# لبخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لبخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لبخ

لبخ، كمنع: ضرب، وأخذ، وقتل، يلبخه لبخا. ولبخ: احتال للأخذ، ولبخ: شتم. واللبخة، محركة: شجرة عظيمة مثل الدلب، ثمرها أخضر كالتمر حلو جدا لكنه كريه ولا ينبت إلا بأنصنا من صعيد مصر، لأبي حنيفة وقيل: هي شجرة عظيمة مثل الأثأبة أو أعظم، ورقها شبيه بورق الجوز، ولها جنى كجنى الحماط مر، إذا أكل أعطش، وإذا شرب عليه الماء نفخ البطن، حكاه أبو حنيفة، وأنشد:
  من يشرب الماءض ويأكل اللبخ                      ترم عروق بطنه وينـتـفـخ

  قال: وهو من شجر الجبال. قال صاحب اللسان: وأخبرني العالم به أنه رآها بأنصنا، وذكر أنه جيد لوجع الأضراس، وإذا نشر خشبه أرعف ناشره، وينشر ألواحا فيبلغ اللوح منها خمسين دينارا، يجعله أصحاب المراكب في بناء السفن. وزعم أنه إذا ضم لوحان منه ضما شديدا وجعلا في الماء سنة صارا لوحا واحدا والتحما، ولم يذكر في التهذيب أن يجعلا في الماء سنة ولا أقل ولا أكثر. وعن أبي باقل الحضرمي قال: بلغني أن نبيا: من أنبياء بني إسرائيل شكى إلى الله تعالى الحفر، محركة أو بفتح فسكون، فأوحى إليه أن كل اللبخ فأكله فشفي. قال صاحب اللسان: ورأيتها وأعجب ما فيه أن قيل: كان سما يقتل بفارس فنقل إلى أرض مصر فزالت سميته وصار يؤكل ولا يضر. ذكره ابن البيطار العشاب في كتابه الجامع. واللبوخ، بالضم: كثرة اللحم في الجسد. ومنه اللبيخ، كأمير: الرجل اللحيم. وهي لباخية، كغرابية: كثيرة اللحم ضخمة الربلة تامة، كأنها منسوبة إلى اللباخ. ويقال للمرأة الطويلة العظيمة الجسم: خرباق ولباخية. واللبيخة: نافجة المسكز والتلبخ: التطيب به، كلاهما عن الهجري. وأنشد:
  هذاني إليهما ريح مسك تلبخت                      به في دخان المندلي المقصد واللباخ، كالكتاب: اللطام والضراب، وقد لابخ يلابخ ملابخة ولباخا.

### Türkçe

**لبخ**، **كمنع**: vurdu, aldı ve öldürdü; onu **يلبخه** **لبخا** (diye). Ve **لبخ**: almak için hile yaptı; ve **لبخ**: sövdü. Ve **اللبخة**، harekeli: **الدلب** gibi büyük bir ağaçtır; meyvesi hurma gibi yeşildir, çok tatlıdır; fakat iğrençtir ve yalnızca Mısır’ın Sa‘îd’inden **أنصنا**’da biter; Ebû Hanîfe’ye göre. Ve denildi ki: o, **الأثأبة** gibi yahut daha büyük, büyük bir ağaçtır; yaprağı ceviz yaprağına benzer; ve onun bir toplaması vardır, **الحماط**’ın toplaması gibi, acıdır; yenirse susatır; üzerine su içilirse karın şişer; bunu Ebû Hanîfe nakletti. Ve inşad etti:
  Kim **الماءض**’ı içer ve **اللبخ**’ı yerse                      karnının damarları şişer ve kabarır

  Dedi: ve o, dağların ağaçlarındandır. **اللسان**’ın sahibi dedi: ve onunla ilgili âlim bana haber verdi ki onu **أنصنا**’da görmüştür; ve diş azıları ağrısına iyi olduğunu zikretti; ve odunu testereyle kesilince, kesenini burun kanatır; ve levhalar halinde kesilir de, ondan levha elli dinara ulaşır; gemi sahipleri onu gemilerin yapımında kullanır. Ve iddia etti ki ondan iki levha sıkı birleştirilip birleştirildiğinde ve bir yıl suya konulduğunda tek bir levha olurlar ve kaynaşırlar; ve **التهذيب**’de, suya bir yıl konulacağını ne daha az ne daha çok zikretmedi. Ebû Bâkil el-Hadramî’den: dedi ki: bana ulaştı ki Benî İsrâîl peygamberlerinden bir peygamber, Allah Teâlâ’ya **الحفر**’dan—harekeli yahut fetha ile sonra sükûn ile—şikâyet etti; ona vahyedildi ki: **اللبخ** ye; onu yedi de şifa buldu. **اللسان**’ın sahibi dedi: ve onu gördüm; ve onda en şaşırtıcı olan şudur ki denildi: Fâris’te öldüren bir zehir idi; Mısır toprağına nakledildi de zehirliliği gitti ve yenir oldu ve zarar vermez. Bunu İbnü’l-Baytâr el-‘Aşşâb, **الجامع** adlı kitabında zikretti. Ve **اللبوخ**، damme ile: bedende etin çokluğu. Ondan **اللبيخ**، **كأمير**: etli adam. Ve o **لباخية**’dir, **كغرابية**: eti çok, iri, dolgun, tam; sanki **اللباخ**’a nisbet edilmiş gibidir. Ve uzun, büyük cüsseli kadına: **خرباق** ve **لباخية** denir. Ve **اللبيخة**: miskin şişkinliği; ve **التلبخ**: onunla kokulanmak; ikisi de Hicrî’den. Ve inşad etti:
  Beni ikisine misk kokusu götürdü; **تلبخت**                      onunla, maksat olan **المندلي** dumanında. Ve **اللباخ**، **كالكتاب**: çarpışma ve dövüş; ve gerçekten **لابخ** **يلابخ** **ملابخة** ve **لباخا**.
