# لبد — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: لبد

اللِبْدُ: واحد اللُبودِ. واللِبْدَةُ أخصُّ منه. ومنه قيل لزُبْرَةِ الأسد لِبْدَةٌ، وهي الشعر المتراكب بين كتفيه. والأسد ذو لِبْدَةٍ. وفي المثل: "هو أمنع من لِبْدَةِ الأسد". والجمع لِبَدٌ. واللُبَّادَةُ: ما يلبس منها للمطر. وقولهم: ما له سَبَدٌ ولا لَبَدٌ، السَبَدُ: الشَعَرُ. واللَبَدُ: الصوف. أي ماله شيءٌ. وأَلْبَدْتُ الفرسَ فهو مُلْبَدٌ، إذا شددتَ عليه اللِبْدَ. وأَلْبَدْتُ السرجَ، إذا عمِلت له لِبْداً. وأَلْبَدْتُ القِربة: جعلتها في لَبيدٍ، وهو الجُوالق الصغير. وأَلْبَدَ البعيرُ، إذا ضرب بذنَبه على عجزه وقد ثَلَطَ عليه وبالَ، فيصير على عَجُزه لِبْدَةٌ من ثَلْطِهِ وبولِهِ. وأَلْبَدَ بالمكان: أقام به. وأَلْبَدَتِ الإبلُ، إذا أخرج الربيع ألوانها وأوبارها وتهيَّأت للسِمَنِ. ولَبَدَ الشيءُ بالأرض، بالفتح، يَلْبُدُ لُبوداً: تَلَبَّدَ بها، أي لصق. وتَلَبَّدَ الطائر بالأرض، أي جثم عليها. وتَلَبَّدَتِ الأرض بالمطر. ولَبِدَتِ الإبل بالكسر تَلْبَدُ لَبَداً، إذا دَغِصَتْ من الصِلِّيانِ؛ وهو التواءٌ في حَيازيمِها وفي غلاصِمِها، وذلك إذا أكثرتْ منه فتغَصُّ به. يقال: هذه إبلٌ لَبادى، وناقةٌ لَبِدَةٌ. والْتَبَدَ الورق، أي تَلَبَّدَ بعضه على بعض. والْتَبَدَتِ الشجرة: كثرتْ أوراقها. ولَبَّدَ النَدى بالأرض. والتَلبيدُ أيضاً: أن يجعل المُحْرِمُ في رأسه شيئاً من صمغٍ ليَتَلَبَّدَ شعره بُقْيَا عليه، لئلا يَشْعَثَ في الإحرام. وقوله تعالى: "يقول أَهْلَكْتُ مالاً لُبَداً"، أي جمًّا. ويقال أيضاً: الناسُ لُبَدٌ، أي مجتمعون. واللُبَدُ أيضاً: الذي لا يسافر ولا يبرح. قال الشاعر الراعي:
من امرئٍ ذي سماحٍ لا تَزالُ لهبَزْلاءُ يَعْيا بها الجَثَّامَةُ اللُـبَـدُ
ويروى اللَبِدُ. قال أبو عبيدة: وهو أشبه ولبد: آخر نور لقمان وهو ينصرف لأنَّه ليس بمعدول. وقد ذكرته الشعراء. قال النابغة:
أضْحَتْ خَلاءً وأَضحى أهلُها احْتَملواأخْنى عليها الذي أخْنى على لُـبَـدِ
واللَبيدُ: الجوالق الصغير.

### Türkçe

**اللِبْدُ**: **اللُبودِ**’un bir tanesi. **اللِبْدَةُ** ise ondan daha özeldir. Ondan dolayı aslanın yelesine **لِبْدَةٌ** denilmiştir; o, iki omzu arasındaki üst üste binmiş kıllardır. Aslan **ذو لِبْدَةٍ**’dir. Meselde: “O, aslanın **لِبْدَةِ**’sinden daha engelleyicidir.” Çoğulu **لِبَدٌ**’dir. **اللُبَّادَةُ**: ondan yağmur için giyilen şey. Onların sözü: “Onun ne **سَبَدٌ**’ü var ne **لَبَدٌ**’ü”; **السَبَدُ**: kıl. **اللَبَدُ**: yün. Yani onun hiçbir şeyi yoktur. “Ben ata **أَلْبَدْتُ** ettim; o da **مُلْبَدٌ**’dir”: üzerine **اللِبْدَ**’i sıktığın zaman. “Ben eyere **أَلْبَدْتُ** ettim”: ona **لِبْداً** yaptığın zaman. “Ben tuluma **أَلْبَدْتُ** ettim”: onu **لَبيدٍ** içine koydum; o, küçük çuvaldır. Deve **أَلْبَدَ** etti: kuyruğuyla sağrısına vurduğu zaman; üzerine dışkılamış ve işemiş olur; böylece sağrısında dışkısından ve idrarından bir **لِبْدَةٌ** olur. Bir yerde **أَلْبَدَ** etti: orada ikamet etti. Develer **أَلْبَدَتِ**: bahar onların renklerini ve yünlerini çıkardığı ve semirmeye hazırlandıkları zaman. Şey yerle **لَبَدَ** etti—fetha ile—**يَلْبُدُ لُبوداً**: onunla **تَلَبَّدَ** etti; yani yapıştı. Kuş yerle **تَلَبَّدَ** etti: yani onun üzerine çöktü. Yer yağmurla **تَلَبَّدَتِ**. Develer kesra ile **لَبِدَتِ**; **تَلْبَدُ لَبَداً**: **الصِلِّيانِ**’dan dolayı **دَغِصَتْ** oldukları zaman; o, göğüs kemerlerinde ve boğazlarında bir bükülmedir; bu, ondan çok yedikleri zaman olur da onunla boğulacak gibi olurlar. Denir: bunlar **إبلٌ لَبادى**’dır; ve bir dişi deve **ناقةٌ لَبِدَةٌ**’dir. Yaprak **الْتَبَدَ** etti: yani bir kısmı bir kısmının üzerine **تَلَبَّدَ** etti. Ağaç **الْتَبَدَتِ**: yaprakları çoğaldı. Çiy yerle **لَبَّدَ** etti. **التَلبيدُ** da: ihramlı kimsenin başında bir miktar zamk yapmasıdır ki saçı onunla **يَتَلَبَّدَ** olsun; üzerinde kalıcılık olarak; ihramda dağılmasın diye. Yüce Allah’ın sözü: “**يقول أَهْلَكْتُ مالاً لُبَداً**”; yani çok. Yine denir: insanlar **لُبَدٌ**’dür; yani toplanmışlardır. **اللُبَدُ** da: yolculuk etmeyen ve ayrılmayan kimsedir. Çoban şair dedi ki:
من امرئٍ ذي سماحٍ لا تَزالُ لهبَزْلاءُ يَعْيا بها الجَثَّامَةُ اللُـبَـدُ

**اللَبِدُ** diye de rivayet edilir. Ebû Ubeyde dedi ki: o daha benzer; ve **لبد**: Lokman’ın akbabasının en son yavrusudur; o dönüp giderken; çünkü o, saptırılmış değildir. Şairler onu zikretmiştir. Nâbiga dedi ki:
أضْحَتْ خَلاءً وأَضحى أهلُها احْتَملواأخْنى عليها الذي أخْنى على لُـبَـدِ

**اللَبيدُ**: küçük çuvaldır.
