# لبخ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AE/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D8%AE/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لبخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AE.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لبخ

اللبْخُ الاحتيال للأَخذ. واللبْخ: الضرب والقتل.
واللبُّوخ: كثرة اللحم في الجسد.
رجل لَبيخٌ وامرأَة لُباخيَّة: كثيرة اللحم ضخمة الرَّبلة تامَّة كأَنها منسوبة إِلى اللُّباخ. ويقال للمرأَة الطويلة العظيمة الجسم: خرْباقٌ ولُباخيَّة.
واللّباخ: اللّطام والضراب.
واللبَخَة: شجرة عظيمة مثل الأَثابَة أَعظم، ورقها شبيه بورق الجوز، ولها أَيضاً جَنًى كجَنى الحَماطِ مُرٌّ إِذا أُكل أَعطش، وإِذا شرب عليه الماءُ نفخ البطن؛ حكاه أَبو حنيفة وأَنشد:
مَن يشرب الماءَ، ويأْكل اللَّبخْ،
تَرِمْ عروقُ بطنِه ويَنتَفِخْ
قال: وهو من شجر الجبال؛ قال: وأَخبرني العالِم به أَن بانْصنا من صعيد مصر، وهي مدينة السحرة في الدور، الشجرة بعد الشجرة تسمى اللبخ؛ قال: وهو بالفتح؛ قال: وهو شجر عظام أمثال الدُّلْب وله ثمر أَخضر يشبه التمر حلو جدّاً، إِلا أَنه كريه وهو جيد لوجع الأَضراس، وإِذا نشر شجره أَرعف ناشره؛ قال: وينشر أَلواحاً فيبلغ اللوح منها خمسين ديناراً، بجعله أصحاب المراكب في بناءِ السفن، وزعم أَنه إِذا ضم منه لوحان ضمّاً شديداً وجعلا في الماء سنة التحما فصارا لوحاً واحداً، ولم يذكر في التهذيب أَن يجعلا في الماءِ سنة ولا أَقل ولا أَكثر؛ وهذه الشجرة رأْيتها أَنا بجزيرة مصر وهي من كبار الشجر، وأَعجب ما فيها أَن قوماً زعموا أَن هذه الشجرة كانت تَقتل في بلاد الفرس، فلما نقلت إلى مصر صارت تؤكل ولا تضر، ذكره ابن البيطار العشاب في كتابه الجامع.
واللَّبيخة: نافجة المسك. وتَلبَّخ بالمسك: تطيب به؛ كلاهما عن الهجري؛ وأَنشد:
هَداني إِليها ريحُ مسكِ تَلَبَّخَتْ
به في دُخانِ المَنْدَليّ المُقَصَّدِ

### Türkçe

**اللبْخُ**: almak için hile. Ve **اللبْخ**: vurma ve öldürme.

**اللبُّوخ**: bedende etin çokluğu.

**لَبيخٌ** bir adam ve **لُباخيَّة** bir kadın: eti çok, iri, gevşek-etli, tam; sanki **اللُّباخ**’a nisbet edilmiş gibidir. Ve uzun, büyük cüsseli kadına denir: **خرْباقٌ** ve **لُباخيَّة**.

**اللّباخ**: tokatlaşma ve dövüşme.

**اللبَخَة**: **الأَثابَة** gibi, daha büyük, büyük bir ağaç; yaprağı ceviz yaprağına benzer; onun ayrıca **الحَماطِ**’ın meyvesi gibi bir meyvesi de vardır; yenildiğinde acıdır, susatır; üzerine su içilirse karın şişer; bunu Ebû Hanîfe nakletti ve şu beyti okudu:

Kim su içer ve **اللَّبخْ** yer ise,
karnının damarları şişer ve kabarır.

Dedi: O, dağ ağaçlarındandır; dedi: Bana onu bilen âlim haber verdi ki, Mısır’ın Saîd’inden **بانْصنا**’da —ki o, evlerde sihirbazlar şehridir— ağaçtan sonra ağaç **اللبخ** diye adlandırılır; dedi: O, fetha iledir; dedi: O, **الدُّلْب** emsali büyük ağaçlardandır; onun yeşil bir meyvesi vardır, hurmaya benzer, pek tatlıdır; ancak o, kötü kokuludur; ve o, azı dişi ağrısına iyidir; onun ağacı biçilip yayıldığında, onu yayan kimseyi burun kanatır; dedi: Ve ondan levhalar biçilip yayılır da, levha elli dinara ulaşır; gemi sahipleri onu gemilerin yapımında kullanırlar; ve o, iki levha ondan şiddetli birleştirme ile birleştirilip bir yıl suya konulursa kaynaşır da tek bir levha olur diye iddia etti; **التهذيب**’de onların bir yıl suya konulacağını ne daha az ne daha çok zikretmedi; ve bu ağacı ben Mısır adasında gördüm; o, büyük ağaçlardandır; onda en şaşırtıcı olan şudur ki, bir kavim iddia etti: Bu ağaç Fars diyarında öldürürdü; Mısır’a nakledilince yenir oldu ve zarar vermez oldu; bunu, otçu İbnü’l-Baytâr kendi **الجامع** kitabında zikretti.

**اللَّبيخة**: miskin kabarcığı. Ve **تَلبَّخ** misk ile: onunla koku süründü; ikisi de Hicrî’den; ve şu beyti okudu:

Beni ona, misk kokusu hidayet etti; **تَلَبَّخَتْ**
onunla, **المَنْدَليّ**’nin dumanında, **المُقَصَّدِ**.
