# لأك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A3%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A3%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لأك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A3%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لأك

الملأك والملأكة أهمله الجوهري والصاغاني، وفي اللسان، هي: الرسالة.
 وألكني إلى فلان، أي: أبلغه عني، أصله ألئكني، حذفت الهمزة، وألقيت حركتها على ما قبلها وقد وردت هذه الكلمة في كلام النابغة، واعترضه الآمدي في الموازنة بأن معناه: كن لي رسولا فكيف يقول ألكني إليك عني? نقله شيخنا. وقد تقدم البحث فيه مطولا في أ ل ك فراجعه.
 وحكى اللحياني: ألكته إليه في الرسالة أليكه إلاكة، وهذا إنما هو على إبدال الهمزة إبدالا صحيحا.
 والملأك: الملك؛ لأنه يبلغ الرسالة عن الله عز وجل، وزنه مفعل، والعين محذوفة وهي الهمزة ألزمت التخفيف بإلقاء حركتها على الساكن قبلها إلا شاذا كقوله:
  ولست لإنسي ولكن لمـلأك                      تنزل من جو السماء يصوب

  والجمع ملائكة، جمعوه متمما، وزادوا الهاء للتأنيث، ووزنه مفاعلة، ويجمع أيضا على ملائك، كمساجد، وقيل: ميمه أصلية لا همزته، ووزنه فعائلة، وقيل: هو من أ ل ك كما مر، وسيأتي في م ل ك أشياء تتعلق بهذا الحرف، فليتأمل هناك.
 وفي المحكم ترجمة أ ل ك مقدمة على ترجمة ل أ ك وقال ما نصه: إنما قدمت باب مألكة على باب ملأكة، لأن مألكة أصل، وملأكة فرع مقلوب عنها، ألا ترى أن سيبويه قدم مألكة على ملأكة فقال: وقالوا: مألكة وملأكة فلم يكن سيبويه على ما هو به من التقدم والفضل ليبدأ بالفرع على الأصل، هذا مع قولهم الألوك، قال فلذلك قدمناه، وإلا فلقد كان الحكم أن يقدم ملأكة على مألكة؛ لتقدم اللام في هذه الرتبة على الهمزة، وهذا هو ترتيبه في كتابه.
 ومما يستدرك عليه: استلأك له: ذهب برسالته، عن أبي علي.

### Türkçe

**الملأك** ve **الملأكة**’yi Cevherî ve Sâgânî ihmal etti; ve Lisân’da: o, **الرسالة**’dir.

Ve **ألكني إلى فلان**; yani: onu benden ona ulaştırdı; aslı **ألئكني**’dir; hemze hazfedildi ve harekesi kendisinden öncekine atıldı. Bu kelime Nâbiga’nın sözünde vârid olmuştur; Âmidî de Muvâzene’de ona itiraz etti; şu ki onun mânası: “Benim için bir elçi ol”dur; öyleyse nasıl “**ألكني إليك عني**” der? Şeyhimiz onu nakletti. Bunun hakkında araştırma **أ ل ك**’de uzun uzadıya geçmişti; ona müracaat et.

Lihyânî hikâye etti: **ألكته إليه في الرسالة أليكه إلاكة**; ve bu ancak hemzenin sahih bir ibdâl ile ibdâl edilmesi üzerinedir.

Ve **الملأك**: **الملك**’tir; çünkü Allah عز وجل’den risaleyi ulaştırır. Vezni **مفعل**’dir; ve **العين** hazfedilmiştir; o da hemzedir; kendisinden önceki sâkine harekesini atmakla tahfîfi lâzım kıldı; ancak şu söz gibi şâz olarak:

ولست لإنسي ولكن لمـلأك
تنزل من جو السماء يصوب

Ve cem‘i **ملائكة**’dir; onu tamamlayarak cem‘ ettiler; ve te’nîs için **الهاء**’yı artırdılar; ve vezni **مفاعلة**’dir. Ve ayrıca **ملائك** üzerine de cem‘ olunur; **مساجد** gibi. Ve denildi ki: onun **ميم**’i aslîdir, hemzesi değil; ve vezni **فعائلة**’dir. Ve denildi ki: o, geçtiği üzere **أ ل ك**’dendir. Ve **م ل ك**’de bu harfle ilgili şeyler gelecektir; orada düşünülsün.

Ve Muhkem’de **أ ل ك** tercümesi **ل أ ك** tercümesinin önüne alınmıştır; ve lafzı şu olanı söyledi: “**مألكة** bâbını **ملأكة** bâbının önüne ancak şundan dolayı aldım: çünkü **مألكة** asıldır, **ملأكة** ise ondan çevrilmiş bir fer‘dir; görmüyor musun ki Sîbeveyh **مألكة**’yi **ملأكة**’nin önüne aldı da şöyle dedi: ‘Ve dediler: **مألكة** ve **ملأكة**’; Sîbeveyh, kendisinde bulunan ilerilik ve fazilet üzere iken, asıl üzerine fer‘ ile başlamazdı; bu, onların **الألوك** sözüyle beraberdir.” Dedi ki: “Bu sebeple onu öne aldık; yoksa hüküm, bu mertebede lâmın hemzeden önce gelmesi sebebiyle **ملأكة**’nin **مألكة**’den önce alınması idi; ve bu, onun kitabındaki tertibidir.”

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **استلأك له**: onun risalesiyle gitti; Ebû Alî’den.
