، وأنشدَ :
فَصبَّحتْ جابيَةً صُهارِجَا
تَحسَبُها لَيْطَ السماءِ خارِجَا
شَبَّه خُضرة الماء في الصِّهريج بجِلد السماء ، وكذلك لِيطُ القَوْس العربيّة تُمسَح وتُمرَّن حتّى تَصْفَرَّ ويصير لها لون ولِيط .
قلتُ : ولِيطُ العُودِ : القِشْر التي تحت القِشْر الأعلى ، وقال أَوْس بن حَجَر يصف قوساً :
فَمَن لك باللِّيطِ الذي تحتَ قِشْرِها
كَغِرقِىء بَيْضٍ كَنَّه القَيْضُ من عَلِ
وقال أبو عبيد : اللِّيط اللَّوْن وهو اللّياط أيضاً .
ومنه قولُ الشاعر يصف قوساً :
عاتكةُ اللِّياط
وقال الليث : تَلَيَّطْتُ لِيطةً أي تَشَظَّيتها من قشر القصب .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : اللَّوْط الرِّداء ، يقال : انتُقْ لَوْطَك في الغزالة حتى يَجِف ، ولَوْطُه رِداءُه ونتقُه بسطه . قال : ويقال : استلاطَ القومُ وأطلوا إذا أَذْنبوا ذُنوباً تَكون لِمَنْ عاقَبَهم عذراً ، وكذلك أَعذَروا .
وفي الحديث : أنّ الأقرع بنَ حابس قال لِعُيَينة بن حِصْن : بمَ استَلطْتُم دمَ هذا الرجل ؟ قال : أَقْسَمَ منّا خَمْسون أنّ صاحبنا قُتِلَ وهو مؤمن ، فقال الأقرع : فَسألكم رسُولُ الله أن تَقْبَلُوا الدّيَهْ وتَعْفُوا فلم تَقْبَلُوا ، وليُقْسِمَنَّ مائةٌ من بني تميم أنّه قُتِل وهو كافر ، قوله : بمَ استلَطتم ؟ أي استوجَبْتم واستَحقَقْتُم ، وذلك أنّهم لمّا استحقّوا الذَّمَ وصار لهم ألصَقُوه بأنفسهم .
ثعلب عن ابن الأعرابي ، يقال : استلاط القَوْمُ واستَحَقوا وأَوْجَبُوا وأَعْذَروا ودَنُّوا إذا أَذْنبوا ذُنوباً تكونُ لمن يُعاقِبُهم عذْراً في ذلك لاستحقاقهم .
أبو زيد ، يقال : فلان ما يَليطُ به النَّعيم ولا يَليق به ، معناه واحد .

##### Türkçe

ط ل ( **وايء** )
**طول** ، **طلي** ، **أطل** ، **لأط** ، **لطأ** ، **لوط** ، **ليط** .
**طول** : el-Leys: “Falanca falancayı **طال** etti” denir; onu boyda geçtiği zaman; ve şu beyit okunmuştur:
Boynuzlarıyla bir **أراكة** ağacının **بَرِير**’ini çizer
Ve dal ona uzanınca, iki tırnağıyla sıçrar
Yani ona boyca uzandı da ona erişemedi.
Dedi: Uzun şeye de denir: **طال** **يَطُول** **طُولاً**; o hâlde o **طَوِيل**’dir. Dedi: **الأطوَل** , **الأقصَر**’ın zıddıdır; **الأطوَل**’in müennesi **الطُّولى**’dır; onun cem‘i **الطُّوَل**’dür. Dedi: Adam için, boyu ahmakça (aşırı) olunca denir: **رجلٌ طُوَالٌ** ve **طُوَّالٌ**; kadın: **طَوالةٌ** ve **طُوّالة**. Dedi: **الطِّوَل** çok uzun iptir; ve Tarafe dedi:
Ömrüne yemin olsun, ölüm delikanlıyı ıskalamaz;
Salıverilmiş **الطِّوَل** gibidir; iki ucu da elde.
**الطَّويل**’in cem‘i: **طِوال** ve **طِيَال**; ikisi iki lehçedir. Ve denir: “Ey falan, senin **طِوَلُك** uzadı”; bir işte uzayıp gitmesi yahut ondan gevşek davranması uzadığı zaman. Bazıları da der: “Onun **طِيَلُه** uzadı.”
Ebû İshâk ez-Zeccâc dedi: Denir: “Senin **طِوَلُك** ve **طِيَلُك** uzadı”; yani onun müddeti uzadı.
el-Harrânî, İbn es-Sikkît’ten: Denir: “Senin **طِوَلُك** ve **طِيَلُك** ve **طُولُك** ve **طَوالُك** uzadı.” Dedi: **الطِّوَل**: binek hayvanı için uzatılan, onun içinde otladığı iptir. Tarafe: “salıverilmiş **الطول** gibidir; iki ucu da elde” dedi.
Sonra dedi: Recez söyleyen, zaruret için **الطِوَل**’i şeddeli yaptı da şöyle dedi:
Bana karşı, öldürmekten geri durmadan ortaya çıktı;
**الطِّوَلِّ** içinde kısrağın ortaya çıkışı gibi.
el-Katâmî dedi:
Biz seni selamlıyoruz; selam ver ey **الطَّلَلُ**;
Yıpransan da, sende **الطِّيَلُ** uzasa da.
ez-Zeccâc, yüce ve aziz olanın sözü hakkında dedi: ( **وَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنكُمْ طَوْلاً** ) ( **النساء : 25** ) âyet; manası: sizden her kim hür kadının mehrine güç yetiremezse. Ebû İshâk dedi: Buradaki **الطول** mehr üzerine kudrettir. Şey **طال** **طُولاً**; ben onu **أَطَلْتُه** **إطَالةً** ettim. Ve Allah’ın—celâl ve sena O’nundur—sözü: ) **الْعِقَابِ ذِى الطَّوْلِ لاَ إِلَاهَ إِلاَّ** ) ( **غافر : 3** ) yani kudret sahibi. Ve denildi: **الطَّوْلُ** zenginliktir; **الطَّوْلُ** fazilettir. Denir: “Falancanın falanca üzerinde **طَوْل**’ü vardır”; yani fazileti vardır.
el-Leys dedi: Denir: “O, fazileti ve hayrı ile insanlar üzerine **لَيتطوَّلُ** eder.” Dedi: **الطائل**’in iştikakı **الطُّول**’dendir. Ve aşağı, değersiz şeye denir: “Bu **غيرُ طائِل**’dir.” Bu hususta müzekkerlik ve müenneslik birdir. Ve şu beyit okunmuştur:
Bana, **غيرَ طائِل** bir planı yüklediler.
Dedi: **الطَّوَال**: zamanın (dehrin) müddetidir. Denir: “Sana **طَوَالَ الدَّهْر** gelmem.” Dedi: **الطَّوَل**: üst dudağın alt dudağa göre uzunluğudur. Denir: **جَمَل أطوَل**; onda **طَوَل** vardır. İşte **المُطاولة**: uzatmadır. Ve **التطاوُل** bir manada: insanlara karşı büyüklük taslamadır; çünkü başını kaldırmış ve kendisinin onlar üzerinde kıymetçe bir fazlı olduğunu görmüştür. Dedi: Başka bir manada da: ayakta durup, sonra kıyamında uzayıp, sonra başını kaldırıp, bir şeye bakmak için boyunu uzatmasıdır.
Ben dedim: Araplar katında **التَّطَوُّلُ** övülmüştür; güzellikler yerine konur. Ondan övgü yapılır da denir: “Falan **يتطول** eder, **ولا يتطاول** etmez.” **التّطاوُل** yerilmiştir; aynı şekilde **الاستطالة**; ikisi kibir yerine konur.
el-Leys dedi: **الطّويلةُ**: binek hayvanının ayağının bağlandığı ipin adıdır; sonra otlağa salınır. Araplar bununla konuşurdu. Denir: “Ey falan, atın için **طَوِّل** et”; yani otlağında onun ipini gevşet.
Ben dedim: Araplardan, bu manada **الطَّويلة**’yi işitmedim; onları bu ipi **الطَّوِيل** diye adlandırırken gördüm.
Hadiste: (Üç şeyde olandan başka **حِمًى** yoktur): atın **طِوَل**’i, kuyunun **ثَلَّة**’si, kavmin **حَلْقَة**’si.
Ve es-Sammân’da geniş bir çayırlık gördüm; ona **الطّويلة** denir. Genişliği bir mil kadar, uzunluğu üç mil kadardı. İçinde gök suyuna birikintiler vardır; dolunca ondan bir ay ve iki ay içerler. Atların **مَطاوِلُ**’i: yularlarıdır. Kur’ân sûrelerinden **السبْعُ الطُّوَلُ** yedi sûredir; onlar:
Sûretü’l-Bakara, Sûretü Âl-i İmrân, Sûretü
en-Nisâ, Sûretü’l-Mâide, Sûretü’l-En‘âm, Sûretü’l-A‘râf; bunlar ardışık altı sûredir.
Yedinci hakkında ihtilaf ettiler: Onlardan kimi dedi: o, el-Enfâl ve Berâe’dir; ikisini bir sûre saydı; çoğunluğun sözü bunun üzerinedir. Onlardan kimi de yedinciyi Sûretü Yûnus yaptı. **الطُّوَل**: **الطُّولَى**’nın cem‘idir. Denir: o, **السورةَ الطُّوَلى**’dır; onlar **الطُّوَل**’dür. **الطوائل**: **الأوْتار** ve **الذُّحُول**’dür; tekili **طائلة**’dir. Denir: “Falan, falan oğullarını **بِطَائلةٍ** ile talep eder”; yani bir kan davası ile; sanki onun onlarda bir öcü vardır; o da onu, kendisine ait bir maktulün kanı ile talep eder.
**أطل** : Ebû Ubeyd: **الإطْل** ve **الأيْطَل**: böğürdür. **الإطْل**’in cem‘i **آطال**; **الأيْطَل**’in cem‘i **أياطل**. **أيْطلٌ** **فَيْعَل** veznindedir. **الألفُ** aslîdir.
**طلي** : el-Leys dedi: **الطَّلا**: her şeyin küçük yavrusudur. Hatta **الأثافيّ** arasındaki ocak külü **بالطّلا**’ya benzetilmiştir. **الأطلاء** onun cem‘idir. Dedi: **الطُّلْيان** ve **الطِّليان** onun cem‘idir.
Ebû Ubeyd, el-Ferrâ’dan: **طَلَيْتُ الطلَى** ve **طَلَوْتُه**—o **الطَّلَى** (maksûr)dur—yani onu ayağından bağladım.
Seleme, el-Ferrâ’dan: “**اطْلُ طَلِيَّكَ**; hepsi **الطُّلْيانُ**” yani onu ayağından bağla. Bunu İbn el-Cerrâh’tan nakletti. Dedi: Başkası der: “**أَطْلِ طَلِيَّك**.” el-A‘câc dedi:
Külün **طَلَي**’i; **الطَّلِيُّ** merhamet ettirildi.
Ebû’l-Heysem dedi: Bu bir meseldir; külü, üç dişi devenin yavrusu gibi kıldı; onlar **الأثافِيّ**’dir; ona meylettirildiler. Diyor ki: sanki kül, küçük bir yavrudur; ona üç dişi deve meylettin.
Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: Ceylanların doğduğu ilk şey **طَلاً**’dır. Dedi: Bedevilerden birden fazlası dedi: o **طَلاً**’dır, sonra **خِشف**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **طَلَّى**; çirkin bir sövüşle sövdüğü zaman.
Şemir dedi: **الطَّلَوانُ**: koyu tükürüktür. Dedi: **الطُّلاوَة**: sütün kaymağıdır.
Ebû Ubeyd, el-Ahmer’den: Dişlerinde **طَلِيٌّ** ve **طِلْيَان** vardır; ağzı **طَلِيَ** olmuştur; o hâlde **يَطْلَى**; **طَلًى** (maksûr)dur; o da **القَلَحُ**’tır.
el-Leys dedi: **الطُّلاوة**: açlıktan dişler üzerinde kuruyan tükürüktür; o **الطَّلَوَانُ**’dır. Dedi: **الطُّلاةُ** boyundur; cem‘i **طُلًى**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الطلى**’nın tekili **طلاة** ve **طلية**’dir. Misal: **تقاةٍ** ve **تقى**. el-Leys dedi: Bazıları **طُلْوَةً** ve **طُلّى** der.
el-Harrânî, İbn es-Sikkît’ten dedi: **الطُّلَي**: **الطُّلْيَة**’nin cem‘idir; o, boynun yan yüzüdür. Dedi: Ebû Amr ve el-Ferrâ dedi: onun tekili **طُلاَةٌ**’dır. el-A‘şâ dedi:
Ne zaman, bir uyku sonrası onun dişlerinden içirilirsin;
Geceden, içiş olarak; **طُلاتُها** eğildiği vakit.
el-Asma‘î der: **طُلْيَة** ve **طُلًى**.
Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: **الطُلاوَة**: sevinç
ve güzelliktir. Denir: “Üzerinde **طُلاوَة** olan bir söz”; bunun gibi başkası da.
Ben dedim: Başkası da **طَلاوَة**’yi câiz gördü. Denir: “Yüzünde ne **حَلاوة** var ne **طَلاَوة**.” Ve **الضّمُ** iyi lehçedir.
Amr, babasından dedi: **المُطَلِّي** şarkıcıdır; o **المُرَبِّي** ve **الْمُهَنِّي** ve **النَّاخِمُ**; hepsi şarkıcı manasındadır.
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **طَلَيْتُه**; o hâlde o **مَطْلِيٌّ** ve **طَلِيٌّ**’dir; yani onu hapsettim.
el-Harrânî, İbn es-Sikkît’ten: **طَلَيْتَ** falancayı **تَطْلِيَةً**; onu hasta ettiğin ve hastalığında başında durduğun zaman. Adam **أطلَى** **إطْلاءً** etmiştir; o hâlde o **مُطْلٍ**’dir; bu, boynu ölüme yahut başkasına meylettiği zaman olur. Ve şu beyit okunmuştur:
Babanı bıraktım; **أطلَي** olmuş ve eğilmişti;
Üzerine, akbabaların iki **القَشْعَمَانِ**’ı konmuştu.
Ebû Saîd: **الطِّلْوُ** kurttur; ve **الطِّلْو**: ince yapılı avcıdır; kurda benzetilmiştir. et-Tırımmah dedi:
Uzun boyunlu bir **طِلْواً**’ya rastladı;
Gözü koruyan, az **الشَّآم**’lı.
Ebû Amr dedi: **ليلٌ طالٍ**; yani karanlık; sanki şahısları **طَلى** etti de onları örttü. İbn Mukbil dedi:
Dikkat et, Medine’de bize geldi; **طَلَى** ettikten sonra;
Gece, kınların kuyruklarını; sonra karardı.
Yani onları örttü; deveye katranla **يُطْلَى** edildiği gibi.
Ve denir: “Falan, bir **طُلْيَةً** etmez”; o, **الجَرْيَى**’nın onunla **يُطْلَى** edildiği yün parçasıdır; o, **الرِّبْذَة** de denir.
Bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi. Dedi: **الطِّلاءُ**: içkidir; develerin **طِلاء**’ına benzetildi; o **الهِناء**’dır. Dedi: **الطِّلاء**: sövüştür; **طلَّيْتُه**; yani sövdüm. Dedi: **الطِّلاء**: iptir; **طَلَيْتُ الطِّلاء**; yani onu sıktım. Dedi: **الطُّلاَّء**: kandır. Denir: “Onu, kendi **طُلاّئه** içinde çırpınır hâlde bıraktım”; yani öldürülmüş olarak kanında çırpınır.
Ebû Saîd dedi: **الطُّلاّء**: kanın şiddetli fışkırmasından sonra çıkan, kanın rengine muhalif bir şeydir; bu, boğazlananın canı çıkarken olur; o, sürülen kandır.
İbn Necde, Ebû Zeyd’den dedi: Adam **أَطَلى** eder; bir hevâya meylettiği zaman.
Hadiste: “Hiçbir peygamber asla **أَطَلى** etmedi”; yani hevâsına meyletmedi. Başkası dedi: “**ما يساوي طِلْيَة**” sözlerinde; o, oğlağın küçük kaldığı müddetçe ayağına bağlanan iptir. Dedi: **الطُّلْية**: **العَارِك**’in bezidir. Ve denildi: o, uyuzun onunla **يُهْنأ** edildiği bez parçasıdır.
Ebû Saîd dedi: **أمرٌ مَطْلِيٌّ**; yani müşkil, karanlık; sanki onu, onu giydiren şeyle **طُلِي** etmiştir. İbn es-Sikkît şu beyiti okuttu:
Dik durarak, **المُبِسَّ**’ten **المُرْيَةِ** üzerinde sakınır;
İstemeyerek, **بالصِّرفِ** olan **ذي الطُّلاّء** ile.
Dedi: Bu beyitte **الطُّلاّء** kandır. Dedi: Bunlar, **حَرْب**’ı sakinleştirmek isteyen bir kavimdir; o, onlara karşı inat eder ve onları iter; içinde dökülen kanlardan dolayı. **بالصِّرْف** ile, saf kanı kastetti.
Ebû Ubeyd: **المَطالِي**: düz, yumuşak, **الغَضَا** bitiren arazidir; tekili **مِطْلاءٌ**; **مِفْعال** vezni üzerinedir.
Ebû Amr ve İbnü’l-A‘râbî’den: Falan **تَطَلّى** eder; eğlenceye ve musikiye yapıştığı zaman. Ve denir: “Falan, ihtiyacından **طَلاهُ**’unu giderdi”; yani hevâsını.
**لأط** : Ebû Zeyd, **الهَمْزة** kitabında dedi: **لأَطْتُ** falancayı **لأْطاً**; ona bir iş emrettiğin de ona ısrar ettiğin zaman; ve onu sıkıştırdığın da ona ısrar ettiğin zaman. Ve denir: Adamı **لأَطتُ** **لأْطاً**; gözünle onu takip ettiğin, ondan gözünü ayırmadığın, ta ki kayboluncaya kadar.
**لطأ** : Ebû Zeyd dedi: Falan, yere **لَطِىءَ** eder; **يَلْطَأُ** **لَطْأً**; yere yapıştığı zaman. Başkası **لَطَأَ يَلْطَأَ**’yı da câiz gördü. Şemir dedi: **لَطَا يَلْطَا** hemzesiz; yere yapıştığı ve neredeyse ayrılmadığı zaman; ikisi iki lehçedir.
İbn Ahmer dedi:
Ondan, Tihâmî’yi kendi **بِلَطَاتِه**’siyle bıraktı;
Ve bu (şöyle dedi): “Artık arkamdan dönmeyeceğim.”
Ebû Ubeyd, “**بلَطَاته**” sözünde dedi: onun toprağı ve yeri. Şemir dedi: Ebû Ubeyd, **لَطاته** hakkında bulamadı. Dedi: “**ألقَى لَطاتَه**” denir; ikamet edip ayrılmadığı zaman; senin “**ألْقَى أَرْواقَه** ve **جَرَاميزه**” demen gibi. Dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi: “**ألقَى لَطاتَه**”: kendini attı. Ebû Amr dedi: **لَطاتُه**: eşyası ve yanındaki şeydir.
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: “Allah **لَطَاتَك**’ı beyaz etsin”; yani alnını. Dedi: **اللُّطاةُ** da hırsızlardır; **قومٌ لُطاةٌ**. Ve denir: “Falan, onun **ثطاته**’ndendir; **قَطاتَه**’ını **لَطاتِه**’inden ayırt etmez”; yani önünü arkasından ayırt etmez. el-Leys dedi: **اللَّطْءُ**: bir şeyin bir şeye yapışmasıdır. Denir: “Falancayı yere **لاطِئاً** gördüm.” Ve kurdu hırsızlık için **لاطئاً** gördüm. Ve bu bir tepeciktir, **لاطئة**. Dedi: **اللاطئة**: insanda çıkan bir çıbandır; ondan neredeyse iyileşmez; onun **الثُّطْأَة** sokmasından olduğunu iddia ederler.
İbn es-Sikkît, el-Ahmer’den: Yere **لَطَأَتُ** ve **لَطِئتُ**; yani yapıştım. eş-Şemmâh, hemzeyi terk ederek dedi:
Onlara, Âmirî bir **أطلَس** rastladı;
**لَطَا** etti, birbirine dayalı levhalar üzerinde.
**لطأَ**’yı kastetti; yani avcı; yani yere yapıştı da hemzeyi terk etti.
( **لوط ليط** ) : Ebû Bekir’in hadîsinde: dedi ki: “Şüphesiz Ömer, bana insanların en sevgilisidir.” Sonra dedi: “Allah’ım, daha aziz kıl; ve çocuk daha **أَلْوَطُ**’tur.”
Ebû Ubeyd dedi: “Ve çocuk **ألوَط**” sözü; yani kalbe daha yapışıktır. Ve her ne ki bir şeye yapışırsa, ona **لاطَ** eder; **يَلُوطُ** **لَوْطاً**. Dedi: Ondandır, İbn Abbâs’ın hadîsi: Yetimin malı hakkında, onun velisi olan kimse ona sordu: “Develerinin sütünden alır mı?” Dedi ki: “Eğer onun havuzunu **تَلُوطُ** ediyor, ve uyuzlularını **تَهْنَأْ** ediyorsan, onun sağımından al.” Dedi: “**تَلوطُ حَوْضَها**” sözüyle, havuzu çamurla sıvamak ve onu ıslah etmek kast edildi; o, yapışmadan (lüzûktan)dır. Ondandır: Bir şeye, sahibine uygun olmadığı zaman denir: “Bu, benim kalbime **يَلْتاطُ** etmez”; yani kalbime yapışmaz. O, **مُفْتَعِل**’dir; **اللَّوْط**’tan. Dedi: Ondandır, Ali b. el-Hasen’in, **المُستَلاط** hakkında hadîsi: o miras almaz; yani nesepte adama yapıştırılan; başka bir meşru yoldan doğmuş olan.
el-Leys dedi: Denir: Falan bir çocuğu **الْتاطَ** etti ve onu **استَلاطه** etti. Ve şu beyit okunmuştur:
Acaba sen, ancak bir iftira değil misin; onu **استلاطَها** etti;
Kavimlerden bedbaht bir kimse; aşağılık ve yapıştırılmış.
Ebû Ubeyd, el-Kisâî’den: “Şüphesiz ben, onda bir **لَوْطاً** ve **لِيطاً** (kesre ile) buluyorum.” Ve onun sevgisi **لاطَ** eder; **يَلُوط** ve **يَلِيط**; yani yapışır.
Ebû Ubeyd dedi: **اللِّياط** ribâdır; ona **لِياطاً** denildi; çünkü o, helâl olmayan bir şeydir; bir şeye yapıştırılmıştır. Ondandır, Peygamber’in ( **صلى الله عليه وسلم** ) hadîsi: Sakîf, Müslüman olduklarında, onlara bir yazı yazdı; içinde: “Ve onların, vadeli bir borçtan alacakları ne varsa; vadesi gelince, o **لِياط**’tır; Allah’tan beri kılınmıştır.” Buradaki **اللِّياط**: câhiliyede ribâ yaptıkları ribâdır. Allah onları, sermayelerini almaya ve onun üzerindeki fazlayı bırakmaya döndürdü.
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: Ribâ olan **اللّياط**’ın cem‘i: **ليطٌ**’tur; aslı **لُوطٌ**’tur.
el-Leys dedi: **لُوطٌ** bir peygamberdi; Allah onu kavmine gönderdi; onu yalanladılar ve yaptıklarını yaptılar; insanlar onun isminden, kavminin fiilini yapan için bir fiil türettiler. Dedi: **اللِّيطُ**: kamışın ona yapışık kabuğudur; aynı şekilde mızrağın **لِيطُ**’i. Ondan her parça **لِيطةٌ**’dır. Dedi: Yumuşak dokulu insana denir: “Şüphesiz o, **لَلَيِّنُ اللِّيط**’tir.” Ve şu beyit okundu:
Sabahleyin bir havuzu, sarnıçlar hâlinde yaptı;
Onu, göğün **لَيْطَ**’ı çıkmış sanırsın.
Sarnıçtaki suyun yeşilliğini göğün derisine benzetti. Aynı şekilde Arap yayının **لِيطُ**’i silinir ve ovulur; ta sararıncaya ve ona bir renk ve **لِيط** rengi oluncaya kadar.
Ben dedim: **ولِيطُ العُودِ**: üst kabuğun altındaki kabuktur. Evs b. Hacer, bir yayı vasfederek dedi:
Peki, onun kabuğunun altındaki **باللِّيطِ**’i sana kim getirir;
Sanki o, beyaz yumurtaların içi; sanki o, yüksekten gelen **القَيْض**.
Ebû Ubeyd dedi: **اللِّيط** renktir; o **اللّياط** da denir.
Ondandır, bir şairin yayı vasfederken sözü:
**عاتكةُ اللِّياط**
el-Leys dedi: **تَلَيَّطْتُ** bir **لِيطةً**; yani kamış kabuğundan onu parça parça kopardım.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **اللَّوْط** ridâdır. Denir: “Ceylanda **لَوْطَك**’ı silk; ta kuruyuncaya kadar.” Onun **لَوْطُه** ridâsıdır; onu silkmek, onu yaymaktır. Dedi: Ve denir: Kavim **استلاطَ** etti ve **أطلوا** etti; günahlar işledikleri zaman; cezalandıranın onlar hakkında bir mazereti olacak günahlar; aynı şekilde **أَعذَروا**.
Hadiste: el-Akra‘ b. Hâbis, Uyeyne b. Hısn’a dedi: “Bu adamın kanını ne ile **استَلطْتُم** ettiniz?” Dedi: “Bizden elli kişi yemin etti ki, arkadaşımız öldürüldü ve o mümindir.” el-Akra‘ dedi: “Resûlullah sizden, diyeti kabul etmenizi ve affetmenizi istedi; kabul etmediniz. Ve Benî Temîm’den yüz kişi yemin etsin ki o kâfir olarak öldürüldü.” “**بمَ استلَطتم**?” sözü: yani hak ettiniz ve müstahak oldunuz. Bu, onların zemmi hak etmeleri ve kendilerine daha yapışık olması sebebiyle; onu kendilerine yapıştırdular.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Denir: Kavim **استلاط** etti; ve hak etti; ve gerekli kıldı; ve mazeret verdi; ve yaklaştı; cezalandıranın, onları hak etmeleri sebebiyle, o hususta bir mazereti olacak günahlar işledikleri zaman.
Ebû Zeyd: Denir: “Falan, nimet ona **يَليطُ** etmez ve ona **يَليق** etmez”; manası birdir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A3%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

لأَطَه لأْطاً: أَمَره بشيء فأَلحَّ عليه أَو اقْتضاه فأَلحَّ عليه أَيضاً. ولأَطه لأْطاً: أَتْبَعه بصره فلم يَصْرِفْه عنه حتى يَتوارى. ولأَطه بسهم: أَصابَه.

##### Türkçe

**لأَطَه** **لأْطاً**: Ona bir şeyle emretti de onun üzerinde ısrar etti; yahut onu talep etti de onun üzerinde yine ısrar etti.

Ve **لأَطه** **لأْطاً**: Bakışını ona tâbi kıldı; ondan çevirmedi, ta ki gizleninceye kadar.

Ve **لأَطه** bir ok ile: Ona isabet etti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A3%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

لأطه، كمنعه، لأطا، أهمله الجوهري. وقال أبو زيد: أي أمره بأمر فألح عليه.

  ولأطه بسهم: أصابه به، كلعطه. ولأطه: اقتضاه فألح عليه، والظاء لغة فيه. ولأطه: أتبعه بصره فلم يصرفه عنه حتى توارى، وفي اللسان: حتى يتوارى. ولأطه: بالعصا: ضربه بها.
 ولأط في مروره، إذا مر فارا مستعجلا لا يلتفت إلى شيء، كلعطه، عن ابن عباد.
 ولأط عليه: اشتد، نقله الصاغاني عن ابن عباد.

##### Türkçe

**لأطه**; **كمنعه**; **لأطا**; el-Cevherî onu ihmal etti. Ebû Zeyd dedi ki: Yani ona bir iş emretti de ona ısrarla yüklenip durdu.

**ولأطه بسهم**: Onu onunla vurdu; **كلعطه**. **ولأطه**: Onu talep etti de ona ısrarla yüklenip durdu; **والظاء** onda bir dildir. **ولأطه**: Bakışını ona tâbi kıldı da o kayboluncaya kadar ondan çevirmedi; Lisân’da: kayboluncaya kadar. **ولأطه: بالعصا**: Onu onunla (asa ile) dövdü.

**ولأط في مروره**: Geçişinde; eğer kaçan, acele eden olarak geçer, hiçbir şeye dönüp bakmazsa; **كلعطه**; İbn Abbâd’dan.

**ولأط عليه**: Şiddetlendi; onu es-Sâgânî İbn Abbâd’dan nakletti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A3%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: لءط

لَأَطَ
لَأَطَ A ( n. ac. لَأْط 1 ),
a.  Importuned; dunned.

b.  [ Bi ], Struck.

لَاطّ
لَاطّ
a.  Miserly.

##### Türkçe

لَأَطَ
**لَأَطَ** A (ism-i masdar: **لَأْط** 1),
a. Israrla istemek; darlamak.

b. [ **Bi** ], vurmak.

لَاطّ
**لَاطّ**
a. Cimri.
