# لبج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لبج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لبج

لَبَجَه بالعصا: ضَرَبَه؛ وقيل: هو الضَّرْبُ المتتابِعُ فيه رَخاوةٌ. ولَبَجَ البعيرُ بنفْسِه: وقع على الأَرض؛ قال ساعدة بن جُؤَيَّةَ:لمَّا رأَى نَعْمانَ حَلَّ بكِرْفِئٍ
عَكَرٍ، كما لَبَجَ النُّزولَ الأَرْكُبُ
أَراد: نَزَلَ هذا السَّحابُ كما ضَرَبَ هؤلاءِ الأَرْكُبُ بأَنفسهم للنزول، فالنُّزُولَ مفعول له. ولُبِجَ بالبعيرِ والرَّجُلِ، فهو لَبيجٌ: رمى على الأَرض بنفسه من مَرَضٍ أَو إِعْياءٍ؛ قال أَبو ذؤَيب: كأَنَّ ثِقالَ المُزْنِ، بين تُضارُعٍ
وشَابَةَ، بَرْكٌ من جُذَامَ لَبِيجُ
وبَرْكٌ لَبيجٌ: وهو إِبل الحيِّ كُلِّهم إِذا أَقامَتْ حَوْلَ البُيوت بارِكةً كالمَضْروب بالأَرض، وأَنشد بيت أَبي ذؤَيب. وقال أَبو حنيفة: اللَّبيجُ المُقِيمُ. ولَبَجَ بنفسِهِ الأَرضَ فنَامَ أَي ضَرَبها بها. أَبو عبيد: لُبِجَ بفلان إِذا صُرِعَ به لَبْجاً. ويقال: لَبَجَ به الأَرضَ أَي رماه. ولَبَجْتُ به الأَرضَ مثل لَبَطْتُ إِذا جَلَدْتَ به الأَرضَ. ولُبِجَ بالرجل ولُبِطَ به إِذا صُرِعَ وسَقَطَ من قِيامٍ. وفي حديث سهل بن حُنَيْفٍ: لما أَصابَه عامرُ بن ربيعةَ بعَيْنِهِ فَلُبِجَ به حتى ما يَعْقِلُ أَي صُرِعَ به.
وفي الحديث: تَبَاعَدَتْ شَعُوبُ من لَبَجٍ فعاشَ أَياماً؛ هو اسم رجل. واللَّبَجُ: الشجاعةُ، حكاه الزمخشريّ.
واللَّبَجَةُ واللُّبْجةُ: حديدة
(* قوله «واللبجة واللبجة حديدة» زاد
في القاموس: لبجة، بضمتين.) ذاتُ شُعَبٍ كأَنها كف بأَصابعها، تَتَفَرَّجُ فيوضع في وسطها لحم، ثم تُشَدُّ إِلى وَتِدٍ فإِذا قبَضَ عليها الذئبُ التَبَجَتْ في خَطْمِهِ، فقبضت عليه وصَرَعَتْهُ، والجمع اللَّبَجُ واللُّبَجُ.
والتَبَجَتِ اللُّبْجَةُ في خَطْمِه: دَخَلَتْ وعَلِقَتْ.

### Türkçe

**لَبَجَه** değnekle: ona vurdu; ve denildi ki: içinde bir gevşeklik bulunan peş peşe vuruştur. Ve deve kendi nefsiyle **لَبَجَ**: yere düştü; Saʿide b. Cüʾeyye dedi ki:
“Ne zaman ki Nuʿmân’ı, **كِرْفِئٍ**
bulanık, tıpkı **لَبَجَ** ettiği gibi inişi **الأَرْكُبُ**”
Muradı: Bu bulut indi; tıpkı şu **الأَرْكُبُ**’un iniş için nefisleriyle vurmaları gibi; böylece **النُّزُولَ** onun için mef‘ûldür. Ve deve ve adam ile **لُبِجَ** olundu, o hâlde o **لَبيجٌ**’dir: hastalık yahut bitkinlikten nefsiyle yere atıldı; Ebû Züeyb dedi ki:
“Sanki ağır **المُزْنِ**’in, **تُضارُعٍ** ile
**شَابَةَ** arasında, **جُذَامَ**’dan bir çökmüşlük, **لَبِيجُ**”
Ve **بَرْكٌ لَبيجٌ**: o, evlerin çevresinde çökmüş olarak kaldıkları vakit, yere vurulmuş gibi, mahallenin bütün develeridir; ve Ebû Züeyb’in beytini okudu. Ebû Hanîfe dedi ki: **اللَّبيجُ** yerleşik olandır. Ve nefsiyle yeri **لَبَجَ** etti de uyudu; yani onunla ona vurdu. Ebû Ubeyd: **لُبِجَ** falan kimse ile, onunla **لَبْجاً** yere serildiği zaman. Ve denilir: onunla yeri **لَبَجَ** etti; yani onu attı. Ve onunla yeri **لَبَجْتُ** ettim, **لَبَطْتُ** gibi; onunla yeri sertçe dövdüğün zaman. Ve adam ile **لُبِجَ** olundu ve onunla **لُبِطَ** olundu: ayakta duruştan yere serildiği ve düştüğü zaman. Sehl b. Huneyf hadîsinde: Âmir b. Rebîʿa onu gözüyle vurunca, onunla **فَلُبِجَ** olundu; ta ki akletmez oldu; yani onunla yere serildi.

Ve hadîste: **شَعُوبُ** bir **لَبَجٍ**’den uzaklaştı da günlerce yaşadı; o bir adamın adıdır. Ve **اللَّبَجُ**: yiğitliktir; Zemahşerî onu nakletti.

Ve **اللَّبَجَةُ** ve **اللُّبْجةُ**: demir bir şeydir
(* “Ve **واللبجة واللبجة حديدة** sözü”: Kāmûs’ta artırdı: **لبجة**; iki ötre ile.)
dalları olan; sanki parmaklarıyla bir el gibidir; açılır; ortasına et konur; sonra bir kazığa bağlanır; kurt onu yakalayınca, onun burnunda **التَبَجَتْ**; böylece onu yakaladı ve onu yere serdi; çoğulu **اللَّبَجُ** ve **اللُّبَجُ**’dür.

Ve **التَبَجَتِ** **اللُّبْجَةُ** onun burnunda: girdi ve takılıp kaldı.
