# لبث — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D8%AB/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: لبث

لبث
لَبِثَ - يَلْبَثُ - لابِث - لابِثِيْن - تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ
لَبِثَ - يَلْبَثُ + كائن + أمداً (يوماً - شهراً) + في مكان أو في فعل شيء: يمضي ويستغرق وقتاً في المكان أو في فعل الشيء
لابِث: اسم فاعل صفة مشبهة من " لَبِثَ - يَلْبَثُ ": الباقي والمستمر في مكان أو في فعل شيء أمداً من الوقت
لابِثِيْن: جمع " لابِث "
تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ: على وزن " تفعَّل " من " لَبِثَ - يَلْبَثُ ": يقوم بفعل " لَبِثَ - يَلْبَثُ " على وجه التكرار والشدة وبشكل ذاني: يرغم نفسه بنفسه للبقاء في مكان او للاستمرار في عمل
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الإقامة في موقع مدة قصيرة"، وهي:
لَبَثُ - يَلْبَثُ، مَكَثَ - يَمْكُثُ، عَمَر - يَعْمُرُ، سَكَنَ - يَسْكُنُ (المتعدي)، زارَ - يَزوْرُ، بَاتَ - يَبيْتُ
لبثتم
 	﴿يتخافتون بينهم إن لبثتم إلا عشرا (103)﴾ طه ﴿وقال الذين أوتوا العلم والإيمان لقد لبثتم في كتاب الله إلى يوم البعث فهذا يوم البعث ولكنكم كنتم لا تعلمون(56)﴾ الروم
 	﴿ويوم يحشرهم كأن لم يلبثوا إلا ساعة من النهار يتعارفون بينهم قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله وما كانوا مهتدين(45)﴾ يونس ﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف
 	﴿ويوم تقوم الساعة يقسم المجرمون ما لبثوا غير ساعة كذلك كانوا يؤفكون(55)﴾ الروم ﴿كأنهم يوم يرونها لم يلبثوا إلا عشية أو ضحاها (46)﴾ النازعات
 	﴿نحن أعلم بما يقولون إذ يقول أمثلهم طريقة إن لبثتم إلا يوما (104)﴾ طه ﴿قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم فاسأل العادين (113)﴾ المؤمنون
 	﴿يوم يدعوكم فتستجيبون بحمده وتظنون إن لبثتم إلا قليلا(52)﴾ الإسراء
 	﴿قال كم لبثتم في الأرض عدد سنين (112)﴾ المؤمنون ﴿قال إن لبثتم إلا قليلا لو أنكم كنتم تعلمون (114)﴾ المؤمنون
 	﴿قل لو شاء الله ما تلوته عليكم ولا أدراكم به فقد لبثت فيكم عمرا من قبله أفلا تعقلون(16)﴾ يونس ﴿قال ألم نربك فينا وليدا ولبثت فينا من عمرك سنين (18)﴾ الشعراء
 	﴿وقال للذي ظن أنه ناج منهما اذكرني عند ربك فأنساه الشيطان ذكر ربه فلبث في السجن بضع سنين (42)﴾ يوسف ﴿إذ تمشي أختك فتقول هل أدلكم على من يكفله فرجعناك إلى أمك كي تقر عينها ولا تحزن وقتلت نفسا فنجيناك من الغم وفتناك فتونا فلبثت سنين في أهل مدين ثم جئت على قدر ياموسى(40)﴾ طه
 	﴿للبث في بطنه إلى يوم يبعثون (144)﴾ الصافات
 	﴿أو كالذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها قال أنى يحيي هذه الله بعد موتها فأماته الله مائة عام ثم بعثه قال كم لبثت قال لبثت يوما أو بعض يوم قال بل لبثت مائة عام فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه وانظر إلى حمارك ولنجعلك آية للناس وانظر إلى العظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما فلما تبين له قال أعلم أن الله على كل شيء قدير(259)﴾ البقرة ﴿وكذلك بعثناهم ليتساءلوا بينهم قال قائل منهم كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم فابعثوا أحدكم بورقكم هذه إلى المدينة فلينظر أيها أزكى طعاما فليأتكم برزق منه وليتلطف ولا يشعرن بكم أحدا(19)﴾ الكهف
 	﴿وكذلك بعثناهم ليتساءلوا بينهم قال قائل منهم كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم فابعثوا أحدكم بورقكم هذه إلى المدينة فلينظر أيها أزكى طعاما فليأتكم برزق منه وليتلطف ولا يشعرن بكم أحدا(19)﴾ الكهف ﴿قل الله أعلم بما لبثوا له غيب السماوات والأرض أبصر به وأسمع ما لهم من دونه من ولي ولا يشرك في حكمه أحدا(26)﴾ الكهف
 	﴿ولبثوا في كهفهم ثلاث مائة سنين وازدادوا تسعا (25)﴾ الكهف
 	﴿ثم بعثناهم لنعلم أي الحزبين أحصى لما لبثوا أمدا (12)﴾ الكهف
 	﴿ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما فأخذهم الطوفان وهم ظالمون(14)﴾ العنكبوت
 	﴿فلما قضينا عليه الموت ما دلهم على موته إلا دابة الأرض تأكل منسأته فلما خر تبينت الجن أن لو كانوا يعلمون الغيب ما لبثوا في العذاب المهين (14)﴾ سبأ
 	﴿ولقد جاءت رسلنا إبراهيم بالبشرى قالوا سلاما قال سلام فما لبث أن جاء بعجل حنيذ (69)﴾ هود
 	﴿وإن كادوا ليستفزونك من الأرض ليخرجوك منها وإذا لا يلبثون خلافك إلا قليلا (76)﴾ الإسراء
لابثين
 ﴿لابثين فيها أحقابا (23)﴾ النبأ
تَلَبَّثُوا
 ﴿وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلَّا يَسِيرًا(14) (14)﴾ الأحزاب
مختار الصحاح
● [لبث] ل ب ث: لَبِثَ أي مكث وبابه فهم و لَبَاثاً أيضا بالفتح فهو لابِثٌ و لَبِثٌ أيضا بكسر الباء وقرئ ﴿لَبِثِين فيها أحقابا﴾
الراغب
لبث
- لبث بالمكان: أقام به ملازما له. قال تعالى: }فلبث فيهم ألف سنة﴿[العنكبوت/14]،﴾فلبثت سنين في أهل مدين﴿[طه/40]، قال:﴾كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم﴿[الكهف/19]،﴾لم يلبثوا إلا عشية﴿[النازعات/46]،﴾لم يلبثوا إلا ساعة من نهار﴿[الأحقاف/35]،﴾ما لبثوا في العذاب المهين{ [سبأ/14].
مقاييس اللغة:
(لبث) اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35].
القاموس المحيط:
اللَّبْثُ، ويُضَمُّ، واللَّبَثُ مُحَرَّكَةً واللِّباثُ واللُّباثُ واللُّباثَةُ واللَّبيثَةُ المُكْثُ. لَبِثَ، كَسَمِعَ، وهو نادرٌ، لأنّ المصدرَ من فَعِلَ بالكسر، قِياسُهُ بالتحريكِ إذا لم يَتَعَدَّ، وهو لابِثٌ ولَبِثٌ، وألْبَثَهُ ولَبَّثَهُ. واللُّبْثَةُ، بالضمِّ التَّوَقُّفُ كالتَّلَبُّثِ. واسْتَلْبَثَهُ اسْتَبْطأَهُ. وخَبيثٌ لَبيثٌ نَبيثٌ إتْباعٌ.
وفَرَسٌ لَباثُ، كسَحابٍ: بَطيئةٌ. ولَبيثَةٌ من الناس: جمَاعةٌ من قَبائِلَ شَتَّى.
تاج العروس:
ل - ب - ث
" اللَّبْثُ " بالفَتْح " ويُضَمُّ " وهما غير مَقِيسَيْنِ " واللَّبَثُ مُحَرَّكَةَ " وهو المَقِيس " واللَّبَاثُ " كسَحَابٍ " واللُّبَاثُ " كغُرَاب " واللَّبَاثَةُ " كسَحَابَة " واللَّبِيثَةُ " كسَفِينَة وهؤلاءِ كلّها غيرُ مَقيسة ومعنَى الكلّ " : المُكْثُ " . وقال ابنُ سِيدَه : " لَبِثَ " بالمكان " كسَمِعَ " يَلْبَثُ لَبْثاً ولُبْثاً ولَبَثَاناً ولَبَاثَةً ولَبِيثَةً . فزاد لَبَثَاناً كسَحبَانٍ قال الجوهريّ : مصدر لَبِثَ لَبْثاً " وهو نادِرٌ " أَي مخالفٌ للقياس " لأَنَّ المصدَرَ من فَعِلَ بالكَسْرِ قِياسُه " أَن يكونَ " بالتَّحْرِيكِ إِذا لم يَتَعَدّ " مثل تَعِبَ تَعَباً قال : وقد جاءَ في الشِّعْرِ على القياس قال جرير :
وقد أَكُونُ على الحَاجَاتِ ذا لَبَثٍ ... وأَحْوَذِيّا إِذا انْضَمَّ الذَّعالِيبُ وفي عبارة المُصَنّف قَلاقَةٌ ظاهِرَةٌ وتَخْلِيطُ المصادِر القِياسِيّة على غيرها كما لا يَخْفَى . " وهو لابِثٌ ولَبِثٌ " أَيضاً قال الله تعالى " لابِثِينَ فيهَا أَحْقَاباً " قال الفراءُ : النّاس يقرءُونَ : لابِثِينَ ورُوِى عن علقَمَةَ أَنه قَرَأَ : لَبِثينَ قال : وأَجودُ الوَجْهيْن لابِثِينَ قال : واللَّبِثُ : البَطِئُ وهو جائزٌ كما يُقَال : طَامِعٌ وطَمِعٌ بمعنىً واحدٍ ولو قلت : هو طَمِعٌ فيما قِبَلَكَ كان جائزاً . قال ابن سيده : ولَبِث لَبْثاً " وأَلْبَثَهُ ولَبَّثَهُ " تَلْبِيثاً وتَلَبَّثَ : أَقامَ . لي علَى هذا الأَمرِ لُبْثَةٌ " اللُّبْثَةُ بالضَّمّ : التَّوَقُّفُ كالتَّلَبُّثِ " . وقد تَلَبَّثَ تَلَبُّثاً فهو مُتَلَبِّثٌ أَي تَوقَّفَ وأَقامَ . في الحديث : " فاسْتَلْبَثَ الوَحْىُ " . يقال : " اسْتَلْبَثَهُ " إِذا " اسْتَبْطَأَهُ " وهو استَفْعَلَ من اللَّبْثِ وهو الإِبطاءُ والتَّأَخُّر . " وخَبِيثٌ لَبِيثٌ نَبِيثٌ " كلّ ذلك " إِتْبَاعٌ " وفي اللّسان : وقالوا : نَجِيثٌ لَبِيثٌ . وإِتْباع . " وفرس لَبَاثٌ كسَحَاب " هكذا في نسختنا وصوابه وقَوْسٌ بدل فَرَسٍ كما في نسخة أُخرى ففي اللسان : قَوْسٌ لَبَاثٌ " بَطِيئةٌ حكاه أَبو حنيفةَ وأَنشد :
يُكَلِّفُنِي الحَجّاجُ دِرْعاً ومِغْفَراً ... وطِرْفاً كَريماً رائعاً بثَلاثِ وسِتّينَ سَهْماً صِيغَةً يَثْرِبِيَّةً وقَوْساً طَرُوحَ النَّبْلِ غَيْرَ لَباثِ إِنّ المَجْلِسَ ليجمعُ " لَبِيثَةً من النَّاسِ " أَي جَمَاعَةً إِذا كانُوا " من قَبَائِلَ شَتَّى " ليسوا من قَبيلةٍ واحدةٍ
ومما يستدرك عليه : أَلْبِثْ عن فُلانٍ أَي انْتَظِرْه حتى يُبْدِىَ انْتِظارُك إِيّاهْ خَطَأَ رَأْيِهِ نقله الصاغَانيّ

### Türkçe

**لبث**
**لَبِثَ - يَلْبَثُ - لابِث - لابِثِيْن - تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ**
**لَبِثَ - يَلْبَثُ** + bir varlık + bir müddet (bir gün - bir ay) + bir yerde veya bir şeyi yapmada: yerde veya şeyi yapmada vakit geçirir ve zaman alır
**لابِث**: “**لَبِثَ - يَلْبَثُ**”tan ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe: bir yerde veya bir şeyi yapmada bir müddet zaman kalan ve devam eden
**لابِثِيْن**: “**لابِث**”in çoğulu
**تَلَبَّثَ - يَتَلَبََّثُ**: “**لَبِثَ - يَلْبَثُ**”tan “**تفعَّل**” vezninde: “**لَبِثَ - يَلْبَثُ**” fiilini tekrar ve şiddet ve öznel bir biçimde yapar: bir yerde kalmaya veya bir işte sürmeye kendini kendi kendine zorlar
Ve lafız, “kısa bir süre bir yerde ikamet” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**لَبَثُ - يَلْبَثُ**، **مَكَثَ - يَمْكُثُ**، **عَمَر - يَعْمُرُ**، **سَكَنَ - يَسْكُنُ** (müteaddî), **زارَ - يَزوْرُ**، **بَاتَ - يَبيْتُ**

لبثتم
 	﴿Aralarında fısıldaşırlar: “Siz ancak on (gün) kaldınız” (103)﴾ طه ﴿Ve kendilerine ilim ve iman verilenler dedi ki: “Andolsun, Allah’ın kitabında diriliş gününe kadar kaldınız; işte bu diriliş günüdür; fakat siz bilmiyordunuz” (56)﴾ الروم
 	﴿Ve onları haşrettiği gün, sanki gündüzden bir saatten başka kalmamışlar gibi, aralarında tanışırlar; Allah’a kavuşmayı yalanlayanlar ziyana uğramıştır ve hidayete ermiş değillerdi (45)﴾ يونس ﴿Öyleyse, azim sahipleri olan peygamberlerin sabrettiği gibi sabret ve onlar için acele etme; sanki kendilerine vaad olunanı gördükleri gün, gündüzden bir saatten başka kalmamışlardır; bir tebliğdir; artık fasık kavimden başkası helâk edilir mi? (35)﴾ الأحقاف
 	﴿Ve kıyamet koptuğu gün, suçlular yemin ederler: “Bir saatten başka kalmadık”; işte böyle çevriliyorlardı (55)﴾ الروم ﴿Sanki onu gördükleri gün, bir akşamüstü veya kuşluğundan başka kalmamışlardır (46)﴾ النازعات
 	﴿Biz onların söylediklerini daha iyi biliriz; onların en örnek olanı yolca dediği vakit: “Siz ancak bir gün kaldınız” (104)﴾ طه ﴿Dediler: “Bir gün veya günün bir kısmı kaldık; sayanlara sor” (113)﴾ المؤمنون
 	﴿O gün sizi çağırır da O’nu hamd ile icabet edersiniz ve zannedersiniz ki ancak az kaldınız (52)﴾ الإسراء
 	﴿Dedi: “Yerde kaç yıl sayısı kaldınız?” (112)﴾ المؤمنون ﴿Dedi: “Siz ancak az kaldınız; keşke biliyor olsaydınız” (114)﴾ المؤمنون
 	﴿De ki: “Allah dileseydi onu size okumazdım ve sizi onunla haberdar etmezdi; nitekim ondan önce içinizde bir ömür kaldım; akletmez misiniz?” (16)﴾ يونس ﴿Dedi: “Seni aramızda çocukken yetiştirmedik mi ve ömründen yıllar aramızda kalmadın mı?” (18)﴾ الشعراء
 	﴿Ve o ikisinden kurtulacağını sandığı kimseye dedi: “Efendinin yanında beni an”; derken şeytan ona efendisinin zikrini unutturdu da hapiste birkaç yıl kaldı (42)﴾ يوسف ﴿Hani kız kardeşin yürüyordu da diyordu ki: “Onu kefil olacak kimseye size göstereyim mi?”; böylece seni annene geri döndürdük ki gözü aydın olsun ve üzülmesin; ve bir can öldürdün de seni gamdan kurtardık ve seni türlü türlü imtihan ettik; derken Medyen halkı içinde yıllar kaldın; sonra bir takdir üzere geldin, ey Musa (40)﴾ طه
 	﴿Elbette onun karnında, diriltilecekleri güne kadar kalırdı (144)﴾ الصافات
 	﴿Yahut şu kimse gibi ki bir köye uğradı; o, çatılarının üzerine yıkılmıştı; dedi: “Bunu ölümünden sonra Allah nasıl diriltir?”; derken Allah onu yüz yıl öldürdü, sonra onu diriltti; dedi: “Ne kadar kaldın?”; dedi: “Bir gün veya günün bir kısmı kaldım”; dedi: “Hayır, yüz yıl kaldın; yiyeceğine ve içeceğine bak, bozulmamıştır; ve eşeğine bak; ve seni insanlar için bir âyet kılalım diye; ve kemiklere bak, onları nasıl yükseltiyoruz, sonra onlara et giydiriyoruz”; derken ona açıkça belli olunca dedi: “Bilirim ki Allah her şeye kadirdir” (259)﴾ البقرة ﴿Ve böylece onları dirilttik ki aralarında birbirlerine sorsunlar; içlerinden bir söyleyen dedi: “Ne kadar kaldınız?”; dediler: “Bir gün veya günün bir kısmı kaldık”; dediler: “Rabbiniz ne kadar kaldığınızı daha iyi bilir; öyleyse şu gümüş paranızla birinizi şehre gönderin de baksın, hangisi daha temiz yiyecekse size ondan bir rızık getirsin; ve incelik göstersin ve sizi kimseye sezdirmesin” (19)﴾ الكهف
 	﴿Ve böylece onları dirilttik ki aralarında birbirlerine sorsunlar; içlerinden bir söyleyen dedi: “Ne kadar kaldınız?”; dediler: “Bir gün veya günün bir kısmı kaldık”; dediler: “Rabbiniz ne kadar kaldığınızı daha iyi bilir; öyleyse şu gümüş paranızla birinizi şehre gönderin de baksın, hangisi daha temiz yiyecekse size ondan bir rızık getirsin; ve incelik göstersin ve sizi kimseye sezdirmesin” (19)﴾ الكهف ﴿De ki: “Ne kadar kaldıklarını Allah daha iyi bilir; göklerin ve yerin gaybı O’nundur; O ne güzel görür ve ne güzel işitir; O’ndan başka onlar için bir veli yoktur ve hükmüne hiç kimseyi ortak etmez” (26)﴾ الكهف
 	﴿Ve mağaralarında üç yüz yıl kaldılar ve dokuz artırdılar (25)﴾ الكهف
 	﴿Sonra onları dirilttik ki iki fırkadan hangisi kaldıkları müddeti daha iyi saymıştır bilelim (12)﴾ الكهف
 	﴿Andolsun Nuh’u kavmine gönderdik de onların içinde bin yıl kaldı, elli yıl eksik; derken onları tufan yakaladı, onlar zalimler iken (14)﴾ العنكبوت
 	﴿Derken onun üzerine ölümü hükmettiğimizde, ölümüne onları delalet eden, ancak yerin bir dabbe’si oldu; asasını yiyordu; derken düşünce, cinler anladı ki eğer gaybı biliyor olsalardı, alçaltıcı azapta kalmazlardı (14)﴾ سبأ
 	﴿Andolsun elçilerimiz İbrahim’e müjde ile geldi; dediler: “Selâm”; dedi: “Selâm”; derken çok geçmeden kızartılmış bir buzağı ile geldi (69)﴾ هود
 	﴿Ve neredeyse seni yerden tedirgin edip oradan çıkarmak isterlerdi; o takdirde senden sonra ancak az kalırlar (76)﴾ الإسراء

لابثين
 ﴿Orada çağlar boyunca kalanlar (23)﴾ النبأ

**تَلَبَّثُوا**
 ﴿Ve eğer onların üzerine onun çevrelerinden girilseydi, sonra fitne istenseydi, elbette onu verirlerdi; ve onunla ancak az bir süre oyalanırlardı (14) (14)﴾ الأحزاب

مختار الصحاح
● [**لبث**] ل ب ث: **لَبِثَ** yani **مكث**; ve babı **فهم**’dir; ve ayrıca fetha ile **لَبَاثاً**; artık o **لابِثٌ**’tir; ve ayrıca **لَبِثٌ** (bâ’nın kesriyle); ve ﴿**لَبِثِين** فيها أحقابا﴾ diye okunmuştur.

الراغب
**لبث**
- **لبث** bir yerde: ona bitişik olarak onda ikamet etti. Yüce Allah dedi ki: ﴿فلبث فيهم ألف سنة﴾ [العنكبوت/14]، ﴿فلبثت سنين في أهل مدين﴾ [طه/40]، dedi: ﴿كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم﴾ [الكهف/19]، ﴿لم يلبثوا إلا عشية﴾ [النازعات/46]، ﴿لم يلبثوا إلا ساعة من نهار﴾ [الأحقاف/35]، ﴿ما لبثوا في العذاب المهين﴾ [سبأ/14].

مقاييس اللغة:
(**لبث**) **اللام** ve **الباء** ve **الثاء**: bir harf; temekküse delalet eder. Denir: **لَبِثَ** bir yerde: ikamet etti. Yüce Allah dedi ki: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35].

القاموس المحيط:
**اللَّبْثُ**, ve damme ile de gelir; ve **اللَّبَثُ** harekeli; ve **اللِّباثُ** ve **اللُّباثُ** ve **اللُّباثَةُ** ve **اللَّبيثَةُ**: **المُكْثُ**. **لَبِثَ**, **كَسَمِعَ** gibi; ve o nadirdir; çünkü **فَعِلَ**’in (kesre ile) masdarı, müteaddî olmadığında kıyası hareke ile gelmesidir; ve o **لابِثٌ** ve **لَبِثٌ**’tir; ve **أَلْبَثَهُ** ve **لَبَّثَهُ**. Ve **اللُّبْثَةُ**, damme ile: **التَّوَقُّفُ**, **التَّلَبُّثِ** gibi. Ve **اسْتَلْبَثَهُ**: onu yavaş buldu. Ve **خَبيثٌ لَبيثٌ نَبيثٌ**: ittibâdır.
Ve bir at **لَباثُ**, **كسَحابٍ** gibi: yavaştır. Ve insanlardan **لَبيثَةٌ**: türlü kabilelerden bir cemaat.

تاج العروس:
ل - ب - ث
“**اللَّبْثُ**” fetha ile, “ve damme ile” — ikisi de kıyasî değildir — “ve **اللَّبَثُ** harekeli” — o kıyasîdir — “ve **اللَّبَاثُ**” **كسَحَابٍ** gibi, “ve **اللُّبَاثُ**” **كغُرَاب** gibi, “ve **اللَّبَاثَةُ**” **كسَحَابَة** gibi, “ve **اللَّبِيثَةُ**” **كسَفِينَة** gibi; ve bunların hepsi kıyasî değildir; ve hepsinin manası: **المُكْثُ**. İbn Sîde dedi ki: “**لَبِثَ**” bir yerde, “**كسَمِعَ**” gibi; **يَلْبَثُ**; **لَبْثاً** ve **لُبْثاً** ve **لَبَثَاناً** ve **لَبَاثَةً** ve **لَبِيثَةً**. Böylece **لَبَثَاناً**’ı **كسَحبَانٍ** gibi artırdı. Cevherî dedi ki: **لَبِثَ**’in masdarı **لَبْثاً**’dır; “ve o nadirdir”, yani kıyasa muhaliftir; “çünkü **فَعِلَ**’in (kesre ile) masdarının kıyası”, “müteaddî olmadığında hareke ile olmasıdır”; tıpkı **تَعِبَ تَعَباً** gibi. Dedi ki: Şiirde kıyas üzere gelmiştir; Cerîr dedi ki:
وقد أَكُونُ على الحَاجَاتِ ذا لَبَثٍ ... وأَحْوَذِيّا إِذا انْضَمَّ الذَّعالِيبُ
Ve musannifin ibaresinde açık bir karışıklık ve kıyasî masdarların başkalarıyla karıştırılması vardır; gizli değildir. “Ve o **لابِثٌ** ve **لَبِثٌ**” dahi. Yüce Allah dedi ki: “**لابِثِينَ** فيهَا أَحْقَاباً”. Ferrâ dedi ki: İnsanlar **لابِثِينَ** diye okurlar; Alkame’den rivayet edildi ki o **لَبِثينَ** diye okudu. Dedi ki: İki vecihten daha iyi olanı **لابِثِينَ**’dir. Dedi ki: **اللَّبِثُ**: yavaştır; ve bu caizdir; nitekim denir: **طَامِعٌ** ve **طَمِعٌ** bir manada. Ve eğer “o, senin yanında **طَمِعٌ**’dir” desen caiz olurdu. İbn Sîde dedi ki: Ve **لَبِث** **لَبْثاً**; “ve **أَلْبَثَهُ** ve **لَبَّثَهُ**” **تَلْبِيثاً**; ve **تَلَبَّثَ**: ikamet etti. “Bu işte benim için bir **لُبْثَةٌ** vardır”; “**اللُّبْثَةُ** damme ile: **التَّوَقُّفُ**, **التَّلَبُّثِ** gibi.” Ve **تَلَبَّثَ** **تَلَبُّثاً**; artık o **مُتَلَبِّثٌ**’tir; yani durdu ve ikamet etti. Hadiste: “**فاسْتَلْبَثَ الوَحْىُ**”. Denir: “**اسْتَلْبَثَهُ**” eğer “**اسْتَبْطَأَهُ**” ise; ve o, **اللَّبْثِ**’ten **اسْتَفْعَلَ**’dır; ve o, yavaşlık ve gecikmedir. “Ve **خَبِيثٌ لَبِيثٌ نَبِيثٌ**”: bunların hepsi “**إِتْبَاعٌ**”dır. Ve Lisân’da: Dediler: **نَجِيثٌ لَبِيثٌ**. Ve ittibâ. “Ve bir at **لَبَاثٌ** **كسَحَاب** gibi”: bizim nüshamızda böyledir; doğrusu, başka bir nüshada olduğu gibi, at yerine yaydır; Lisân’da: “bir yay **لَبَاثٌ**: yavaş”; Ebû Hanîfe bunu nakletti ve şu beyti inşad etti:
يُكَلِّفُنِي الحَجّاجُ دِرْعاً ومِغْفَراً ... وطِرْفاً كَريماً رائعاً بثَلاثِ وسِتّينَ سَهْماً صِيغَةً يَثْرِبِيَّةً وقَوْساً طَرُوحَ النَّبْلِ غَيْرَ لَباثِ
“Meclis, insanlardan bir **لَبِيثَةً** toplar”: yani bir cemaat; eğer onlar “türlü kabilelerden” iseler, tek bir kabileden değillerse.
Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: **أَلْبِثْ** falandan; yani onu bekle; ta ki onu beklemen, onun görüşünün hatasını ortaya koysun; bunu Sâğânî nakletti.
