# لبس (ل-ب-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

“Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç, boşalmaya hazır olan yay demektir

- Harfler: ل - ب - س
- Kur'an'da: 23 geçiş · 20 ayet · 18 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (18)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [لِبَاسًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%84%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%8B%D8%A7.md) | فِعَالًا | Elbise | 3 | 3 | [7:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/7:26.md) |
| [تَلْبَسُونَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%8E%D8%B3%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعَلُونَهَا | Onu giyersiniz | 2 | 2 | [16:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/16:14.md) |
| [لِبَاسٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%84%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%8C.md) | فِعَالٌ | Elbise | 2 | 1 | [2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/2:187.md) |
| [وَلِبَاسُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفِعَالُهُمْ | Ve onların elbisesi | 2 | 2 | [22:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/22:23.md) |
| [تَلْبِسُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْعِلُوا | Karıştırırsınız | 1 | 1 | [2:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/2:42.md) |
| [تَلْبِسُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْعِلُونَ | Karıştırırsınız | 1 | 1 | [3:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/3:71.md) |
| [لَبُوسٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%B3%D9%8D.md) | فَعُولٍ | Zırh | 1 | 1 | [21:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/21:80.md) |
| [لَبْسٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A8%D9%92%D8%B3%D9%8D.md) | فَعْلٍ | Karışıklık | 1 | 1 | [50:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/50:15.md) |
| [لِبَاسَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%84%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%8E.md) | فِعَالَ | Elbise | 1 | 1 | [16:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/16:112.md) |
| [لِبَاسَهُمَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%84%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8E%D8%A7.md) | فِعَالَهُمَا | İkisinin elbisesi | 1 | 1 | [7:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/7:27.md) |
| [وَلَلَبَسْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%A8%D9%8E%D8%B3%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَلَفَعَلْنَا | Ve öyleyse karıştırdık | 1 | 1 | [6:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:9.md) |
| [وَلِبَاسُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D8%A8%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%8F.md) | وَفِعَالُ | Elbise | 1 | 1 | [7:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/7:26.md) |
| [وَلِيَلْبِسُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَلِيَفْعِلُوا | Ve karıştırmaları için | 1 | 1 | [6:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:137.md) |
| [وَيَلْبَسُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%8E%D8%B3%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | وَيَفْعَلُونَ | Ve giyerler | 1 | 1 | [18:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/18:31.md) |
| [يَلْبَسُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%8E%D8%B3%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعَلُونَ | Giyerler | 1 | 1 | [44:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/44:53.md) |
| [يَلْبِسَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يَفْعِلَكُمْ | Sizi karıştırır | 1 | 1 | [6:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:65.md) |
| [يَلْبِسُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يَفْعِلُوا | Karıştırırlar | 1 | 1 | [6:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:82.md) |
| [يَلْبِسُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعِلُونَ | Karıştırırlar | 1 | 1 | [6:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:9.md) |

## Mücavir kökler — 45 mücavir (167 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [حلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 46 · Hilye takı demektir
2. [طري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 23 · Taze
3. [مخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AE%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 23 · Suyu yaranlar
4. [سور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 20 · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir
5. [سندس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 19 · İpek kumaş
6. [لؤلؤ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A4%D9%84%D8%A4.md) — 2 ortak ayet · G² 16 · İnci
7. [برق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Berg parlak taş demektir
8. [حرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Harir, ipek demektir
9. [عدن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…
10. [تحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · Ayağın alt tarafı demektir
11. [لحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Et
12. [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
13. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Sütle dolu memedir
14. [صنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · İmal ederler
15. [كتم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Su sızdırmayan sağlam tulumdur
16. [ليل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
17. [أدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AF%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Edim dibalı deri demektir
18. [فلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Fülk (kef), İğ topacı demektir
19. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Buğa boğa demektir
20. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Bahçe demektir
21. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Ekel pas demektir
22. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
23. [بطل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Batn ve zehr sırt ve karın (daha çok hayvanlar için)…
24. [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · İçecek
25. [بحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Bahr deniz demektir
26. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
27. [ذوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
28. [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Cariye yelkenli sandal demektir
29. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
30. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Rical ayak demektir
31. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Bes besese dağınık taşlar demektir
32. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
33. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Dahl: Kuytu yer demektir
34. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Oğullar
35. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
36. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
37. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
38. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
39. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
40. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
41. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Dağın sivri noktası demektir
42. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
43. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Önce
44. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Su yosunudur
45. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Evye kuş yuvası demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لبس |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md), [غشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md), [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md), [شبه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%87.md) |
| Zıt Kök | [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi bütünüyle bürüyüp örterek dış tesirlerden koruyan veya nesneyi başka bir katmanla sarıp kapatan örtünme eylemi |
| Çekirdek Özet 2 | Maddi örtünme ve korunmanın yanında, hakikat ile bâtılın üst üste binip birbirine karışması ve gerçeğin belirsizleşmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Bir hakikatin dış form veya yabancı bir unsurla sarılarak asıl mahiyetinin perdelenmesi yahut ayrışamaz biçimde kuşatılması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan kumaş elbise giymek şeklinde daraltıp zihni, ahlaki ve ontolojik örtüşme, gizlenme ve karışma boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لب | Bir şeye yapışıp kalma, yerleşme, nüfuz etme ve bir varlığın özünü veya merkezini oluşturma; nitekim [لبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%A8.md) bir şeyin saf özünü ve aklı, [لبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB.md) bir yerde tutunup kalmayı, [لبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AF.md) katmanların birbirine yapışıp kümelenmesini, [لبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D9%86.md) ise vücutta toplanıp özleşen sütü ifade eder. | س | Çekirdeğin yapışma, sarma ve tutunma hareketine sinsi temas, yayılma ve yüzeyi pürüzsüzce bürüyerek sarıp örtme nüansı eklenmiş; böylece anlam doğrudan bedeni veya hakikati çepeçevre saran örtüye ve durumları birbirine geçirip bulandırmaya dönüşmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bir nesneyi veya durumu belirli bir hedefe doğru sevk etme, çevreleme ve bağ kurarak yönlendirme eylemini başlatır. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir şeyin içine girme, sığınma, kuşatıcı bir mekanın veya mahfazanın dahiline dahil olma durumunu temsil eder. |
| س | Diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Bir zemine tutunma, sımsıkı kenetlenme, dış etkilere karşı koruyucu bir set veya temas yüzeyi oluşturma işlevini yüklenir. |
| لبس | Kuşatıcı bir mahfazaya yönelip ona sımsıkı tutunarak sarılma hareketi | Bir varlığın dış yüzeyine bütünüyle yapışıp onu içine alan, saran, hem koruyan hem de altındaki asıl biçimi dış bakışa karşı belirsizleştiren tam kuşatma hareketini oluşturur. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kumaşı, deriyi veya zırhı bedene geçirerek teni dış dünyadan gizlemek, bedeni bütünüyle bürümek ve koruma altına almak. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Nâbiğa el-Ca‘dî bir beytinde kadının eşini sarmasını ve ona örtü olmasını şu mısralarla tasvir eder: إذا ما الضَّجيعُ ثَنَى جِيدَها / تدَاعَتْ فكانت عليه لباسا |
| Erken Arapça kullanım | Bir meselenin karışıp içinden çıkılmaz hale gelmesi veya zırh kuşanılması bağlamında darbımesel olarak nakledilen kullanım: البَسْ لكلِّ حالةٍ لَبُوسَها |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde لبس kökü, özellikle Batı Sami grubunda düzenli ses denklikleriyle giyinmek, örtünmek ve kuşatılmak semantik merkezini koruyan ortak bir mirastır. İbranicede לָבַשׁ (lābaš) fiili ve לְבוּשׁ (levūš) ismi doğrudan elbise giymek, kuşanmak ve mecazen bir duyguya veya zırha bürünmek anlamındadır. Süryanicede ܠܒܶܫ (lbeš) ve Aramicede לְבַשׁ biçimleri aynı şekilde giyinmeyi, örtünmeyi ve ruhani/maddi bir zırhla donanmayı ifade eder. Akadcada labāšu / lubuštu kökleri de bedeni saran kumaş ve giysi karşılığında arkaik dönemden itibaren mevcuttur. Arapçada bu ortak somut miras korunmakla birlikte, kök aynı zamanda iki şeyin birbirine geçerek ayrışmaz hale gelmesi, hakkın bâtılla karıştırılması ve şüphenin gerçeği örtmesi anlamındaki لَبْس biçimiyle zihni ve epistemolojik bir derinleşme kazanmıştır.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane's Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneyi dıştan bürüyüp sarmak ve iki ayrı şeyi birbiri içine sokarak ayrımını gizlemek | Somut elbise (libâs/lebûs) anlamı ile soyut karışıklık, belirsizlik ve şüphe (lebs/iltibâs) anlamı, dış yüzeyin altındakini örtmesi ortak paydasında birleşir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice לָבַשׁ (lābaš), Süryanice ܠܒܶܫ (lbeš), Akadca labāšu | Bütün temel Sami kollarında giysi giymek, zırh kuşanmak ve bürünmek anlamında ortak kök biçiminde mevcuttur. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çeperde bedeni sarıp kuşatma kökleri | Çad ve Berberi kollarındaki kimi örtünme biçimleriyle zayıf tipolojik yakınlıklar ileri sürülmüşse de doğrulanmış doğrudan miras sınırlıdır. | Muhtemel |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لبس | Anlamlı | Giymek, sarmak, karıştırmak | Bir nesneyi bürüyerek örtmek veya durumları birbirine katarak belirsizleştirmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [لسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B3%D8%A8.md) | Anlamlı | Sokmak, ısırmak, yalamak | Akrebin veya arının zehirli iğnesiyle sokması ya da bir şeyi diliyle hızla tatması. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle doğrudan anlam bağı yoktur. |
| [بلس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B3.md) | Anlamlı | Ümitsizliğe düşmek, susmak | Beklentisi kesilip şaşkınlık ve keder içinde sessizliğe gömülmek; iblis kelimesinin kökü. | Kur'an'da geçer; içe kapanma ve şaşkınlık nüansı taşır. |
| [بسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D9%84.md) | Anlamlı | Menetmek, teslim etmek, sertlik | Bir şeyi yasaklayıp rehin bırakmak veya çetin, sert, cesur bir tavır takınmak. | Kur'an'da geçer; kuşatıp rehin alma yönüyle dolaylı bağ taşır. |
| [سلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%A8.md) | Anlamlı | Çekip almak, soymak | Bir şeyin üzerindeki örtüyü, malı veya gücü zorla çekip çekip çıkarmak. | Kur'an'da geçer; örtüyü çıkarmak yönüyle hedef köke zıt hareket oluşturur. |
| [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) | Anlamlı | Salıvermek, yol açmak, uzatmak | Yağmuru veya saçı aşağı doğru salmak, gidilen yol (sebîl) haline getirmek. | Kur'an'da geçer; bir şeyi boylu boyunca sarkıtıp yayma bağı bulunur. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لبس | Merkez | Bürünmek, örtmek, karıştırmak | Hem bedeni çepeçevre sarıp koruyan örtüyü hem de durumları birbirine sokup gerçeği belirsizleştiren karışmayı ifade eder. | Varlığın üzerine ikinci bir katman geçirerek asıl mahiyetini dışarıdan gizleyen veya değiştiren temel eylem. |
| [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) | Komşu | Görünmez kılmak, perdelemek | [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) kökünde araya fiziksel veya manevi bir engel koyarak gözden saklama esasken, لبس kökünde nesnenin tam üzerine yapışan bir zar veya kılıf bulunur. | Bir engelin ardına gizleme; nesnenin kendi formunu sarma şartı yoktur. |
| [غشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) | Komşu | Kuşatıp üstünü kaplamak | [غشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) kökünde yukarıdan veya dışarıdan gelip tüm varlığı bastıran, bürüyen ve iradeyi aşan bir kuşatma öne çıkar. | Yoğun bir karanlığın veya baygınlığın varlığı tamamen kaplaması. |
| [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md) | Komşu | İki unsuru birbirine katmak | [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md) kökünde maddi veya manevi parçaların ayrışmaz biçimde birbirine girmesi esastır; bürünme veya örtünme nüansı içermez. | Nesnelerin kendi özelliklerini kaybetmeden veya kaybederek harmanlanması. |
| [شبه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%87.md) | Komşu | Birbirine benzemek | [شبه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%87.md) kökünde iki şeyin nitelik yönünden benzeşerek zihinde bir diğerini andırması söz konusudur; dış müdahaleyle karıştırma vurgusu ikincildir. | Niteliksel benzerlikten doğan algısal karışıklık. |
| [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) | Zıt | Örtüyü kaldırmak, açığa çıkarmak | [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) kökü, üzerindeki örtüyü, perdeyi veya elbiseyi kaldırarak gizli kalan hakikati veya bedeni bütünüyle görünür kılmaktır. | Kuşatılmış ve örtülmüş olanın örtüsünü sıyırıp çıplak gerçeği ortaya çıkarma. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لبس | Giymek, örtmek, karıştırmak | Maddi olarak teni sarıp gizlemeyi, manevi olarak durumları iç içe sokup örtbas etmeyi ve şüpheye düşürmeyi tam karşılar. | Kesin |
| Latince | vestire, confundere | Giydirmek, karıştırmak | vestire bedeni giydirme ve donatma yönünü, confundere ise unsurları birbirine döküp ayırt edilemez kılma yönünü karşılar; tek kökte birleşmezler. | Güçlü |
| İngilizce | to clothe, to obscure, to confuse | Giydirmek, karartmak, karıştırmak | to clothe somut giyinme boyutunu, to obscure/confuse ise hakikat ile bâtılı harmanlayıp gerçeği belirsizleştirme ve şüphe uyandırma işlevini verir. | Kesin |
| Almanca | bekleiden, verhüllen, verwirren | Giydirmek, örtmek, zihin karıştırmak | bekleiden dış kılıfı giydirmeyi, verhüllen gerçeği perdelemeyi, verwirren ise durumları iç içe geçirip karmaşa oluşturmayı karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | revêtir, confondre, obscurcir | Bürümek/giymek, karıştırmak, karartmak | revêtir bir zırh veya giysi kuşanmayı aktarırken, confondre ve obscurcir anlamın şüphe ve tevil ile örtülmesi boyutunu ifade eder. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لِبَاس / تَلْبَسُون | Maddi giysi, zinet ve örtü | Bedeni örtmek, süslenmek ve sıcaktan/soğuktan korunmak için kullanılan giysiler bağlamında; A'râf [7:26](https://lisan.digital/tr/ayet/7:26.md), Nahl [16:14](https://lisan.digital/tr/ayet/16:14.md), Kehf [18:31](https://lisan.digital/tr/ayet/18:31.md). |
| لِبَاس | Eşlerin birbirine sığınak, örtü ve koruma olması | Aile hukuku ve mahremiyet bağlamında, eşlerin birbirinin ayıbını örtmesi ve haramdan koruması; Bakara [2:187](https://lisan.digital/tr/ayet/2:187.md). |
| لِبَاس | Zırh ve savaş mahfazası | Dâvûd aleyhisselama öğretilen demir işleme sanatı ve savaştan koruyan savaş techizatı bağlamında; Enbiyâ [21:80](https://lisan.digital/tr/ayet/21:80.md). |
| لِبَاس | Kuşatıcı azap, korku ve açlık hali | Nimetlere nankörlük eden toplumun çaresizlik, korku ve açlık tarafından bir elbise gibi çepeçevre sarılması; Nahl [16:112](https://lisan.digital/tr/ayet/16:112.md). |
| لِبَاس | Gece karanlığının yeryüzünü örtmesi | Kozmolojik düzen ve insanın dinlenmesi için gecenin bir örtü kılınması bağlamında; Furkân [25:47](https://lisan.digital/tr/ayet/25:47.md), Nebe [78:10](https://lisan.digital/tr/ayet/78:10.md). |
| لَبْس / تَلْبِسُوا / يَلْبِس | Hakkı bâtılla karıştırmak, gerçeği tahrif etmek | Ehl-i Kitab'ın bildiği gerçeği kasten gizleyip bâtıl iddialarla örtmesi veya şüphe üretmesi bağlamında; Bakara [2:42](https://lisan.digital/tr/ayet/2:42.md), Âl-i İmrân [3:71](https://lisan.digital/tr/ayet/3:71.md), En'âm [6:9](https://lisan.digital/tr/ayet/6:9.md). |
| لَبْس | Şüphe, tereddüt ve belirsizlik | Yeniden diriliş konusunda zihinsel tereddüde düşen inkârcıların durumu bağlamında; Kâf [50:15](https://lisan.digital/tr/ayet/50:15.md). |
| لَبْس | Zulüm ve şirkin imana bulaştırılması | İmanın saflığının şirk veya haksızlık şaibesiyle kirletilip perdelenmemesi bağlamında; En'âm [6:82](https://lisan.digital/tr/ayet/6:82.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İman-amel ilişkisi ve tevil meselesi | En'âm [6:82](https://lisan.digital/tr/ayet/6:82.md) ayetindeki imana zulüm karıştırmama (لم يلبسوا إيمانهم بظلم) ifadesi üzerinden büyük günah işleyenin durumu ve şirkin mahiyeti tartışılmıştır; ayrıca iltibas kavramı delillerin şüpheyle perdelenmesi bahsinde yer alır. | İmanın safiyetinin şirk veya batıl itikatlarla örtülüp melezleştirilmesi. |
| Fıkıh | Setr-i avret ve ihram hükümleri | Namazın sıhhati için bedenin libas ile örtülmesi zorunluluğu (setr-i avret), hacda dikişli elbise giyme yasağı (lebise/melbûs) ve helal/haram kumaşların sınırları belirlenmiştir. | Bedenin şer'an örtülmesi gereken kısımlarının kumaş katmanıyla sarılması. |
| Tefsir | Kinaye, istiare ve vücûh tahlili | Bakara [2:187](https://lisan.digital/tr/ayet/2:187.md) ayetindeki eşlerin birbirine libas olması istiaresi, A'râf [7:26](https://lisan.digital/tr/ayet/7:26.md)'daki takva elbisesi ve Nahl [16:112](https://lisan.digital/tr/ayet/16:112.md)'deki açlık/korku elbisesi ifadeleri belagat açısından incelenmiştir. | Koruma, sarma, ayıpları gizleme ve psikolojik durumların tüm varlığı bürümesi. |
| Hadis | Takva, tevazu ve aldatma yasakları | Gösteriş amaçlı giyinen şöhret elbisesinden (libâsü'ş-şuhre) nehyedilmesi ve ticaret veya akidlerde hakikati gizleyip malı süsleyerek aldatma (telbîs) yasağı öne çıkar. | Dış görüntünün içi yansıtmayıp yanıltıcı bir perdeye dönüştürülmesi. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalbi ve bedeni saran takva ve korunma bilinci | Takva elbisesi (libâsü't-takvâ) | Koruma ve fıtri safiyeti muhafaza | Bedenin libas ile örtülüp korunması gibi, ruhun da günah ve taşkınlıklardan takva kalkanıyla sarılması. | Kesin |
| İlmi | Hakikatin epistemolojik berraklığı | Şüphe ve tahriften arınma | İltibası ve kavram karmaşasını giderme | Kavramların ve delillerin birbirine geçirilmeden, hakkın bâtıl zırhına büründürülmeden safça ortaya konulması. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki ve toplumsal güven ortamı | Adalet zırhı ve emniyet kalkanı | Toplumu zulüm ve korkudan koruma | Yöneticilerin ve yasaların tebaayı bir zırh (lebûs) gibi koruması; zulmün imana ve kamu düzenine karıştırılmasının önlenmesi. | Güçlü |
| İktisadi | Ticari şeffaflık ve hileden kaçınma | Telbis ve tağrirden arınmış piyasa | Aldatma ve gizli kusurları engelleme | Malın ayıbını süslü kılıflarla örtüp müşteriyi yanıltmadan, değerin ve vasfın şeffaf şekilde mübadelesi. | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Gürültülü sinyal veya zarflama (modulation / encapsulation) | Bir veri veya sinyalin üzerine başka bir katmanın binerek asıl dalgayı maskelemesi, ayırt edilemez kılması yahut verinin bir protokolle paketlenip sarılması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal rol ve ideolojik yanılsama (maskeleme / yabancılaşma) | Bireyin fıtri kimliğini örten toplumsal zırhlar edinmesi veya hâkim ideolojinin sömürüyü meşruiyet kılıfına bürüyerek bilinci bulandırması. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca tekstil sektörüne ait bir kumaş giyme işlemine indirgemek ve Kur'an'daki epistemolojik örtme, şüphe yayma ve kozmik bürünme anlamlarını mecazi birer edebiyattan ibaret saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | لبس kavramı hem ontolojik düzeyde varlıkların birbirine sığınak olmasını (eşler, gece, takva), hem askeri/fiziki savunmayı (zırh), hem de epistemolojik düzeyde hakkın üzerini sahte iddialarla kaplayıp zihinleri kasten karıştırma eylemini içine alan bütüncül bir kuşatma mekanizmasıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen telbis ve iltibas uyarılarını sadece basit bir yanılgı zannedip, hakkın bâtılla sistemli şekilde harmanlanarak din haline getirilmesi tehlikesini fark edememek; ayrıca takvayı pratik hayattan kopuk soyut bir hisse indirgemek. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem ahlaki-fıtri mahremiyet öğretisini (avretin örtülmesi, eşlerin karşılıklı libas oluşu) hem de hakikat mücadelesinin en kritik cephesini (hakkın bâtılla perdelenmesi ve şüphe üretimi) aynı kavramsal mantıkla birbirine bağladığını kavramak için temeldir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Âdem ve Havva'nın cennetteki örtünme ve çıplaklık sınavını anlatan kıssalarda (A'râf [7:26](https://lisan.digital/tr/ayet/7:26.md)-27), Ehl-i Kitab'ın tahrif ve iltibas yöntemlerinin eleştirildiği ayetlerde (Bakara [2:42](https://lisan.digital/tr/ayet/2:42.md), Âl-i İmrân [3:71](https://lisan.digital/tr/ayet/3:71.md)) ve peygamberlik tasavvurunun somutlaştırılmasında (En'âm [6:9](https://lisan.digital/tr/ayet/6:9.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Libasın yalnızca fiziki bedeni saklayan bir kumaş parçası olduğu zannını yıkarak takvanın, adaletin, emniyetin ve zevceyetin de birer koruyucu zırh ve örtü olduğunu gösterir; ayrıca saptırmanın çoğunlukla hakkı inkârla değil, hakkı bâtıl içine katıp belirsizleştirerek yapıldığını ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir nesneyi veya bedeni dış etkenlerden korumak yahut gizlemek amacıyla onun dış yüzeyini tam bir katmanla çepeçevre sarıp örtmek, bürümek ve giyinmek.
- Soyut anlam: Bir hakikatin, niyetin veya durumun üzerine yabancı veya aldatıcı bir form geçirerek iki ayrı unsuru birbirine katmak, gerçeği tanınmaz hale getirip zihinleri şüpheye sevk etmek.
- Sistematik karşılık: Bir çekirdek yapının ($X$) üzerine geçirilen kuşatıcı kalkan veya yabancı katman ($C$) marifetiyle sistemin hem dış tesirlerden korunması hem de dış gözlemciye karşı asıl formunun perdelenip farklılaştırılması mekanizması.
- LaTeX modeli: $$Y = X \oplus C \implies f(Y) \neq f(X)$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $X$ örtülen veya karıştırılan asıl hakikati veya bedeni temsil eder. $C$ ise onun üzerine geçirilen libas, dış kabuk, karanlık yahut bâtıl katmanıdır. $\oplus$ operatörü, bu iki unsurun yüzeyde birbirine yapışmasını ve iç içe geçmesini ifade eder. Ortaya çıkan yeni görünüm $Y$, dış gözlemciye ait idrak fonksiyonu $f$ tarafından değerlendirildiğinde, artık asıl hakikatin doğrudan algısı $f(X)$ elde edilemez; sistem dışarıdan ya korunmuş bir mahfaza ya da şüphe ve iltibas üreten başkalaşmış bir yapı $f(Y)$ olarak algılanır.

## Geçtiği ayetler (20 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D8%B3/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/2:42.md) — تَلْبِسُوا

وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Hakkı batıla karıştırıp da, bile bile siz gerçeği gizlemeyin.

### [Bakara 2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/2:187.md) — لِبَاسٌ

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

### [Ali İmran 3:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/3:71.md) — تَلْبِسُونَ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; Niçin hakkı batıla karıştırıyor ve bile bile hakkı gizliyorsunuz?

### [En'am 6:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:9.md) — وَلَلَبَسْنَا · يَلْبِسُونَ

وَلَوْ جَعَلْنَاهُ مَلَكًا لَجَعَلْنَاهُ رَجُلًا وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَا يَلْبِسُونَ

Meal (IK): Eğer Biz, onu bir melek kılsaydık; onu bir erkek yapardık da düştükleri şüpheye onları yine düşürürdük.

### [En'am 6:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:65.md) — يَلْبِسَكُمْ

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ

Meal (IK): De ki: Üstünüzden ve altınızdan size azab göndermeye, sizi fırka fırka yapıp kiminizin hıncını kimine tattırmaya Kadir olan O’dur. Bak; onlar iyice anlasınlar diye ayetlerimizi nasıl açıklıyoruz.

### [En'am 6:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:82.md) — يَلْبِسُوا

الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ

Meal (IK): İman edenler, imanlarını zulüm ile bulaştırmayanlar, işte onlaradır emniyet. Ve işte onlar, hidayete ermiş olanlardır.

### [En'am 6:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/6:137.md) — وَلِيَلْبِسُوا

وَكَذَلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلَادِهِمْ شُرَكَاؤُهُمْ لِيُرْدُوهُمْ وَلِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Ve böylece onların ortakları; ortak koşanlardan bir çoğunu helake sürüklemek, dinlerini karmakarışık etmek için; çocuklarını öldürmelerini hoş göstermiştir. Şayet Allah, dilemiş olsaydı; bunu yapamazlardı. Artık sen, onları uydurdukları o yalanları ile başbaşa bırak.

### [Araf 7:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/7:26.md) — لِبَاسًا · وَلِبَاسُ

يَابَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları; size çirkin yerlerinizi örtecek bir giyimlikle, bir de sizi süsleyecek elbise gönderdik. Takva örtüsü ise daha hayırlıdır. Bunlar; Allah’ın ayetlerindendir. Belki onlar öğüt alırlar.

### [Araf 7:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/7:27.md) — لِبَاسَهُمَا

يَابَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَاتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları, şeytan, ana ve babanızı ayıp yerlerini kendilerine göstermek için elbiselerini soyarak nasıl cennetten çıkardıysa; sakın size de bir fitne yapmasın. O da, taraftarları da sizin onları görmediğiniz yerden sizi görürler. Biz, şeytanı; iman etmeyenlerin velileri yaptık.

### [Nahl 16:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/16:14.md) — تَلْبَسُونَهَا

وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Taze et yemeniz, giyineceğiniz süs eşyanızı çıkarmanız ve Allah’ın bol nimetinden istifade etmeniz için; denizi müsahhar kılan O’dur. Gemilerin onu yara yara gittiğini görürsün, O’nun lutfunu aramanız ve şükretmeniz içindir, belki şükredersiniz artık.

### [Nahl 16:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/16:112.md) — لِبَاسَ

وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

Meal (IK): Allah; size, huzur ve güven içinde bir kasabayı misal olarak verir. Her yandan oraya bol bol rızık geliyordu. Ama Allah’ın nimetine nankörlük ettiler de yaptıklarından dolayı Allah onlara açlık ve korku belasını tattırdı.

### [Kehf 18:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/18:31.md) — وَيَلْبَسُونَ

أُولَئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَيَلْبَسُونَ ثِيَابًا خُضْرًا مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا

Meal (IK): İşte onlara; altlarından ırmaklar akan Adn cennetleri vardır. Orada altın bilezikler takınırlar, ince ve kalın ipekliden yeşil elbiseler giyerek tahtları üzerine otururlar. O ne güzel mükafat ve ne güzel duraktır.

### [Enbiya 21:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/21:80.md) — لَبُوسٍ

وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شَاكِرُونَ

Meal (IK): Biz, ona; sizi savaşta korumak için zırh yapma sanatını öğrettik. Artık şükreder misiniz?

### [Hac 22:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/22:23.md) — وَلِبَاسُهُمْ

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah; iman edip salih ameller işleyenleri altından ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada altun bilezikler ve inciler takınırlar. Ve oradaki elbiseleri ipektendir.

### [Furkan 25:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/25:47.md) — لِبَاسًا

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبَاسًا وَالنَّوْمَ سُبَاتًا وَجَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا

Meal (IK): O’dur; size geceyi örtü, uykuyu rahatlık kılan ve gündüzü çalışma zamanı yapan.

### [Fatır 35:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/35:12.md) — تَلْبَسُونَهَا

وَمَا يَسْتَوِي الْبَحْرَانِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): İki deniz bir olmaz. Şu; çok tatlıdır, susuzluğu keser içilmesi kolaydır. Şu ise tuzludur, acıdır. Her birinden taze et yersiniz ve giyeceğiniz süs eşyası çıkarırsınız. O’nun lutfundan aramanız ve şükretmeniz için gemilerin yara yara gittiklerini görürsünüz.

### [Fatır 35:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/35:33.md) — وَلِبَاسُهُمْ

جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ

Meal (IK): Adn cennetleri. Oraya girerler. Orada altun bilezikler ve incilerle süslenirler ve orada elbiseleri de ipektendir.

### [Duhan 44:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/44:53.md) — يَلْبَسُونَ

يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ

Meal (IK): İnce ipekten ve parlak atlastan giyerler, karşılıklı otururlar.

### [Kaf 50:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/50:15.md) — لَبْسٍ

أَفَعَيِينَا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ

Meal (IK): Ya Biz ilk yaratışta güçsüz mü düştük? Hayır, onlar yeni bir yaratılıştan şüphe içindedirler.

### [Nebe 78:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/ayet/78:10.md) — لِبَاسًا

وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا

Meal (IK): Geceyi bir örtü kıldık.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

“Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç, boşalmaya hazır olan yay demektir. Bir yerden başka bir yere gitmek üzere olan kimsenin gitmeden önceki beklediğizi zamana lebs denmiştir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين واللام والباء معهما
س ل ب، ل س ب، ب ل س، ل ب س، س ب ل، ب س ل مستعملات
سلب:
كلُّ لِباسٍ على الإنسانِ سَلَبٌ، وسَلَبَ يَسُلُبُ: أخَذَ سَلَبَه، والسَّلَبُ: ما يُسْلَبُ به، والجميع الأسلاب.
والسَّلوب من النّوق: التي يؤخَذُ ولدها، وجمعه سَلائب.
وقيل: هي الناقة إذا أَلْقَت ولَدَها لغير تَمامٍ وجمعه سُلُبٌ، وأَسْلَبَتْ: فَعَلَت ذلك ويقال للشّاء أَسْلَبَتْ.
ويقال: السُّلُبُ: الطِّوال، وفَرَسٌ سَلِبُ القَوائِم وبعير مثلُه والسَّليبُ: الشجرةُ أُخِذَتُ أغصانُها ووَرَقُها.
وامرأة مُسَلِّبٌ: سَلَّبَت على زوجها أو غيره أي مُحِدٌّ.
وفَرَسٌ سَلبُ القوائِمِ: خَفيفُ نقلِها. ورجل سَلْبُ اليَدَيُنِ بالطعْنِ: خفيفُهما.
وثَورٌ سَلْبُ القَرْن بالطعْن أي خفيفُه.
وشَجَر السَّلَب يكون فيه اللِّيف الأبيض، الواحدة سَلَبَةٌ، هُذَليّة.
والسَّلَبُ: ليف المُقل وهو المَسَدُ.
لسب:
لَسَبَته الحَيّةُ تلسِبُه لَسْباً.
وجَوْزٌ لَسِبٌ لَصِبٌ نقيض الفَرِك.
ولَسِبتُ السَّمْنَ ألْسَبُهُ لَسْباً لَعِقتُه.
بلس:
المُبْلِسُ: الكئيبُ الحزين المُتَنَدِّم.
وسُمِّي إِبليسَ لأنَّه أُبِلسَ من الخَيْر أي أُوِيسَ، وقيل: لُعِن.
والمُبلِسُ: البائِسُ.
والبَلَسانُ: شَجَرٌ حَبُّه يجعَل في الدَّواءِ، ولحَبِّه دُهْنٌ يُتنافَس فيه.
لبس:
اللِّباسُ: ما وارَيْتَ به جَسَدَك، ولباسُ التَّقّوى: الحَياءُ، ولَبِسَ يَلْبَس.
واللَّبْسُ: خَلط الأمور بعضِها ببعضٍ إذا التَبَسَتْ.
واللَّبُوسُ: الدِّرْع، وكلُّ ما تَحَصَّنْتَ به، قال:
البَسْ لكلِّ حالةٍ لَبُوسَها
وثوبٌ ومُلاءةٌ لَيسٌ، وجمعه لُبُسٌ لأنه مفعول.
واللِّبسةُ: ضَرَبٌ من الثياب، ولَبِسَ لُبْساً ولُبسَةً واحدةً.
واللَّبَسةُ: بقلةٌ.
سبل:
المُسْبِلُ: اسم خامِس سِهامِ القِداح.
والسبيل: يذكَّر ويؤنَّث، وجمعه سُبُل.
والسابلةُ: المختلفةُ في الطُّرُقات للحوائج، وجمعه سوابِلُ.
وسبيلٌ سابلٌ كقولهم: شِعْرٌ شاعِرٌ.
والسَّبَلةُ: ما على الشَّفةِ العُليا من الشَّعر تَجمَعُ الشاربَيْنِ وما بينَهما، وامرأة سَبْلاء: لها هناك شَعْرٌ. وسَبَلَتِ المرأة: نَبَتَتْ سَبَلَتُها.
والسَّبَلُ: المَطَرُ.
والسَبُّولة: سُنْبلةُ الذُّرَةِ والأَرُزّ. وأَسْبَلَ الزَّرعُ أي سَنبَلَ.
والفَرَسُ أَسبَلَ ذَنَبَه، والمرأةُ اسبَلَتْ ذَيلَها.
ورجل مِسبال: عادتُه إِسبالُ ثِيابه أي إرساله.
وطريق مَسْبُول أي مَسْلوكٌ.
وسَبَّلْتُ مالاً في سبيل اللهِ أي وَقَفْتُه.
والسِّبال جمع السابِل.
وسبلل بَلدةٌ.
بسل:
بَسَلَ يبسُلُ بُسُولاً فهو باسِلٌ، وهو عُبُوسة الشجاعة والغَضَب، أسَدٌ باسلٌ. واستَبسَلَ الرّجُلُ إذا وطَّنَ نفسَه عليه واسْتَيْقن به.
وأَبْسَلَ نفسَه للموتِ: وَطَّنَها عليهت واستَيقَنَ به.
والانسانُ يُبسِلُ بعملِه إِبسالاً أي يخذُل ويُوكَل إليه، ويُبسِلُ: يُسلِمُ.
والبَسْلُ: المُحَرَّم الذي لا تُتَأوَّلُ حُرْمتُه، قال:
سوادٌ دَجُوجيٌّ وبَسلُ مُحَرَّم
والبَسْلُ: الحَلالُ، قال:
دمي إنْ أُسيغَتْ هذه، لكُمُ بَسْلُ
وبَسَلْتُ الراقي: أعطيتُه بُسْلَتَه، وهو ما يُعْطَى على رُقْيتِه، وابتَسَلَ الراقي: أخَذَ على رُقيَتِه.
وإذا دَعَا الرجلُ على صاحبه يقول: قَطَعَ اللهُ مَطاكَ، فيقول الآخرُ: بَسْلاً أي آمين وانشد:
لا خابَ من نَفْعِكَ من رَجاكا
بَسلا وعادَى اللهُ من عاداكا

##### Türkçe

باب **السين** ve **اللام** ve **الباء** onlarla birlikte
**س ل ب**، **ل س ب**، **ب ل س**، **ل ب س**، **س ب ل**، **ب س ل** kullanılmışlardır.

**سلب**:
İnsanın üzerinde olan her elbise bir **سَلَب**’dır; ve **سَلَبَ يَسُلُبُ**: onun **سَلَب**’ını aldı. **السَّلَبُ**: onunla soyulan şeydir; hepsi **الأسلاب**’dır.
Develerden **السَّلوب**: yavrusu alınan; çoğulu **سَلائب**.
Ve denildi ki: o, yavrusunu tam olmadan başkası için atan dişi devedir; çoğulu **سُلُبٌ**. **أَسْلَبَتْ**: bunu yaptı; ve koyun için **أَسْلَبَتْ** denilir.
Ve denilir: **السُّلُبُ**: uzunlar. Ve **فَرَسٌ سَلِبُ القَوائِم** ve onun gibisi bir deve; ve **السَّليبُ**: dalları ve yaprakları alınmış ağaçtır.
Ve **امرأة مُسَلِّبٌ**: kocası veya başkası üzerine **سَلَّبَت**; yani yas tutan.
Ve **فَرَسٌ سَلبُ القوائِمِ**: onların (ayaklarının) hareketi hafiftir. Ve **رجل سَلْبُ اليَدَيُنِ بالطعْنِ**: ikisi hafiftir.
Ve **ثَورٌ سَلْبُ القَرْن بالطعْن**: yani onun (boynuzunun) hafifidir.
Ve **شَجَر السَّلَب** içinde beyaz lif bulunur; teki **سَلَبَةٌ**; Hüzeylî (lehçesi).
Ve **السَّلَبُ**: **المُقل**’ün lifi; o **المَسَدُ**’dur.

**لسب**:
Yılan onu **لَسَبَتْ**; onu **تلسِبُه**; **لَسْباً**.
Ve **جَوْزٌ لَسِبٌ لَصِبٌ**: **الفَرِك**’in zıddı.
Ve **لَسِبتُ السَّمْنَ** onu **ألْسَبُهُ** **لَسْباً**: onu yaladım.

**بلس**:
**المُبْلِسُ**: kederli, hüzünlü, pişman.
Ve ona **إِبليسَ** adı verildi; çünkü hayırdan **أُبِلسَ** edildi; yani ümitsiz kılındı; ve denildi ki: lânetlendi.
Ve **المُبلِسُ**: yoksul.
Ve **البَلَسانُ**: tanesi ilaca konulan bir ağaçtır; ve tanesinin bir yağı vardır, onda rekabet edilir.

**لبس**:
**اللِّباسُ**: bedenini onunla örttüğün şeydir; ve **لباسُ التَّقّوى**: hayâdır; ve **لَبِسَ يَلْبَس**.
Ve **اللَّبْسُ**: işler birbirine karıştığında, onların bir kısmını bir kısmına karıştırmaktır; **التَبَسَتْ**.
Ve **اللَّبُوسُ**: zırhtır; ve onunla korunduğun her şeydir; dedi ki:
**البَسْ لكلِّ حالةٍ لَبُوسَها**
Ve **ثوبٌ** ve **مُلاءةٌ لَيسٌ**; çoğulu **لُبُسٌ**’tur; çünkü o mef‘ûldür.
Ve **اللِّبسةُ**: elbiselerden bir türdür; ve **لَبِسَ** **لُبْساً** ve bir defa **لُبسَةً**.
Ve **اللَّبَسةُ**: bir ottur.

**سبل**:
**المُسْبِلُ**: **القِداح** oklarının beşinci okunun adıdır.
Ve **السبيل** müzekker de gelir müennes de; çoğulu **سُبُل**.
Ve **السابلةُ**: ihtiyaçlar için yollarda gidip gelenler; çoğulu **سوابِلُ**.
Ve **سبيلٌ سابلٌ**; onların “**شِعْرٌ شاعِرٌ**” demeleri gibi.
Ve **السَّبَلةُ**: üst dudak üzerinde, iki bıyığı ve ikisi arasını toplayan kıldır; ve **امرأة سَبْلاء**: orada kılı vardır. Ve **سَبَلَتِ المرأة**: onun **سَبَلَتُها** bitti.
Ve **السَّبَلُ**: yağmurdur.
Ve **السَبُّولة**: mısırın ve pirincin başağıdır. Ve **أَسْبَلَ الزَّرعُ**: yani başak verdi.
Ve at kuyruğunu **أَسبَلَ** etti; ve kadın eteğini **اسبَلَتْ** etti.
Ve **رجل مِسبال**: âdeti elbiselerini **إِسبال** etmektir; yani salıvermek.
Ve **طريق مَسْبُول**: yani yürünmüş.
Ve **سَبَّلْتُ مالاً في سبيل اللهِ**: yani onu vakfettim.
Ve **السِّبال**: **السابِل**’in çoğuludur.
Ve **وسبلل** bir beldedir.

**بسل**:
**بَسَلَ يبسُلُ بُسُولاً**; o **باسِلٌ**’dir; o, yiğitliğin ve öfkenin asıklığıdır; **أسَدٌ باسلٌ**. Ve **استَبسَلَ الرّجُلُ**: kendini ona alıştırdığında ve onunla kesin kanaat getirdiğinde.
Ve **أَبْسَلَ نفسَه للموتِ**: onu ona alıştırdı ve onunla kesin kanaat getirdi.
Ve insan, ameliyle **يُبسِلُ** **إِبسالاً**: yani yüzüstü bırakılır ve ona havale edilir; ve **يُبسِلُ**: teslim eder.
Ve **البَسْلُ**: hürmeti te’vil edilmeyen haramdır; dedi ki:
**سوادٌ دَجُوجيٌّ وبَسلُ مُحَرَّم**
Ve **البَسْلُ**: helâldir; dedi ki:
**دمي إنْ أُسيغَتْ هذه، لكُمُ بَسْلُ**
Ve **بَسَلْتُ الراقي**: ona **بُسْلَتَه**’ni verdim; o, rukyesi üzerine verilen şeydir. Ve **ابتَسَلَ الراقي**: rukyesi üzerine aldı.
Ve adam arkadaşına beddua ettiğinde “**قَطَعَ اللهُ مَطاكَ**” der; öteki “**بَسْلاً**” der; yani âmin. Ve inşad etti:
**لا خابَ من نَفْعِكَ من رَجاكا**
**بَسلا وعادَى اللهُ من عاداكا**

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

اللُبْسُ بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ ألْبَسُ. واللَّبْسُ بالفتح: مصدر قولك لَبَسْتُ عليه الأمر ألْبِسُ، أي خلطت، من قوله تعالى: "ولَلَبَسْنا عليهم ما يَلْبِسونَ". واللَّبْسُ أيضاً: اختلاط الظلام. وفي الحديث: "في الأمر لُبْسَةٌ" بالضم، أي شبهةٌ ليس بواضح. واللِباسُ: ما يُلْبَسُ. وكذلك المَلْبَسُ. واللِبْسُ بالكسر مثله. ولِبْسُ الكعبةِ والهودجِ: ما عليهما من لِباسٍ. قال حميد بن ثور:
فلمَّا كَشَفْنَ اللِبْسَ عنه مَسَحْنَـهُ		بأطرافِ طِفْلٍ زانَ غَيْلاً مُوَشَّما
ولِباسُ الرجل: امرأته. وزوجُها: لِباسُها. قال الله تعالى: "هُنَّ لِباسٌ وأنتم لِباسٌ لَهُنَّ". قال الجعديّ:
إذا ما الضَجيعُ ثَنى جيدَهاتثَنَّتْ عليه فكانت لِباسـا
 ولِباسُ التقوى: الحياءُ، هكذا جاء في التفسير، ويقال الغليظُ الخشنُ القصيرُ. واللبوسُ: ما يُلْبَسُ. وأنشد ابن السكيت:
الْبَسْ لكلِّ حالةٍ لَبوسَها
إمَّا نَعيمَها وإمَّا بوسَها
وقوله تعالى: "وعَلَّمناهُ صَنْعَةَ لَبوسٍ لَكُمْ"، يعني الدروع. وتَلَبَّسَ بالأمر وبالثوب. ولابَسْتُ الأمر: خالطته. ولابَسْتُ فلاناً: عرَفْت باطنه. وما في فلان مَلْبَسٌ، أي مُسْتَمْتَعٌ. والْتَبَسَ عليه الأمر، أي اختلط واشتبَهَ. والتَلبيسُ كالتدليسِ والتخليطِ، شدِّد للمبالغة. ورجلٌ لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبِّسٌ.

##### Türkçe

**اللُبْسُ** (ötre ile): “Ben elbiseyi giydim, giyerim” sözünün mastarıdır. **واللَّبْسُ** (fetha ile): “Ona işi karıştırdım, karıştırırım” sözünün mastarıdır; yani karıştırdım; Yüce Allah’ın şu sözü(nden): “Ve elbette onlara, onların karıştırdıkları şeyi karıştırırdık.” **واللَّبْسُ** ayrıca: karanlığın karışmasıdır. Hadiste: “İşte **لُبْسَةٌ** vardır” (ötre ile), yani açık olmayan bir şüphedir. **واللِباسُ**: giyilen şeydir. Aynı şekilde **المَلْبَسُ** da. **واللِبْسُ** (kesre ile) de onun gibidir. Kâbe’nin ve hevdicin **لِبْسُ**’u: üzerlerinde bulunan **لِباس**tır. Humeyd b. Sevr dedi ki:
فلمَّا كَشَفْنَ **اللِبْسَ** عنه مَسَحْنَـهُ		بأطرافِ طِفْلٍ زانَ غَيْلاً مُوَشَّما

Erkeğin **لِباسُ**’ı: karısıdır. Ve onun kocası: onun **لِباسُ**’ıdır. Yüce Allah dedi ki: “Onlar sizin için **لِباسٌ**dur ve siz de onlar için **لِباسٌ**sunuz.” el-Ca‘dî dedi ki:
إذا ما الضَجيعُ ثَنى جيدَهاتثَنَّتْ عليه فكانت **لِباسـا**

**ولِباسُ التقوى**: hayâdır; tefsirde böyle gelmiştir; ve kalın, kaba, kısa (olan) denir. **واللبوسُ**: giyilen şeydir. İbnü’s-Sikkît şu beyti okudu:
الْبَسْ لكلِّ حالةٍ لَبوسَها
إمَّا نَعيمَها وإمَّا بوسَها

Yüce Allah’ın sözü: “Ve ona, sizin için bir **لَبوسٍ** san‘atını öğrettik”; yani zırhlar. Ve (kişi) iş ile ve elbise ile **تَلَبَّسَ**. “İşi **لابَسْتُ**”: ona karıştım. “Falanı **لابَسْتُ**”: onun iç yüzünü bildim. Ve falanda **مَلْبَسٌ** yoktur; yani yararlanılacak (bir şey) yoktur. Ve iş ona **الْتَبَسَ** etti; yani karıştı ve şüpheli oldu. **والتَلبيسُ** **التدليسِ** ve **التخليطِ** gibidir; mübalağa için şeddelendi. Ve (bir) adam **لَبَّاسٌ**dur; **مُلَبِّسٌ** deme.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س ل ب
سلب ، سبل ، لسب ، لبس ، بلس ، بسل .
سلب : قال الليث : السَّلَب : ما يُسْلَب به والجميعُ الأَسْلاب ، وكلُّ شيء على
الإنسان من اللباس فهو سَلَب ، والفعل سَلَبْتُه أسلُبه سلَباً : إذا أخذتَ سَلَبه . قال : والسَّلوب من النوق الَّتي ترمِي بوَلدِها . وقد أسلبتْ ناقتكُم ، وهي سَلوب : إذا ألقتْ ولدَها قبل أن يتمّ ، والجميعُ السلاَّئب .
اللّحياني : امرأةٌ سَلُوب وسَليبٌ : وهي الّتي يموت زوجُها أو حميمُها فتسَلَّب عليه .
وقال أبو زَيْد : يقال للرّجل ما لي أراكَ مُسْلَباً : وذلك إذا لم يَألَفْ أحداً ولا يَسكُن إليه ، وإنما شُبّه بالوحش ، يقال : إنّه لوحشيّ مُسْلَب ، أي : لا يألَف ولا تنكسر نفسُه .
وفي حديث ابنِ عمَر : أن سعيدَ بنَ جُبير دخل عليه وهو متوسِّد مرْفَقَة أَدَمٍ حَشْوها لِيفٌ أو سَلَب .
قال أبو عُبيد : سألتُ عن السَّلَب فقيل : ليْس بلِيف المُقْل ، ولكنّه شجرٌ معروف باليَمَن يُعمل منه الحبال وهو أجْفَى من ليفِ المُقْل وأصلَبُ .
وأَنشَد شمِر في السَّلَب :
فَظلَّ يَنزعِ منها الجِلْد ضَاحِية
كما يُنَشْنِشُ كَفُّ الفاتِل السَّلَبا
قال : يُنشنِش أي يُحرِّك .
قال شمر : والسَّلَبُ : قِشْرٌ من قُشور الشجر يُعمَل منه السِّلال ، يقال لِسوقه سوقُ السَّلاّيين ، وهي بمكةَ معروفة .
وقال الليث : السَّلَب : لِيف المُقْل ، وهو أبيَض .
قلتُ : غَلِط اللّيث فيه ، وشجرةٌ سُلُبٌ : إذا تَناثَر ورَقُها ؛ قال ذو الرمّة :
أو هَيْشَرٌ سُلُب
قال شمِر : هَيْشَرٌ سُلُبٌ : لا قِشْرَ عليه . ويقال : اسْلبْ هذه القَصَبة ، أي : قَشِّرها ، وسَلَبُ القصبَةِ والشَّجَرة قِشْرها . وسَلَبُ الذبيحة : إهابُها ورأسُها وأكارِعُها وبطنُها . وسَلبُ الرجل : ثيابُه .
وقال رؤبة :
يَراعُ سَيْر كاليَراعِ الأَسْلَب
اليَراعُ : القَصَب ، والأَسْلابُ : الّتي قد قُشِرت ، وواحد الأسلاب سَلَب وسَلِيب .
أبو عبيد : السُّلُب : الثِّياب السُّود التي تَلبَسها النّساء في المآتم ، واحدُها سِلاَب ، وقال لَبيد :
يَخْمشْ حُرَّ أوجُهٍ صِحاح
في السُّلُب السُّود وفي الأَمْساح
وامرأةٌ مسلِّبٌ : إذا كانت مُحِدَّاً تَلبَس الثّياب السُّودَ للحِداد .
أبو عُبيد عن الأصمعيّ : السَّلِبُ : الطويل . وقال الليث : فرسٌ سَلِبُ القوائِم : خفيفُ نَقْلِها . ورجُل سَلِب اليَدَين بالطَّعن والضَّرب : خفيفُهما . وثورٌ سَلبُ الطَّعْنِ بالقَرْنِ .
وقال غيره : فرسٌ سَلِبُ القوائم ، أي : طويلُها ، وهذا صحيحٌ .
ثعلب عن ابن الأعرابي : السُّلْبة : الجُرْدَة ، يقال : ما أَحسَن سُلْبتَها وجُرْدَتها . ويقال للسَّطر من النَّخل : أُسْلوب ، وكلُّ طريقٍ ممتدَ فهو أُسْلوب . قال : والأسلوبُ : الوجهُ والطّريق والمذهب ، يقال : أنتُم في أُسْلوبِ شَرّ ، ويجمع أَساليب .
وأَنشَد شمِر :
أُنوفُهمْ مِلْفَخْرِ في أُسْلُوبِ
أراد من الفَخْر ، فحَذَف النون .
أخبرنا ابن منيع قال : حدثنا محمد بن بكار بن الريان ، قال : حدثنا محمد بن طلحة عن الحكم بن عيينة عن عبد الله بن شداد بن الهاد عن أسماء بنت عميس أنها قالت : لما أصيب جعفر أمرني رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) فقال : ( تسَلبي ثلاثاً ثم اصنعي ما شئت ) تسلّبي ، أي : البسي ثياب الحداد السود .
سبل : قال ابن السِّكّيت وغيرُه : السَّبيل الطّريق يؤنَّثان ويذكَّران ، قال الله تعالى : ( وَإِن يَرَوْاْ سَبِيلَ الرُّشْدِ لاَ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلاً ) ( الأعراف : 46 ) ، وقال : ( قُلْ هَاذِهِ سَبِيلِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( يوسف : 108 ) ، وجمعُ السَّبيل سُبُل . وابنُ السبيل : المسافرُ الَّذي انقُطِع به وهو يريد الرجوعَ إلى بلدِه ولا يَجد ما يَتبلّغُ به ، فلَهُ في الصَّدَقات نصيب . وقولُ الله : ( وَفِى سَبِيلِ اللَّهِ ) ( التوبة : 60 ) ، أريدَ به الّذي يريد الغَزْوَ ولا يَجِد ما يُبلِّغه مَغْزاه فيُعطَى مِن سَهْمه .
وكلُّ سَبِيل أُريدَ به الله جلَّ وعزّ وفيه بِرٌّ فهو داخلٌ في سبيل الله . وإذا حَبَس الرجلُ عُقْدةً له وسَبّل ثمَرَها أو غَلتَها فإنّه يُسلَك بما سَبَّل سُبُل الخير ، يُعْطَى منه ابنُ السّبيل والفقيرُ والمجاهدُ وغيرُهم .
وقال الشافعيّ : سَهْمُ سبيلِ الله في آيَة الصَّدَقات يُعطَى منه من أراد الغَزْوَ مِن أهل الصَّدقة فقيراً كان أو غنيّاً . قال : وابنُ السَّبيل عندي : ابنُ السَّبيل من أهل الصَّدَقة الّذي يُريد بلداً غير بلدِه لأمر يلزمه . قال : ويُعطى الغازي الحَمولة والسّلاح والنفقةَ والكسوة . ويُعطى ابنُ السبيل قدر ما يبلّغه البلد الذي يريده في نفَقَته وحَمُولتَه .
وقال اللّحياني : المُسْبِل من قِداح المَيْسر : السادسُ وفيه ستّة فُروض ، وله غُنْم ستّة أَنصِباء إن فاز ، وعليه غُرْم ستّة أنصباء إن لم يَفُزْ ، وجمعُه المسَابِل .
وحدثنا السعدي قال : حدثنا إبراهيم بن هانىء ، قال : حدثنا عفان قال : حدثنا شعبة قال : أخبرني علي بن مدرك قال : سمعت أبا زرعة بن عمرو بن جرير يحدّث عن خرشة قال : قال رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) وآله : ( ثلاثة لا يكلمهم الله ولا ينظر إليهم
يوم القيامة ، ولا يزكيهم ) ، قال : قلت : ومن هم خابوا وخسِروا ؟ فأعادها رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ثلاث مرات : المُسبل والمَنَّان والمُنفِّق سلعته بالحلف الكاذب .
قال ابن الأعرابي : المسبلُ : الذي يطوّل ثوبه ويرسله إلى الأرض ونحو ذلك .
قال النضر رواية أبي دواد .
قال الفراء في قوله : ( فَضَلُّواْ فَلاَ يَسْتَطِيعْونَ سَبِيلاً ) ( الإسراء : 48 ) ، قال : لا يستطيعون في أمرك حيلة .
وقوله عز وجل : ( لَيْسَ عَلَيْنَا فِى الأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ ) ( آل عمران : 75 ) ، كان أهل الكتاب إذا بايعهم المسلمون قال بعضهم لبعض : ليس للأميين يعني للعرب حُرمة أهل ديننا ، وأموالهم حِلٌّ لنا .
وقال الليث : السَّبُولة : هي سُنْبُلة الذُّرَة والأَرُزّ ونحوه : إذا مالت .
ويقال : قد أَسْبَلَ الذرعُ إذا سَنْبَل . والفرسُ يُسْبِل ذَنَبه ، والمرأةُ تُسْبِل ذَيْلَها .
قال : والسَّبَلَةُ : ما على الشَّفَة العُلْيا من الشَّعر بجمع الشارِبَين وما بينهما . والمرأةُ إذا كان لها هُناك شعر قيل : امرأةٌ سَبْلاء ، والسَّبَلُ : المطرُ المُسبِل .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : السَّبَلُ : أطرافُ السُّنْبُل .
ويقال : أَسبَلَ فلانٌ ثيابَه : إذا طوَّلها وأرسلَها إلى الأرض .
وأَسبَلَت السحابة : إذا أَرْخَتْ عَثانينَها إلى الأرض .
قال اللّيث : يقال : سَبَلٌ سابِلٌ ، كقولك : شِعْر شاعر ؛ اشتَقّوا له اسماً فاعلاً .
وفي الحديث : ( إنه وافر السَّبَلة ) .
قال أبو منصور : يعني الشعرات التي تحت اللَّحْي الأسفل .
والسَّبلةُ عند العرب : مقدَّم اللحية ، وما أسبل منها على الصدر .
يقال للرجل إذا كان كذلك : رجل أسْبَلُ ومسَبَّل .
والسابلةُ : المختلفةُ في الطُّرُقات في حوائِجهم والجميع السَّوابل .
وقال غيرُه : السَّبلةُ : مقدَّم اللِّحْية ، ورجُلٌ مُسَبَّلٌ : إذا كان طويلَ اللِّحية ، وقد سُبِّل تَسْبيلاً كأنه أُعْطِيَ سَبَلةً طويلة .
ويقال : جاء فلانٌ وقد نشرَ سَبَلَته : إذا جاء يتوعَّد ، وقال الشَّمّاخ :
وجاءَتْ سُلَيْمٌ قَضَّها بقَضيضها
تُنَشِّرُ حَوْلِي بالبقيعِ سِبَالَها
ويقال للأعداء : هم صُهْبُ السِّبال ، ومنه قولُه :
فظِلالُ السُّيوفِ شَيَّبْنَ رأْسي
واعتناقِي في القوْمِ صُهْبَ السِّبالِ
وقال أبو زيد : السَّبلة : ما ظَهَر من مقدَّم اللِّحية بعد العارِضين . والعُثْنُون : ما بَطَن .
قال : والسَّبلَة : المَنحر من البعير ، وهو التَّريبة ، وفيه ثُغْرة النَّحْر .
يقال : وجَأَ بشَفْرَته في سَبَلَتِها ، أي : مَنْحَرِها .
وإن بَعيرَك لحسَن السَّبلة : يريد رِقَّة خده .
قلتُ : وقد سمعتُ أعرابياً يقول : لَتَمَ بالتاء فلان في سَبلةِ بعيره : إذا نَحَره فطَعَن في نحرِه ؛ وكأنّها شَعَرات تكون في المَنْحر . وأسْبِيل : اسمُ بلد .
قال خَلَف الأَحمر :
لا أَرضَ إلاّ اسْبِيلْ
وكلُّ أرضٍ تَضْليلْ
وقال النَّمِر بنُ تَوْلَب :
بإسْبِيلَ ألقَتْ به أُمُّهُ
على رأسِ ذِي حُبُكٍ أَيْهمَا
ثعلب عن ابن الأعرابي : السُّبْلةُ : المَطْرَةُ الواسعة .
وقال أبو زيد : السَّبل : المَطر بين السحاب والأَرض حين يَخْرُج من السحاب ولم يَصل إلى الأَرض . وقد أسبَلَتِ السماءُ إسْبالاً ، ومِثْل السَّبل العثانين ، واحدُها عُثْنون . ومَلأَ الإناءَ إلى سَبَلتِه ، أي : إلى رَأْسِه .
بسل : قال الله جلّ وعزّ : ( أُوْلَائِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُواْ بِمَا كَسَبُواْ ) ( الأنعام : 70 ) .
قال الحسن : ( أُبْسِلُواْ ( أُسْلِمُوا بجرائرهم ، ) أَن تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ ) ( الأنعام : 70 ) ؛ أي : تسلم للهلاك .
قال أبو منصور : أي لئلا تسلم نفس إلى العذاب بعملها . والمسْتَبْسِلُ : الذي يقع في مكروه ولا مخلص له منه ، فيستسلم موقناً لهلكه .
وأخبرَني المنذرِيُّ عن الأَسديّ عن الرِّياشي قال : حدّثنا أبو مَعْمَر ، عن عبدالوارث عن عمرو ، عن الحسن في قوله تعالى : ( أُبْسِلُواْ بِمَا كَسَبُواْ ) ( الأنعام : 70 ) قال : أُسلِموا .
قال : وأَنشدَنا الرِّياشيّ :
وإبْسالِي بَنِيَّ بغيرِ جُرْمٍ
بعَوْناه ولا بِدَمٍ مُراقِ
قال : وقال الشَّنْفَرَى :
هُنالِك لا أَرْجُو حَياةً تسرُّني
سَميرَ اللَّيالي مُبْسَلاً لجرَائري
أي : مُسلَماً .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ في قوله : ( أَن تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ ) ( الأنعام : 70 ) ، أي : تُحبَس في جهنّم .
وقال الفرّاء في قوله : ( أُوْلَائِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُواْ ) ( الأنعام : 70 ) ، أي : ارُتهِنوا ، ونحو ذلك قال الكَلْبيّ ، ورُوِي عنه أُهلِكوا . وقال مجاهد : فُضِحوا . وقال قَتادة : حُبِسوا .
وأخبرني المنذرِيّ عن أبي الهَيْثم أنّه قال : يقال : أَبْسَلْته بجَرِيرَتِه ، أي : أَسَلَمْتُه بها . قال : ويقال : جَزيْتُه بها . قال : وبسلْتُ الرّاقِيَ : أعطيتُه بُسْلَتَه ، وهي أجرتُه .
وأخبَرَني المنذريُّ عن المفضَّل بن سَلَمة أنَّه قال البَسْل من الأضداد . هو الحَرَام والحلال جميعاً ، وقال الأعشَى في الحَرام :
أجارَتَكُمْ بسْلٌ علينا مُخرَّمٌ
وجارَتُنا حِلٌّ لكمْ وحَلِيلُها
وقال ابن هَمّام في البسل بمعنى الحَلال :
أينفذ ما زِدْتُم وتُمحَى زِيادَتِي
دَمِي إن أجِيزَتْ هذه لكم بَسْلُ
وأخبرني ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : البَسْل : المُخَلَّى في هذا البيت .
وقال أبو طالب : البَسْلُ أيضاً في الكِفاية . والبَسْل أيضاً في الدُّعاء ، ويقال : بسْلاً له ، كما يقال : وَيْلاً له ، قال : وقال ثعلب : البَسل : اللَّحْيُ في المَلامِ ، رواه عن ابن الأعرابي .
ورَوَى أبو عمر عن ثَعْلب عن عمرو عن أبيه قال : البَسل : الحلال . والبَسلُ : الحرام . والبَسلُ : أخذُ الشيء قليلاً قليلاً ، والبَسلُ : عُصارة العُصْفُر والحِنّا ، والبَسلُ : الحَبْس .
وقال ابن هانىء : قال أبو مالك : البَسل يكون بمعنى حَلالٍ وبمعنَى حرام ، وبمعنى التَّوكيد في المَلام ، مِثْل قولِك تَبّاً .
قلتُ : سمعتُ أعرابيّاً يقول لابن له عَزَم عليه فقال له : عَسْلاً وبسْلاً ، أراد بذلك لَحْيَه ولَوْمَه .
وأخبَرَني المنذريُّ عن ابن الهيثم أنه قال : يقول الرَّجُل بسْلاً : إذا أراد أمِين في الاستجابة .
وقال الليث : بسل الرجلُ يَبْسل بسولاً فهو باسِل . وهي عُبوسَةُ الشّجاعة والغضب . وأَسَدٌ باسِلٌ . واستبسلَ الرجُل للموت : إذا وَطَّن نفسه عليه واستَيْقَنَ به . وابتَسل الرجُل : إذا أَخَذ على رُقْيته أَجْراً . قال : وإذا دعا الرجُل على صاحبه يقول : قَطَع الله مَطاكَ ، فيقول الآخَر : بسلاً بسلاً ، أي : آمين آمين ، وأَنشَد :
لا خابَ مِن نَفْعِك من رَجَاكَا
بَسْلاً وعادَى اللَّهُ مَن عاداكا
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : ضَاف أعرابيٌّ قوماً فقال : ائتوني بكُسعٍ جَبِيزات وبَنسيلٍ من قَطَاميَ ناقس .
قال : والبسيلُ : الفَضْلة . والقَطَاميُّ : النَّبيذ .
قال : والناقس : الحامض . والكُسَع : الكِسَر . والجَبِيزَات : اليابسات .
وتَبَسَّل لي فلانٌ : إذا رأيتَه كَرِيهَ المَنظَر .
قال أبو ذؤيب :
وكنت ذنوب البئر لما تُبُسِّلت
أي : كرهت . ويجوز : لما تَبَسَّلت . وبَسّل فلان وجهه تبسيلاً : إذا كرّهه .
أبو عُبيد : البسالة : الشَّجاعة . والباسِلُ : الشديد .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : البسل : الشّدّة . والبسل : نَخْل الشيء في المُنخل . والبَسْل بمعنى الإيجاب .
وكان عمرُ يقول في آخِر دعائه : آمينَ وبَسْلاً ، معناه : يا رَبِّ إيجاباً .
وقال أبو عَمْرو : الحنظل المُبَسَّل : أن يُؤكَل وحدَه ، وهو يُحرِق الكَبِد ، وأَنشد :
بئسَ الطعامُ الحَنظَلُ المبَسَّلُ
تَيْجَعُ منه كَبِدي وأَكْسَلُ
بلس : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : البُلُس بضمّ الباء واللام العَدَس وهو البَلْسُ .
قال : والبَلَس : ثَمَرُ التِّين إذا أَدْرَك ، الواحدة بَلَسة .
قال : ويقال : اللّبنُ الذي يَسيل من خُضَر التِّين : النّسَل .
وقال أبو منصور : وكنت أَغفلت النسل في بابه فأتيته في هذا الباب .
أبو عُبيد عن أبي عُبَيدة قال : ومما دخل في كلام العَرَب من كلام فارس : المِسْحُ تُسَمِّيه البَلاَس بالباء المشبعة وجمعُه بُلُس .
قال غيره : يقال لبائعه : البَلاّس . وقال الفراء : المبلس : اليائس ، ولذلك قيل للذي يسكت عند انقطاع حجته ، ولا يكون عنده جواب : قد أَبْلَس ، وقال العَجّاج :
قال نَعَمْ أعرِفه وأبْلَسَا
أي : لم يُحْرِ إليَّ جواباً ، ونحو ذلك قال يونس وأبو عبيدة في المُبْلِس . وقيل : إنَّ إبليسَ سُمّيَ بهذا الاسم لأنّه لمّا أَوِيسَ مِن رَحمة الله أَبلَسَ إبلاساً .
وجاء في حديثٍ آخَرَ : ( من أحَبَّ أن يَرِقَّ قلبُه فليُدْمِن أكل البَلَس ) ، وهو التِّين ، إن كانت الرّواية بفتح الباء واللام ، وإن كانت الرّواية البُلْس فهو العَدَس .
وفي حديث عطاء : البُلْسنُ وهو العدس .
وقال اللّحياني : ما ذقتُ عَلوساً ولا بَلُوساً ، أي : ما أكلت شيئاً .
وقال الليث : مَلَسانٌ : شَجَرٌ يُجعَل حَبُّه في الدّواء ، قال : ولحَبّه دُهْن يُتَنافَس فيه .
قلتُ : بَلَسان : أَراه رُوميّاً .
وقال أبو بكر : الإبلاس : معناه في اللغة القنوط ، وقطع الرجاء من رحمة الله ، وأنشد :
وحضرتُ يوم خميس الأخماسْ
وفي الوجوه صفرةٌ وإبلاسْ
وقال : أبلس الرجلُ : إذا انقطع فلم تكن له حجة . وقال :
به هَدَى الله قوماً من ضلالتهم
وقد أُعِدّت لهم إذا أبلسوا سَقَرُ
لبس : قال الله جلّ وعزّ : ( وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِم مَّا يَلْبِسُونَ ) ( الأنعام : 9 ) ، يقال : لَبَسْتُ الأمرَ على القوم ألبِسه لَبْساً : إذا شَبهتَه عليهم وجعلتَه مُشكِلاً ، وكان رُؤَساء الكفّار يَلبِسُون على ضَعَفَتِهمْ في أمرِ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) فقالوا : هلاّ أنزِل إلينا مَلَك ؟ فقال الله تعالى : ( وَلَوْ أَنزَلْنَا مَلَكاً ) ( الأنعام : 8 ) ، فرأوا المَلَك رَجُلاً لكان يَلحَقهم فيه من اللَّبْس مِثْل ما لَحِق ضَعَفَتَهم منه .
وقال ابن السكّيت : اللَّبْس : اختلاط الأمر ، يقال في أمرهم لَبْس . قال : ويقال : كُشِفَ عن الهَوْدج لِبْسُه . قال : ولِبْس الكَعبة : ما عليها من اللِّباس ، وقال حُميدُ بن ثَور :
فلمّا كَشَفْن اللِّبْس عنه مَسَحْنَه
بأطرافِ طَفْلٍ زانَ غَيْلاً مُوَشَّمَا
يصف فرساً خدمته جواري الحي .
قال : ويقال : لبَسَت عليه الأمرَ فأنا أَلبِسه لَبْساً : إذا خَلَطْتَه عليه حتى لا يَعرفَ جِهتَه . ولبِسْت الثوبَ ألبَسه لُبْساً . وقال الله جلّ وعزّ : ( وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّكُمْ ) ( الأنبياء : 80 ) ، قالوا : هي الدُّروع تُلبَس في الحَرْب . وثوبٌ لَبِيس : إذا أُكثِر لُبْسه . ومُلاءَةٌ لَبِيس بغير هاء .
وقال اللّيث : اللَّبَسة : بقْلة .
قلتُ : لا أَعْرِف اللَّبَسَة في البُقول ، ولم أَسمَع بها لغير اللّيث . واللِّبْسة : حالةٌ من حالات اللُّبْس ، ولبِستُ الثوبَ لَبْسةً واحدة ، ويقال : لبِستُ امرأةً ، أي : تمتّعت بها زَماناً ، ولَبِستُ قوماً ، أي : تملّيتُ بهم دَهْراً .
وقال الجَعْدِيّ :
لَبستُ أُناساً فأَفنَيْتُهمْ
وأفنَيْتُ بَعدَ أُناسٍ أُناسَا
ويقال : ألبست الشيء بالألف إذا غطيته . يقال : ألبست السماءُ السحابَ : إذا غَطَّتها . ويقال : الحرة الأرض التي لبستها حجارة سود . ولبِست الثوب لبساً . ولبَست عليه الأمر ألبِسه : إذا خلطته .
وقول الله جلّ وعزّ : ( جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِبَاساً ) ( الفرقان : 47 ) ، أي : تَسكُنون فيه ، وهو مشتمِل عليكم . وقال في النساء : ( هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ) ( البقرة : 187 ) ، قيل : المعنى : تُعانِقوهُنّ ويعانِقْنَكم . وقيل أيضاً : ( هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ( ، أي : كلُّ فريق منكم يَسكُن إلى صاحبه ويُلابِسه . كما قال : ( وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا ) ( الأعراف : 189 ) ، والعَرَبُ تسمِّي المرأة لِباساً وإزاراً ، وقال الجَعْديّ يصف امرأةً :
إذا مَا الضَّجِيع ثَنَى عِطْفَهُ
تَثَنّتْ فكانتْ عليه لِباسَا
وقال أبو إسحاق في قول الله جلّ وعزّ : ( فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ ) ( النحل : 112 ) ، جاعوا حتى أَكَلوا الوَبَر بالدّم ، وبلغ منهم الجُوع الحَال التي لا غايَة بعدَها ، فضُربَ اللِّباسُ لِمَا نالهم مَثَلاً لاشتماله على لابِسه .
وأخبَرَني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : من أمثالهم : ( أَعرَضَ ثوبُ المُلْبِس ) ، ويقال : ثوبُ المُلْبَس .
ويقال : ثوب المَلْبَس ، ويقال : ثوب المُلْبس . يضرب هذا المثل لمن اتسعت قرفته ، أي : كثر من يتهمه فيما سرقه .
قال : والمُلْبِس : الّذي يُلبِسُك ويُحلِّك . والمِلْبَس : اللباس بعَيْنه ، كما يقال : إزار ومِئْزَر ، ولِحاف ومِلْحَف . ومن قال : المَلْبَس أراد ثوبَ اللُّبْس . كما قال :
وبَعدَ المَشيبِ طُول عُمْرٍ ومَلْبَسا
ورُوِي عن الأصمعيّ في تفسير هذا المثل قال : يقال ذلك للرّجل يقال له : ممّن أنت ؟ فيقول : مِن مُضَر ، أو من رَبيعة أو من اليمَن ، أي : عمَمْتَ ولَم تَخُصَّ .
وقال أبو زيد : يقال : إنّ في فلانٍ المَلْبَسا ، أي : ليس به كِبْر ، ويقال : كِبَر ، ويقال : ليس لفلانٍ لَبِيس ، أي : ليس له مِثل ، وقال أبو مالك : هو من المُلابَسة ، وهي المُخالَطة . قال : ويقال : لَبِسْتُ فلانة عُمْرِي ، أي : كانت معي شَبابي كلّه ، والتَبَس عليّ الأمرُ يَلتَبِس ، أي : اختَلَط ، وتَلبَّسَ حُبُّ فلانةَ بدَمي ولَحْمي ، أي : اختَلَط .
شَمِر : قال أبو عمرو : يقال للشيء إذا غطاه كله : ألبسه ، ولا يكون لبسه ، كقولهم : ألبسنا الليل . وألبس السماءَ السحابَ ، ولا يكون : لبِسْنا الليل . ولا لبس السماءُ السحابَ .
قال الشيخ : ويقال : هذه أرض ألبستها حجارة سود ، أي : غطتها . والدَّجْنُ : أن يُلبس الغيمُ السماء . وفي الحديث : ( فيأكل ما يتلبَّس بيده طعام ) ، أي : لا يَلزَق به لنظافة أكله .
وفي المَوْلد والمَبْعَث فجاء الملك فشقّ عن قلبه . قال : ( فخفت أن يكون قد التُبس بي ) ، أي : خولطت . من قولك : في رأيه لَبْسٌ ، أي : اختلاط . ويقال للمجنون : مخالَط .
لسب : الحرّاني عن ابن السكّيت أنه قال : لَسبَتْه العقربُ تَلْسِبُه لَسْباً : إذا لَسَعَتْه ، ويقال : لَسِبتُ العَسَل والسَّمْن أَلْسَبه لَسْباً : إذا لَعِقْته .
وقال الليث : لسَبته الحيّةُ لَسْباً ، وأكثرَ ما يُستعمَل في العقرب .

##### Türkçe

س ل ب
سلب ، سبل ، لسب ، لبس ، بلس ، بسل .

سلب : Leys dedi: **السَّلَب**: onunla soyulan şeydir; çoğulu **الأَسْلاب**’dır. İnsanın üzerindeki giyimden her şey **سَلَب**’dır. Fiil: **سَلَبْتُه أسلُبه سلَباً**: onun **سَلَبه**’ini aldığın zaman. Dedi: Ve develerden, yavrusunu atan olana **السَّلوب** denir. “Deveniz **أسلبتْ**; o **سَلوب**’dur” denir: yavrusunu tamam olmadan önce attığı zaman; çoğulu **السلاَّئب**’dir.

El-Lihyânî: **امرأةٌ سَلُوب** ve **سَليبٌ**: kocası yahut yakını ölen, onun üzerine **تسَلَّب** eden (yas tutan) kadındır.

Ebû Zeyd dedi: Erkeğe “Bana ne oluyor da seni **مُسْلَباً** görüyorum?” denir; bu, kimseye ünsiyet etmediği ve ona sükûn bulmadığı zamandır. Ancak vahşîye benzetilmiştir; “O vahşî, **مُسْلَب**’dır” denir; yani ünsiyet etmez ve nefsi kırılmaz.

İbn Ömer hadîsinde: Saîd b. Cübeyr onun yanına girdi; o, içi lif yahut **سَلَب** ile doldurulmuş bir deri yastığa yaslanmıştı.

Ebû Ubeyd dedi: **السَّلَب** hakkında sordum; bana “**لِيف المُقْل** değildir; fakat Yemen’de bilinen bir ağaçtır; ondan ipler yapılır; **لِيف المُقْل**’den daha kaba ve daha serttir” denildi.

Şemir, **السَّلَب** hakkında şu beyti okudu:
فَظلَّ يَنزعِ منها الجِلْد ضَاحِية
كما يُنَشْنِشُ كَفُّ الفاتِل السَّلَبا

Dedi: **يُنشنِش** yani “hareket ettirir”.

Şemir dedi: **السَّلَب**: ağaç kabuklarından bir kabuktur; ondan sepetler yapılır. Onun çubuklarına “**سوقُ السَّلاّيين**” denir; Mekke’de bilinir.

Leys dedi: **السَّلَب**: **لِيف المُقْل**’dür; o beyazdır.

Dedim: Leys bunda yanılmıştır. Ve **شجرةٌ سُلُبٌ**: yaprakları döküldüğü zaman. Zü’r-Rumme dedi:
أو هَيْشَرٌ سُلُب

Şemir dedi: **هَيْشَرٌ سُلُبٌ**: üzerinde kabuk olmayan. “Bu kamışı **اسْلبْ**” denir; yani onu soy. Kamışın ve ağacın **سَلَبُ**’u: onun kabuğudur. Kesilmiş hayvanın **سَلَبُ**’u: derisi, başı, ayakları ve karnıdır. Erkeğin **سَلبُ**’u: elbiseleridir.

Rü’be dedi:
يَراعُ سَيْر كاليَراعِ الأَسْلَب

**اليَراعُ**: kamıştır. **الأَسْلابُ**: soyulmuş olanlardır. **الأسلاب**’ın teki **سَلَب** ve **سَلِيب**’dir.

Ebû Ubeyd: **السُّلُب**: kadınların matemlerde giydiği siyah elbiselerdir; teki **سِلاَب**’dır. Lebîd dedi:
يَخْمشْ حُرَّ أوجُهٍ صِحاح
في السُّلُب السُّود وفي الأَمْساح

Ve **امرأةٌ مسلِّبٌ**: yaslı olup yas için siyah elbiseler giydiği zaman.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **السَّلِبُ**: uzun olandır. Leys dedi: **فرسٌ سَلِبُ القوائِم**: bacaklarının nakli hafif olan. Ve “mızraklama ve vurma ile **رَجُل سَلِب اليَدَين**”: ikisi hafif olan. Ve “boynuzla vurması **ثورٌ سَلبُ الطَّعْنِ**”.

Başkası dedi: **فرسٌ سَلِبُ القوائم**: yani bacakları uzun; bu doğrudur.

Sa’leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **السُّلْبة**: çıplaklık/soyulmuşluk (kabuksuzluk); “Onun **سُلْبتَها**’sı ve **جُرْدَتها**’sı ne güzeldir” denir. Hurma ağacından bir sıraya **أُسْلوب** denir. Uzayıp giden her yol **أُسْلوب**’dur. Dedi: **الأسلوبُ**: yüz, yol ve mezheptir; “Siz **أُسْلوبِ شَرّ** içindesiniz” denir; çoğulu **أَساليب**’dir.

Şemir şu beyti okudu:
أُنوفُهمْ مِلْفَخْرِ في أُسْلُوبِ

**الفَخْر**’den (gelmesini) kastetti; **النون**’u hazfetti.

Bize İbn Menî‘ haber verdi; dedi: Muhammed b. Bekkâr b. er-Rayyân bize tahdîs etti; dedi: Muhammed b. Talha, el-Hakem b. Uyeyne’den, o da Abdullah b. Şeddâd b. el-Hâd’dan, o da Esmâ bint Umeys’ten: o dedi ki: Ca‘fer vurulunca Resûlullah ( صلى الله عليه وسلم ) bana emretti ve dedi ki: “( **تسَلبي** üç gün, sonra ne istersen yap )”; **تسلّبي**: yani yasın siyah elbiselerini giy.

سبل : İbnü’s-Sikkît ve başkası dedi: **السَّبيل** yol demektir; müennes de olur müzekker de. Allah Teâlâ dedi ki: **( وَإِن يَرَوْاْ سَبِيلَ الرُّشْدِ لاَ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلاً )** (A‘râf: 46). Ve dedi ki: **( قُلْ هَاذِهِ سَبِيلِى )** (Yûsuf: 108). **السَّبيل**’in çoğulu **سُبُل**’dür. **ابنُ السبيل**: memleketine dönmek isterken yolda kalmış, geçinip varacağı şeyi bulamayan yolcudur; sadakalarda onun payı vardır. Allah’ın sözü: **( وَفِى سَبِيلِ اللَّهِ )** (Tevbe: 60): bununla, gazâ etmek isteyen ve gazâ yerine ulaştıracak şeyi bulamayan kimse kastedilmiştir; ona hissesinden verilir.

Allah جلّ وعزّ kastedilerek ve içinde bir iyilik bulunan her **سَبِيل**, Allah yoluna dahildir. Adam kendisine ait bir bağı (malı) hapsedip meyvesini yahut gelirini **سَبّل** ederse, **سَبَّل** ettiği şeyle hayır yollarına girilmiş olur; ondan **ابنُ السّبيل**’e, fakire, mücâhide ve başkalarına verilir.

Şâfiî dedi: Sadakalar âyetindeki **سَهْمُ سبيلِ الله**’dan, sadaka ehli içinden gazâ etmek isteyen kimseye verilir; fakir de olsa zengin de olsa. Dedi: Bana göre **ابنُ السَّبيل**: sadaka ehlinden olup, kendisini bağlayan bir iş için kendi beldesinden başka bir beldeyi isteyen **ابنُ السَّبيل**’dir. Dedi: Gâzîye binek/taşıt, silah, nafaka ve giyecek verilir. **ابنُ السبيل**’e de, istediği beldeye ulaştıracak kadar nafakasında ve taşıtında verilir.

El-Lihyânî dedi: **المُسْبِل** maysir oklarından: altıncıdır; onda altı pay vardır. Kazanırsa altı hisse kazancı vardır; kazanmazsa altı hisse borcu vardır. Çoğulu **المسَابِل**’dir.

Bize es-Sa‘dî rivayet etti; dedi: İbrâhîm b. Hânî’ bize tahdîs etti; dedi: Affân bize tahdîs etti; dedi: Şu‘be bize tahdîs etti; dedi: Ali b. Mudrik bana haber verdi; dedi: Ebû Zur‘a b. Amr b. Cerîr’i, Hurşa’dan rivayet ederken işittim; dedi: Resûlullah ( صلى الله عليه وسلم ) ve âli dedi ki: “( Üç kişi vardır ki Allah onlarla konuşmaz, kıyamet günü onlara bakmaz ve onları temize çıkarmaz )”. Dedim: “Kimdir onlar; hüsrana uğrayıp kaybedenler?” Resûlullah ( صلى الله عليه وسلم ) onu üç kere tekrar etti: **المُسبل** ve **المَنَّان** ve yalan yeminle malını sürümleyen **المُنفِّق**.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **المسبلُ**: elbisesini uzatıp yere salan ve bunun benzeri şeyi yapan kimsedir.

En-Nadr, Ebû Dâvûd rivayeti.

Ferrâ, şu sözünde: **( فَضَلُّواْ فَلاَ يَسْتَطِيعْونَ سَبِيلاً )** (İsrâ: 48) dedi ki: Senin işinde bir çareye güç yetiremezler.

Azze ve celle’nin sözü: **( لَيْسَ عَلَيْنَا فِى الأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ )** (Âl-i İmrân: 75): Ehl-i kitap, Müslümanlar onlarla alışveriş yaptığında, bazısı bazısına “Ümmîler, yani Araplar için bizim din ehlinin hürmeti yoktur; malları bize helâldir” derdi.

Leys dedi: **السَّبُولة**: mısırın, pirincin ve benzerinin başağıdır; eğildiği zaman.

“Ekin **أَسْبَلَ** etti” denir: başak verdiği zaman. At kuyruğunu **يُسْبِل** eder; kadın eteğini **تُسْبِل** eder.

Dedi: **السَّبَلَةُ**: üst dudak üzerindeki, iki bıyığı ve aralarındakini toplayan kıllardır. Kadının orada kılı olursa “**امرأةٌ سَبْلاء**” denir. **السَّبَلُ**: salan yağmurdur; **المُسبِل**.

Sa’leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **السَّبَلُ**: başağın uçlarıdır.

“Falan elbiselerini **أَسبَلَ** etti” denir: uzatıp yere saldığı zaman.

Bulut **أَسبَلَت** etti: saçaklarını yere doğru saldığı zaman.

Leys dedi: “**سَبَلٌ سابِلٌ**” denir; senin “**شِعْر شاعر**” demen gibi; ona bir ism-i fâil türettiler.

Hadîste: “( O, **وافر السَّبَلة**’dir )”.

Ebû Mansûr dedi: bununla, alt çenenin altındaki kıllar kastedilir.

Ve **السَّبلةُ** Araplar katında: sakalın önü; ve ondan göğüs üzerine sarkan şeydir.

Erkeğe, böyle olduğu zaman denir: **رجل أسْبَلُ** ve **مسَبَّل**.

Ve **السابلةُ**: yollar içinde ihtiyaçları için gidip gelenlerdir; hepsi **السَّوابل**’dir.

Başkası dedi: **السَّبلةُ**: sakalın önü; ve **رَجُلٌ مُسَبَّلٌ**: sakalı uzun olduğu zaman; ve **سُبِّل تَسْبيلاً**; sanki ona uzun bir **سَبَلةً** verilmiş gibi.

Ve denir: falan geldi, hâlbuki **نشرَ سَبَلَته**; tehdit ederek geldiği zaman. Ve **الشَّمّاخ** dedi:
وجاءَتْ سُلَيْمٌ قَضَّها بقَضيضها
تُنَشِّرُ حَوْلِي بالبقيعِ سِبَالَها

Ve düşmanlara denir: onlar **صُهْبُ السِّبال**’dır; ve ondandır onun sözü:
فظِلالُ السُّيوفِ شَيَّبْنَ رأْسي
واعتناقِي في القوْمِ صُهْبَ السِّبالِ

Ebû Zeyd dedi: **السَّبلة**: iki **العارِضين**’den sonra sakalın önünden görünen şeydir. Ve **العُثْنُون**: içte olan şeydir.

Dedi: ve **السَّبلَة**: deveden boğazlama yeri; o **التَّريبة**’dir; ve onda boğazlamanın yarığı vardır.

Denir: onun **شَفْرَته**’siyle onun **سَبَلَتِها**’sına sapladı; yani: onun boğazlama yerine.

Ve senin deven elbette güzel **السَّبلة**’lidir: yanağının inceliğini ister.

Dedim: ve bir bedevîyi işittim, derdi: **لَتَمَ** ( **بالتاء** ) falan, devesinin **سَبلةِ**’sinde; onu boğazladığı zaman, boğazına sapladı; ve sanki o, boğazlama yerinde bulunan kıllardır. Ve **أسْبِيل**: bir beldenin adıdır.

**خَلَف الأَحمر** dedi:
لا أَرضَ إلاّ اسْبِيلْ
وكلُّ أرضٍ تَضْليلْ

Ve **النَّمِر بنُ تَوْلَب** dedi:
بإسْبِيلَ ألقَتْ به أُمُّهُ
على رأسِ ذِي حُبُكٍ أَيْهمَا

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **السُّبْلةُ**: geniş yağmurluktur.

Ebû Zeyd dedi: **السَّبل**: bulut ile yer arasındaki yağmur; buluttan çıktığı hâlde yere ulaşmadığı zaman. Ve gök **أسبَلَتِ** **إسْبالاً**. Ve **السَّبل** gibi **العثانين**; onun teki **عُثْنون**’dur. Ve kabı onun **سَبَلتِه**’sine kadar doldurdu; yani: başına kadar.

**بسل**: Allah, aziz ve celîl, dedi: ( **أُوْلَائِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُواْ بِمَا كَسَبُواْ** ) ( **الأنعام : 70** ).

Hasen dedi: ( **أُبْسِلُواْ** ( **أُسْلِمُوا بجرائرهم** , ) **أَن تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ** ) ( **الأنعام : 70** ); yani: helâke teslim edilir.

Ebû Mansûr dedi: yani, bir nefis ameliyle azaba teslim edilmesin diye. Ve **المسْتَبْسِلُ**: bir hoşlanılmayan şeye düşen ve ondan kurtuluşu olmayan kimsedir; böylece helâkine yakîn ederek teslim olur.

Ve bana Münzirî, Esedî’den, o da Riyâşî’den haber verdi; dedi: Ebû Ma‘mer bize anlattı; Abdülvâris’ten, Amr’dan, Hasen’den, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: ( **أُبْسِلُواْ بِمَا كَسَبُواْ** ) ( **الأنعام : 70** ) dedi: **أُسلِموا**.

Dedi: ve Riyâşî bize inşâd etti:
وإبْسالِي بَنِيَّ بغيرِ جُرْمٍ
بعَوْناه ولا بِدَمٍ مُراقِ

Dedi: ve **الشَّنْفَرَى** dedi:
هُنالِك لا أَرْجُو حَياةً تسرُّني
سَميرَ اللَّيالي مُبْسَلاً لجرَائري

Yani: **مُسلَماً**.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den, onun sözü hakkında: ( **أَن تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ** ) ( **الأنعام : 70** ), yani: cehennemde hapsedilir.

Ve Ferrâ, onun sözü hakkında: ( **أُوْلَائِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُواْ** ) ( **الأنعام : 70** ), yani: rehin verildiler; ve buna benzerini Kelbî söyledi; ve ondan rivayet edildi: helâk edildiler. Ve Mücâhid dedi: rezil edildiler. Ve Katâde dedi: hapsedildiler.

Ve bana Münzirî, Ebü’l-Heysem’den haber verdi ki o dedi: denir: onu **أَبْسَلْته** onun **جَرِيرَتِه**’siyle; yani: onu onunla **أَسَلَمْتُه**. Dedi: ve denir: onu onunla cezalandırdım. Dedi: ve ben **بسلْتُ الرّاقِيَ**: ona onun **بُسْلَتَه**’sini verdim; o, onun ücretidir.

Ve bana Münzirî, Mufaddal b. Seleme’den haber verdi ki o dedi: **البَسْل** zıt anlamlılardandır; o hem haramdır hem helâl. Ve A‘şâ haram hakkında dedi:
أجارَتَكُمْ بسْلٌ علينا مُخرَّمٌ
وجارَتُنا حِلٌّ لكمْ وحَلِيلُها

Ve İbn Hemmâm, helâl mânasında **البسل** hakkında dedi:
أينفذ ما زِدْتُم وتُمحَى زِيادَتِي
دَمِي إن أجِيزَتْ هذه لكم بَسْلُ

Ve bana Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi: **البَسْل**: bu beyitte **المُخَلَّى**’dır.

Ebû Tâlib dedi: **البَسْلُ** ayrıca kifâyettedir. Ve **البَسْل** ayrıca duadadır; ve denir: **بسْلاً له**; nasıl ki denir: **وَيْلاً له**. Dedi: ve Sa‘leb dedi: **البَسل**: kınamada azarlamadır; onu İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti.

Ve Ebû Ömer, Sa‘leb’den, Amr’dan, babasından rivayet etti; dedi: **البَسل**: helâldir. Ve **البَسلُ**: haramdır. Ve **البَسلُ**: bir şeyi azar azar almaktır. Ve **البَسلُ**: **العُصْفُر** ve **الحِنّا** özsuyudur. Ve **البَسلُ**: hapsetmedir.

İbn Hânî dedi: Ebû Mâlik dedi: **البَسل** bazen helâl mânasında olur, ve haram mânasında; ve kınamada pekiştirme mânasında; senin **تَبّاً** demen gibi.

Dedim: bir bedevîyi işittim; bir oğluna, ona kesin bir iş yükledi; ona dedi: **عَسْلاً وبسْلاً**; bununla onun azarlanmasını ve kınanmasını istedi.

Ve bana Münzirî, İbnü’l-Heysem’den haber verdi ki o dedi: adam **بسْلاً** der; icabete “âmîn” istemek istediği zaman.

Leys dedi: adam **بسل** eder; **يَبْسل** **بسولاً**; o hâlde o **باسِل**’dir. Ve o, yiğitlik ve öfkenin asıklığıdır. Ve **أَسَدٌ باسِلٌ**. Ve adam ölüme **استبسلَ**: nefsini ona alıştırdığı ve ona yakîn ettiği zaman. Ve adam **ابتَسل**: rukyesi üzerine bir ücret aldığı zaman. Dedi: ve adam arkadaşına beddua ettiği zaman der: **قَطَع الله مَطاكَ**; öteki der: **بسلاً بسلاً**; yani: âmîn âmîn. Ve inşâd etti:
لا خابَ مِن نَفْعِك من رَجَاكَا
بَسْلاً وعادَى اللَّهُ مَن عاداكا

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den; dedi: bir bedevî bir kavme misafir oldu; dedi: bana **كُسعٍ** **جَبِيزات** ve **بَنسيلٍ** **من قَطَاميَ ناقس** getirin.

Dedi: ve **البسيلُ**: artıktır. Ve **القَطَاميُّ**: nebîzdir.

Dedi: ve **الناقس**: ekşidir. Ve **الكُسَع**: kırıntılardır. Ve **الجَبِيزَات**: kurumuşlardır.

Ve falan bana **تَبَسَّل** etti: onu çirkin görünüşlü gördüğün zaman.

Ebû Züeyb dedi:
وكنت ذنوب البئر لما تُبُسِّلت

Yani: tiksindim. Ve caizdir: **لما تَبَسَّلت**. Ve falan yüzünü **بَسّل** etti **تبسيلاً**: onu çirkinleştirdiği zaman.

Ebû Ubeyd: **البسالة**: yiğitliktir. Ve **الباسِلُ**: şiddetli olandır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **البسل**: şiddettir. Ve **البسل**: bir şeyi elekte elemek. Ve **البَسْل** icap mânasındadır.

Ve Ömer, duasının sonunda derdi: **آمينَ وبَسْلاً**; mânası: ey Rabbim, icap olarak.

Ebû Amr dedi: **الحنظل المُبَسَّل**: onun tek başına yenmesidir; ve o karaciğeri yakar. Ve inşâd etti:
بئسَ الطعامُ الحَنظَلُ المبَسَّلُ
تَيْجَعُ منه كَبِدي وأَكْسَلُ

**بلس**: Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **البُلُس** (bâ ve lâmın dammesiyle) mercimektir; o **البَلْسُ**’tur.

Dedi: ve **البَلَس**: incirin olgunlaştığı zaman meyvesidir; teki **بَلَسة**.

Dedi: ve denir: incirin yeşilliğinden akan süt: **النّسَل**.

Ebû Mansûr dedi: ve ben **النسل**’i kendi babında gözden kaçırmıştım; onu bu babda getirdim.

Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: Arapların sözünde Fars sözünden giren şeylerdendir: **المِسْحُ**; onu **البَلاَس** (doyurulmuş bâ ile) diye adlandırırsın; çoğulu **بُلُس**’tur.

Başkası dedi: satıcısına denir: **البَلاّس**. Ve Ferrâ dedi: **المبلس**: ümitsiz olandır; bunun için, delilinin kesilmesi sırasında susan ve yanında cevap bulunmayan kimseye denildi: **قد أَبْلَس**.

Ve **العَجّاج** dedi:
“Dedi: Evet, onu bilirim ve **أبْلَسَا**.”
Yani: Bana bir cevap vermedi; buna benzer (şekilde) **يونس** ve **أبو عبيدة** **المُبْلِس** hakkında söyledi. Ve denildi ki: **إبليس** bu adla adlandırıldı; çünkü Allah’ın rahmetinden ümidini kestiği vakit **أَبلَسَ** (ve) **إبلاساً** (ile) **أَبلَسَ**.

Başka bir hadiste geldi: “(Kalbinin yumuşamasını seven kimse **البَلَس** yemeyi sürdürsün)”; o, incirdir; rivayet **الباء** ve **اللام**’ın fethasıyla ise. Eğer rivayet **البُلْس** ise o, mercimektir.

**عطاء** hadîsinde: **البُلْسنُ**; o da mercimektir.

**اللّحياني** dedi: **عَلوساً** da **بَلُوساً** da tatmadım; yani: hiçbir şey yemedim.

**الليث** dedi: **مَلَسانٌ**: bir ağaçtır; tanesi ilâçta yapılır. Dedi: ve tanesinin, kendisinde rekabet edilen bir yağı vardır.

Dedim: **بَلَسان**: onu Rûmî görüyorum.

**أبو بكر** dedi: **الإبلاس**: dildeki mânası ümitsizliktir; Allah’ın rahmetinden ümidi kesmektir. Ve şu beyti okudu:
“Ve **خميس الأخماس** günü hazır bulundum,
Yüzlerde sarılık ve **إبلاس** (vardı).”

Ve dedi: **أبلس الرجلُ**: delili kesildiği, artık onun için bir hüccet olmadığı zaman. Ve dedi:
“Allah, bir kavmi sapıklıklarından onunla hidayete erdirdi;
Ve onlar **أبلسوا** olduklarında kendileri için **سَقَرُ** hazırlanmıştır.”

**لبس**: Allah azîz ve celîl dedi: “**وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِم مَّا يَلْبِسُونَ**” ( **الأنعام**: 9 ). Denir: **لَبَسْتُ الأمرَ على القوم ألبِسه لَبْساً**: onu onlara benzettiğin, onu müşkil kıldığın zaman. Kâfirlerin reisleri, Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) işi hakkında zayıflarına **يَلبِسُون** (yani karıştırırlar) idi; “Bize bir melek indirilseydi ya?” dediler. Allah تعالى dedi: “**وَلَوْ أَنزَلْنَا مَلَكاً**” ( **الأنعام**: 8 ). Meleği bir adam (şeklinde) görselerdi, onlara, zayıflarına ondan erişen **اللَّبْس**’in benzeri erişirdi.

**ابن السكّيت** dedi: **اللَّبْس**: işin karışmasıdır; onların işi hakkında **لَبْس** denir. Dedi: ve denir: **كُشِفَ عن الهَوْدج لِبْسُه**. Dedi: ve **لِبْس الكَعبة**: onun üzerindeki **اللِّباس**tır. Ve **حُميدُ بن ثَور** dedi:
“Onun üzerinden **اللِّبْس**’i açınca onu sildiler,
Benekli bir çalılığı süslemiş, nakışlı bir tayın uçlarıyla.”
Bir atı vasfeder; mahallenin cariyeleri ona hizmet etmişti.

Dedi: ve denir: **لبَسَت عليه الأمرَ فأنا أَلبِسه لَبْساً**: onu ona karıştırdığın, ta ki yönünü bilmesin. Ve **لبِسْت الثوبَ ألبَسه لُبْساً**. Allah azîz ve celîl dedi: “**وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّكُمْ**” ( **الأنبياء**: 80 ). Dediler: o, savaşta giyilen zırhlardır. Ve **ثوبٌ لَبِيس**: giyilmesi çok olunca. Ve **مُلاءَةٌ لَبِيس** (ه’siz).

**اللّيث** dedi: **اللَّبَسة**: bir ottur.

Dedim: otlar içinde **اللَّبَسَة**’yi bilmiyorum; **اللّيث**’ten başkası için onu işitmedim. Ve **اللِّبْسة**: **اللُّبْس** hallerinden bir hâldir. Ve **لبِستُ الثوبَ لَبْسةً واحدة**. Ve denir: **لبِستُ امرأةً**; yani: onunla bir zaman faydalandım. Ve **لَبِستُ قوماً**; yani: onlarla bir devir oyalanıp kaldım.

**الجَعْدِيّ** dedi:
“Bir topluluğu **لَبستُ** de onları yok ettim,
Ve bir topluluktan sonra başka toplulukları yok ettim.”

Ve denir: **ألبست الشيء بالألف**: onu örttüğün zaman. Denir: **ألبست السماءُ السحابَ**: onu örttüğü zaman. Ve denir: **الحرة**: siyah taşların onu örttüğü yer. Ve **لبِست الثوب لبساً**. Ve **لبَست عليه الأمر ألبِسه**: onu karıştırdığın zaman.

Allah azîz ve celîl’in sözü: “**جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِبَاساً**” ( **الفرقان**: 47 ); yani: onda sükûn bulursunuz; o, sizi kuşatıcıdır. Ve kadınlar hakkında dedi: “**هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ**” ( **البقرة**: 187 ). Denildi: mânası: onları kucaklarsınız, onlar da sizi kucaklar. Ve yine denildi: “**هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ**”; yani: sizden her bir grup, sahibine sükûn bulur ve onunla **يُلابِسه**. Nitekim dedi: “**وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا**” ( **الأعراف**: 189 ). Araplar kadına **لِباساً** ve **إزاراً** der. Ve **الجَعْديّ** bir kadını vasfederek dedi:
“Yatışan kimse yanını büktüğü zaman,
O da bükülür; onun üzerinde **لِباساً** olurdu.”

**أبو إسحاق**, Allah azîz ve celîl’in sözü hakkında dedi: “**فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ**” ( **النحل**: 112 ): Aç kaldılar; kanla birlikte kılı yediler; açlık onlarda, ondan sonra artık sonu olmayan hâle ulaştı. **اللِّباس**, onu giyeni kuşatması sebebiyle, onlara erişen şeye bir misal olarak vuruldu.

**المنذريّ** bana haber verdi; **ثعلب**’den, **ابن الأعرابيّ**’den: dedi ki: Atasözlerinden: “**أَعرَضَ ثوبُ المُلْبِس**”; ve denir: **ثوبُ المُلْبَس**.

Ve denir: **ثوب المَلْبَس**; ve denir: **ثوب المُلْبس**. Bu atasözü, **قرفته** genişleyen kimse için vurulur; yani: çaldığı şey hakkında onu itham edenler çoğaldı.

Dedi: ve **المُلْبِس**: seni giydiren ve seni tıraş edendir. Ve **المِلْبَس**: bizzat elbisenin kendisidir; nitekim denir: **إزار** ve **مِئْزَر**, **لِحاف** ve **مِلْحَف**. **المَلْبَس** diyen kimse, **ثوبَ اللُّبْس**’ü kastetmiştir. Nitekim dedi:
“Ve ihtiyarlıktan sonra, uzun bir ömür ve **مَلْبَسا**.”

**الأصمعيّ**’den bu atasözünün tefsirinde rivayet edildi: Dedi: Bu, kendisine “Kimdensin?” denilen adama söylenir; o da “**مُضَر**’dan” yahut “**رَبيعة**’den” yahut “**اليمَن**’den” der; yani: genelledin, tahsis etmedin.

**أبو زيد** dedi: Denir: filânda **المَلْبَسا** vardır; yani: onda kibir yoktur. Ve denir: **كِبَر**. Ve denir: filânın **لَبِيس**’i yoktur; yani: onun benzeri yoktur. **أبو مالك** dedi: O, **المُلابَسة**’dendir; o da **المُخالَطة**dır. Dedi: ve denir: **لَبِسْتُ فلانة عُمْرِي**; yani: bütün gençliğimde benimleydi. Ve iş bana **التَبَس** eder, **يَلتَبِس**; yani: karışır. Ve filân kadının sevgisi kanıma ve etime **تَلبَّسَ**; yani: karıştı.

**شَمِر**: **أبو عمرو** dedi: Bir şeye, onu bütünüyle örttüğü zaman **ألبسه** denir; **لبسه** olmaz. Onların “**ألبسنا الليل**” demeleri gibi. Ve “**ألبس السماءَ السحابَ**”; “**لبِسْنا الليل**” olmaz. Ve “**لبس السماءُ السحابَ**” da olmaz.

Şeyh dedi: ve denir: Bu, siyah taşların onu örttüğü bir arazidir: **ألبستها حجارة سود**; yani: onu örttü. Ve **الدَّجْنُ**: bulutun göğü **يُلبس** etmesidir. Hadiste: “(O, elinde **يتلبَّس** olan yiyeceği yer)”; yani: yemeğinin temizliğinden dolayı ona yapışmaz.

Ve **المَوْلد** ve **المَبْعَث**’ta: melek geldi de onun kalbini yardı. Dedi: “(Bana **التُبس بي** olmasından korktum)”; yani: karıştırıldım. Senin “Onun görüşünde **لَبْسٌ** vardır” sözünden; yani: karışıklık. Ve deliye: **مخالَط** denir.

**لسب**: **الحرّاني**’nin **ابن السكّيت**’ten (rivayetine göre) o dedi ki: **لَسبَتْه العقربُ تَلْسِبُه لَسْباً**: onu soktuğu zaman. Ve denir: **لَسِبتُ العَسَل والسَّمْن أَلْسَبه لَسْباً**: onu yaladığım zaman.

**الليث** dedi: **لسَبته الحيّةُ لَسْباً**; en çok akrep hakkında kullanılır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب اللام والباء وما يثلثهما)
(لبث)  اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35].
(لبج)  اللام والباء والجيم كلمتان لا تنقاسان. فالأولى قولهم: لُبِجَ به، إذا صُرِع: وحَيٌّ لَبِيجٌ، للحيِّ إذا نَزَل واستقرَّ مكانَه. قال:
كأن ثِقالَ المُزْنِ بين تُضارعٍ ***	وشَابَةَ بَرْكٌ من جُذامَ لبيجُ([1])والأخرى اللُّبْجَة([2]): حديدة ذات شُعَب، كأنَّها كفٌّ بأصابعها.
(لبخ)  اللام والباء والخاء. يقولون: اللُّبَاخِيّة: المرأة التامّة الخَلْق. قال الأعشى:
عَبْهَرة الخَلْق لُباخِيّة *** تَزِينه بالخُلُق الطاهرِ([3])(لبد)  اللام والباء والدال كلمةٌ صحيحة تدلُّ على تكرُّسِ الشَّيءِ بعضِه فوقَ بعض. من ذلك اللِّبْد، وهو معروف. وتلبَّدت الأرضُ، ولبَّدها المطر.وصار النَّاس عليه لُبَداً، إذا تجمَّعوا عليه. قال الله تعالى: ﴿وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللهِ يَدْعُوهُ كادُوا يَكُونُونَ عَلَيهِ لِبَداً﴾([4]) [الجن 19]. و ﴿لُبَداً﴾ أيضاً على وزن فُعَل، من ألبَدَ بالمكان، إذا أقام، والأسدُ ذو لِبْدة، وذلك أنَّ قَطيفَتَه تتلبَّدُ عليه، لكَثْرة الدِّماء التي يَلَغُ فيها. قال الأعشى:
كَسَتْه بَعوضُ القريتين قَطيفةً *** متَى ما تنَلْ من جلدهِ يتَلبَّدِ([5])ويقولون في المثل: "هو أمْنَعُ من لِبدة الأسَد". ومن الباب: ألْبَدَ بالمكان: أقام به. واللُّبَد: الرّجلُ لا يفارِقُ منْزِلَه. كلُّ ذلك مقيسٌ على الكلمة الأولى.
ويقال: لَبَدَ بالأرض لَبودا. وألبَدَ البعيرُ، إذا ضرب بذنَبه على عجُزه وقد ثَلط عليه، فيصير على عَجُزه كاللِّبدة. ويقولون: ألْبَدَت الإبلُ، إذا تهيَّأت للسِّمَن، وكأنَّه شبِّه ما ظهر من ذلك* باللِّبدة. ويقولون: إنَّ اللَّبِيد: الجُوالق. يقال: ألبَدْتُ القِربةَ، إذا صيَّرتَها فيه.
(لبز)  اللام والباء والزاء كلمتان متقاربتا القياس. فاللبْز: ضربُ النَّاقة بجميع خُفِّها. قال:
* خبطاً بأخفافٍ ثِقالِ اللَّبْزِ([6]) *
واللَّبْز: الأكل الجيِّد.
(لبس)  اللام والباء والسين أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على مخالَطَة ومداخَلة. من ذلك لَبسْتُ الثَّوبَ ألْبَسُه، وهو الأصل، ومنه تتفرَّع الفروع. واللَّبْس: اختلاط الأمر؛ يقال لَبَسْتُ عليه الأمرَ ألْبِسُه بكسرها. قال الله تعالى: ﴿وللَبَسْنَا عَلَيْهِمْ ما يَلْبِسُونَ﴾ [الأنعام 9]. وفي الأمر لَبْسَةٌ، أي لَيْسَ بواضح واللَّبْس: اختلاط الظَّلام ويقال: لابست الأمرَ أُلابِسُه. ومن الباب: اللباس، وهي امرأة الرّجُل؛ والزّوجُ لِباسُها. قال الجعديّ:
إذا ما الضَّجيعُ ثَنَى جِيدَها *** تدَاعَتْ فكانت عليه لباسا([7])واللَّبُوس: كلُّ ما يُلبَس من ثيابٍ [و] دِرع. ولابَسْتُ الرّجلَ حتَّى عَرفْت باطنَه. ويستعار هذا فيقال: فيه مَلْبَسٌ، أي مُستمتَعٌ([8]) وبقيَّة. قال:
ألا إنَّ بعد العُدْم للمرء قُِنْوةً *** وبعدَ المشيب طولَ عُمرٍ وملبَسا([9])ولِبْسُ الهودج والكعبة: ما عليهما من لِباسٍ، بكسر اللام.
(لبط)  اللام والباء والطاء أصَيلٌ صحيح يدلُّ على سُقوط وصَرْع. يقال: لُبِط به، إذا صُرِع، ولَبَطَة: اسمُ رجل من هذا. والتَبَطَ الفرسُ، إذا جمَعَ قوائمه. والتَبَط الرّجلُ في أمره وتلبَّط، إذا تحيَّر. قال:
ذو مَناديحَ وذو مُلتَبَطٍ *** ورِكابي حيثُ وَجَّهتُ ذُلُلْ
(لبق)  اللام والباء والقاف أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على خَلْط شيء لتطييبه. يقال لبَقْتُ الطعام ولبَّقته، إذا ليَّنتَه وطيَّبتَه. ومن الباب اللَّبِق: الحاذِق بالشيء يَعملُه. ورجلٌ لبِقٌ ولبيق. والمصدر اللَّبَاقة. قال الشَّاعر([10]):
* لبيقاً بتصريف القناة بنانيا([11]) *
(لبك)  اللام والباء والكاف أصلٌ صحيح يدلُّ على خَلْط شيء بشيء. يقال لَبَكتُ على فلانٍ الأمرَ ألْبِكه، إذا خلَطْتَه عليه. وسأل رجلٌ الحسن عن شيء فلم يبيِّنْ([12]) فقال: "لبَّكت عليَّ". ويقال: [لبكت]([13]) الطعام بعسل وغيره، إذا خلطتَهما. قال:
إلى رُدُح من الشِّيزَى مِلاءٍ *** لُبابَ البُرِّ يُلبَكُ بالشِّهادِ([14])ومن الباب: ما ذقت عبَكةً ولا لَبَكة. يقولون: هي اللُّقمة من الحَيْس.
(لبن)  اللام والباء النون أصلٌ صحيح يتفرَّع منه كلمات، وهو اللّبن المشروب. يقال: لبنتُه ألبِنُهُ، إذا سقيته اللَّبن. وفلانٌ لابنٌ، أي عِنده لبن، كما يقال تامر. قال:
وغَرَرتَنِي وزعمتَ أنَّكَ *** لابنٌ بالصَّيفِ تامرْ([15])والمُلبِنُ: الكثير اللَّبَن. وناقة لَبِنة: غزيرة. وإذا نَزَلَ لبنُها في ضرعها فهي مُلْبِن، وإن كانت ذاتَ لبنٍ فهي لَبُون، غزيرةً كانت أو بكيئة. ورجلٌ مَلبون، إذا سَفِه عن كثرة شُرب اللَّبَن. وأمَّا الفرس الملبون فالذي يُقْفَى باللَّبَن: يُؤثَر به. ويقال: كم لُبْنُ غنمِك ولِبْنُها، أي كم ذوات الدَّرِّ منها.
ومما شذَّ عن هذا الباب [اللَّبن]: وجَع العُنق من الوِساد، يقال رجل لَبِنٌ، إذا كان به ذلك الوجع. ومنه اللَّبِنة من الطِّين. قال ابن السكِّيت: هو أخوه بِلِبَان أمِّه، ولا يقال بلَبَن أمّه، إنَّما اللبن الذي يُشرَب. والذي أنكرَه ابن السِّكِّيتِ فغير مُنكر؛ لأنَّ ذلك مأخوذ من اللَّبن المشروب، كأنَّهما تلابَنا لِباناً، كما يقال تقاتلا قتالاً. وكان ينبغي أن يقول: هو من اللَّبَن، ولكنَّه لا يقال بلبن أمّه إنَّما يقال بِلبان أمِّه.
ومما يقارب هذا اللَّبَان: الصدر، بفتح اللام. واللُّبان: الكُندُرُ، كأنَّه لبنٌ يتحلَّب من شجرةٍ. والقياس فيه واحد. ومنه اللُّبَانة، وهي الحاجة. وقد يمكن أن يُحمل على البابِ بضربٍ من القياس، إلاَّ أنَّه إلى الشُّذوذ أقرب.
(لبأ)  اللام والباء والهمزة كلمتان متباينتان جدّاً. فاللَّبُؤَة: الأنثى من الأُسْد. والكلمة الأخرى اللِّبَأ: الذي يُؤكَل، مقصور مهموز. ويقال: ألْبَأتِ الشّاةُ ولدَها: أرضعته اللِّبأ*، والتبأها ولدُها. ولَبأْتُ القومَ: سقيتهم لِبَأ. وعِشارٌ مَلاَبِئُ، إذا دنا نِتاجُها.
ومما شذَّ عن هذا وهو قليل لبَّأْتُ، مثل لبَّيْت؛ وليس بأصل.
--------------ـــ
([1]) لأبي ذؤيب في ديوان الهذليين (1: 55) واللسان (لبج).
([2]) وكذا ضبط في المجمل. ويقال "لبجة" أيضاً بالتحريك.
([3]) ديوان الأعشى 104 برواية: "تشوبه بالخلق".
([4]) هذه هي قراءة الجمهور بكسر ففتح. وقرأ مجاهد وابن محيصن وابن عامر بخلاف عنه. "لبدا" بضم ففتح. وقرأ الحسن والجحدري وأبو حيوة وجماعة عن أبي عمرو بضمتين. وقرأ الحسن والجحدري أيضاً بضم اللام وتشديد الباء المفتوحة. فهن أربع قراءات. تفسير أبي حيان (8: 353) وإتحاف فضلاء البشر 425.
([5]) ديوان الأعشى 132 برواية: "يتزند".
([6]) لرؤبة في ديوانه 64 واللسان (لبز).
([7]) في المجمل واللسان (لبس): "تثنت فكانت".
([8]) في الأصل: "ومستمع"، صوابه في المجمل.
([9]) لامرئ القيس في ديوانه 142. وأنشد عجزه في المجمل واللسان (لبس) بدون نسبة.
([10]) هو عبد يغوث بن وقاص الحارثي، في المفضليات (1: 156).
([11]) صدره:  * وكنت إذا ما الخيل شمصها القنا *
([12]) في المجمل: "سأل رجل الحسن عن شيء ثم أعاده بغير لفظ الأول".
([13]) التكملة من المجمل.
([14]) لأمية بن أبي الصلت في ديوانه 27 واللسان (رجح، ردح، شيز، لبك، شهد). وقد سبق في (دور، شهد).
([15]) للحطيئة في ديوانه 17 واللسان (لبن). وقد سبق في (تمر).

ـ

##### Türkçe

(لام ve باء ve onların üçüncüsü olanın bâbı)

(**لبث**)  **اللام** ve **الباء** ve **الثاء**; bir harftir, bir bekleyip durmaya delâlet eder. Denir: **لَبِثَ بالمكان**: ikamet etti. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [Yûnus 45, el-Ahkâf 35].

(**لبج**)  **اللام** ve **الباء** ve **الجيم**; kıyasa vurulmayan iki kelimedir. Birincisi onların sözü: **لُبِجَ به**; yere serildiği zaman. Ve **وحَيٌّ لَبِيجٌ**: bir kabile için, indiği ve yerinde karar kıldığı zaman. Dedi ki:
كأن ثِقالَ المُزْنِ بين تُضارعٍ ***	وشَابَةَ بَرْكٌ من جُذامَ لبيجُ([1])
İkincisi **اللُّبْجَة**([2]): çatalları olan bir demir; sanki parmaklarıyla bir el gibidir.

(**لبخ**)  **اللام** ve **الباء** ve **الخاء**. Derler: **اللُّبَاخِيّة**: yaratılışı tam kadın. A‘şâ dedi:
عَبْهَرة الخَلْق لُباخِيّة *** تَزِينه بالخُلُق الطاهرِ([3])

(**لبد**)  **اللام** ve **الباء** ve **الدال**; sahih bir kelimedir, bir şeyin bazısının bazısının üstüne yığılmasına delâlet eder. Bundan: **اللِّبْد**, ve o bilinen şeydir. Ve **تلبَّدت الأرضُ**, ve yağmur onu **لبَّدها**. Ve insanlar onun üzerine **لُبَداً** oldu, yani onun üzerine toplandıkları zaman. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللهِ يَدْعُوهُ كادُوا يَكُونُونَ عَلَيهِ لِبَداً﴾([4]) [el-Cinn 19]. Ve ﴿**لُبَداً**﴾ da **فُعَل** vezni üzerinedir; **ألبَدَ بالمكان**’dan, ikamet ettiği zaman. Ve aslan **ذو لِبْدة**’dir; bu, onun yelesinin üzerinde keçeleşmesindendir; yaladığı çok kanlardan dolayı. A‘şâ dedi:
كَسَتْه بَعوضُ القريتين قَطيفةً *** متَى ما تنَلْ من جلدهِ يتَلبَّدِ([5])
Ve meselde derler: "هو أمْنَعُ من لِبدة الأسَد". Ve bâbdan: **ألْبَدَ بالمكان**: orada ikamet etti. Ve **اللُّبَد**: evini terk etmeyen adam. Bunların hepsi birinci kelimeye kıyas edilmiştir.

Ve denir: **لَبَدَ بالأرض لَبودا**. Ve deve **ألبَدَ** eder; kuyruğuyla sağrısına vurduğu zaman, hâlbuki üzerine pislemiştir; böylece sağrısında **كاللِّبدة** gibi olur. Ve derler: **ألْبَدَت الإبلُ**, semirmeye hazırlandığı zaman; ve sanki bunun görüneni **باللِّبدة**’ye benzetilmiştir. Ve derler: **اللَّبِيد**: çuvaldır. Denir: **ألبَدْتُ القِربةَ**, onu onun içine koyduğun zaman.

(**لبز**)  **اللام** ve **الباء** ve **الزاء**; kıyası birbirine yakın iki kelimedir. **فاللبْز**: dişi devenin bütün tırnağıyla vurmasıdır. Dedi ki:
* خبطاً بأخفافٍ ثِقالِ اللَّبْزِ([6]) *
Ve **اللَّبْز**: iyi yemektir.

(**لبس**)  **اللام** ve **الباء** ve **السين**; tek sahih bir asıldır, karışmaya ve iç içe girmeye delâlet eder. Bundan: **لَبسْتُ الثَّوبَ ألْبَسُه**, ve o asıldır; ve ondan dallar dallanır. Ve **اللَّبْس**: işin karışmasıdır; denir: **لَبَسْتُ عليه الأمرَ ألْبِسُه**; **بكسرها**. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وللَبَسْنَا عَلَيْهِمْ ما يَلْبِسُونَ﴾ [el-En‘âm 9]. Ve işte **لَبْسَةٌ** vardır; yani açık değildir. Ve **اللَّبْس**: karanlığın karışmasıdır. Ve denir: **لابست الأمرَ أُلابِسُه**. Ve bâbdan: **اللباس**, ve o erkeğin kadınıdır; ve koca onun **لِباسُها**’sıdır. Ca‘dî dedi:
إذا ما الضَّجيعُ ثَنَى جِيدَها *** تدَاعَتْ فكانت عليه لباسا([7])
Ve **اللَّبُوس**: giyilen her şey; elbiselerden [ve] zırhtan. Ve **لابَسْتُ الرّجلَ** ta ki iç yüzünü bildim. Ve bu ödünç alınır da denir: onda **مَلْبَسٌ** vardır; yani bir faydalanma([8]) ve bir kalıntı. Dedi ki:
ألا إنَّ بعد العُدْم للمرء قُِنْوةً *** وبعدَ المشيب طولَ عُمرٍ وملبَسا([9])
Ve **لِبْسُ الهودج والكعبة**: ikisinin üzerinde olan **لِباس**; **بكسر اللام**.

(**لبط**)  **اللام** ve **الباء** ve **الطاء**; köklü sahih bir (asıl)dır, düşmeye ve yere sermeye delâlet eder. Denir: **لُبِط به**, yere serildiği zaman. Ve **لَبَطَة**: bundan bir adam adıdır. Ve at **التَبَطَ** eder; ayaklarını topladığı zaman. Ve adam işinde **التَبَط** eder ve **تلبَّط** eder; şaşırdığı zaman. Dedi ki:
ذو مَناديحَ وذو مُلتَبَطٍ *** ورِكابي حيثُ وَجَّهتُ ذُلُلْ

(**لبق**)  **اللام** ve **الباء** ve **القاف**; sahih bir asıldır, bir şeyi tatlandırmak için bir şeyi karıştırmaya delâlet eder. Denir: **لبَقْتُ الطعام ولبَّقته**, onu yumuşattığın ve tatlandırdığın zaman. Ve bâbdan **اللَّبِق**: bir şeyde mahir olan; onu yapar. Ve **رجلٌ لبِقٌ ولبيق**. Ve mastar **اللَّبَاقة**. Şair([10]) dedi:
* لبيقاً بتصريف القناة بنانيا([11]) *

(**لبك**)  **اللام** ve **الباء** ve **الكاف**; sahih bir asıldır, bir şeyi bir şeyle karıştırmaya delâlet eder. Denir: **لَبَكتُ على فلانٍ الأمرَ ألْبِكه**, onu ona karıştırdığın zaman. Ve bir adam Hasan’a bir şey sordu da açıklamadı([12]); dedi ki: " **لبَّكت عليَّ** ". Ve denir: **[لبكت]**([13]) yemeği bal ve başkasıyla; ikisini karıştırdığın zaman. Dedi ki:
إلى رُدُح من الشِّيزَى مِلاءٍ *** لُبابَ البُرِّ يُلبَكُ بالشِّهادِ([14])
Ve bâbdan: **ما ذقت عبَكةً ولا لَبَكة**. Derler: o, **الحَيْس**’ten bir lokmadır.

(**لبن**)  **اللام** ve **الباء** **النون**; sahih bir asıldır, ondan kelimeler dallanır; ve o içilen süttür. Denir: **لبنتُه ألبِنُهُ**, ona süt içirdiğin zaman. Ve falan **لابنٌ**’dir; yani yanında süt vardır; nasıl ki **تامر** denir. Dedi ki:
وغَرَرتَنِي وزعمتَ أنَّكَ *** لابنٌ بالصَّيفِ تامرْ([15])
Ve **المُلبِنُ**: sütü çok olan. Ve **ناقة لَبِنة**: bol (sütlü). Ve sütü memesine indiği zaman o **مُلْبِن**’dir; ve süt sahibi ise o **لَبُون**’dur; bol da olsa az da olsa. Ve **رجلٌ مَلبون**: çok süt içmekten sefihleştiği zaman. Ama **الفرس الملبون**: sütle izlenen attır; onunla tercih edilir. Ve denir: senin koyununun **لُبْنُ**’ü ve onun **لِبْنُها**’sı ne kadardır; yani onlardan süt verenler ne kadardır.

Ve bu bâbdan şâz olanlardan—ve bu azdır—**[اللَّبن]**: yastıktan boyun ağrısıdır; denir: adam **لَبِنٌ**’dir; onda o ağrı olduğu zaman. Ve ondan çamurdan **اللَّبِنة**. İbnü’s-Sikkît dedi: o, annesinin **بِلِبَان** kardeşidir; ve annesinin **بلَبَن**’i denmez; ancak içilen süt **اللبن**’dir. İbnü’s-Sikkît’in inkâr ettiği şey inkâr edilir değildir; çünkü bu içilen sütten alınmıştır; sanki ikisi **تلابَنا لِباناً** etmişlerdir; nasıl ki **تقاتلا قتالاً** denir. Ve demesi gerekirdi: o, **اللَّبَن**’dendir; fakat annesinin **بلبن**’i denmez; ancak annesinin **بِلبان**’ı denir.

Ve buna yakın olanlardan **اللَّبَان**: göğüstür; **بفتح اللام**. Ve **اللُّبان**: günlük (kâfur/kündür); sanki bir ağaçtan sağılır bir süt gibidir. Ve kıyas onda birdir. Ve ondan **اللُّبَانة**; ve o ihtiyaçtır. Ve bir tür kıyasla bâba yüklenebilir; ancak şâzlığa daha yakındır.

(**لبأ**)  **اللام** ve **الباء** ve **الهمزة**; pek çok birbirinden ayrı iki kelimedir. **فاللَّبُؤَة**: aslandan dişidir. Ve öteki kelime **اللِّبَأ**: yenilen şeydir; kısaltılmış, hemzeli. Ve denir: **ألْبَأتِ الشّاةُ ولدَها**: ona **اللِّبأ**’yı emzirdi; ve yavrusu onu **التبأها** etti. Ve **لَبأْتُ القومَ**: onlara **لِبَأ** içirdim. Ve **عِشارٌ مَلاَبِئُ**: doğumu yaklaştığı zaman.

Ve bundan şâz olanlardan—ve o azdır—**لبَّأْتُ**, **لبَّيْت** gibi; ve asıl değildir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- لبس الثوب: استتر به، وألبسه غيره، ومنه: ﴿يلبسون ثيابا خضرا﴾ [الكهف/31] واللباس واللبوس واللبس ما يلبس. قال تعالى: ﴿قد أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم﴾ [الأعراف/26] وجعل اللباس لكل ما يغطي من الإنسان عن قبيح، فجعل الزوج لزوجه لباسا من حيث إنه يمنعها ويصدها عن تعاطي قبيح. قال تعالى: ﴿هن لباس لكم وأنتم لباس لهن﴾ [البقرة/187] فسماهن لباسا كما سماها الشاعر إزارا في قوله:
*فدى لك من أخي ثقة إزاري
(الشطر تقدم في مادة (أزر) )
وجعل التقوى لباسا على طريق التمثيل والتشبيه، قال تعالى: ﴿ولباس التقوى ذلك خير﴾ [الأعراف/26] وقوله: ﴿صنعة لبوس لكم﴾ [الأنبياء/80] يعني به: الدرع، وقوله: ﴿فأذاقها الله لباس الجوع والخوف﴾ [النحل/112]، وجعل الجوع والخوف لباسا على التجسيم والتشبيه تصويرا له، وذلك بحسب ما يقولون: تدرع فلان الفقر، ولبس الجوع، ونحو ذلك. قال الشاعر:
- 4*
03 - كسوتهم من حبر بز متحم
(هذا عجز بيت لأوس بن حجر، وصدره:
*وإن هز أقوام إلي وحددوا*
وهو في قصيدة مطلعها:
*تنكرت منا بعد معرفة لمي**وبعد التصابي والشباب المكرم*
والبيت في ديوانه ص 123؛ والمعاني الكبير 1/484؛ والشعر والشعراء ص 114)
نوع من برود اليمن يعني به شعرا. وقرأ بعضهم (قرأ: ﴿لباس﴾ بالنصب نافع وابن عامر والكسائي وأبو جعفر. الإتحاف ص 223) : ﴿ولباس التقوى﴾ من اللبس. أي: الستر. وأصل اللبس: ستر الشيء، ويقال ذلك في المعاني، يقال: لبست عليه أمره. قال: ﴿وللبسنا عليهم ما يلبسون﴾ [الأنعام/9] وقال: ﴿ولا تلبسوا الحق بالباطل﴾ [البقرة/42]، ﴿لم تلبسون الحق بالباطل﴾ [آل عمران/71]، ﴿الذين آمنوا ولم يلبسوا إيمانهم بظلم﴾ [الأنعام/82] ويقال: في الأمر لبسة أي: التباس، ولا بست الأمر: إذا زاولته، ولابست فلانا: خالطته، وفي فلان ملبس. أي: مستمتع، قال الشاعر:
*وبعد المشيب طول عمر وملبسا *
* (هذا عجز بيت لامرئ القيس، وشطره:
*ألا إن بعد العدم للمرء قنوة*
وهو في ديوانه ص 87؛ والمجمل 3/801)

##### Türkçe

- **لبس الثوب**: onunla örtündü; başkası da onu giydirdi. Ondandır: ﴿يلبسون ثيابا خضرا﴾ [الكهف/31]. Ve **اللباس** ve **اللبوس** ve **اللبس**: giyilen şeydir. Yüce Allah dedi: ﴿قد أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم﴾ [الأعراف/26]. Ve **اللباس**’ı, insandan çirkin olandan örten her şey için kıldı; böylece, onu (kadını) engellediği ve çirkin bir şeyi yapmaktan alıkoyduğu cihetten, kocayı karısı için **لباسا** kıldı. Yüce Allah dedi: ﴿هن لباس لكم وأنتم لباس لهن﴾ [البقرة/187]. Böylece onları **لباسا** diye adlandırdı; şairin, şu sözünde onu **إزارا** diye adlandırdığı gibi:
*فدى لك من أخي ثقة إزاري
(şatr, (أزر) maddesinde geçti.)

Ve takvayı, temsil ve teşbih yolu üzere **لباسا** kıldı; Yüce Allah dedi: ﴿ولباس التقوى ذلك خير﴾ [الأعراف/26]. Ve O’nun sözü: ﴿صنعة لبوس لكم﴾ [الأنبياء/80], bununla kasteder: **الدرع**. Ve O’nun sözü: ﴿فأذاقها الله لباس الجوع والخوف﴾ [النحل/112]. Ve açlığı ve korkuyu, onu cisimleştirme ve teşbih üzere, tasvir olarak **لباسا** kıldı; bu da, onların “Falanca fakirliği zırh edindi, açlığı giydi” ve bunun benzeri sözlerine göredir. Şair dedi:
- 4*
03 - كسوتهم من حبر بز متحم
(bu, Evs b. حجر’ın bir beytinin aczidir; sadrı:
*وإن هز أقوام إلي وحددوا*
ve o, matla‘ı şu olan bir kasidededir:
*تنكرت منا بعد معرفة لمي**وبعد التصابي والشباب المكرم*
ve beyt, divanında s. 123; **المعاني الكبير** 1/484; **الشعر والشعراء** s. 114)

Yemen bürdelerinden bir türdür; bununla kasteder: kıl (yün). Ve bazısı okudu (okudu: ﴿لباس﴾’ı nasb ile: Nâfi‘, İbn ‘Âmir, el-Kisâî ve Ebû Ca‘fer. **الإتحاف** s. 223): ﴿ولباس التقوى﴾ **اللبس**’ten. Yani: örtme. Ve **اللبس**’in aslı: şeyi örtmektir; bu, manalarda da söylenir; denir: **لبست عليه أمره**. Dedi: ﴿وللبسنا عليهم ما يلبسون﴾ [الأنعام/9]. Ve dedi: ﴿ولا تلبسوا الحق بالباطل﴾ [البقرة/42], ﴿لم تلبسون الحق بالباطل﴾ [آل عمران/71], ﴿الذين آمنوا ولم يلبسوا إيمانهم بظلم﴾ [الأنعام/82]. Ve denir: işte **لبسة** vardır; yani: **التباس**. Ve **لا بست الأمر**: onu icra ettiğin zaman. Ve **لابست فلانا**: onunla karışıp görüştün. Ve falancada **ملبس** vardır; yani: faydalanılan. Şair dedi:
*وبعد المشيب طول عمر وملبسا *
* (bu, İmrü’l-Kays’ın bir beytinin aczidir; şatrı:
*ألا إن بعد العدم للمرء قنوة*
ve o, divanında s. 87; **المجمل** 3/801)

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ل ب س
لبس الثوب لبساً وتلبّس بلباس حسن ولباساً حسناً وعليه ملبس بهيٌّ ولبوس من ثوب أو درع وعليهم ملابس ولبس‏.‏
وملاءة لبيس ومزادة لبيس‏:‏ خلق‏.‏
قال الكميت‏:‏ تتبّعها بالطعن شرراً كأنما يُبجّس روقاه المزاد اللبائسا وهو لبس الكعبة‏.‏
وكشف عن الهودج لبسه‏.‏
قال‏:‏ فلما كشفن اللبس عنه مسحنه بأطراف طفلٍ زان غيلاً موشّماً وما لبست هذا الثوب إلا لبسةً واحدةً وما أحسن لبسته‏!‏ ولبّس الحقّ بالباطل‏.‏
ولبس عليه الأمر ولبسه‏.‏
ولابس عمل كذا‏.‏
والتبس به وتلبّس‏.‏
ولابست فلاناً حتى عرفت دخلته‏:‏ خالطته‏.‏
والتبست عليه الأمور وفي أمره لبسٌ ولبسة بالضم إذا لم يكن واضحاً‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فيه ملبسٌ‏:‏ مستمتع‏.‏
قال امرؤ القيس‏:‏ ألا إن بعد العدم للمرء قنية وبعد المشيب طول عمرٍ وملبساً وفلان قد لبس الاس‏:‏ عاش معهم ولبس أياه‏:‏ مليه‏.‏
قال‏:‏ لبست أبي حتى تملّيت عمره وملّيت أعمامي وملّيت خاليا وقال‏:‏ لبست أناساً فأفنيتهم وأفنيت بعد أناس أناسا والبس الناس على قدر أخلاقهم‏:‏ عاشرهم‏.‏
ولكل زمان لبسه أي حالة يلبس عليها من شدّه ورخاه‏.‏
ولبست فلاناً على ما فيه‏:‏ احتملته وقبلته‏.‏
قال لبيد‏:‏ وإني لأعطي المال من لا أودّه وألبي أقواماً على الشّنآن ولبست على كذا أذني إذا سكتّ عليه ولم تتكلّم وتصائمت عنه‏.‏
قال ابن مفزّع‏:‏ فلبست سمعك ثم قلت أرى العدى كثروا وأخلف موعدي أشياعي ويقال‏:‏ لباس التقوى الحياء ‏"‏ فأذاقها الله لباس الجوع والخوف ‏"‏ والسمحاق لبس العظم‏.‏
والتبست وأيقن أن الخيل إن تلتبس به يقظ عانياً أو جيفةً بين أنسر

##### Türkçe

ل ب س
**لبس الثوب**: elbiseyi giydi; **لبساً** ve **تلبّس بلباس حسن**: güzel bir giysiyle giyindi; ve **لباساً حسناً**; ve onun üzerinde güzel bir giyim; ve bir elbiseden yahut zırhtan **لبوس**; ve onların üzerinde **ملابس**; ve **لبس**.

Ve **ملاءة لبيس** ve **مزادة لبيس**: yaratılış.

El-Kumeyt dedi:
Onu mızraklamayla kıvılcımlar izleyerek takip eder; sanki iki boynuzu, yırtık su tulumlarını fışkırtır;
ve o, **لبس الكعبة**’dir.

Ve **كشف عن الهودج لبسه**.

Dedi:
Onlar ondan **اللبس**’i açıp kaldırınca, onu,
benekli bir çalılığı süslemiş bir çocuğun uçlarıyla sildiler.

Ve ben bu elbiseyi ancak bir defa giydim; ve onun giyişi ne güzeldir! Ve **لبّس الحقّ بالباطل**.

Ve **لبس عليه الأمر** ve **لبسه**.

Ve **ولابس** şu işi yaptı.

Ve **التبس به** ve **تلبّس**.

Ve **لابست فلاناً حتى عرفت دخلته**: onunla karışıp kaynaştım.

Ve işler ona **التبست**; ve onun işinde **لبسٌ** ve **لبسة** (ضم ile) vardır; açık olmadığında.

Mecazdan: onda **ملبسٌ** vardır: faydalanılan.

İmru’ul-Kays dedi:
Dikkat edin: yokluktan sonra kişi için bir edinim vardır;
ve ihtiyarlıktan sonra uzun bir ömür ve bir **ملبساً** vardır.

Ve falan **لبس الاس**: onlarla yaşadı; ve **لبس أياه**: onu uzun süre yaptı.

Dedi:
Babamı giydim, ta ki onun ömrünü bıktırıncaya dek;
amcalarımı bıktırdım ve dayımı bıktırdım.

Ve dedi:
Bir topluluğu giydim de onları tükettim;
bir topluluktan sonra başka bir topluluğu tükettim.

Ve **البس الناس على قدر أخلاقهم**: onlarla düşüp kalk.

Ve her zamanın bir **لبسه**’si vardır; yani onun üzerine giyindiği bir hâl; onun sıkılığı ve gevşekliği bakımından.

Ve **لبست فلاناً على ما فيه**: onu yüklendim ve kabul ettim.

Lebîd dedi:
Ben, sevmediğim kimseye mal veririm;
ve **ألبي** bir kavmi, kin üzere.

Ve **لبست على كذا أذني**: ona sustuğumda ve konuşmadığımda ve ondan oruç tuttuğumda.

İbn Mufazza‘ dedi:
İşitmeni giydim; sonra dedim: düşmanları çok görüyorum;
yandaşlarım, bana verdiği sözü bozdu.

Ve denir: **لباس التقوى** hayâdır. “Böylece Allah ona **لباس الجوع والخوف**’u tattırdı.” Ve **السمحاق** kemiğin **لبس**’idir.

Ve **التبست**; ve kesin olarak bildi ki atlar, eğer ona **تلتبس** olursa, uyanık bir esir yahut iki akbaba arasında bir leş (olur).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

اللُّبْسُ، بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ أَلْبَس، واللَّبْس، بالفتح: مصدر قولك لَبَسْت عليه الأَمر أَلْبِسُ خَلَطْت. واللِّباسُ: ما يُلْبَس، وكذلك المَلْبَس واللِّبْسُ، بالكسر، مثلُه. ابن سيده: لَبِسَ الثوب يَلْبَسُه لُبْساً وأَلْبَسَه إِياه، وأَلْبَس عليك ثوبَك. وثوب لَبِيس إِذا كثر لُبْسُه، وقيل: قد لُبِسَ فأَخْلَق، وكذلك مِلْحَفَة لَبِيسٌ، بغير هاء، والجمع لُبُسٌ؛ وكذلك المزادة وجمعها لَبائِس؛ قال الكميت يصف الثور والكلاب:
تَعَهّدَها بالطَّعْنِ، حتى كأَنما
يَشُقُّ بِرَوْقَيْهِ المَزادَ اللَّبائِسا
يعني التي قد استعملت حتى أَخْلَقَتْ، فهو أَطوَعُ للشَّقِّ والخَرْق. ودارٌ لَبِيسٌ: على التشبيه بالثوْب الملبوس الخَلَق؛ قال: دارٌ لِلَيْلى خَلَقٌ لَبِيسُ،
ليس بها من أَهلها أَنيسُ
وحَبْل لَبيسٌ:مستعمَل؛ عن أَبي حنيفة. ورجل لَبِيسٌ: ذو لِبَاسٍ، على التَّشبيه؛ حكاه سيبويه. ولَبُوسٌ: كثير اللِّباس. واللَّبُوس: ما يُلبس؛ وأَنشد ابن السكيت لِبَيْهَس الفزاري، وكان بَيْهس هذا قتل له ستة إِخوة هو سابعُهم لما أَغارَتْ عليهم أَشْجَع، وإِنما تركوا بَيْهَساً لأَنه كان يحمُق فتركوه احْتِقاراً له، ثم إِنه مرَّ يوماً على نِسْوَة من قومه، وهنَّ يُصلِحْن امرأَة يُرِدْنَ أَن يُهْدِينَها لبعض من قَتَل إِخَوتَه. فكشف ثوبه عن اسْتِه وغطَّى رأَسه فقلْنَ له: وَيْلَك أَيَّ شيء تصنَع؟ فقال:
الْبَسْ لِكُلِّ حَالَة لَبُوسَها:
إِمَّا نَعِيمَها وإِمَّا بُوسَهَا
واللَّبُوس: الثياب والسِّلاح. مُذكَّر، فإِن ذهبت به إِلى الدِّرْع أَنَّثْتَ. وقال اللَّه تعالى: وعلَّمناه صَنْعَة لَبُوس لكم؛ قالوا: هو الدِّرْعُ تُلبَس في الحروب. ولِبْسُ الهَوْدج: ما عليه من الثياب. يقال: كشَفْت عن الهَوْدج لِبْسَه، وكذلك لِبْس الكعبة، وهو ما علينا من اللِّباسِ؛ قال حميد بن ثور يصف فرَساً خدمته جَواري الحيِّ: فَلَما كَشَفْنَ اللِّبْسَ عنه مَسَحْنَهُ
بأَطْرافِ طَفْلٍ، زانَ غَيْلاً مُوَشَّما
وإِنه لحسَنُ اللَّبْسَة واللِّباس. واللِّبْسَةُ: حالة من حالات اللُّبْس؛ ولَبِستُ الثوب لَبْسَةً واحدة. وفي الحديث: أَنه نهى عن لِبْسَتَيْن، هي بكسر اللام، الهيئة والحالة، وروي بالضم على المصدر؛ قال الأَثير: والأَوّل الوجه. ولِباسُ النَّوْرِ: أَكِمَّتُهُ. ولِباسُ كل شيء: غِشاؤُه. ولِباس الرجل: امرأَتُه، وزوجُها لِباسُها. وقوله تعالى في النساء: هنَّ لِباسٌ لكم وأَنتم لِباسٌ لهنَّ؛ أَي مثل اللِّباسِ؛ قال الزجاج:: قد قيل فيه غيرُ ما قوْلٍ قيل: المعنى تُعانِقونهنَّ ويُعانِقْنَكم، وقيل: كلُّ فَرِيقٍ منكم يَسْكُنُ إِلى صاحبه ويُلابِسُه كما قال تعالى: وجَعَل منها زوجها ليَسْكُنْ إِليها. والعرب تسَمِّي المرأَة لِباساً وإِزاراً؛ قال الجعدي يصف امرأَة:
إِذا ما الضَّجِيعُ ثَنَى عِطْفَها،
تَثَنَّتْ، فكانت عليه لِباسا
ويقال: لَبِسْت امرأَة أَي تمتَّعت بها زماناً، ولَبِست قَوْماً أَي تملَّيْت بهم دهراً؛ وقال الجعدي:
لَبِسْت أُناساً فأَفْنَيْتُهُمْ،
وأَفْنَيْتُ بعد أُناسٍ أُناسا
ويقال: لَبِسْت فلانة عُمْرِي أَي كانت معي شَبابي كلَّه. وتَلَبَّسَ حُبُّ فلانة بَدَمِي ولَحْمِي أَي اختلط. وقوله تعالى: الذي جعل لكم الليل لِباساً أَي تَسْكُنُون فيه، وهو مشتملٌ عليكم. وقال أَبو إِسحق في قوله تعالى: فأَذاقها اللَّه لِباسَ الجُوعِ والخَوْف، جاعُوا حتى أَكلوا الوَبَرَ بالدَّمِ وبلغ منهم الجُوعُ الحالَ التي لا غاية بعدها، فضُرِبَ اللِّباسُ لما نالهم مثلاً لاشتماله على لابِسِه. ولِباسُ التَّقْوَى: الحياءُ؛ هكذا جاء في التفسير، ويقال: الغليظ الخشِنُ القصير. وأُلْبِسَتِ الأَرض: غطَّاها النَّبْتُ. وأَلبَسْت الشيء، بالأَلف، إِذا غَطَّيْته. يقال: أَلْبَس السماءَ السحابُ إِذا غَطَّاها. ويقال: الحَرَّةُ الأَرض التي لَبِسَتها حجارة سُودٌ. أَبو عمرو: يقال للشيء إِذا غَطَّاه كلَّه أَلبَسَه ولا يكون لَبِسَه كقولهم أَلبَسَنا الليل، وأَلْبَسَ السماءَ السحابُ ولا يكون لَبِسَنا الليل ولا لَبِس السماءَ السحابُ. ويقال: هذه أَرض أَلْبَسَتْها حجارة سود أَي غطَّتْها. والدَّجْنُ: أَن يُلْبِسَ الغيمُ السماء.
والمَلْبَسُ: كاللِّباسِ. وفي فلان مَلْبَسٌ أَي مُسْتَمْتَعٌ. قال أَبو زيد: يقال إَن في فلان لمَلْبَساً أَي ليس به كِبْرٌ، ويقال: كِبَرٌ، ويقال: ليس لفلان لَبِيسٌ أَي ليس له مثل. وقال أَبو مالك: هو من المُلابَسَة وهي المُخالَطة. وجاء لابِساً أُذُنَيْه أَي مُتغافلاً، وقد لَبِس له أُذُنَهُ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
لَبِسْتُ لِغالِبٍ أُذُنَيَّ، حتَّى
أَراد لقَوْمِه أَنْ يأْكُلُوني
يقول: تغافَلْت له حتى أَطمَعَ قومَه فيَّ.
واللَّبْسُ واللَّبَسُ: اختلاط الأَمر. لبَسَ عليه الأَمرَ يَلْبِسُه لَبْساً فالْتَبَسَ إِذا خَلَطَه عليه حتى لا يعرِف جِهَتَه. وفي المَوْلَدِ والمَبْعَثِ: فجاء المَلَكُ فشقَّ عن قلبه، قال: فَخِفْتْ أَن يكون قد الْتُبِسَ بي أَي خُولِطْت في عَقْلي، من قولك في رَأْيهِ لَبْسٌ أَي اختلاطٌ، ويقال للمجنون: مُخالَط. والْتَبَسَ عليه الأَمر أَي اختلَطَ واشْتَبَه. والتَّلْبيسُ: كالتَّدْليس والتَّخليط، شُدِّد للمبالغة، ورجل لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبَّس. وفي حديث جابر: لما نزل قوله تعالى: أَو يُلْبِسَكُم شِيَعاً؛ اللَّبْس: الخلْط. يقال: لَبَسْت الأَمر، بالفتح، أَلْبِسُه إِذا خَلَطت بعضه ببعض، أَي يَجْعَلكم فِرَقاً مختلفين؛ ومنه الحديث: فَلَبَسَ عليه صَلاتَه. والحديث الآخر: من لَبَسَ على نفسه لَبْساً، كلُّه بالتخفيف؛ قال: وربما شدد للتكثير؛ ومنه حديث ابن صيّاد: فَلَبَسَني أَي جَعَلني أَلْتَبِسُ في أَمره، والحديث الآخر: لَبَسَ عليه. وتَلَبَّس بيَ الأَمرُ: اختلط وتعلق؛ أَنشد أَبو حنيفة:
تَلَبَّسَ حُبُّها بَدَمي ولَحْمِي،
تَلَبُّسَ عِطْفَةٍ بفُرُوعِ ضالِ
وتَلَبَّسَ بالأَمر وبالثَّوْب. ولابَسْتُ الأَمرَ: خالَطْتُه. وفيه لُبْسٌ ولُبْسَةٌ أَي التِباسٌ. وفي التنزيل العزيز: وللبَسْنا عليهم ما يَلْبِسُون؛ يقال: لَبَسْت الأَمر على القوم أَلْبِسُه لَبْساً إِذا شَبَّهْتَه عليهم وجَعَلتَه مُشْكِلاً، وكان رؤساء الكفار يَلْبِسُون على ضَعَفَتهم في أَمر النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، فقالوا: هَلاَّ أُنزل إِلينا مَلَك؟ قال اللَّه تعالى: ولو أَنزَلْنا مَلَكاً فرأَوْه، يعني المَلَك، رجُلاً لكان يَلْحَقهم فيه من اللَّيْس مثل ما لحق ضَعَفَتَهُم منه. ومن أَمثالهم: أَعْرَضَ ثَوْبُ المُلْتَبِس إِذا سأَلتَه عن أَمر فلم يُبَيِّنْهُ لك. وفي التهذيب: أَعْرَضَ ثَوْبُ المُلْبِسِ؛ يُضرَب هذا المَثَل لِمَن اتَّسَعت فِرْقَتُه أَي كثر من يَتَّهِمُه فيما سَرَقه. والمِلْبَس: الذي يلبسُك ويُجلِّلك. والمِلْبَسُ: الليل بعَيْنه كما تقول إِزارٌ ومِئْزًرٌ ولِحافٌ ومِلْحَفٌ؛ ومن قال المَلْبَس أَراد ثَوْب اللُّبْس كما قال:
وبَعْدَ المَشِيبِ طُول عُمْرٍ ومَلْبَسَا
وروي عن الأَصمعي في تفسير هذا المثل قال: ويقال ذلك للرجل، يقال له: ممن أَنت؟ فيقول: من مُضَر أَو من رَبيعَة أَو من اليَمَن أَي عَمَمْت ولم تخصَّ. واللَّبْسُ: اختِلاطُ الظلام. وفي الحديث: لُبْسَةٌ، بالضم، أَي شُبْهَةٌ ليس بواضح. وفي الحديث: فيَأْكلُ فما يَتَلَبَّسُ بِيَدِه طَعام أَي لا يَلْزَق به لنظافة أَكله؛ ومنه الحديث: ذهب ولم يَتَلَبَّسْ منها بشيء يعني من الدنيا. وفي كلامه لَبُوسة ولُبُوسَة أَي أَنه مُلْتَبِس؛ عن اللحياني، ولَبَّسَ الشيءُ: الْتَبَسَ، وهو من باب:
قد بَيَّنَ الصبحُ لِذِي عَينَيْن
ولابَسَ الرجلُ الأَمر: خالطَه. ولابَسْتَ فلاناً: عَرَفت باطنَه. وما في فلان مَلبَس أَي مُسْتَمْتَع. ورجل البِيسٌ: أَحمق
(* قوله «البيس
أَحمق» كذا في الأصل. وفي شرح القاموس: ورجل لبيس، بكسر اللام. أَحمق.). الليث: اللَّبَسَة بَقْلة؛ قال الأَزهري: لا أَعرف اللَّبَسَة في البُقُول ولم أَسمع بها لغير الليث.

##### Türkçe

**اللُّبْسُ**, ötre ile: “Ben elbiseyi giydim, giyerim” sözünün mastarıdır; ve **اللَّبْسُ**, fetha ile: “Ona işi **لَبَسْت**; **أَلْبِسُ**: karıştırdım” sözünün mastarıdır. Ve **اللِّباسُ**: giyilen şeydir; yine **المَلْبَس** ve **اللِّبْسُ**, kesra ile, onun gibidir. İbn Sîde: **لَبِسَ** elbiseyi, onu **يَلْبَسُه**; **لُبْساً** (giyme) ile; ve onu ona **أَلْبَسَه**; ve senin elbiseni sana **أَلْبَس** (giydirdi). Ve **ثوب لَبِيس**: giyilmesi çok olunca; ve denildi ki: “giyildi de eskidi”; yine **مِلْحَفَة لَبِيسٌ**, ه olmaksızın; çoğulu **لُبُسٌ**’tur; yine **المزادة** ve çoğulu **لَبائِس**; el-Kumeyt, öküzü ve köpekleri vasfederek dedi ki:
تَعَهّدَها بالطَّعْنِ، حتى كأَنما
يَشُقُّ بِرَوْقَيْهِ المَزادَ اللَّبائِسا
Yani: kullanılmış da eskimiş olan; o, yarma ve yırtmaya daha itaatkârdır. Ve **دارٌ لَبِيسٌ**: eskimiş giyilmiş elbiseye benzetme üzere; dedi ki:
دارٌ لِلَيْلى خَلَقٌ لَبِيسُ،
ليس بها من أَهلها أَنيسُ
Ve **حَبْل لَبيسٌ**: kullanılmış; Ebû Hanîfe’den. Ve **رجل لَبِيسٌ**: benzetme üzere, elbise sahibi; Sîbeveyh onu nakletti. Ve **لَبُوسٌ**: **اللِّباس**ı çok olan. Ve **اللَّبُوس**: giyilen şey; İbnü’s-Sikkît, Bihes el-Fezârî için inşâd etti; bu Bihes’in altı kardeşi öldürülmüştü, o onların yedincisiydi; Eşca‘ onlara baskın yaptığında; Bihes’i ancak, ahmaklık ederdi diye bıraktılar; onu küçümseyerek bıraktılar; sonra bir gün kavminden kadınlara uğradı; onlar, kardeşlerini öldürenlerden birine hediye etmek istedikleri bir kadını hazırlıyorlardı. Elbisesini kıçından açtı ve başını örttü; ona dediler ki: “Vay sana, ne yapıyorsun?” O da dedi ki:
الْبَسْ لِكُلِّ حَالَة لَبُوسَها:
إِمَّا نَعِيمَها وإِمَّا بُوسَهَا
Ve **اللَّبُوس**: elbiseler ve silahtır. Müzekkerdir; eğer onu **الدِّرْع**a götürürsen müennes yaparsın. Allah Teâlâ dedi: “Ve ona sizin için **لَبُوس** san‘atını öğrettik”; dediler ki: o, savaşlarda giyilen **الدِّرْع**tır. Ve **لِبْسُ الهَوْدج**: üzerindeki elbiselerdir. Denir: “**الهَوْدج**dan **لِبْسَه**i açtım”; yine **لِبْس الكعبة** da böyledir; o, üzerimizde olan **اللِّباس**tır; Humeyd b. Sevr, mahalle cariyelerinin hizmet ettiği bir atı vasfederek dedi ki:
فَلَما كَشَفْنَ اللِّبْسَ عنه مَسَحْنَهُ
بأَطْرافِ طَفْلٍ، زانَ غَيْلاً مُوَشَّما
Ve o, **اللَّبْسَة** ve **اللِّباس** bakımından güzeldir. Ve **اللِّبْسَةُ**: **اللُّبْس** hallerinden bir haldir; “Elbiseyi bir defa **لَبْسَةً** giydim.” Hadiste: “İki **لِبْسَة**den nehyetti”; o, **اللام**ın kesri iledir: heyet ve hal; ötre ile mastar üzere de rivayet edilmiştir; el-Esîr dedi ki: birincisi veçhtir. Ve **لِباسُ النَّوْرِ**: onun tomurcuklarıdır. Ve her şeyin **لِباسُ**u: onun örtüsüdür. Ve erkeğin **لِباس**ı: karısıdır; kocasının da **لِباس**ı odur. Kadınlar hakkında Allah Teâlâ’nın sözü: “Onlar size **لِباس**tır, siz de onlara **لِباس**sınız”; yani **اللِّباس** gibi; ez-Zeccâc dedi ki: onda, bir sözden başka sözler söylenmiştir; denildi ki: mana, onları kucaklarsınız ve onlar sizi kucaklar; denildi ki: sizden her bir fırka, sahibine sükûn bulur ve ona yapışır; Allah Teâlâ’nın sözü gibi: “Ve ondan eşini yarattı ki ona sükûn bulsun.” Araplar kadına **لِباس** ve **إِزار** adını verir; el-Ca‘dî bir kadını vasfederek dedi ki:
إِذا ما الضَّجِيعُ ثَنَى عِطْفَها،
تَثَنَّتْ، فكانت عليه لِباسا
Ve denir: “Bir kadını **لَبِسْت**”; yani bir zaman onunla faydalandın; ve “Bir kavmi **لَبِسْت**”; yani onlarla bir devir doyasıya kaldın; el-Ca‘dî dedi ki:
لَبِسْت أُناساً فأَفْنَيْتُهُمْ،
وأَفْنَيْتُ بعد أُناسٍ أُناسا
Ve denir: “Falancayı ömrümce **لَبِسْت**”; yani bütün gençliğimde benimleydi. Ve “Falancanın sevgisi kanıma ve etime **تَلَبَّسَ** etti”; yani karıştı. Allah Teâlâ’nın sözü: “Sizin için geceyi **لِباساً** kılan”; yani onda sükûn bulursunuz; o, sizi kuşatıcıdır. Ebû İshâk, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında dedi ki: “Allah ona **لِباسَ الجُوعِ والخَوْف**u tattırdı”; aç kaldılar da kanla birlikte yünü yediler; açlık onlarda, ondan sonra sınırı olmayan hale ulaştı; **اللِّباس**, giyenini kuşatması sebebiyle, onlara isabet eden şeye misal olarak vuruldu. Ve **لِباسُ التَّقْوَى**: hayâdır; tefsirde böyle gelmiştir; ve denir: kalın, kaba, kısa. Ve “Yer **أُلْبِسَت**”; bitki onu örttü. Ve “Şeyi **أَلبَسْت**”, elif ile: onu örttüğün zaman. Denir: “Bulut göğü **أَلْبَس** etti”; onu örttüğü zaman. Ve denir: **الحَرَّةُ**, siyah taşların onu **لَبِسَت**i yerdir. Ebû Amr: bir şey onu bütünüyle örttüğünde ona **أَلبَسَه** denir; **لَبِسَه** olmaz; “Gece bizi **أَلبَسَ** etti” ve “Bulut göğü **أَلْبَسَ** etti” sözleri gibi; “Gece bizi **لَبِسَ** etti” ve “Bulut göğü **لَبِسَ** etti” olmaz. Ve denir: “Bu, siyah taşların onu **أَلْبَسَتْ**i bir yerdir”; yani onu örttü. Ve **الدَّجْنُ**: bulutun göğü **يُلْبِسَ** etmesidir.

Ve **المَلْبَسُ**: **اللِّباس** gibidir. Ve falanda **مَلْبَسٌ** vardır; yani faydalanılır. Ebû Zeyd dedi ki: “Falandaki **لَمَلْبَساً** denir”; yani onda kibir yoktur; ve “**كِبْرٌ**” denir; ve denir: “Falanın **لَبِيسٌ**i yoktur”; yani onun benzeri yoktur. Ebû Mâlik dedi ki: o, **المُلابَسَة**dendir; o da **المُخالَطة**dır. “Kulaklarını **لابِساً** olarak geldi”; yani gaflete vurur halde; ve onun için kulağını **لَبِس** etti; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşâd etti:
لَبِسْتُ لِغالِبٍ أُذُنَيَّ، حتَّى
أَراد لقَوْمِه أَنْ يأْكُلُوني
Diyor ki: ona karşı gaflete vurdum da kavmini bana karşı tamahlandırdı.

Ve **اللَّبْسُ** ve **اللَّبَسُ**: işin karışmasıdır. “Ona işi **لبَسَ** etti, onu **يَلْبِسُه** **لَبْساً**”; böylece **فالْتَبَسَ**: onu ona karıştırdı da yönünü bilmez oldu. **المَوْلَدِ** ve **المَبْعَثِ** hakkında: “Melek geldi de kalbini yardı”; dedi ki: “Ben, benimle **الْتُبِسَ** olmasından korktum”; yani aklımda karıştırıldım; “Onun görüşünde **لَبْسٌ** vardır” sözünden; yani karışıklık; ve deliye **مُخالَط** denir. Ve “Ona iş **الْتَبَسَ** etti”; yani karıştı ve şüpheli oldu. Ve **التَّلْبيسُ**: **التَّدْليس** ve **التَّخليط** gibidir; mübalağa için şeddelendi; ve **رجل لَبَّاسٌ**; **مُلَبَّس** deme. Câbir hadisi: Allah Teâlâ’nın sözü inince: “Veya sizi **شِيَعاً** **يُلْبِسَكُم**”; **اللَّبْس**: karıştırmadır. Denir: “İşi **لَبَسْت**”, fetha ile, onu **أَلْبِسُه**: bir kısmını bir kısmına karıştırdığım zaman; yani sizi farklı fırkalar kılar; ve ondandır hadis: “Ona namazını **فَلَبَسَ** etti.” Ve diğer hadis: “Kim kendi nefsine bir **لَبْساً** **لَبَسَ** ederse”; hepsi tahfîf iledir; dedi ki: bazen çokluk için şeddelenir; ondandır İbn Sayyâd hadisi: “Beni **فَلَبَسَني**”; yani onun işi hakkında beni **أَلْتَبِسُ** eder kıldı; ve diğer hadis: “Ona **لَبَسَ** etti.” Ve “İş bana **تَلَبَّسَ** etti”: karıştı ve ilişti; Ebû Hanîfe inşâd etti:
تَلَبَّسَ حُبُّها بَدَمي ولَحْمِي،
تَلَبُّسَ عِطْفَةٍ بفُرُوعِ ضالِ
Ve “İşle ve elbiseyle **تَلَبَّسَ** etti.” Ve “İşi **لابَسْتُ**”: onu karıştırdım. Onda **لُبْسٌ** ve **لُبْسَةٌ** vardır; yani iltibas. Aziz tenzilde: “Ve elbette onlara, onların **يَلْبِسُون** oldukları şeyi **وللبَسْنا** ederiz”; denir: “Kavme işi **لَبَسْت** ederim, onu **أَلْبِسُه** **لَبْساً**”; yani onlara benzettim ve onu müşkil kıldım; kâfirlerin reisleri, Peygamberin işi hakkında zayıflarına **يَلْبِسُون** ederlerdi; (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun); dediler ki: “Bize bir melek indirilseydi ya?” Allah Teâlâ dedi: “Eğer bir melek indirseydik de onu görselerdi”; yani meleği; onu bir adam (suretinde) olsaydı, onda onlara, zayıflarına ondan ulaşan **اللَّيْس** gibi bir şey ulaşırdı. Mesellerindendir: “Sana bir iş hakkında sorduğunda onu sana açıklamazsa, **ثَوْبُ المُلْتَبِس** genişledi.” **التهذيب**’de: **ثَوْبُ المُلْبِسِ** genişledi; bu mesel, fırkası genişleyen kimse için vurulur; yani çaldığı şeyde onu itham edenler çoğaldı.

Ve **المِلْبَس**: seni giydiren ve seni bürüyendir. Ve **المِلْبَسُ**: gecenin kendisidir; “**إِزارٌ** ve **مِئْزًرٌ**, **لِحافٌ** ve **مِلْحَفٌ**” dediğin gibi; **المَلْبَس** diyen, **ثَوْب اللُّبْس**u kastetmiştir; şu söz gibi:
وبَعْدَ المَشِيبِ طُول عُمْرٍ ومَلْبَسَا
Bu meselin tefsirinde el-Asma‘î’den rivayet edildi; dedi ki: bu, adama söylenir; ona “Sen kimdensin?” denir; o da “**مُضَر**’dan” yahut “**رَبيعَة**’den” yahut “**اليَمَن**’den”; yani genelledin de tahsis etmedin. Ve **اللَّبْسُ**: karanlığın karışmasıdır. Hadiste: **لُبْسَةٌ**, ötre ile; yani açık olmayan bir şüphedir. Hadiste: “Yer de, eliyle yemeğe **يَتَلَبَّسُ** etmez”; yani yemeğinin temizliğinden dolayı ona yapışmaz; ondandır hadis: “Gitti ve ondan hiçbir şeye **يَتَلَبَّسْ** etmedi”; yani dünyadan. Sözünde **لَبُوسة** ve **لُبُوسَة** vardır; yani o, **مُلْتَبِس**tir; el-Lihyânî’den. Ve “Şey **لَبَّسَ** etti”: **الْتَبَسَ** etti; ve o, şu babdandır:
قد بَيَّنَ الصبحُ لِذِي عَينَيْن
Ve “Adam işi **لابَسَ** etti”: onu karıştırdı. Ve “Falancayı **لابَسْتَ**”: iç yüzünü bildin. Ve falanda **مَلبَس** yoktur; yani faydalanılır (bir şey) yoktur. Ve **رجل البِيسٌ**: ahmak.
(* “**البيس أَحمق**” sözü: asılda böyle. **شرح القاموس**’ta: ve **رجل لبيس**; **اللام**ın kesri ile: ahmak.)
el-Leys: **اللَّبَسَة** bir ottur; el-Ezherî dedi ki: otlarda **اللَّبَسَة**yi bilmem ve el-Leys’ten başkası için onu işitmedim.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ل ب س * * لَبِس * الثوب يلبَسُه بالفتح * لُبْسا * بالضم و * لَبَسَ * عليه الأمر خَلَطَ وبابه ضرب ومنه قوله تعالى ﴿ولَلَبَسْنا عليهم ما يَلْبِسون﴾ وفي الأمر * لُبْسَةٌ * بالضم أي شبهة يعني ليس بواضح و * اللِّبَاس * بالكسر ما يُلْبَس وكذا * المَلْبَس * بوزن المذهب و * اللِّبْس * أيضا بوزن الدبس و * لِبْسُ * الكعبة أيضا والهودج ما عليهما من لِباس و * لِبَاسُ * الرجل امرأته وزوجها لِباسها قال الله تعالى ﴿هن لباس لكم وأنتم لباس لهن﴾ ولِباس التقوى الحياء كذا جاء في التفسير وقيل هو الغليظ الخشن القصير و * اللَّبُوس * بفتح اللام ما يُلْبس وقوله تعالى ﴿وعلَّمناه صنعة لَبُوسٍ لكم﴾ يعني الدرع و * تَلَبَّسَ * بالأمر وبالثوب و * لابَسَ * الأمر خالطه ولابَسَ فلانا عرف باطنه و * الْتَبَسَ * عليه الأمر اختلط واشتبه و * التَّلْبِيس * كالتقديس والتخليط شدد للمبالغة ورجل * لَبَّاسٌ * ولا تقل مُلَبِّسٌ

##### Türkçe

* ل ب س * **لَبِسَ** elbiseyi, onu (üstüne) giyer; fetha ile; **لُبْسًا** zamme ile. Ve **لَبَسَ** ona iş (durum)u: karıştırdı; babı **ضَرَبَ**’dır. Ondan, Yüce Allah’ın sözü: { Ve elbette onların üzerine, onların giydikleri şeyi karıştırırdık }. Ve işte **لُبْسَةٌ** zamme ile; yani şüphe; yani açık değildir. Ve **اللِّبَاسُ** kesre ile: giyilen şey; aynı şekilde **المَلْبَسُ** **المَذْهَب** vezninde. Ve **اللِّبْسُ** da **الدِّبْس** vezninde. Ve Kâbe’nin de **لِبْسُ**’u ve hevdicin; ikisinin üzerindeki, **لِباس**tan olan şey. Ve erkeğin **لِبَاسُ**’ı: karısıdır; ve kocası onun **لِباس**’ıdır. Allah Teâlâ dedi: { Onlar sizin için bir elbisedir ve siz de onlar için bir elbisesiniz }. Ve takvânın **لِباس**’ı: hayâdır; tefsirde böyle gelmiştir. Ve denildi ki: o, kalın, kaba, kısa olandır. Ve **اللَّبُوسُ** lâmın fethasıyla: giyilen şey. Ve Yüce Allah’ın sözü: { Ve ona, sizin için bir **لَبُوسٍ** san’atını öğrettik }: yani zırh. Ve **تَلَبَّسَ** işle ve elbiseyle. Ve **لابَسَ** işi: ona karıştı. Ve **لابَسَ** falanı: onun iç yüzünü bildi. Ve **الْتَبَسَ** ona iş: karıştı ve şüpheli oldu. Ve **التَّلْبِيس** **التقديس** ve **التخليط** gibi; mübalağa için şeddelendi. Ve adam **لَبَّاسٌ**’dır; ve **مُلَبِّسٌ** deme.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

لبس الثوب، كسمع، يلبسه لبسا، بالضم، وألبسه إياه، ويقال: إلبس عليك ثوبك. و من المجاز: لبس امرأة، إذا تمتع بها زمانا. و من المجاز: لبس قوما، إذا تملى بهم دهرا، قال النابغة الجعدي:
  لبست أناسا فأفنيتـهـم                      وأفنيت بعد أناس أناسا
  ثلاثة أهلين أفنـيتـهـم                      وكان الإله هو المستآسا و من المجاز: لبس فلانة عمره، إذا كانت معه شبابه كله. واللباس، بالكسر، وإنما أطلقه لشهرته، واللبوس، كصبور، واللبس، بالكسر، والملبس، كمقعد، والملبس، مثال منبر ما يلبس، الأخير، كما يقال: مئزر وإزاز، وملحف ولحاف. وأنشد ابن السكيت على اللبوس لبيهس الفزاري وكان يحمق:

  إلبس لكل حالة لبوسها                      إما نعيمها وإما، بوسها و من المجاز: اللبس، بالكسر: السمحاق، عن ابن عباد، يقال: السمحاق لبس العظم. وفي كتاب الصاغاني: اللبس، بالضم، هكذا ضبطه بالقلم. و يوجد في بعض النسخ بخط المصنف عند قوله السمحاق: هو جليدة رقيقة تكون بين الجلد واللحم، فظنه الناسخ من أصل الكتاب، فألحقه به، والصواب إسقاطه، لكونه تطويلا، وليس من عادته في مثل هذه المواضع إلا الإحالة والإكتفاء بالغريب. ولبس الكعبة: كسوتها، وهو ما عليها من اللباس، وكذا لبس الهودج، يقال: كشفت عن الهودج لبسه، قال حميد بن ثور، يصف فرسا خدمته جواري الحي:
  فلما كشفن اللبس عنه مسحنـه                      بأطراف طفل زان غيلا موشما واللبسة، بالكسر: حالة من حالات اللبس، ومنه الحديث: نهى عن اللبستين أي الحالتين والهيئتين، ويروى بالضم على المصدر، قال ابن الأثير: والأول الوجه. و اللبسة: ضرب من الثياب، كاللبس. و عن ابن عباد: اللبسة بالضم: الشبهة، ويقال: في حديثه لبسة، أي شبهة، ليس بواضح. و من المجاز: اللباس، ككتاب: الزوج والزوجة، كل منهما لباس للآخر، قال الله تعالى:  هن لباس لكم وأنتم لباس لهن  أي مثل اللباس، وقال الزجاج: ويقال: إن المعنى: تعانقونهن ويعانقنكم. وقيل: كل فريق منكم يسكن إلى صاحبه ويلابسه، كما قال تعالى:  وجعل منها زوجها ليسكن إليها  والعرب تسمي المرأة لباسا وإزارا، قال الجعدي يصف امرأة:
  إذا ما الضجيع ثنى عطفه                      تثنت فكانت عليه لباسـا

  و قال ابن عرفة: اللباس، من الملابسة، أي الإختلاط والإجتماع و من المجاز قوله تعالى:  و لباس التقوى ذلك خير  قيل: هو الإيمان، قاله السدي، أو الحياء، وقد لبس الحياء لباسا، إذا إستتر به، نقله ابن القطاع، وقيل: هو العمل الصالح، أو ستر العورة، وهو ستر المتقين، وإليه يلمح قوله تعالى:  أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم  فيدل على أن جل المقصد من اللباس ستر العورة، وما زاد فتحسن وتزين، إلا ما كان لدفع حر وبرد فتأمل. وقيل: هو الغليظ الخشن القصير. و قوله تعالى  فأذاقها الله لباس الجوع والخوف  أي جاعوا حتى أكلوا الوبر بالدم، وهو العلهز، ولما بلغ بهم الجوع الغاية، أي الحالة التي لا غاية بعدها ضرب له اللباس، أي لما نالهم من ذلك، مثلا لإشتماله على لابسه. واللبوس، كصبور: الثياب والسلاح. مذكر فإن ذهبت به إلى الدرع أنثت، وقال الله تعالى:  وعلمناه صنعة لبوس لكم  قالوا: هي الدرع تلبس في الحروب، كالركوب لما يركب. واللبيس، كأمير: الثوب قد أكثر لبسه فأخلق، يقال: ثوب لبيس، وملاءة لبيس. بغير هاء. واللبيس: المثل يقال: ليس له لبيس، أي نظير ومثل. وقال أبو مالك: هو من الملابسة، وهي المخالطة. وداهية لبساء: منكرة، وكذلك ربساء، وقد تقدم. واللبسة، محركة: بقلة، قاله الليث، وقال الأزهري: لا أعرف اللبسة في البقول، ولم أسمع بها لغير الليث. ويقال: إن فيه لملبسا، كمقعد، أي مستمتعا، وقال أبو زيد: أي ما به كبر، بكسر الكاف وسكون الموحدة، ويقال: كبر، بكسر ففتح. ومن أمثالهم: أعرض ثوب الملبس، إذا سألته عن أمر فلم يبينه لك، ويروى: ثوب الملبس، كمقعد ومنبر ومفلس، نقل الثلاثة عن ابن الأعرابي، وقال: هو مثل يضرب لمن إتسعت قرفته. أي كثر من يتهمه فيما سرقه، هذا نص الأزهري، ونص التكملة: فيما قال. ولبس عليه الأمر يلبسه، من حد ضرب لبسا، بالفتح، أي خلطه، أي خلط بعضه ببعض، ومنه قوله تعالى:  وللبسنا عليهم ما يلبسون  أي شبهنا عليهم، وأضللناهم كما ضلوا، وقال ابن عرفة في تفسير قوله تعالى:  ولا تلبسوا الحق بالباطل  أي لا تخلطوه به، وقوله تعالى:  أو يلبسكم شيعا  أي يخلط أمركم خلط إضطراب لا خلط إتفاق. وقوله جل ذكره  ولم يلبسوا إيمانهم بظلم  أي لم يخلطوه بشرك، وفي الحديث:  فلبس عليه صلاته  وفيه أيضا:  من لبس على نفسه لبسا  . ونقل شيخنا عن السهيلي في الروض مناسبة لبس الثوب، كسمع، ولبس الأمر، كضرب، فقال: لما كان لبس الأمر معناه خلطه أو ستره، جاء بوزنه، ولما كان لبس الثياب يرجع إلى معنى كسيت وفي مقابلة عريت، جاء بوزنه، وهي لطيفة. وألبسه: غطاه، يقال: ألبس السماء السحاب، إذا غطاها، ويقال: الحرة: الأرض التي ألبستها حجارة سود، قال أبو عمرو: يقال للشيء إذا غطاه كله: ألبسه، كقولهم: ألبسنا الليل، وألبس السماء السحاب، ولا يكون: لبسنا الليل، ولا لبس السماء السحاب. وأمر ملبس، كمحسن، وملتبس، أي مشتبه، وقد إلتبس أمره وألبس. والتلبيس: التخليط، مشدد للمبالغة، قال الأسعر الجعفي:

  وكتيبة لبستهـا بـكـتـيبة                      فيها السنور والمغافر والقنا والتلبيس: شبه التدليس. ويقال: رجل لباس، كشداد: كثير اللباس، أو كثير اللبس، وقد سمى به: ولا تقل: ملبس، كمحدث، فإنه لغة العامة. وتلبس بالأمر والثوب: إختلط، وفي الحديث ذهب ولم يتلبس منها بشيء يعني من الدنيا. ويقال أيضا: تلبس في الأمر: إختلط وتعلق، وأنشد أبو حنيفة.

  تلبس حبها بدمي ولحمـي                      تلبس عطفة بفروع ضال وتلبس الطعام باليد: إلتزق، ومنه الحديث فيأكل فما يتلبس بيده طعام أي لا يلزق به، لنظافة أكله. ولابسه، أي الأمر، إذا خالطه. ولابس فلانا حتى عرف دخلته: باطنه. وفي الحديث في المولد. والمبعث فجاء الملك فشق عن قلبه، قال: فخفت أن يكون قد التبس بي، أي خولطت في عقلي، من قولك: في رأيه لبس. أي إختلاط، ويقال للمجنون مخالط. وإلتبس عليه الأمر، أي إختلط وإشتبه. ومما يستدرك عليه: تلبس بلباس حسن، ولباسا حسنا وعليه ملابس بهية. واللبس، بضمتين: جمع لبيس، يقال: ملحفة لبيس، ومزادة لبيس، وجمعها لبائس قال الكميت يصف الثور والكلاب:
  تعهدها بالطعن حتى كأنما                      يشق بروقيه المزاد اللبائسا يعني التي أستعملت حتى أخلقت، فهو أطوع للشق والخرق. ودار لبيس: خلق، على التشبيه بالثوب الملبوس الخلق، قال:
  دار لليلى خلق لـبـيس                      ليس بها من أهلها أنيس وحبل لبيس: مستعمل، عن أبي حنيفة. ورجل لبيس: ذو لباس، حكاه سيبويه. ورجل لبوس: كثير اللباس. ولبست الثوب لبسة واحدة. ولباس النور: أكمته. ولباس كل شيء: غشاؤه. ولابس عمله وإلتبس به وتلبس. وفي أمره لبس، بالضم، أي شبهة. وفي فلان ملبس، أي مستمتع، وهو مجاز. وفلان جبس لبس، بكسرهما، أي لئيم. ولبس أباه: مليه، وهو مجاز، قال عمرو بن أحمر الباهلي:
  لبست أبي حتى تمليت عمره                      ومليت أعمامي ومليت خاليا ويقال: ألبس الناس على قدر أخلاقهم، أي عاشرهم، وهو مجاز. ولكل زمان لبسة، أي حالة يلبس عليها، من شدة ورخاء. وفي حديث ابن صياد: فلبسني أي جعلني ألتبس في أمره. ولبس الأمر عليه، إذا شبهه عليه وجعله مشكلا. واللبس: إختلاط الظلام. ولبست فلانا على ما فيه: إحتملته وقبلته، وهو مجاز. وفي كلامه لبوسة ولبوسة، أي أنه ملتبس، عن اللحياني. ولبس الشيء: إلتبس، وهو من باب:
  قد بين الصبح لذي عينين وجاء لابسا أذنيه، أي متغافلا، وقد لبس له أذنه، عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  لبست لغالب أذني حتى                      أراد لقومه أن يأكلوني يقول: تغافلت له حتى أطمع قومه في. وفي الأساس: لبست على كذا أذني: سكت عليه ولم تتكلم وتصاممت عنه، وهو مجاز. ورجل لبيس بالكسر: أي أحمق. ويقال: إلتبست به الخيل، إذا لحقته، وهو مجاز. وقوله تعالى:  وجعلنا الليل لباسا  أي يستركم بظلمته.

##### Türkçe

**لبس** elbiseyi giydi; **كسمع**; onu **لبسا** giyer; (başındaki) **بالضم** ile; ve onu ona giydirdi: **وألبسه إياه**. Ve denilir: **إلبس عليك ثوبك**: elbiseni üzerine giy.

Ve mecazdandır: **لبس امرأة**: bir kadınla, bir zaman ondan faydalanmak (yararlanmak).

Ve mecazdandır: **لبس قوما**: bir kavimle bir devir boyunca oyalanmak (onlarla vakit geçirmek); **النابغة الجعدي** dedi:
  “Ben birtakım insanları giydim (onlarla oyalanıp) onları tükettim,
  ve birtakım insanlardan sonra birtakım insanları tükettim.
  Üç aileyi tükettim,
  ve ilâh, sığınılanın ta kendisiydi.”

Ve mecazdandır: **لبس فلانة عمره**: onunla bütün gençliği boyunca beraber oldu.

Ve **اللباس** (başındaki) **بالكسر** ile; onu ancak şöhreti sebebiyle (bu şekilde) adlandırdı. Ve **اللبوس**; **كصبور**. Ve **اللبس** (başındaki) **بالكسر** ile. Ve **الملبس**; **كمقعد**. Ve **الملبس**: **مثال منبر**; giyilen şey; sonuncusu; nitekim denilir: **مئزر** ve **إزاز**; ve **ملحف** ve **لحاف**.

Ve İbnü’s-Sikkît, **اللبوس** hakkında, **لبيهس الفزاري** için—ki ahmaklık ederdi—şu beyti okudu:
  “Her hâl için onun **لبوس**unu giy;
  ya onun nimeti, ya da onun öpücüğü.”

Ve mecazdandır: **اللبس** (başındaki) **بالكسر** ile: **السمحاق**; İbn Abbâd’dan. Denilir: **السمحاق لبس العظم**: **السمحاق** kemiğin **لبس**idir.

Ve **كتاب الصاغاني**’de: **اللبس** (başındaki) **بالضم** ile; kalemle onu böyle ضبط etti. Ve bazı nüshalarda, müellifin hattıyla, **السمحاق** sözünde: “O, deri ile et arasında bulunan ince bir dericiktir” (şeklinde) bulunur; böylece müstensih onu kitabın aslından sandı da ona ilhak etti. Doğrusu, onu düşürmektir; çünkü o uzatmadır; ve onun âdeti, bu gibi yerlerde, ancak havale etmek ve garîb ile yetinmektir.

Ve **لبس الكعبة**: onun örtüsü; ve o, üzerinde bulunan **اللباس**tır. Ve yine **لبس الهودج**; denilir: **كشفت عن الهودج لبسه**: hedeçten onun **لبس**ini açtım (örtüsünü kaldırdım). **حميد بن ثور**, mahalle câriyelerinin hizmet ettiği bir atı vasfederken dedi:
  “Onlar onun üzerinden **اللبس**i açınca, onu sıvazladılar;
  süslü, damgalı bir tayın uçlarıyla.”

Ve **اللبسة** (başındaki) **بالكسر** ile: giyinmenin hâllerinden bir hâl. Ondandır hadis: **نهى عن اللبستين**: yani iki hâl ve iki heyet. Ve (başındaki) **بالضم** ile, masdar üzere rivayet olunur. İbnü’l-Esîr dedi: birincisi veçhtir.

Ve **اللبسة**: elbiselerden bir tür; **كاللبس**.

Ve İbn Abbâd’dan: **اللبسة** (başındaki) **بالضم** ile: şüphe. Ve denilir: **في حديثه لبسة**: yani şüphe; açık değildir.

Ve mecazdandır: **اللباس**; **ككتاب**: koca ve karı; her biri öteki için **لباس**tır. Allah Teâlâ dedi: **هن لباس لكم وأنتم لباس لهن**: yani **مثل اللباس**. Ve Zeccâc dedi: ve denilir ki mânâ: onlara sarılırsınız ve onlar size sarılır. Ve denildi: sizden her bir fırka, arkadaşına sükûn bulur ve ona **يلابسه** (ona yapışır/ona karışır); nitekim Teâlâ dedi: **وجعل منها زوجها ليسكن إليها**. Ve Araplar kadına **لباسا** ve **إزارا** adını verir. **الجعدي**, bir kadını vasfederek dedi:
  “Yatak arkadaşı yanını bükünce, o da büküldü;
  böylece onun üzerinde bir **لباس** oldu.”

Ve İbn Arefe dedi: **اللباس**, **الملابسة**dendir; yani karışma ve birleşme.

Ve mecazdandır, Teâlâ’nın sözü: **و لباس التقوى ذلك خير**. Denildi: o, imandır; Suddî söyledi. Yahut hayâdır; ve hayâyı **لباسا** giydi: onunla örtündü; İbnü’l-Kattâ‘ nakletti. Ve denildi: o, sâlih ameldir; yahut avreti örtmektir; ve o, müttakîlerin örtüsüdür. Ve ona, Teâlâ’nın sözü işaret eder: **أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم**; böylece, **اللباس**tan maksadın çoğunun avreti örtmek olduğuna delâlet eder; ve fazlası güzelleştirme ve süslemedir; ancak sıcak ve soğuğu defetmek için olan müstesna; öyleyse düşün. Ve denildi: o, kalın, kaba, kısa olandır.

Ve Teâlâ’nın sözü: **فأذاقها الله لباس الجوع والخوف**: yani aç kaldılar; nihayet kanla birlikte yünü yediler; o da **العلهز**dir. Ve açlık onlarda nihayete ulaşınca—yani ondan sonra nihayeti olmayan hâle—ona **اللباس** vuruldu; yani onlara isabet eden şey sebebiyle, onu giyene kuşatması için bir misal olarak.

Ve **اللبوس**; **كصبور**: elbiseler ve silah. Müzekkerdir; eğer onu zırha götürürsen müennes yaparsın. Allah Teâlâ dedi: **وعلمناه صنعة لبوس لكم**. Dediler: o, savaşlarda giyilen zırhtır; **كالركوب**: binilen şey için.

Ve **اللبيس**; **كأمير**: elbise; onu giymesi çoğaldı da eskidi. Denilir: **ثوب لبيس** ve **ملاءة لبيس**; **بغير هاء**.

Ve **اللبيس**: misal; denilir: **ليس له لبيس**: yani benzer ve misal yoktur. Ebû Mâlik dedi: o, **الملابسة**dendir; o da karışmadır.

Ve **داهية لبساء**: münker (korkunç) bir musibet; ve yine **ربساء**; ve daha önce geçti.

Ve **اللبسة**; **محركة**: bir ot; Leys söyledi. Ezherî dedi: otlarda **اللبسة**yi bilmem; onu Leys’ten başkası için işitmedim.

Ve denilir: onda mutlaka bir **ملبسا** vardır; **كمقعد**; yani faydalanılan (kendisiyle istimta‘ edilen). Ebû Zeyd dedi: yani onda **كبر** yoktur; **بكسر الكاف وسكون الموحدة**. Ve denilir: **كبر**; **بكسر ففتح**.

Ve onların mesellerindendir: **أعرض ثوب الملبس**: bir iş hakkında ona sordun da sana onu açıklamadıysa. Ve rivayet olunur: **ثوب الملبس**; **كمقعد ومنبر ومفلس**. Üçünü de İbnü’l-A‘râbî’den nakletti; ve dedi: o, kınaması genişleyen kimse için vurulan bir meseldir; yani onu çaldığı şeyde itham edenler çoğaldı. Bu, Ezherî’nin nassıdır. Ve **نص التكملة**: “söylediği şeyde” (şeklindedir).

Ve **لبس عليه الأمر**: onu **يلبسه**; **من حد ضرب**; **لبسا**; **بالفتح**: yani onu karıştırdı; yani onun bir kısmını bir kısmına karıştırdı. Ondandır Teâlâ’nın sözü: **وللبسنا عليهم ما يلبسون**: yani onlara benzettik ve onları saptırdık; nitekim saptılar.

Ve İbn Arefe, Teâlâ’nın sözü **ولا تلبسوا الحق بالباطل** tefsirinde dedi: yani onu onunla karıştırmayın. Ve Teâlâ’nın sözü: **أو يلبسكم شيعا**: yani işinizi, ittifak karışımı değil, ıztırap karışımı olarak karıştırır.

Ve Celîl zikrinin sözü: **ولم يلبسوا إيمانهم بظلم**: yani onu şirk ile karıştırmadılar.

Ve hadiste: **فلبس عليه صلاته**. Ve onda da: **من لبس على نفسه لبسا**.

Şeyhimiz, Süheylî’den **الروض**’da, **لبس الثوب**; **كسمع** ile, ve **لبس الأمر**; **كضرب** arasındaki münasebeti nakletti; dedi ki: **لبس الأمر**in mânâsı karıştırmak yahut örtmek olunca, onun vezniyle geldi; ve elbiseleri giymenin mânâsı **كسيت**e döndüğünden ve **عريت**in mukabilinde olduğundan, onun vezniyle geldi; ve bu bir latîfedir.

Ve **ألبسه**: onu örttü. Denilir: **ألبس السماء السحاب**: onu örttüyse. Ve denilir: **الحرة**: siyah taşların örttüğü yer. Ebû Amr dedi: bir şeye, onu bütünüyle örttüğünde, **ألبسه** denilir; onların sözü gibi: **ألبسنا الليل** ve **ألبس السماء السحاب**. Ve olmaz: **لبسنا الليل**; ne de **لبس السماء السحاب**.

Ve **أمر ملبس**; **كمحسن**; ve **ملتبس**: yani şüpheli. Ve onun işi **إلتبس** etti ve **ألبس** etti.

Ve **التلبيس**: karıştırma; mübalağa için şeddelidir. **الأسعر الجعفي** dedi:
  “Bir bölüğü, bir bölükle **لبستهـا** (karıştırdım/örtüştürdüm);
  içinde **السنور** ve **المغافر** ve **القنا** vardır.”

Ve **التلبيس**: **التدليس**in benzeri.

Ve denilir: **رجل لباس**; **كشداد**: çok giyinen; yahut çok giyme (fiilini yapan). Ve onunla isimlendirilmiştir. Ve “**ملبس**; **كمحدث**” deme; çünkü o, avamın dilidir.

Ve **تلبس بالأمر والثوب**: karıştı. Ve hadiste: “gitti ve ondan hiçbir şeyle **يتلبس** etmedi” yani dünyadan.

Ve ayrıca denilir: **تلبس في الأمر**: karıştı ve ilişti. Ebû Hanîfe şu beyti okudu:
  “Onun sevgisi kanım ve etimle **تلبس** etti;
  bir eğim, sapmış dallarla **تلبس** etti.”

Ve **تلبس الطعام باليد**: yapıştı. Ondandır hadis: “yer; fakat eline yiyecek **يتلبس** etmez” yani ona yapışmaz; yemesinin temizliğinden.

Ve **لابسه**—yani işi—: ona karıştı.

Ve **لابس فلانا حتى عرف دخلته**: onun içini (gizlisini) bildi.

Ve hadiste, doğum ve peygamberlikle gönderiliş hakkında: “melek geldi de kalbini yardı”; dedi: “onun bana **التبس** etmiş olmasından korktum”: yani aklımda karıştırılmış olmamdan; senin “onun görüşünde **لبس** var” sözünden; yani karışıklık. Ve deliye “**مخالط**” denilir.

Ve **إلتبس عليه الأمر**: yani karıştı ve şüpheli oldu.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **تلبس بلباس حسن** ve **لباسا حسنا**; ve onun üzerinde parlak **ملابس** vardır.

Ve **اللبس**; **بضمتين**: **لبيس**in cem‘i. Denilir: **ملحفة لبيس** ve **مزادة لبيس**; ve onun cem‘i **لبائس**tir. **الكميت**, öküzü ve köpekleri vasfederken dedi:
  “Onu mızraklamayla gözetir; öyle ki sanki
  iki boynuzuyla, su tulumunu **اللبائسا** yarar.”
Yani kullanılmış, nihayet eskimiş olan; böylece yarılmaya ve yırtılmaya daha yatkındır.

Ve **دار لبيس**: eski; eskimiş giyilmiş elbiseye benzetme üzere. Dedi ki:
  “Leylâ’nın evi, eski bir **لبيس** eskisi;
  onda, ehlinden bir üns yoktur.”

Ve **حبل لبيس**: kullanılmış; Ebû Hanîfe’den.

Ve **رجل لبيس**: elbise sahibi; Sîbeveyh hikâye etti.

Ve **رجل لبوس**: çok giyinen.

Ve **لبست الثوب لبسة واحدة**: elbiseyi bir tek giyiş giydim.

Ve **لباس النور**: onun tomurcuğu.

Ve her şeyin **لباس**ı: onun örtüsü.

Ve **لابس عمله** ve onunla **إلتبس** etti ve **تلبس** etti.

Ve onun işinde **لبس** vardır; **بالضم**: yani şüphe.

Ve falanda **ملبس** vardır: yani faydalanılan; ve o mecazdır.

Ve falan **جبس لبس**; ikisi de kesre ile: yani alçak.

Ve **لبس أباه**: onu bıktırdı; ve o mecazdır. **عمرو بن أحمر الباهلي** dedi:
  “Babamı **لبست** ettim; nihayet ömründen doyuncaya dek (onunla oyalanıp) doyduğum gibi;
  amcalarımdan doyduğum gibi ve dayımdan doyduğum gibi.”

Ve denilir: **ألبس الناس على قدر أخلاقهم**: yani onlarla düşüp kalk; ve o mecazdır.

Ve her zaman için bir **لبسة** vardır: yani onun üzerine giyilen bir hâl; şiddet ve bolluktan.

Ve İbn Sayyâd hadîsinde: **فلبسني**: yani beni, onun işi hakkında **ألتبس** eder kıldı.

Ve **لبس الأمر عليه**: ona onu benzetti ve onu müşkil kıldı.

Ve **اللبس**: karanlığın karışması.

Ve **لبست فلانا على ما فيه**: onu, onda olan şeye rağmen taşıdım ve kabul ettim; ve o mecazdır.

Ve Lihyânî’den: onun sözünde **لبوسة ولبوسة** vardır: yani o, **ملتبس**tir.

Ve **لبس الشيء**: **إلتبس** etti; ve o, şu babdandır:
  **قد بين الصبح لذي عينين**

Ve “**وجاء لابسا أذنيه**”: yani gaflete vurmuş. Ve “ona kulağını **لبس** etti”: İbnü’l-A‘râbî’den. Ve şu beyti okudu:
  “Gâlib’e kulağımı **لبست** ettim; nihayet
  kavmi beni yemeyi istedi.”
Yani: ona karşı gaflete vurmuş göründüm; nihayet kavmini bana karşı tamahlandırdı.

Ve **الأساس**’ta: **لبست على كذا أذني**: ona sustum; onun hakkında konuşmadım; ve ona karşı sağır taklidi yaptım; ve o mecazdır.

Ve **رجل لبيس** (başındaki) **بالكسر** ile: yani ahmak.

Ve denilir: **إلتبست به الخيل**: ona yetiştiyse; ve o mecazdır.

Ve Teâlâ’nın sözü: **وجعلنا الليل لباسا**: yani karanlığıyla sizi örter.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَبِسَ الثَّوْبَ
1 لَبِسَ الثَّوْبَ ذ , aor. لَبَسَ , inf. n. لُبْسٌ (S, M, A, Msb, K) and لِبَاسٌ, (M,) [He put on, or wore, the garment.] You also say, اِلْبَسْ عَلَيْكَ ثَوْبَكَ [Put on thee thy garment]. (M.) And لَبِسَ السِّلَاحَ [He wore, or put on, the weapon, or weapons]. (S, K, in art. سلح, &c.) [See also 5.] ― -b2- لَبِسَ الحَيَآءَ لِبَاسًا (assumed tropical:) [He put on pudency as a garment;] he protected himself by pudency. (IKtt.) ― -b3- لَبِسَ لَهُ أُذُنَهُ (tropical:) He feigned himself inattentive to him, or heedless of him. (M. [See also أُذُنٌ.]) And لَبِسْتُ عَلَى كَذَا أَذُنِى (tropical:) I was silent respecting such a thing, and feigned myself deaf to it. (A.) [Contr. of نَشَرْتُ لَهُ أُذُنِى.] ― -b4- لَبِسَ امْرَأَةً (tropical:) He had the enjoyment of a woman, or wife, [meaning, of her converse and services,] for a long time. (K, TA.) And لَبِسَ فُلَانَةَ عُمْرَهُ (tropical:) He had such a girl, or woman, with him during the whole period of his youth. (K, TA.) And لَبِسَ الناسَ (tropical:) He lived with the people. (A.) And لَبِسَ قَوْمًا (tropical:) He lived, or enjoyed, a period of time, or a long period of time, (دَهْرًا,) with the people. (K, * TA.) [And لَبِسَ أَبَاهُ, which is explained in the TA by مَلَّهُ, which I also find in a copy of the A thought to have been used by the author of the TA: but, from what follows, it appears to me that the right reading is مُلِّيَهُ, and the meaning, (tropical:) He enjoyed long life with his father: or he lived the period that his father lived: or he lived with his father all his (the latter's) life: see a verse of Ibn-Ahmar cited voce أَبْلَى in art. بلو. See also a verse of El-'Ajjáj cited voce خَلَجَ.] You say also, لَبِسْتُ فُلَانًا (tropical:) I took, or chose, such a one particularly, or specially, as a friend or companion. (Er-Rághib in TA art. بطن.) And اِلْبَسِ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ أَخْلَاقهِمِْ (tropical:) Consort thou with men [according to their natural dispositions]. (A, TA.) And لَبِسْتُ فُلَانًا عَلَى مَا فِيهِ (tropical:) I tolerated such a one, and accepted him, [and continued to associate with him, notwithstanding what was in him.] (A, TA.) -A2- لَبَسَ عَلَيْهِ الأَمْرَ, (S, M, A, Msb, K,) aor. لَبِسَ , (S, M, Msb, K,) inf. n. لَبْسٌ, (S, M, Msb,) He made, or rendered, the thing, or case, or affair, confused to him: (S, M, Msb, K:) and ↓ لبّسهُ, (A, Msb,) inf. n. تَلْبِيسٌ, (S, K,) signifies the same in an intensive degree: (S, * Msb, K: *) or the former signifies either as above, or he concealed the thing, or case, or affair, from him: (R, MF:) and [in like manner] تَلْبِيسٌ is syn. with تَدْلِيسٌ, (K,) or is similar thereto: (S:) and the former also signifies he made, or rendered, the thing, or case, or affair, dubious to him; (TA;) [as also ↓ لبّسهُ: both signify he involved the thing, or case, or affair, in confusion, or doubt, to him: and he concealed, disguised, or cloaked, it to him.] It is said in the Kur., [vi. 9,] وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَا يَلْبِسُونَ And we would make confused to them what they make confused: (S, Msb:) or make dubious to them what they make dubious, and would make them to err like as they have made to err. (TA.) And again, [ii. 39,] وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ And do not ye confound the truth with falsity. (Ibn- 'Arafeh.) And again, [vi. 82,] وَلَمْ يَلْبِسُوا اِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ And have not mixed up their belief with polytheism. (TA.) And again, [vi. 65,] أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا Or to confuse your case, [making you to be of different parties,] with the confusion of discordance and of agreement. (TA.) You say also, لَبَسَنِى, meaning, He, or it, made me to become confounded, or in doubt, (جَعَلَنِى أَلْتَبِسُ,) respecting his case, or affair. (TA, from a trad.)

2 لَبَّسَ see 4: ― -b2- and see also لَبَسَ, in three places. [تَلْبِيسٌ, alone, often signifies The involving a thing in confusion, or doubt: and the practising concealment, or disguise.] -A2- See also 8.

لابس الرَّجُلَ
3 لابس الرَّجُلَ ذ , [inf. n. مُلَابَسَةٌ and لِبَاسٌ,] He mixed, consorted, or held social intercourse, with the man; syn. خَالَطَهُ. (M, A, Msb. *) [Hence, app., it is said that] اللِّبَاسُ signifies, (K,) or is from المُلَابَسَةُ, which signifies, (Ibn-'Arafeh) The mixing one's self and congregating: or the being mixed and congregated. (Ibn-'Arafeh, K.) You say, لَا بَسْتُهُ حَتَّى عَرَفْتُ دُخْلَتَهُ I mixed with him [until I knew his mind, or inward state or circumstances]. (A.) And لَا بَسْتُهُ [alone] signifies I knew his mind, or inward state or circumstances. (S, K.) ― -b2- لابس الأَمْرَ, and لابس عَمَلَهُ: see 5. ― -b3- [مُلَابَسَةٌ often signifies A close, or an intimate, connexion between two things.] See also 8.

البسهُ الثَّوْبَ
4 البسهُ الثَّوْبَ ذ [He put on him, or clad or decked him with, the garment, and so, vulg., ↓ لبّسهُ]. (M, Msb.) ― -b2- البسهُ also signifies He, or it, covered him, or it: (K:) or overspread him, or it; i. e. covered the whole thereof. (AA.) You say, الحَرَّةُ الأَرْضُ الَّتِى أَلْبَسَتْهَا حِجَارَةٌ سُودٌ [The حرّة is ground which black stones have covered, or covered the wholly]. (TA.) And أَلْبَسَتِ السَّمَآءَ السَّحَابُ. (TA,) or أَلْبَسَ, (AA,) [The clouds covered the sky, &c.;] but you do not say, لَبِسَ السَّمَآءُ السَّحَابَ. (AA.) And أَلْبَسَنَا اللَّيْلُ [The night covered us, &c.]; but not لَبِسْنَا اللَّيْلَ. (AA.) And البسهُ الشَّبَابُ: see 1 in art. غطو and غطى. -A2- أَلْبَسَتِ الأَرْضُ The land became covered by plants, or herbage. (M.) -A3- See also 8.

تلبّس بِالثَّوْبِ
5 تلبّس بِالثَّوْبِ ذ (S, K) He clad himself [lit. mixed himself, being explained by اِخْتَلَطَ,] with the garment. (K.) You say, تلبّس بِلِبَاسٍ حَسَنٍ and لِبَاسًا حَسَنًا [He clad himself with goodly clothing]. (A, TA.) ― -b2- [Hence,] تلبّس بِالأَمْرِ (S, K) [and بِهِ ↓ التبس] He employed, busied, or occupied, himself [lit. mixed himself] with the affair; engaged in it; entered into it; became involved in it, or implicated in it; (K;) and [in like manner] الأَمْرَ ↓ لَابَسَ, syn. خَالَطَهُ. (S, K. *) You say also, عَمَلَهُ ↓ لَابَسَ and بِهِ ↓ التبس and تلبسّ بِهِ [He employed, busied, or occupied, himself with his work, or the like]. (A, TA.) [See 8.] ― -b3- تلبّس الطَّعَامُ بِاليَدِ The food stuck to the hand. (K.) ― -b4- تلبّس بِىَ الأَمْرُ The thing, as, for instance, love, mingled with me, and clung to me. (M.) [See an ex. in a verse cited voce عَطْفَةٌ.]

التبس
8 التبس ذ It (spun thread) became entangled. (Lth, Az, Sgh, in TA, art. عسر.) ― -b2- It (a thing, or an affair, or a case) became [involved, complicated,] confounded, or confused, (S, M, Msb, *) and dubious; (S, Msb;) as also ↓ أَلْبَسَ, (TA,) and ↓ لَبَّسَ, which last belongs to the class of بَيَّنَ in the phrase
قَدْ بَيَّنَ الصُّبْحُ لِذِى عَيْنَيْنِ
(M, TA.) [You say, التبس الشَّىْءُ بِشَىْءٍ آخَرَ The thing became confounded with another thing; as, for instance, a subst. with a part. n. when both are written in the same manner, as in the case of كَاهِلٌ.] And التبس عَلَيْهِ الأَمْرُ The thing, or affair, became confused and dubious to him. (S.) And جَعَلَنِى أَلْتَبِسُ فِى أَمْرِهِ [He, or it, made me to become confounded, or in doubt, respecting his case, or affair]. (TA.) And اُلْتُبِسَ بِى I was, or became, disordered in my mind. (K, * TA, from a trad.) ― -b3- التبس بِعَمَلِهِ &c.: see 5. ― -b4- اِلْتَبَسَتْ بِهِ الخَيْلُ (tropical:) The horsemen overtook him. (A, TA.) ― -b5- [التبس بِهِ also signifies He, or it, made it to be, or had it, as an accompaniment, or an adjunct. Hence, one of the uses of the preposition بِ is explained by some as being لِلْاِلْتِبَاسِ: by others, ↓ لِلْمُلَابَسَةِ, or لِلْمُصَاحَبَةِ: all of which signify nearly the same. For instance, it is said in the Mgh, art. توج, that in the phrase التَّمَاثِيلُ بِالتِيجَانِ “ the effigies with the crowns ” upon pieces of money, بالتيجان is used as a denotative of state, meaning مُلْتَبِسَةً بِالِتّيجَانِ and مَقْرُونَةً مَعَهَا accompanied with the crowns, as their attributes: and نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ “ we declare thy remoteness from evil, with the praising of Thee, ” in the Kur ii. 28, is explained by Bd and others as meaning, مُلْتَبِسِينَ بِحَمْدِكَ making the praising of Thee to be as an accompaniment, or an adjunct, to our doing that: and تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ “ growing, with oil ”, in the same, xxiii. 20, as meaning, مُلْتَبِسًا بِالدُّهْنِ having oil as an accompaniment to its growth. Sometimes, in such instances, we find مُتَلَبِّسًا and مُتَلَبِّسِينَ in the places of مُلْتَبِسًا and مُلْتَبِسِينَ: see 5.]

لَبْسٌ
لَبْسٌ ذ Confusedness of a thing or an affair or a case; as also ↓ لَبَسٌ: (M:) [and ↓ لُبْسٌ and ↓ لُبْسَةٌ and ↓ لَبُوسَةٌ and ↓ لُبُوسَةٌ have the same, or a similar, signification.] You say, فِى رَأْيِهِ لَبْسٌ In his judgment, or opinion, is confusedness. (K.) And ↓ فِى الأَمْرِ لُبْسَةٌ (S, M, * A, Msb, K *) and ↓ لُبْسٌ (M, A, Msb.) In the thing, or affair, or case, is confusedness, and dubiousness; (S, M, Msb, K; *) obscureness, or want of clearness. (S, A.) And ↓ فِى حَدِيثِهِ لُبْسَةٌ In his discourse is confusedness and dubiousness; it is not clear. (TA.) And ↓ فِى كَلَامِهِ لَبُوسَةٌ and ↓ لُبُوسَةٌ In his language is confusedness and dubiousness. (M.) ― -b2- Also, The confusedness of darkness, or the beginning of night. (S.)

لُبْسٌ
لُبْسٌ ذ : see لَبْسٌ, in two places: -A2- and see لِبَاسٌ.

لِبْسٌ
لِبْسٌ ذ : see لِبَاسٌ, in five places: ― -b2- and see لِبْسَةٌ.

لَبَسٌ
لَبَسٌ ذ : see لَبْسٌ.

لَبِسٌ
لَبِسٌ ذ A man possessing clothing, dress, or apparel: a possessive epithet. (Sb, M.)

لَبْسَةٌ
لَبْسَةٌ ذ [A single art of putting on, or wearing, a garment]. You say, لَبِسْتُ الثَّوْبَ لَبْسَةً وَاحِدَةً [I put on, or wore, the garment once]. (TA.)

لُبْسَةٌ
لُبْسَةٌ ذ : see لَبْسٌ, in three places.

لِبْسَةٌ
لِبْسَةٌ ذ A mode, or manner, of putting on, or wearing, apparel; or of dressing one's self. (IAth, K.) [Hence the saying,] لِكُلِّ زَمَانٍ لِبْسَةٌ (tropical:) For every time there is a mode of attiring one's self, according as it is a time of straitness or of plenty. (A, TA.) -A2- A certain sort of garments, or cloths; as also ↓ لِبْسٌ. (K.)

لِبَاسٌ
لِبَاسٌ ذ [Clothing; dress; apparel;] what is worn; as also ↓ لِبْسٌ, and ↓ مَلْبَسٌ (S, M, * Msb, K) and ↓ مِلْبَسٌ (K) and ↓ لَبُوسٌ; (S, K;) or the last signifies garments, or pieces of cloth: (M:) the pl. of the first is لُبُسٌ, like as كُتُبٌ is pl. of كِتَابٌ: and that of مَلْبَسٌ is مَلَابِسُ. (Msb.) Hence, لَباسُ الكَعْبَةِ, and الهَوْدَجِ, (Msb,) or الكَعْبَةِ ↓ لِبْسُ, and الهَوْدَجِ, (S, M, A, K,) The clothing, (S, Msb, K,) or covering of pieces of cloth, (M,) of the Kaabeh, and of the [camel-litter called] هودج. (S, M, Msb, K.) And لِبَاسُ التَّقْوَى, in the Kur [vii. 25,] (TA,) [(assumed tropical:) The apparel of piety: or] (tropical:) thick, or coarse, and rough, and short, apparel: (S:) or (tropical:) the covering of that portion of the person which modesty forbids one to expose; (K;) at which the preceding words of the verse glance; indicating that this is the main purpose of clothing; the additional purpose being to beautify and adorn one's self, and to repel heat and cold: (TA:) or (tropical:) honest shame, or the shrinking of the soul from foul conduct, through fear of blame; syn. الحَيَآءُ: (S, M, A, K:) or (tropical:) righteous conduct: (TA:) or (tropical:) faith. (Es-Suddee, K.) And ↓ اللِّبْسُ, (K,) written by Sgh ↓ اللُّبْسُ, (TA,) or لِبْسُ العَظْمِ, (A, TA,) (tropical:) i. q. السِّمْحَاقُ [The pericranium]: (A, K:) to which is added, in some of the copies of the K, in the handwriting of the author, i. e., a thing pellicle that is between the skin and the flesh. (TA.) ― -b2- The covering of anything. (M.) [Hence,] لِبَاسُ النَّوْرِ The outer coverings, or calyxes, of flowers. (M.) It is said in the Kur [lxxviii. 10,] وَجَعَلْنَا الْلَّيْلَ لِبَاسًا (assumed tropical:) [And we have made the night to be a covering]: i. e., it covers, veils, or conceals, you by its darkness. (TA.) ― -b3- A man's wife; (S, M, * K; *) like اِزَارٌ: (M:) and a woman's husband: (S, M, * K: *) occurring in the Kur ii. 183: (S, M:) or there meaning like a garment: (M, TA:) because each embraces the other: or because each goes to the other for rest, and consorts with (يُلَابِسُ) the other: (Zj, M, Bd, * TA:) from المُلَابَسَةُ, signifying “ the mixing one's self and congregating, ” or “ the being mixed and congregated: ” (Ibn-'Arafeh, TA:) or because each conceals the state of the other, and prevents the other from acting viciously. (Bd.) ― -b4- لِبَاسُ الجُوعِ (tropical:) The utmost degree of hunger; (K, TA;) when people are so hungry that they eat camels' fur with blood: (TA:) so termed because all-involving. (K.) It is said in the Kur [xvi. 113,] فَأَذَاقَهَا اللّٰهَ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ (tropical:) [So God made her to taste the utmost degree of hunger and of fear]. (K, * TA. [See also 4 in art. ذوق.])

لَبُوسٌ
لَبُوسٌ ذ : see لِبَاسٌ. ― -b2- A coat of mail: (S, M, K:) in which sense it is fem: (M:) [and, like دِرْعٌ, sometimes masc.: see an instance voce مَسْرُودٌ:] or coats of mail: (so in one copy of the S:) so in the Kur xxi. 80. (S, TA.) ― -b3- A weapon: in which sense it is masc. (M.) -A2- See also لَبَّاسٌ.

لَبِيسٌ
لَبِيسٌ ذ Much, or often, worn: (Msb:) or worn-out: (M, A, K:) applied to a garment: (M, Msb, K:) and to [the kind of garment called] a مِلْحَفَة: (M:) and to [the kind called] a مُلَآءَة: (A, TA:) without ة: (M, * A, * TA:) and to [a leather water-bag such as is called] a مَزَادَة: (M, A;) meaning used until worn-out: (M:) and to a rope; meaning used: (AHn, M:) and to a house (دار); [meaning impaired by time;] likened to a worn-out garment: (M:) pl. لُبُسٌ; and, when the sing. is applied to a مزادة, the pl. is لَبَائِسُ. (M.) -A2- A like: (K:) from المُلَابَسَةُ, signifying “ the mixing ”, or “ consorting ”. (Aboo-Málik.) You say, لَيْسَ لَهُ لَبِيسٌ He, or it, has not a like. (K.)

لَبُوسَةٌ
لَبُوسَةٌ ذ and لُبُوسَةٌ: see لَبْسٌ; each in two places.

لَبَّاسٌ
لَبَّاسٌ ذ A man having many clothes; (K;) as also ↓ لَبُوسٌ: (M, TA:) or who wears much clothing; syn. كَثِيرُ اللُّبْسِ: (so in the K accord. to the TA:) or who confuses, or confounds, much; syn. كَثِيرُ اللَّبْسِ: (so in a copy of the K [and this signification seems to be implied by what immediately precedes, and by what follows, رَجُلٌ لَبَّاسٌ in the S: in the CK, اللَّبْسِ, which is evidently a mistake:]) you should not say مُلَبِّسٌ; (S, K;) for this is vulgar. (TA.)

جَآءَ لَابِسًا أُذُنَيْهِ
جَآءَ لَابِسًا أُذُنَيْهِ ذ (tropical:) He came feigning himself inattentive, or heedless. (M.) [Contr. of نَاشِرًا أُذُنَيْهِ.]

مَلْبَسٌ
مَلْبَسٌ ذ : see لِبَاسٌ. ― -b2- مَا فِى فَلَانٍ مَلْبَسٌ (tropical:) There is no profit (مُسْتَمْتَعٌ) in such a one, (S, M, A, [but in the M and A, مَا is omitted, and the only explanation is the word which I have given in Arabic.]) ― -b3- اِنَّ فِيهِ لَمَلْبَسًا Verily in him is no pride, or greatness; expl. by مَا بِهِ كِبْرٌ, or كِبرٌ, accord. to different authorities [and different copies of the K]: this explanation is by AZ. (TA.) ― -b4- أَعْرَضَ ثَوْبُ المَلْبَسِ and ↓ المِلْبَسِ and ↓ المُلْبِسِ (IAar, K) and ↓ المُلْتَبِسِ: (TA:) see عَرُضَ, under which it is explained.

مُلْبِسٌ
مُلْبِسٌ ذ : see مُلْتَبِسٌ: and مَلْبَسٌ.

مِلْبَسٌ
مِلْبَسٌ ذ : see لِبَاسٌ: and مَلْبَسٌ.

مُلَبِّسٌ
مُلَبِّسٌ ذ : see لَبَّاسٌ.

أَمْرٌ مُلْتَبِسٌ
أَمْرٌ مُلْتَبِسٌ ذ A confounded, or confused, and dubious, thing affair, or case; as also ↓ مُلْبِسٌ. (K, TA. [In the CK, بِالاَمْرِ is wrongly inserted after ملتبس.]) ― -b2- See 8. ― -b3- And see also مَلْبَسٌ.

مُلَبَّسٌ
مُلَبَّسٌ ذ pl. مُلَبَّسَات Sugared almonds, &c.

##### Türkçe

**لَبِسَ الثَّوْبَ**
1 **لَبِسَ الثَّوْبَ** ذ, muzâri‘ı **لَبَسَ**, mastarı **لُبْسٌ** (S, M, A, Msb, K) ve **لِبَاسٌ**, (M,) [O, elbiseyi giydi, yahut elbiseyi üzerinde taşıdı.] Şunu da dersin: **اِلْبَسْ عَلَيْكَ ثَوْبَكَ** [Elbiseni üzerine giy]. (M.) Ve **لَبِسَ السِّلَاحَ** [O, silahı yahut silahları giydi/kuşandı]. (S, K, md. سلح, vb.) [Bk. ayrıca 5.] ― -b2- **لَبِسَ الحَيَآءَ لِبَاسًا** (mecaz kabul edilerek:) [O, hayâyı bir elbise gibi giydi;] hayâ ile kendini korudu. (IKtt.) ― -b3- **لَبِسَ لَهُ أُذُنَهُ** (mecaz:) Ona karşı kendini dikkatsiz, yahut ona aldırmaz gösterdi. (M. [Bk. ayrıca **أُذُنٌ**.]) Ve **لَبِسْتُ عَلَى كَذَا أَذُنِى** (mecaz:) Böyle bir şey hakkında sustum ve ona karşı kendimi sağır gösterdim. (A.) [**نَشَرْتُ لَهُ أُذُنِى**’nin zıddı.] ― -b4- **لَبِسَ امْرَأَةً** (mecaz:) Bir kadından yahut eşten, [yani onun sohbeti ve hizmetlerinden,] uzun zaman faydalandı. (K, TA.) Ve **لَبِسَ فُلَانَةَ عُمْرَهُ** (mecaz:) Gençliğinin bütün süresi boyunca yanında şöyle bir kız yahut kadın bulundurdu. (K, TA.) Ve **لَبِسَ الناسَ** (mecaz:) İnsanlarla birlikte yaşadı. (A.) Ve **لَبِسَ قَوْمًا** (mecaz:) İnsanlarla bir zaman, yahut uzun bir zaman, (**دَهْرًا,**) yaşadı yahut geçirdi. (K, * TA.) [Ve **لَبِسَ أَبَاهُ**, ki TA’da **مَلَّهُ** ile açıklanmıştır; bunu, TA müellifinin kullandığı sanılan A nüshasında da buluyorum: fakat aşağıdakinden, bana göre doğru okunuşun **مُلِّيَهُ** olduğu ve mananın (mecaz:) Babasıyla uzun ömürden faydalandı: yahut babasının yaşadığı süreyi yaşadı: yahut babasıyla onun (babanın) bütün ömrü boyunca yaşadı olduğu anlaşılır: md. بلو’da **أَبْلَى** maddesinde, İbn-Ahmar’ın bir beyti zikredilmiştir. Bk. ayrıca md. خلج’da El-‘Ajjáj’ın bir beyti.] Şunu da dersin: **لَبِسْتُ فُلَانًا** (mecaz:) Şöyle birini, bir dost yahut arkadaş olarak özellikle/seçkin biçimde aldım yahut seçtim. (Er-Râghib, TA md. بطن.) Ve **اِلْبَسِ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ أَخْلَاقهِمِْ** (mecaz:) İnsanlarla, tabii huyları ölçüsünce düşüp kalk. (A, TA.) Ve **لَبِسْتُ فُلَانًا عَلَى مَا فِيهِ** (mecaz:) Şöyle birine tahammül ettim ve onu kabul ettim, [ve onda bulunan şeye rağmen onunla ilişkimi sürdürdüm]. (A, TA.)

-A2- **لَبَسَ عَلَيْهِ الأَمْرَ**, (S, M, A, Msb, K,) muzâri‘ı **لَبِسَ**, (S, M, Msb, K,) mastarı **لَبْسٌ**, (S, M, Msb,) O, şeyi yahut durumu yahut işi ona karışık hale getirdi: (S, M, Msb, K:) ve ↓ **لبّسهُ**, (A, Msb,) mastarı **تَلْبِيسٌ**, (S, K,) aynı manayı daha şiddetli derecede ifade eder: (S, * Msb, K: *) yahut birincisi, ya yukarıdaki gibi, yahut şeyi yahut durumu yahut işi ondan gizledi demektir: (R, MF:) ve [benzer biçimde] **تَلْبِيسٌ**, **تَدْلِيسٌ** ile eş anlamlıdır, (K,) yahut ona benzer: (S:) ve birincisi ayrıca, şeyi yahut durumu yahut işi ona şüpheli kıldı demektir; (TA;) [↓ **لبّسهُ** da böyledir: ikisi de, şeyi yahut durumu yahut işi ona karışıklık yahut şüphe içine soktu; ve onu ona gizledi, kılık değiştirdi, yahut örtüp sakladı, demektir.] Kur’ân’da [vi. 9] şöyle denmiştir: **وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَا يَلْبِسُونَ** Ve onlara, onların karıştırdıklarını karışık kılardık: (S, Msb:) yahut onların şüpheli kıldıklarını onlara şüpheli kılardık ve onları, onların saptırdıkları gibi saptırırdık. (TA.) Ve yine [ii. 39]: **وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ** Ve hakkı bâtıl ile karıştırmayın. (İbn-‘Arafeh.) Ve yine [vi. 82]: **وَلَمْ يَلْبِسُوا اِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ** Ve imanlarını şirk ile karıştırmadılar. (TA.) Ve yine [vi. 65]: **أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا** Yahut işinizi karıştırıp [sizi farklı fırkalar kılarak] ihtilaf ve ittifak karışıklığıyla (TA.) Şunu da dersin: **لَبَسَنِى**, yani: O, yahut o şey, onun durumu yahut işi hakkında beni şaşkınlığa yahut şüpheye düşürdü (**جَعَلَنِى أَلْتَبِسُ**). (TA, bir rivayetten.)

2 **لَبَّسَ**: bk. 4: ― -b2- ve ayrıca **لَبَسَ**’a, üç yerde, bk. [**تَلْبِيسٌ** tek başına çoğu kez, bir şeyi karışıklık yahut şüphe içine sokmayı; ve gizleme yahut kılık değiştirme yapmayı ifade eder.] -A2- Ayrıca 8’e bk.

**لابس الرَّجُلَ**
3 **لابس الرَّجُلَ** ذ, [mastarı **مُلَابَسَةٌ** ve **لِبَاسٌ**,] Adamla karıştı, düşüp kalktı, yahut sosyal ilişki kurdu; eş anlamlısı **خَالَطَهُ**. (M, A, Msb. *) [Bundan dolayı, görünüşe göre, denmiştir ki] **اللِّبَاسُ** şu manaya gelir, (K,) yahut **المُلَابَسَةُ**’dendir; ki bu, (İbn-‘Arafeh) kişinin kendini karıştırması ve toplanması; yahut karışmış ve toplanmış olması demektir. (İbn-‘Arafeh, K.) Şunu dersin: **لَا بَسْتُهُ حَتَّى عَرَفْتُ دُخْلَتَهُ** Onunla karıştım [ta ki iç yüzünü yahut iç halini/durumunu bilinceye kadar]. (A.) Ve **لَا بَسْتُهُ** [tek başına] Onun iç yüzünü yahut iç halini/durumunu bildim demektir. (S, K.) ― -b2- **لابس الأَمْرَ**, ve **لابس عَمَلَهُ**: bk. 5. ― -b3- [**مُلَابَسَةٌ** çoğu kez iki şey arasında sıkı yahut yakın bir bağlantı demektir.] Ayrıca 8’e bk.

**البسهُ الثَّوْبَ**
4 **البسهُ الثَّوْبَ** ذ [Ona elbiseyi giydirdi, yahut onu elbise ile giydirdi/süsledi; ve böylece, avamca, ↓ **لبّسهُ**]. (M, Msb.) ― -b2- **البسهُ** ayrıca, onu yahut onu örttü demektir: (K:) yahut onu yahut onu kapladı; yani onun tamamını örttü. (AA.) Şunu dersin: **الحَرَّةُ الأَرْضُ الَّتِى أَلْبَسَتْهَا حِجَارَةٌ سُودٌ** [**الحَرَّة**, siyah taşların örttüğü, yahut bütünüyle örttüğü yerdir]. (TA.) Ve **أَلْبَسَتِ السَّمَآءَ السَّحَابُ**. (TA,) yahut **أَلْبَسَ**, (AA,) [Bulutlar göğü örttü, vb.]; fakat **لَبِسَ السَّمَآءُ السَّحَابَ** demezsin. (AA.) Ve **أَلْبَسَنَا اللَّيْلُ** [Gece bizi örttü, vb.]; fakat **لَبِسْنَا اللَّيْلَ** değil. (AA.) Ve **البسهُ الشَّبَابُ**: md. غطو ve غطى’da 1’e bk. -A2- **أَلْبَسَتِ الأَرْضُ** Yer bitkilerle yahut otla kaplandı. (M.) -A3- Ayrıca 8’e bk.

**تلبّس بِالثَّوْبِ**
5 **تلبّس بِالثَّوْبِ** ذ (S, K) O, elbise ile giyindi [lafzen “kendini karıştırdı”, **اِخْتَلَطَ** ile açıklanmıştır]. (K.) Şunu dersin: **تلبّس بِلِبَاسٍ حَسَنٍ** ve **لِبَاسًا حَسَنًا** [O, güzel elbise ile giyindi]. (A, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **تلبّس بِالأَمْرِ** (S, K) [ve **بِهِ** ↓ **التبس**] O, işle meşgul oldu [lafzen “kendini karıştırdı”]; ona girişti; ona dâhil oldu; ona bulaştı yahut ona karıştı; (K;) ve [benzer biçimde] **الأَمْرَ** ↓ **لَابَسَ**, eş anlamlısı **خَالَطَهُ**. (S, K. *) Şunu da dersin: **عَمَلَهُ** ↓ **لَابَسَ** ve **بِهِ** ↓ **التبس** ve **تلبسّ بِهِ** [O, işiyle yahut benzeriyle meşgul oldu]. (A, TA.) [Bk. 8.] ― -b3- **تلبّس الطَّعَامُ بِاليَدِ** Yemek ele yapıştı. (K.) ― -b4- **تلبّس بِىَ الأَمْرُ** Şey, mesela aşk, bana karıştı ve bana yapıştı. (M.) [**عَطْفَةٌ** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bk.]

**التبس**
8 **التبس** ذ O (eğrilmiş iplik) dolaştı. (Lth, Az, Sgh, TA md. عسر.) ― -b2- O (bir şey yahut bir iş yahut bir durum) [iç içe girip karmaşık hale gelerek] karıştı yahut karışık oldu, (S, M, Msb, *) ve şüpheli oldu; (S, Msb;) bunun gibi ↓ **أَلْبَسَ**, (TA,) ve ↓ **لَبَّسَ**; bu sonuncusu, şu ibarede **بَيَّنَ** sınıfına girer:
**قَدْ بَيَّنَ الصُّبْحُ لِذِى عَيْنَيْنِ**
(M, TA.) [Şunu dersin: **التبس الشَّىْءُ بِشَىْءٍ آخَرَ** Şey, başka bir şeyle karıştı; mesela bir isim, bir ism-i fâil ile, ikisi aynı şekilde yazıldığında, **كَاهِلٌ** örneğinde olduğu gibi.] Ve **التبس عَلَيْهِ الأَمْرُ** Şey yahut iş ona karışık ve şüpheli oldu. (S.) Ve **جَعَلَنِى أَلْتَبِسُ فِى أَمْرِهِ** [O, yahut o şey, onun durumu yahut işi hakkında beni şaşkınlığa yahut şüpheye düşürdü]. (TA.) Ve **اُلْتُبِسَ بِى** Zihnim karıştı yahut bozuldu. (K, * TA, bir rivayetten.) ― -b3- **التبس بِعَمَلِهِ** vb.: bk. 5. ― -b4- **اِلْتَبَسَتْ بِهِ الخَيْلُ** (mecaz:) Süvariler ona yetişti. (A, TA.) ― -b5- [**التبس بِهِ** ayrıca, onu bir eşlik eden/ek unsur kıldı yahut onu öyle bulundurdu demektir. Bundan dolayı, **بِ** edatının kullanımlarından biri, bazılarınca **لِلْاِلْتِبَاسِ** diye açıklanır: başkalarınca, ↓ **لِلْمُلَابَسَةِ**, yahut **لِلْمُصَاحَبَةِ**; bunların hepsi hemen hemen aynı manaya gelir. Mesela Mgh’de md. توج’da denir ki, **التَّمَاثِيلُ بِالتِيجَانِ** “taçlarla suretler” (para üzerindeki), ifadesinde **بالتيجان**, hâl bildirir; manası **مُلْتَبِسَةً بِالِتّيجَانِ** ve **مَقْرُونَةً مَعَهَا** yani taçlarla birlikte, onların sıfatları olarak: ve **نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ** “Seni tenzih ederiz, Senin hamdinle”, Kur’ân ii. 28’de, Bd ve başkalarınca **مُلْتَبِسِينَ بِحَمْدِكَ** yani bunu yapışımıza Senin hamdini eşlik eden/ek unsur kılarak diye açıklanır: ve **تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ** “yağ ile biten”, aynı yerde xxiii. 20’de, **مُلْتَبِسًا بِالدُّهْنِ** yani bitişine yağ eşlik ederek diye açıklanır. Bazen bu gibi yerlerde **مُلْتَبِسًا** ve **مُلْتَبِسِينَ** yerine **مُتَلَبِّسًا** ve **مُتَلَبِّسِينَ** buluruz: bk. 5.]

**لَبْسٌ**
**لَبْسٌ** ذ Bir şeyin yahut bir işin yahut bir durumun karışıklığı; bunun gibi ↓ **لَبَسٌ**: (M:) [ve ↓ **لُبْسٌ** ve ↓ **لُبْسَةٌ** ve ↓ **لَبُوسَةٌ** ve ↓ **لُبُوسَةٌ** da aynı yahut benzer manaya gelir.] Şunu dersin: **فِى رَأْيِهِ لَبْسٌ** Onun hükmünde yahut görüşünde karışıklık vardır. (K.) Ve ↓ **فِى الأَمْرِ لُبْسَةٌ** (S, M, * A, Msb, K *) ve ↓ **لُبْسٌ** (M, A, Msb.) Şeyde yahut işte yahut durumda karışıklık ve şüphelilik vardır; (S, M, Msb, K; *) kapalılık, yahut açıklık yokluğu. (S, A.) Ve ↓ **فِى حَدِيثِهِ لُبْسَةٌ** Onun sözünde karışıklık ve şüphelilik vardır; açık değildir. (TA.) Ve ↓ **فِى كَلَامِهِ لَبُوسَةٌ** ve ↓ **لُبُوسَةٌ** Onun dilinde karışıklık ve şüphelilik vardır. (M.) ― -b2- Ayrıca, karanlığın karışıklığı; yahut gecenin başlangıcı. (S.)

**لُبْسٌ**
**لُبْسٌ** ذ: **لَبْسٌ**’e, iki yerde, bk.: -A2- ve **لِبَاسٌ**’a da bk.

**لِبْسٌ**
**لِبْسٌ** ذ: **لِبَاسٌ**’a, beş yerde, bk.: ― -b2- ve **لِبْسَةٌ**’ye de bk.

**لَبَسٌ**
**لَبَسٌ** ذ: **لَبْسٌ**’e bk.

**لَبِسٌ**
**لَبِسٌ** ذ Elbisesi/giysisi olan adam: bir sahiplik sıfatı. (Sb, M.)

**لَبْسَةٌ**
**لَبْسَةٌ** ذ [Bir defalık giyme yahut giyinme]. Şunu dersin: **لَبِسْتُ الثَّوْبَ لَبْسَةً وَاحِدَةً** [Elbiseyi bir kere giydim]. (TA.)

**لُبْسَةٌ**
**لُبْسَةٌ** ذ: **لَبْسٌ**’e, üç yerde, bk.

**لِبْسَةٌ**
**لِبْسَةٌ** ذ Elbise giyme yahut giyinme tarzı/biçimi. (IAth, K.) [Bundan dolayı şu söz:] **لِكُلِّ زَمَانٍ لِبْسَةٌ** (mecaz:) Her zaman için, darlık yahut bolluk zamanı oluşuna göre, bir giyinme tarzı vardır. (A, TA.) -A2- Elbiselerden yahut kumaşlardan belirli bir tür; bunun gibi ↓ **لِبْسٌ**. (K.)

**لِبَاسٌ**
**لِبَاسٌ** ذ [Giyim; elbise; giysi;] giyilen şey; bunun gibi ↓ **لِبْسٌ**, ve ↓ **مَلْبَسٌ** (S, M, * Msb, K) ve ↓ **مِلْبَسٌ** (K) ve ↓ **لَبُوسٌ**; (S, K;) yahut sonuncusu, elbiseler yahut kumaş parçaları demektir: (M:) birincinin çoğulu **لُبُسٌ**’dur; tıpkı **كُتُبٌ**’un **كِتَابٌ**’ın çoğulu olması gibi: ve **مَلْبَسٌ**’ın çoğulu **مَلَابِسُ**’tir. (Msb.) Bundan dolayı, **لَباسُ الكَعْبَةِ**, ve **الهَوْدَجِ**, (Msb,) yahut **الكَعْبَةِ** ↓ **لِبْسُ**, ve **الهَوْدَجِ**, (S, M, A, K,) Kâbe’nin ve [**هودج** denilen] deve mahmilinin giydirilmesi, (S, Msb, K,) yahut kumaş parçalarından örtüsü. (M.) Ve Kur’ân’da [vii. 25] **لِبَاسُ التَّقْوَى**, (TA,) [(mecaz kabul edilerek:) takvâ elbisesi: yahut] (mecaz:) kalın yahut kaba, sert, ve kısa elbise: (S:) yahut (mecaz:) kişinin, hayânın açığa vurmayı yasakladığı beden kısmını örten örtü; (K;) ayetin önceki sözleri buna işaret eder; bunun giyimin asıl maksadı olduğunu gösterir; ek maksat ise süslenmek ve bezemek, ve sıcağı ve soğuğu defetmektir: (TA:) yahut (mecaz:) dürüst utanma; yahut kınanmaktan korku sebebiyle nefsin çirkin davranıştan çekinmesi; eş anlamlısı **الحَيَآءُ**: (S, M, A, K:) yahut (mecaz:) salih amel: (TA:) yahut (mecaz:) iman. (Es-Suddee, K.) Ve ↓ **اللِّبْسُ**, (K,) Sgh tarafından ↓ **اللُّبْسُ** diye yazılmıştır, (TA,) yahut **لِبْسُ العَظْمِ**, (A, TA,) (mecaz:) **السِّمْحَاقُ** ile aynı manadadır [Perikranyum]: (A, K:) ve K’nin bazı nüshalarında, müellifin el yazısıyla, buna şu eklenmiştir: yani deri ile et arasında bulunan ince bir zar. (TA.) ― -b2- Herhangi bir şeyin örtüsü. (M.) [Bundan dolayı,] **لِبَاسُ النَّوْرِ** Çiçeklerin dış örtüleri yahut çanak yaprakları. (M.) Kur’ân’da [lxxviii. 10] şöyle denmiştir: **وَجَعَلْنَا الْلَّيْلَ لِبَاسًا** (mecaz kabul edilerek:) [Ve geceyi bir örtü kıldık]: yani karanlığıyla sizi örter, perdeleyip gizler. (TA.) ― -b3- Erkeğin karısı; (S, M, * K; *) **اِزَارٌ** gibi: (M:) ve kadının kocası: (S, M, * K: *) Kur’ân’da ii. 183’te vârid olmuştur: (S, M:) yahut orada, elbise gibi manasındadır: (M, TA:) çünkü her biri diğerini sarar: yahut çünkü her biri sükûn için diğerine gider ve diğerine ( **يُلَابِسُ** ) düşüp kalkar: (Zj, M, Bd, * TA:) **المُلَابَسَةُ**’dendir; bu da “kişinin kendini karıştırması ve toplanması” yahut “karışmış ve toplanmış olması” demektir: (İbn-‘Arafeh, TA:) yahut çünkü her biri diğerinin hâlini örter ve diğerini kötülük yapmaktan alıkoyar. (Bd.) ― -b4- **لِبَاسُ الجُوعِ** (mecaz:) Açlığın en ileri derecesi; (K, TA;) insanlar o kadar aç olduklarında ki deve kılını kanla yerler: (TA:) her şeyi kaplayıcı olduğu için böyle adlandırılmıştır. (K.) Kur’ân’da [xvi. 113] şöyle denmiştir: **فَأَذَاقَهَا اللّٰهَ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ** (mecaz:) [Böylece Allah ona açlığın ve korkunun en ileri derecesini tattırdı]. (K, * TA. [Bk. ayrıca md. ذوق’da 4.])

**لَبُوسٌ**
**لَبُوسٌ** ذ: **لِبَاسٌ**’a bk. ― -b2- Zırh: (S, M, K:) bu manada müennestir: (M:) [ve **دِرْعٌ** gibi bazen müzekker: md. مَسْرُودٌ’ta bir örneğe bk.] yahut zırhlar: (S’nin bir nüshasında böyle:) Kur’ân’da xxi. 80’de böyledir. (S, TA.) ― -b3- Silah: bu manada müzekkerdir. (M.) -A2- Ayrıca **لَبَّاسٌ**’a bk.

**لَبِيسٌ**
**لَبِيسٌ** ذ Çok, yahut sık, giyilmiş: (Msb:) yahut yıpranmış: (M, A, K:) elbiseye nispetle kullanılır: (M, Msb, K:) ve [**مِلْحَفَة** denilen] bir giysiye: (M:) ve [**مُلَآءَة** denilen] bir giysiye: (A, TA:) ة olmaksızın: (M, * A, * TA:) ve [**مَزَادَة** denilen] deri su tulumuna: (M, A;) yıpranıncaya kadar kullanılmış manasında: (M:) ve ipe; kullanılmış manasında: (AHn, M:) ve eve (**دار**); [zamanla bozulmuş manasında;] yıpranmış elbiseye benzetilerek: (M:) çoğulu **لُبُسٌ**; ve tekil, bir **مزادة** için kullanıldığında, çoğulu **لَبَائِسُ**’tir. (M.) -A2- Benzer: (K:) **المُلَابَسَةُ**’dendir; “karışma” yahut “düşüp kalkma” manasındadır. (Aboo-Mâlik.) Şunu dersin: **لَيْسَ لَهُ لَبِيسٌ** Onun, yahut onun, bir benzeri yoktur. (K.)

**لَبُوسَةٌ**
**لَبُوسَةٌ** ذ ve **لُبُوسَةٌ**: **لَبْسٌ**’e bk.; her biri iki yerde.

**لَبَّاسٌ**
**لَبَّاسٌ** ذ Çok elbisesi olan adam; (K;) bunun gibi ↓ **لَبُوسٌ**: (M, TA:) yahut çok elbise giyen; eş anlamlısı **كَثِيرُ اللُّبْسِ**: (TA’ya göre K’da böyle:) yahut çok karıştıran/şaşırtan; eş anlamlısı **كَثِيرُ اللَّبْسِ**: (K’nın bir nüshasında böyle [ve bu mana, hemen önce gelen ve hemen sonra gelenle, S’deki **رَجُلٌ لَبَّاسٌ** ile, ima ediliyor görünür: CK’da **اللَّبْسِ** vardır ki bu açıkça hatadır:]) **مُلَبِّسٌ** dememelisin; (S, K;) çünkü bu avamcadır. (TA.)

**جَآءَ لَابِسًا أُذُنَيْهِ**
**جَآءَ لَابِسًا أُذُنَيْهِ** ذ (mecaz:) Kendini dikkatsiz yahut aldırmaz göstererek geldi. (M.) [**نَاشِرًا أُذُنَيْهِ**’nin zıddı.]

**مَلْبَسٌ**
**مَلْبَسٌ** ذ: **لِبَاسٌ**’a bk. ― -b2- **مَا فِى فَلَانٍ مَلْبَسٌ** (mecaz:) Şöyle birinde fayda (**مُسْتَمْتَعٌ**) yoktur, (S, M, A, [fakat M ve A’da **مَا** düşürülmüştür ve tek açıklama, Arapça olarak verdiğim kelimedir.]) ― -b3- **اِنَّ فِيهِ لَمَلْبَسًا** Gerçekten onda kibir yahut büyüklük yoktur; **مَا بِهِ كِبْرٌ** yahut **كِبرٌ** ile açıklanır; farklı otoritelere [ve K’nın farklı nüshalarına] göre: bu açıklama AZ’nindir. (TA.) ― -b4- **أَعْرَضَ ثَوْبُ المَلْبَسِ** ve ↓ **المِلْبَسِ** ve ↓ **المُلْبِسِ** (IAar, K) ve ↓ **المُلْتَبِسِ**: (TA:) **عَرُضَ**’a bk.; orada açıklanmıştır.

**مُلْبِسٌ**
**مُلْبِسٌ** ذ: **مُلْتَبِسٌ**’e bk.; ve **مَلْبَسٌ**’a.

**مِلْبَسٌ**
**مِلْبَسٌ** ذ: **لِبَاسٌ**’a bk.; ve **مَلْبَسٌ**’a.

**مُلَبِّسٌ**
**مُلَبِّسٌ** ذ: **لَبَّاسٌ**’a bk.

**أَمْرٌ مُلْتَبِسٌ**
**أَمْرٌ مُلْتَبِسٌ** ذ Karışık yahut karıştırılmış ve şüpheli bir şey, iş, yahut durum; bunun gibi ↓ **مُلْبِسٌ**. (K, TA. [CK’da, **بِالاَمْرِ** yanlışlıkla **ملتبس**’ten sonra sokulmuştur.]) ― -b2- 8’e bk. ― -b3- Ve ayrıca **مَلْبَسٌ**’a bk.

**مُلَبَّسٌ**
**مُلَبَّسٌ** ذ çoğulu **مُلَبَّسَات** Şeker kaplı bademler, vb.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَبَسَ
لَبَسَ I ( n. ac. لَبْس 1 ),
a.  Concealed, hid.

b.  [ acc. &  'Ala ], Rendered obscure to; concealed from.

c.  [ acc. &  Bi ], Confused, confounded with.

لَبِسَ
لَبِسَ A ( n. ac. لُبْس 3 ,  لِبَاْس 23 ),
a.  Put on, wore.

b.  Associated, consorted, lived with.

c.  [ La or 'Ala ], Feigned inattention to.

d.  [ coll. ], Dressed up, adorned himself.

لَبَّسَ
لَبَّسَ II ,
a.  see I (a) , ( b ) & VIII ( a ).

d.  Dissembled, dissimulated; disguised; perverted, misrepresented.

e.  [ coll. ],  see IV (b) .

لَاْبَسَ
لَاْبَسَ III ,
a.  Associated, mixed with; knew intimately.

b.  Interfered, intermeddled with; engaged in.

أَلْبَسَ
أَلْبَسَ IV ,
a.  Covered; overspread.

b.  Put on, clad, clothed, decked with, in.

c.  see VIII (a) .

تَلَبَّسَ
تَلَبَّسَ V
a.  [ Bi ], Put on; clad, dressed himself in; wore.

b.  [ Bi ], Occupied himself with; engaged in; intermeddled with; became implicated in.

c.  [ Bi ], Clung, clave, stuck to.

اِلْتَبَسَ
اِلْتَبَسَ VIII ,
a.  Was obscure, confused, enigmatical; was involved, complicated.

b.  Was disordered; was entangled, ravelled ( thread ).

c.  [ Bi ], Became mixed with.

d.  [ 'Ala ], Was obscure, dubious to.

e.  [ Fī ], Was doubtful about.

f.  see V (b) .

g.  [ Bi ], Overtook ( horseman ).

h.  [ Bi ], Made to be an accompaniment, an adjunct.

لَبْس
لَبْس 1 ,
a.  Confusion, confusedness; obscurity; ambiguity, ambiguousness, dubiousness.

لَبْسَة
لَبْسَة 1t ,
a.  A putting on ( a garment ).

لِبْس
لِبْس 2 , ( pl. لُبُوْس 27 ),
a.  see 23 (a) .

لِبْسَة
لِبْسَة 2t ,
a.  Dress, attire.

لُبْس
لُبْس 3 ,  لُبْسَة 3t ,  لَبَس 4 ,
a.  see 1 .

مَلْبَس
مَلْبَس 17 , ( pl. مَلَاْبِسُ 44 ),
a.  see 23 (a)

b.  Profit.

مِلْبَس
مِلْبَس 20 ,
a.  see 23 (a) .

لَاْبِس
لَاْبِس 21 ,
a.  see 25 (a) .

لِبَاْس
لِبَاْس 23 , ( pl. لُبُس 10 ,  أَلْبِسَة 15t ),
a.  Garment, vestment; clothes, clothing, dress, apparel, raiment, vesture.

b.  Covering.

c.  Confusion, disorder; hurly-burly, hubbub.

لَبِيْس
لَبِيْس 25 , ( pl. لُبُس 10 ,  لَبَاْئِسُ 46 ),
a.  Clothed, dressed.

b.  Worn, used, shabby.

c.  Like, equal, match.

لَبُوْس
لَبُوْس 26 ,
a.  see 23 (a) .

b.  Coat of mail.

c.  Weapon.

d.  see 28 .

لَبُوْسَة
لَبُوْسَة 26t ,  لُبُوْسَة 27t ,
a.  see 1 .

لَبَّاْس
لَبَّاْس 28 ,
a.  One wearing much clothing.

b.  Muddler.

c.  Dissembler.

لَبڤسَ
N. P. لَبڤسَ I , ( pl. مَلَاْبِيْسُ 65 ),
a.  see 23 (a) .

لَبَّسَ
N. P. لَبَّسَ II ,
a.  see N. Ag. اِلْتَبَسَ VIII .

b.  [ coll. ], Comfits, sugar-plums; bonbons; lozenges.

لَبَّسَ
N. Ac. لَبَّسَ II ,
a.  Obscurity; ambiguity, equivocation.

أَلْبَسَ
N. Ag. أَلْبَسَ IV ,
a.  see N. Ag. VIII .

اِلْتَبَسَ
N. Ag. اِلْتَبَسَ VIII ,
a.  Obscure, ambiguous, intricate; enigmatical; dubious, equivocal.

اِلْتَبَسَ
N. Ac. اِلْتَبَسَ VIII ,
a.  see 1 .

لِبَاس الرُّجُل
لِبَاس الرُّجُل
a.  A man's wife.

لِبَاس المَرْأَة
لِبَاس المَرْأَة
a.  A woman's husband.

لِبَاس التَّقْوَى
لِبَاس التَّقْوَى
a.  The apparel of piety: modesty, shame; righteous conduct; faith.

لِبَاس الجُوْع
لِبَاس الجُوْع
a.  The utmost degree of hunger.

اِنَّ فِيْهِ لَمَلْبَسًا
اِنَّ فِيْهِ لَمَلْبَسًا
a.  He has no pride.

لَبَسَ لَهُ أُذُنَهُ
لَبَسَ لَهُ أُذُنَهُ
a.  He feigned himself heedless of him.

##### Türkçe

**لَبَسَ**
**لَبَسَ** I ( mastar-ı aslî: **لَبْس** 1 ),
a. Gizledi, sakladı.

b. [ mef‘ûl ile ve **'Ala** ], -e karşı müphem kıldı; -den gizledi.

c. [ mef‘ûl ile ve **Bi** ], -ile karıştırdı, -ile iltibas etti.

**لَبِسَ**
**لَبِسَ** A ( mastar-ı aslî: **لُبْس** 3 , **لِبَاْس** 23 ),
a. Giydi, kuşandı.

b. Ünsiyet etti, düşüp kalktı, birlikte yaşadı.

c. [ **La** veya **'Ala** ], -e karşı ilgisizliği tefe‘ül etti.

d. [ müşterek ], Süslenip giyindi, kendini bezedi.

**لَبَّسَ**
**لَبَّسَ** II ,
a. I (a), (b) ve VIII (a)’ya bak.

d. İkiyüzlülük etti, olduğundan başka gösterdi; gizledi; saptırdı, yanlış gösterdi.

e. [ müşterek ], IV (b)’ye bak.

**لَاْبَسَ**
**لَاْبَسَ** III ,
a. Ünsiyet etti, karıştı; yakından tanıdı.

b. Müdahale etti, karıştı; meşgul oldu.

**أَلْبَسَ**
**أَلْبَسَ** IV ,
a. Örttü; kapladı.

b. Giydirdi; -ile/-içinde giydirdi, kuşattı, elbise giydirdi, donattı.

c. VIII (a)’ya bak.

**تَلَبَّسَ**
**تَلَبَّسَ** V
a. [ **Bi** ], Giydi; -ile giyindi, -e büründü; giydi.

b. [ **Bi** ], -ile meşgul oldu; -e girişti; karıştı; -e bulaştı.

c. [ **Bi** ], Yapıştı, tutundu, ilişti.

**اِلْتَبَسَ**
**اِلْتَبَسَ** VIII ,
a. Müphem oldu, karışık oldu, muamma oldu; girift oldu, karmaşık oldu.

b. Düzensiz oldu; dolaştı, düğümlendi (iplik).

c. [ **Bi** ], -ile karıştı.

d. [ **'Ala** ], -e müphem oldu, -e şüpheli oldu.

e. [ **Fī** ], -hakkında şüphe etti.

f. V (b)’ye bak.

g. [ **Bi** ], (atlıya) yetişti.

h. [ **Bi** ], Bir refakatçi, bir mülhak kılındı.

**لَبْس**
**لَبْس** 1 ,
a. Karışıklık, karışmışlık; kapalılık; müphemiyet, müphemlik, şüphelilik.

**لَبْسَة**
**لَبْسَة** 1t ,
a. (Bir elbiseyi) giyme.

**لِبْس**
**لِبْس** 2 , ( cem‘: **لُبُوْس** 27 ),
a. 23 (a)’ya bak.

**لِبْسَة**
**لِبْسَة** 2t ,
a. Elbise, kıyafet.

**لُبْس**
**لُبْس** 3 , **لُبْسَة** 3t , **لَبَس** 4 ,
a. 1’e bak.

**مَلْبَس**
**مَلْبَس** 17 , ( cem‘: **مَلَاْبِسُ** 44 ),
a. 23 (a)’ya bak.

b. Kâr.

**مِلْبَس**
**مِلْبَس** 20 ,
a. 23 (a)’ya bak.

**لَاْبِس**
**لَاْبِس** 21 ,
a. 25 (a)’ya bak.

**لِبَاْس**
**لِبَاْس** 23 , ( cem‘: **لُبُس** 10 , **أَلْبِسَة** 15t ),
a. Elbise, libas; giysi, giyim, kıyafet, esvap.

b. Örtü.

c. Karışıklık, düzensizlik; keşmekeş, gürültü patırtı.

**لَبِيْس**
**لَبِيْس** 25 , ( cem‘: **لُبُس** 10 , **لَبَاْئِسُ** 46 ),
a. Giyinmiş, giydirilmiş.

b. Giyilmiş, kullanılmış, eski püskü.

c. Benzer, eşit, denk.

**لَبُوْس**
**لَبُوْس** 26 ,
a. 23 (a)’ya bak.

b. Zırh.

c. Silah.

d. 28’e bak.

**لَبُوْسَة**
**لَبُوْسَة** 26t , **لُبُوْسَة** 27t ,
a. 1’e bak.

**لَبَّاْس**
**لَبَّاْس** 28 ,
a. Çok elbise giyen kimse.

b. Karıştıran kimse.

c. İkiyüzlü kimse.

**لَبڤسَ**
Özel isim: **لَبڤسَ** I , ( cem‘: **مَلَاْبِيْسُ** 65 ),
a. 23 (a)’ya bak.

**لَبَّسَ**
İsim: **لَبَّسَ** II ,
a. VIII **اِلْتَبَسَ**’ın ism-i fâiline bak.

b. [ müşterek ], Şekerlemeler, şeker hapları; bonbonlar; pastiller.

**لَبَّسَ**
Mastar: **لَبَّسَ** II ,
a. Kapalılık; müphemiyet, tevriye.

**أَلْبَسَ**
İsm-i fâil: **أَلْبَسَ** IV ,
a. VIII’in ism-i fâiline bak.

**اِلْتَبَسَ**
İsm-i fâil: **اِلْتَبَسَ** VIII ,
a. Müphem, müphemli; girift; muamma; şüpheli, iki manalı.

**اِلْتَبَسَ**
Mastar: **اِلْتَبَسَ** VIII ,
a. 1’e bak.

**لِبَاس الرُّجُل**
**لِبَاس الرُّجُل**
a. Bir erkeğin karısı.

**لِبَاس المَرْأَة**
**لِبَاس المَرْأَة**
a. Bir kadının kocası.

**لِبَاس التَّقْوَى**
**لِبَاس التَّقْوَى**
a. Takvâ elbisesi: hayâ, utanma; sâlih amel; iman.

**لِبَاس الجُوْع**
**لِبَاس الجُوْع**
a. Açlığın en ileri derecesi.

**اِنَّ فِيْهِ لَمَلْبَسًا**
**اِنَّ فِيْهِ لَمَلْبَسًا**
a. Onda kibir yoktur.

**لَبَسَ لَهُ أُذُنَهُ**
**لَبَسَ لَهُ أُذُنَهُ**
a. Ona karşı kendini aldırmaz gösterdi.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

لبس
2.BAB
لَبَسَ - يَلْبِسُ - لُبْس
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + كائناً أو شيئاً: مَوَّهَهُ وجعله غامضاً: يغير من شكل ومظهر الشيء أو الكائن، بإلباسه ستراً أو قناعاً أو ما شابه، فيجعله يبدو كما لو كان شيئاً آخر غير الأصل، فلا يستطيع الناظر التحقق من حقيقته
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + كائناً + شيئاً: جعل شيئاً يبدو للكائن كشيء آخر مختلف عن الأصل
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + شيئاً + بـِ شيء: جعل شيئاً يبدو كشيء آخر محدد مقصود ولكنه مختلف عن الأصل
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + على كائن + شيئاً: جعل شيئاً يبدو لناظر معين كشيء آخر مختلف عن الأصل
لُبْس: اسم فعل " لَبَسَ - يَلْبِسُ ": عدم القدرة على تمييز شيء هل هو ذاته الأصل، أم هو شيء آخر يشبهه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الستر والحجب والتمويه لجعل الشيء غامضاً ناقص التبين والوضوح، لنقص الضياء أو تداخل الشكل والمنظر في الجسم المنظور " ، وهي:
كَفَرَ - يَكْفِرُ، نَفِقَ - يَنْفَقُ، غَفَرَ - يَغْفِرُ، غَمَضَ - يَغْمِضُ، لَبَسَ - يَلْبِسُ، قَنَعَ - يَقْنَعُ
يفرق لفظاً:
لَبِسَ - يَلْبَسُ + كائن + شيئاً: بجعله عليه فيلتصق به ويلزمه، فيغطيه ويستره جزئياً أو كلياً
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + كائناً أو شيئاً: مَوَّهَهُ وجعله غامضاً

لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + كائناً + شيئاً
 	﴿قل هو القادر على أن يبعث عليكم عذابا من فوقكم أو من تحت أرجلكم أو يلبسكم شيعا ويذيق بعضكم بأس بعض انظر كيف نصرف الآيات لعلهم يفقهون(65)﴾ الأنعام
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + شيئاً + بـِ شيء
 ﴿ولا تلبسوا الحق بالباطل وتكتموا الحق وأنتم تعلمون(42)﴾ البقرة ﴿ياأهل الكتاب لم تلبسون الحق بالباطل وتكتمون الحق وأنتم تعلمون (71)﴾ آل عمران
 	﴿الذين آمنوا ولم يلبسوا إيمانهم بظلم أولئك لهم الأمن وهم مهتدون(82)﴾ الأنعام
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + على كائن + شيئاً - يَلْبَس عليهم
 ﴿ولو جعلناه ملكا لجعلناه رجلا وللبسنا عليهم ما يلبسون (9)﴾ الأنعام ﴿وكذلك زين لكثير من المشركين قتل أولادهم شركاؤهم ليردوهم وليلبسوا عليهم دينهم ولو شاء الله ما فعلوه فذرهم وما يفترون(137)﴾ الأنعام
لَبْس
 ﴿أفعيينا بالخلق الأول بل هم في لبس من خلق جديد (15)﴾ ق
مختار الصحاح
● [لبس] ل ب س: لَبِس الثوب يلبَسُه بالفتح لُبْسا بالضم و لَبَسَ عليه الأمر خَلَطَ وبابه ضرب ومنه قوله تعالى ﴿ولَلَبَسْنا عليهم ما يَلْبِسون﴾ وفي الأمر لُبْسَةٌ بالضم أي شبهة يعني ليس بواضح و اللِّبَاس بالكسر ما يُلْبَس وكذا المَلْبَس بوزن المذهب و اللِّبْس أيضا بوزن الدبس و لِبْسُ الكعبة أيضا والهودج ما عليهما من لِباس و لِبَاسُ الرجل امرأته وزوجها لِباسها قال الله تعالى ﴿هن لباس لكم وأنتم لباس لهن﴾ ولِباس التقوى الحياء كذا جاء في التفسير وقيل هو الغليظ الخشن القصير و اللَّبُوس بفتح اللام ما يُلْبس وقوله تعالى ﴿وعلَّمناه صنعة لَبُوسٍ لكم﴾ يعني الدرع و تَلَبَّسَ بالأمر وبالثوب و لابَسَ الأمر خالطه ولابَسَ فلانا عرف باطنه و الْتَبَسَ عليه الأمر اختلط واشتبه و التَّلْبِيس كالتقديس والتخليط شدد للمبالغة ورجل لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبِّسٌ
الراغب
لبس
- لبس الثوب: استتر به، وألبسه غيره، ومنه: }يلبسون ثيابا خضرا﴿[الكهف/31] واللباس واللبوس واللبس ما يلبس. قال تعالى:﴾قد أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم﴿[الأعراف/26] وجعل اللباس لكل ما يغطي من الإنسان عن قبيح، فجعل الزوج لزوجه لباسا من حيث إنه يمنعها ويصدها عن تعاطي قبيح. قال تعالى:﴾هن لباس لكم وأنتم لباس لهن{ [البقرة/187] فسماهن لباسا كما سماها الشاعر إزارا في قوله:
- 402 - فدى لك من أخي ثقة إزاري
(الشطر تقدم في مادة (أزر) )
وجعل التقوى لباسا على طريق التمثيل والتشبيه، قال تعالى: }ولباس التقوى ذلك خير﴿[الأعراف/26] وقوله:﴾صنعة لبوس لكم﴿[الأنبياء/80] يعني به: الدرع، وقوله:﴾فأذاقها الله لباس الجوع والخوف{ [النحل/112]، وجعل الجوع والخوف لباسا على التجسيم والتشبيه تصويرا له، وذلك بحسب ما يقولون: تدرع فلان الفقر، ولبس الجوع، ونحو ذلك. قال الشاعر:- 403 - كسوتهم من حبر بز متحم
(هذا عجز بيت لأوس بن حجر، وصدره:وإن هز أقوام إلي وحددوا
وهو في قصيدة مطلعها: تنكرت منا بعد معرفة لمي * وبعد التصابي والشباب المكرم
والبيت في ديوانه ص 123؛ والمعاني الكبير 1/484؛ والشعر والشعراء ص 114)
نوع من برود اليمن يعني به شعرا. وقرأ بعضهم (قرأ: }لباس﴿بالنصب نافع وابن عامر والكسائي وأبو جعفر. الإتحاف ص 223) :﴾ولباس التقوى﴿من اللبس. أي: الستر. وأصل اللبس: ستر الشيء، ويقال ذلك في المعاني، يقال: لبست عليه أمره. قال:﴾وللبسنا عليهم ما يلبسون﴿[الأنعام/9] وقال:﴾ولا تلبسوا الحق بالباطل﴿[البقرة/42]،﴾لم تلبسون الحق بالباطل﴿[آل عمران/71]،﴾الذين آمنوا ولم يلبسوا إيمانهم بظلم{ [الأنعام/82] ويقال: في الأمر لبسة أي: التباس، ولا بست الأمر: إذا زاولته، ولابست فلانا: خالطته، وفي فلان ملبس. أي: مستمتع، قال الشاعر: - 404 - وبعد المشيب طول عمر وملبسا * (هذا عجز بيت لامرئ القيس، وشطره:
ألا إن بعد العدم للمرء قنوة     وهو في ديوانه ص 87؛ والمجمل 3/801)
ملخص اللسان:
1.     اللُّبْسُ، بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ أَلْبَس، واللَّبْس،  بالفتح: مصدر قولك لَبَسْت عليه الأَمر أَلْبِسُ خَلَطْت
2.     واللِّباسُ: ما  يُلْبَس، وكذلك المَلْبَس واللِّبْسُ، بالكسر، مثلُه. ابن سيده: لَبِسَ  الثوب يَلْبَسُه لُبْساً وأَلْبَسَه إِياه، وأَلْبَس عليك ثوبَك. وثوب  لَبِيس إِذا كثر لُبْسُه، وقيل: قد لُبِسَ فأَخْلَق
3.     واللَّبُوس: ما يُلبس
4.     واللَّبُوس: الثياب والسِّلاح. مُذكَّر، فإِن ذهبت به إِلى الدِّرْع  أَنَّثْتَ. وقال اللَّه تعالى: وعلَّمناه صَنْعَة لَبُوس لكم؛ قالوا: هو  الدِّرْعُ تُلبَس في الحروب
5.     ولِباسُ النَّوْرِ: أَكِمَّتُهُ.
6.     ولِباسُ كل شيء:  غِشاؤُه. ولِباس الرجل: امرأَتُه، وزوجُها لِباسُها. وقوله تعالى في النساء:  هنَّ لِباسٌ لكم وأَنتم لِباسٌ لهنَّ؛ أَي مثل اللِّباسِ؛
7.     ويقال: لَبِسْت فلانة عُمْرِي أَي كانت معي شَبابي كلَّه. وتَلَبَّسَ  حُبُّ فلانة بَدَمِي ولَحْمِي أَي اختلط
8.     وأُلْبِسَتِ الأَرض: غطَّاها النَّبْتُ. وأَلبَسْت الشيء، بالأَلف، إِذا  غَطَّيْته. يقال: أَلْبَس السماءَ السحابُ إِذا غَطَّاها.
9.  اللَّبْسُ واللَّبَسُ: اختلاط الأَمر. لبَسَ عليه الأَمرَ يَلْبِسُه  لَبْساً فالْتَبَسَ إِذا خَلَطَه عليه حتى لا يعرِف جِهَتَه . والْتَبَسَ عليه الأَمر أَي اختلَطَ  واشْتَبَه. والتَّلْبيسُ: كالتَّدْليس والتَّخليط، شُدِّد للمبالغة
10.                        ويقال للمجنون: مُخالَط ، ورجل  لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبَّس. وفي حديث جابر: لما نزل قوله تعالى: أَو  يُلْبِسَكُم شِيَعاً؛ اللَّبْس: الخلْط. يقال: لَبَسْت الأَمر، بالفتح، أَلْبِسُه  إِذا خَلَطت بعضه ببعض، أَي يَجْعَلكم فِرَقاً مختلفين؛ ومنه الحديث:  فَلَبَسَ عليه صَلاتَه. ولابَسَ الرجلُ الأَمر: خالطَه.
11.                        ولابَسْتَ فلاناً: عَرَفت باطنَه. وما  في فلان مَلبَس أَي مُسْتَمْتَع.
لسان العرب
● - لبس : اللُّبْسُ، بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ أَلْبَس، واللَّبْس،  بالفتح: مصدر قولك لَبَسْت عليه الأَمر أَلْبِسُ خَلَطْت. واللِّباسُ: ما  يُلْبَس، وكذلك المَلْبَس واللِّبْسُ، بالكسر، مثلُه. ابن سيده: لَبِسَ  الثوب يَلْبَسُه لُبْساً وأَلْبَسَه إِياه، وأَلْبَس عليك ثوبَك. وثوب  لَبِيس إِذا كثر لُبْسُه، وقيل: قد لُبِسَ فأَخْلَق، وكذلك مِلْحَفَة  لَبِيسٌ، بغير هاء، والجمع لُبُسٌ؛ وكذلك المزادة وجمعها لَبائِس؛ قال الكميت  يصف الثور والكلاب:  تَعَهّدَها بالطَّعْنِ، حتى كأَنما  يَشُقُّ بِرَوْقَيْهِ المَزادَ اللَّبائِسا  يعني التي قد استعملت حتى أَخْلَقَتْ، فهو أَطوَعُ للشَّقِّ والخَرْق.  ودارٌ لَبِيسٌ: على التشبيه بالثوْب الملبوس الخَلَق؛ قال:  دارٌ لِلَيْلى خَلَقٌ لَبِيسُ،  ليس بها من أَهلها أَنيسُ  وحَبْل لَبيسٌ:مستعمَل؛ عن أَبي حنيفة. ورجل لَبِيسٌ: ذو لِبَاسٍ، على  التَّشبيه؛ حكاه سيبويه. ولَبُوسٌ: كثير اللِّباس. واللَّبُوس: ما يُلبس؛  وأَنشد ابن السكيت لِبَيْهَس الفزاري، وكان بَيْهس هذا قتل له ستة إِخوة  هو سابعُهم لما أَغارَتْ عليهم أَشْجَع، وإِنما تركوا بَيْهَساً لأَنه  كان يحمُق فتركوه احْتِقاراً له، ثم إِنه مرَّ يوماً على نِسْوَة من قومه،  وهنَّ يُصلِحْن امرأَة يُرِدْنَ أَن يُهْدِينَها لبعض من قَتَل إِخَوتَه.  فكشف ثوبه عن اسْتِه وغطَّى رأَسه فقلْنَ له: وَيْلَك أَيَّ شيء تصنَع؟  فقال:  الْبَسْ لِكُلِّ حَالَة لَبُوسَها:  إِمَّا نَعِيمَها وإِمَّا بُوسَهَا  واللَّبُوس: الثياب والسِّلاح. مُذكَّر، فإِن ذهبت به إِلى الدِّرْع  أَنَّثْتَ. وقال اللَّه تعالى: وعلَّمناه صَنْعَة لَبُوس لكم؛ قالوا: هو  الدِّرْعُ تُلبَس في الحروب. ولِبْسُ الهَوْدج: ما عليه من الثياب. يقال:  كشَفْت عن الهَوْدج لِبْسَه، وكذلك لِبْس الكعبة، وهو ما علينا من  اللِّباسِ؛ قال حميد بن ثور يصف فرَساً خدمته جَواري الحيِّ:  فَلَما كَشَفْنَ اللِّبْسَ عنه مَسَحْنَهُ  بأَطْرافِ طَفْلٍ، زانَ غَيْلاً مُوَشَّما  وإِنه لحسَنُ اللَّبْسَة واللِّباس. واللِّبْسَةُ: حالة من حالات  اللُّبْس؛ ولَبِستُ الثوب لَبْسَةً واحدة. وفي الحديث: أَنه نهى عن  لِبْسَتَيْن، هي بكسر اللام، الهيئة والحالة، وروي بالضم على المصدر؛ قال الأَثير:  والأَوّل الوجه. ولِباسُ النَّوْرِ: أَكِمَّتُهُ. ولِباسُ كل شيء:  غِشاؤُه. ولِباس الرجل: امرأَتُه، وزوجُها لِباسُها. وقوله تعالى في النساء:  هنَّ لِباسٌ لكم وأَنتم لِباسٌ لهنَّ؛ أَي مثل اللِّباسِ؛ قال الزجاج:: قد  قيل فيه غيرُ ما قوْلٍ قيل: المعنى تُعانِقونهنَّ ويُعانِقْنَكم، وقيل:  كلُّ فَرِيقٍ منكم يَسْكُنُ إِلى صاحبه ويُلابِسُه كما قال تعالى: وجَعَل  منها زوجها ليَسْكُنْ إِليها. والعرب تسَمِّي المرأَة لِباساً وإِزاراً؛  قال الجعدي يصف امرأَة:  إِذا ما الضَّجِيعُ ثَنَى عِطْفَها،  تَثَنَّتْ، فكانت عليه لِباسا  ويقال: لَبِسْت امرأَة أَي تمتَّعت بها زماناً، ولَبِست قَوْماً أَي  تملَّيْت بهم دهراً؛ وقال الجعدي:  لَبِسْت أُناساً فأَفْنَيْتُهُمْ،  وأَفْنَيْتُ بعد أُناسٍ أُناسا  ويقال: لَبِسْت فلانة عُمْرِي أَي كانت معي شَبابي كلَّه. وتَلَبَّسَ  حُبُّ فلانة بَدَمِي ولَحْمِي أَي اختلط. وقوله تعالى: الذي جعل لكم الليل  لِباساً أَي تَسْكُنُون فيه، وهو مشتملٌ عليكم. وقال أَبو إِسحق في قوله  تعالى: فأَذاقها اللَّه لِباسَ الجُوعِ والخَوْف، جاعُوا حتى أَكلوا  الوَبَرَ بالدَّمِ وبلغ منهم الجُوعُ الحالَ التي لا غاية بعدها، فضُرِبَ  اللِّباسُ لما نالهم مثلاً لاشتماله على لابِسِه. ولِباسُ التَّقْوَى:  الحياءُ؛ هكذا جاء في التفسير، ويقال: الغليظ الخشِنُ القصير.  وأُلْبِسَتِ الأَرض: غطَّاها النَّبْتُ. وأَلبَسْت الشيء، بالأَلف، إِذا  غَطَّيْته. يقال: أَلْبَس السماءَ السحابُ إِذا غَطَّاها. ويقال:  الحَرَّةُ الأَرض التي لَبِسَتها حجارة سُودٌ. أَبو عمرو: يقال للشيء إِذا  غَطَّاه كلَّه أَلبَسَه ولا يكون لَبِسَه كقولهم أَلبَسَنا الليل، وأَلْبَسَ  السماءَ السحابُ ولا يكون لَبِسَنا الليل ولا لَبِس السماءَ السحابُ.  ويقال: هذه أَرض أَلْبَسَتْها حجارة سود أَي غطَّتْها. والدَّجْنُ: أَن  يُلْبِسَ الغيمُ السماء.  والمَلْبَسُ: كاللِّباسِ. وفي فلان مَلْبَسٌ أَي مُسْتَمْتَعٌ. قال أَبو  زيد: يقال إَن في فلان لمَلْبَساً أَي ليس به كِبْرٌ، ويقال: كِبَرٌ،  ويقال: ليس لفلان لَبِيسٌ أَي ليس له مثل. وقال أَبو مالك: هو من  المُلابَسَة وهي المُخالَطة. وجاء لابِساً أُذُنَيْه أَي مُتغافلاً، وقد لَبِس له  أُذُنَهُ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:  لَبِسْتُ لِغالِبٍ أُذُنَيَّ، حتَّى  أَراد لقَوْمِه أَنْ يأْكُلُوني  يقول: تغافَلْت له حتى أَطمَعَ قومَه فيَّ.اللَّبْسُ واللَّبَسُ: اختلاط الأَمر. لبَسَ عليه الأَمرَ يَلْبِسُه  لَبْساً فالْتَبَسَ إِذا خَلَطَه عليه حتى لا يعرِف جِهَتَه. وفي  المَوْلَدِ والمَبْعَثِ: فجاء المَلَكُ فشقَّ عن قلبه، قال: فَخِفْتْ أَن يكون قد  الْتُبِسَ بي أَي خُولِطْت في عَقْلي، من قولك في رَأْيهِ لَبْسٌ أَي  اختلاطٌ، ويقال للمجنون: مُخالَط. والْتَبَسَ عليه الأَمر أَي اختلَطَ  واشْتَبَه. والتَّلْبيسُ: كالتَّدْليس والتَّخليط، شُدِّد للمبالغة، ورجل  لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبَّس. وفي حديث جابر: لما نزل قوله تعالى: أَو  يُلْبِسَكُم شِيَعاً؛ اللَّبْس: الخلْط. يقال: لَبَسْت الأَمر، بالفتح، أَلْبِسُه  إِذا خَلَطت بعضه ببعض، أَي يَجْعَلكم فِرَقاً مختلفين؛ ومنه الحديث:  فَلَبَسَ عليه صَلاتَه. والحديث الآخر: من لَبَسَ على نفسه لَبْساً، كلُّه  بالتخفيف؛ قال: وربما شدد للتكثير؛ ومنه حديث ابن صيّاد: فَلَبَسَني أَي  جَعَلني أَلْتَبِسُ في أَمره، والحديث الآخر: لَبَسَ عليه. وتَلَبَّس بيَ  الأَمرُ: اختلط وتعلق؛ أَنشد أَبو حنيفة:  تَلَبَّسَ حُبُّها بَدَمي ولَحْمِي،  تَلَبُّسَ عِطْفَةٍ بفُرُوعِ ضالِ  وتَلَبَّسَ بالأَمر وبالثَّوْب. ولابَسْتُ الأَمرَ: خالَطْتُه. وفيه  لُبْسٌ ولُبْسَةٌ أَي التِباسٌ. وفي التنزيل العزيز: وللبَسْنا عليهم ما  يَلْبِسُون؛ يقال: لَبَسْت الأَمر على القوم أَلْبِسُه لَبْساً إِذا  شَبَّهْتَه عليهم وجَعَلتَه مُشْكِلاً، وكان رؤساء الكفار يَلْبِسُون على  ضَعَفَتهم في أَمر النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، فقالوا: هَلاَّ أُنزل إِلينا  مَلَك؟ قال اللَّه تعالى: ولو أَنزَلْنا مَلَكاً فرأَوْه، يعني المَلَك،  رجُلاً لكان يَلْحَقهم فيه من اللَّيْس مثل ما لحق ضَعَفَتَهُم منه. ومن  أَمثالهم: أَعْرَضَ ثَوْبُ المُلْتَبِس إِذا سأَلتَه عن أَمر فلم  يُبَيِّنْهُ لك. وفي التهذيب: أَعْرَضَ ثَوْبُ المُلْبِسِ؛ يُضرَب هذا المَثَل  لِمَن اتَّسَعت فِرْقَتُه أَي كثر من يَتَّهِمُه فيما سَرَقه.  والمِلْبَس: الذي يلبسُك ويُجلِّلك. والمِلْبَسُ: الليل بعَيْنه كما  تقول إِزارٌ ومِئْزًرٌ ولِحافٌ ومِلْحَفٌ؛ ومن قال المَلْبَس أَراد ثَوْب  اللُّبْس كما قال:  وبَعْدَ المَشِيبِ طُول عُمْرٍ ومَلْبَسَا  وروي عن الأَصمعي في تفسير هذا المثل قال: ويقال ذلك للرجل، يقال له:  ممن أَنت؟ فيقول: من مُضَر أَو من رَبيعَة أَو من اليَمَن أَي عَمَمْت ولم  تخصَّ. واللَّبْسُ: اختِلاطُ الظلام. وفي الحديث: لُبْسَةٌ، بالضم، أَي  شُبْهَةٌ ليس بواضح. وفي الحديث: فيَأْكلُ فما يَتَلَبَّسُ بِيَدِه طَعام  أَي لا يَلْزَق به لنظافة أَكله؛ ومنه الحديث: ذهب ولم يَتَلَبَّسْ منها  بشيء يعني من الدنيا. وفي كلامه لَبُوسة ولُبُوسَة أَي أَنه مُلْتَبِس؛  عن اللحياني، ولَبَّسَ الشيءُ: الْتَبَسَ، وهو من باب:  قد بَيَّنَ الصبحُ لِذِي عَينَيْن  ولابَسَ الرجلُ الأَمر: خالطَه. ولابَسْتَ فلاناً: عَرَفت باطنَه. وما  في فلان مَلبَس أَي مُسْتَمْتَع. ورجل البِيسٌ: أَحمق  (* قوله «البيس  أَحمق» كذا في الأصل. وفي شرح القاموس: ورجل لبيس، بكسر اللام. أَحمق.).  الليث: اللَّبَسَة بَقْلة؛ قال الأَزهري: لا أَعرف اللَّبَسَة في  البُقُول ولم أَسمع بها لغير الليث.
مقاييس اللغة:
(لبس) اللام والباء والسين أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على مخالَطَة ومداخَلة. من ذلك لَبسْتُ الثَّوبَ ألْبَسُه، وهو الأصل، ومنه تتفرَّع الفروع. واللَّبْس: اختلاط الأمر؛ يقال لَبَسْتُ عليه الأمرَ ألْبِسُه بكسرها. قال الله تعالى: ﴿وللَبَسْنَا عَلَيْهِمْ ما يَلْبِسُونَ﴾ [الأنعام 9]. وفي الأمر لَبْسَةٌ، أي لَيْسَ بواضح واللَّبْس: اختلاط الظَّلام ويقال: لابست الأمرَ أُلابِسُه. ومن الباب: اللباس، وهي امرأة الرّجُل؛ والزّوجُ لِباسُها. قال الجعديّ:
إذا ما الضَّجيعُ ثَنَى جِيدَها *** تدَاعَتْ فكانت عليه لباسا([7])
واللَّبُوس: كلُّ ما يُلبَس من ثيابٍ [و] دِرع. ولابَسْتُ الرّجلَ حتَّى عَرفْت باطنَه. ويستعار هذا فيقال: فيه مَلْبَسٌ، أي مُستمتَعٌ([8]) وبقيَّة. قال:
ألا إنَّ بعد العُدْم للمرء قُِنْوةً *** وبعدَ المشيب طولَ عُمرٍ وملبَسا([9])
ولِبْسُ الهودج والكعبة: ما عليهما من لِباسٍ، بكسر اللام.
تاج العروس:
ل ب س
لَبِسَ الثَّوْبَ كسَمِعَ يَلْبَسَه لُبْساً بالضّمّ وأَلْبَسَه إِيّاه ويُقَال : إلْبَسْ عَلَيْكَ ثَوْبَكَ . و منَ المَجاز : لَبِسَ امْرَأَةً إِذا تَمَتَّعَ بها زَماناً . و من المَجَاز : لَبِسَ قَوْماً إِذا تَمَلَّى بِهِمْ دَهْراً قال النّابِغَةُ الجَعْدِيُّ :
لَبِسْتُ أُنَاساً فأَفْنَيْتُهُمْ ... وأَفْنَيْتُ بَعْدَ أُناسٍ أُناسَاً
ثَلاَثَةَ أَهْلِينَ أَفْنَيْتُهُمْ ... وكانَ الإِلَهُ هُوَ المُسْتَآسَا و مِن المَجَاز : لَبِسَ فُلانَةَ عُمْرَهُ إِذا كانَتْ مَعَهُ شَبَابَهُ كُلَّه . واللِّبَاسُ بالكَسْرِ وإِنَّمَا أَطْلَقه لشُهْرتِه واللَّبُوسُ كصَبُورٍ واللِّبْسُ بالكَسْر والمَلْبَسُ كمَقْعَدٍ والمِلْبَسُ مِثالُ مِنْبَرٍ ما يُلْبَسُ الأَخيرُ كما يُقَال : مِئْزَرٌ وإِزازٌ ومِلْحَفٌ ولِحَافٌ . وأَنْشَدَ ابنُ السِّكِّيت علَى اللَّبُوسِ لِبَيْهَسٍ الفَزاريِّ وكانَ يُحَمَّقُ :
إلْبَسْ لِكُلِّ حالةٍ لَبُوسَهَا ... إِمَّا نَعِيمَها وإِمَّا بُوسَهَا و مِن المَجَازِ : اللِّبْسُ بالكسرِ : السِّمْحاقُ عن ابن عبّادٍ يقَال : السِّمْحاقُ لِبْسُ العَظْمِ . وفي كتابِ الصّاغَانِيِّ : اللُّبْسُ بالضّمّ هكذا ضَبَطَه بالقَلَمِ . و يوجَدُ في بَعْضِ النُّسَخِ بِخَطِّ المُصَنِّف عِنْدَ قولِه السِّمْحَاقُ : هوَ جُلَيْدَةٌ رَقِيقَةٌ تكونُ بَيْنَ الجِلْدِ واللَّحْمِ فظَنَّهُ النّاسِخُ من أَصْلِ الكِتَابِ فأَلْحَقه به والصّوابُ إِسْقَاطُه لكَوْنهِ تَطْوِيلاً وليسَ من عادَتهِ في مِثْلِ هذه المَوَاضعِ إِلاّ الإِحالَةُ والإِكتفاءُ بالغَرِيب . ولِبْسُ الكَعْبةِ : كِسْوتُهَا وهو ما عَلَيْها من اللِّبَاسِ وكذا لِبْسُ الهَوْدَجِ يُقَال : كَشَفْتُ عن الهَوْدَجِ لِبْسَه قال حُمَيْدُ بنُ ثَوْرٍ يصِفُ فَرَساً خَدَمَتْه جَوارِي الحَيِّ :
فلَمَّا كَشَفْن اللِّبْسَ عَنْه مَسَحْنَهُ ... بأَطْرافِ طَفْلٍ زانَ غَيْلاً مُوَشَّمَاً واللِّبْسَةُ بالكَسْرِ : حالَةٌ من حالاتِ اللُّبْسِ ومنه الحَديثُ : نَهَى عَن اللِّبْسَتَيْنِ أَي الحالتَيْن والهَيْئَتَيْنِ ويُرْوَى بالضَّمّ على المَصْدَرِ قال ابنُ الأَثيرِ : والأَوّلُ الوَجْهُ . و اللِّبْسَةُ : ضَرْبٌ منْ الثِّيَابِ كاللَّبْسِ . و عن ابن عَبّادٍ : اللُّبْسَةُ بالضمِّ : الشُّبْهَةُ ويقَال : في حَدِيثهِ لُبْسَةٌ أَي شُبْهَةٌ ليس بوَاضِحِ . و من المَجَاز : اللِّبَاسُ ككِتَاب : الزَّوجُ والزَّوْجةُ كُلٌّ منهما لِبَاسٌ للآخَرِ قال اللهُ تَعَالَى : " هنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ " أَي مِثْلُ اللِّبَاسِ وقالَ الزَّجَّاجُ : ويقَال : إِن المَعْنَى : تُعَانِقُونَهُنَّ ويعَانِقْنَكُمْ . وقِيلَ : كُلُّ فَرِيقٍ منكم يَسْكُن إِلى صاحِبهِ ويُلاَبِسُه كما قال تعالى : " وجَعَلَ منْهَا زَوْجَهَا ليَسْكُنَ إِلَيْهَا " والعربُ تُسَمِّي المَرْأَةَ لِبَاساً وإِزاراً قال الجَعْدِيُّ يصِفُ امرأَةً :
إِذَا ما الضَّجِيعُ ثَنَى عِطْفَهُ ... تَثَنَّتْ فكانَتْ عَلَيْهِ لِبَاسَاً
و قالَ ابنُ عَرَفَةَ : اللِّبَاسُ مِن المُلاَبَسَةِ أَي الإخْتِلاطُ والإجْتِمَاعُ و من المَجَازِ قولُه تعالَى : " وَ لِبَاسَ التَّقوَى ذلِكَ خَيْرٌ " قيل : هو الإِيمانُ قالَه السُّدِّيُّ أَو الحَيَاءُ وقد لبِسَ الحيَاءَ لِبَاساً إِذا إسْتَتَر به نقلَه ابنُ القَطّاع وقيل : هو العَمَلُ الصالحُ أَو سَتْرُ العَوْرَةِ وهو سَتْرُ المُتَّقِين وإِليه يُلْمِحُ قولُه تَعالَى : " أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاساً يُوَارِي سَوْآتِكُمْ " فيَدُلُّ عَلَى أَنّ جُلَّ المَقْصِدِ منِ اللِّبَاسِ سَتْرُ العَوْرَةِ وما زادَ فتَحَسُّنٌ وتَزَيُّنٌ إِلاّ مَا كَانَ لِدَفْع حَرٍّ وبَرْدٍ فَتَأَملْ . وقِيلَ : هو الغَلِيظُ الخَشِنُ القَصيرُ . و قولُه تَعالَى " فَأَذَاقَها اللهُ لِبَاسَ الجُوعِ والخَوْفِ " أَي جاعُوا حتَّى أَكَلُوا الوَبَرَ بالدَّم وهو العِلْهِزُ ولَمّا بَلَغ بِهِمُ الجُوعُ الغَايَةَ أَي الحالَة الّتِي لا غَايَةَ بَعْدَها ضَرَب لَه اللِّباسَ أَي لِمَا نالَهُم من ذَلك مَثَلاً لإشْتِمَالِه على لاَبِسِه . واللَّبُوسُ كصَبُورٍ : الثِّيَابُ والسِّلاحُ . مُذَكَّرٌ فإِنْ ذَهَبْتَ به إِلى الدِّرْعِ أَنَّثْت وقالَ اللهُ تَعَالى : " وعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبوسٍ لَكُمْ " قالوا : هي الدِّرْعُ تُلْبَسُ في الحُرُوبِ كالرَّكُوب لِما يُرْكَبُ . واللَّبيسُ كأَمِيرٍ : الثَّوْبُ قد أُكْثِرَ لُبْسُهُ فأَخْلَقَ يقال : ثَوْبٌ لَبِيسٌ ومُلاءَةٌ لَبِيسٌ . بغير هاء . واللَّبِيسُ : الْمِثلُ يُقَال : ليسَ لَه لَبِيسٌ أَي نَظِيرٌ ومِثْلٌ . وقال أَبو مالِكٍ : هو من المُلابَسَةِ وهي المُخَالَطَةُ . ودَاهِيَةٌ لَبْسَاءُ : مُنْكَرَةٌ وكذلكَ رَبْسَاءُ وقد تقدَّم . واللَّبَسَةُ مُحَرَّكةً : بَقْلَةٌ قاله اللَّيْثُ وقالِ الأَزهريُّ : لا أَعْرِفُ اللَّبَسَةَ في البُقُولِ ولم أَسْمَعْ بها لغَيْرِ اللَّيْثِ . ويُقَال : إِنَّ فِيه لَمَلْبَساً كمَقْعَدٍ أَي مُسْتَمْتَعاً وقالَ أَبُو زَيْدٍ : أَي ما بهِ كِبْرٌ بكسر الكاف وسكون المُوَحَّدَةِ ويقال : كِبَرٌ بكسرٍ ففتح . ومن أَمْثَالِهم : أَعْرضَ ثَوْبُ المَلْبَسِ إِذا سَأَلْتَه عن أَمرٍ فلم يُبَيِّنْهُ لك ويُرْوَى : ثَوْبُ الملْبسِ كمَقْعَدٍ ومِنْبَرٍ ومُفْلِسٍ نُقِلَ الثَّلاثَةُ عنِ ابنِ الأَعْرَابيِّ وقال : هو مَثَلٌ يُضْرَبُ لِمَن إتَّسَعَتْ قِرْفَتُه . أَي كَثُرَ مَنْ يَتَّهِمُه فيما سَرَقه هذا نَصُّ الأَزْهَرِيّ ونَصُّ التَّكْمِلة : فيما قال . ولَبَسَ عليهِ الأَمْرَ يَلْبِسُهُ من حَدِّ ضَرَبَ لَبْساً بالفَتْحِ أَي خَلَطَهُ أَي خَلَط بعْضَه ببعْضٍ ومنه قولُه تعالَى : " ولَلَبَسْنَا علَيْهمْ ما يَلْبِسُونَ " أَي شَبَّهْنَا عليهِم وأَضْلَلْنَاهم كما ضَلُّوا وقال ابنُ عرفَةَ في تَفْسير قَولهِ تَعَالى : " ولاَ تَلْبِسُوا الْحَقَّ بالْبَاطِلِ " أَي لا تَخْلِطُوه به وقوله تعالى : " أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً " أَي يَخْلِطَ أَمْرَكُم خَلْطَ إضْطِرابٍ لا خَلْطَ إتَّفَاقٍ . وقوله جلّ ذِكْرُه " ولَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ " أَي لم يَخْلِطُوه بشِرْكٍ وفي الحديث : " فَلَبَس عَلَيْهِ صَلاتَه " وفيه أَيْضاً : " مَنْ لَبَسَ علَى نَفْسِه لَبْساً " . ونَقَل شيخُنَا عن السُّهَيْليِّ في الروْض منَاسبَةَ لَبِسَ الثوْبَ كسَمِعَ ولَبَسَ الأَمْرَ كضَرَبَ فقال : لَمّا كانَ لَبَسَ الأَمْرَ معناه خَلَطَه أَو سَتَرهَ جاء بوَزْنِه ولَمَّا كان لَبِس الثِّيابَ يَرْجِعُ إِلى معْنَى كسِيتُ وفي مُقَابلة عَرِيتُ جاءَ بوَزْنِه وهي لَطِيفَةٌ . وأَلْبَسَه : غَطَّاه يُقَال : أَلْبسَ السَّماءَ السَّحابُ إِذا غَطّاها ويُقَال : الحَرَّةُ : الأَرْضُ التي أَلْبَسْتَها حِجَارَةٌ سُودٌ قال أَبو عَمْروٍ : يُقَال للشْيءِ إِذا غَطّاه كُلَّهُ : أَلْبَسَه كقولهم : أَلْبَسَنَا اللَّيْلُ وأَلْبَسَ السَّماءَ السَّحابُ ولا يكُونُ : لَبِسَنا الليْلُ ولا لَبِسَ السمَاءَ السحَابُ . وأَمْرٌ مُلْبِسٌ كمُحْسِنٍ ومُلْتَبِسٌ أَي مُشْتَبِهٌ وقد إلْتَبَسَ أَمْرُه وأَلْبَسَ . والتلْبِيسُ : التَّخْلِيطُ مُشَدَّدٌ للمبَالَغَةِ قال الأَسْعَرُ الجُعْفِيّ :
وكَتِيبةٍ لَبَّسْتُهَا بِكَتيبَةٍ ... فيهَا السَّنَوَّرُ والمَغَافِرُ والقَنَا والتَّلْبِيسُ : شِبْهُ التَّدْلِيسِ . ويُقَال : رجلٌ لَبَّاسٌ كشَدَّادٍ : كَثِيرُ اللِّبَاسِ أَو كَثِيرُ اللُّبْسِ وقد سُمَّىَ به : ولا تَقُلْ : مُلَبِّسٌ كمحَدِّثٍ فإِنهُ لُغَةُ العَامَّةِ . وتَلَبَّس بالأَمْرِ والثوْبِ : إخْتَلَطَ وفي الحديث ذَهَبَ ولم يَتَلَبَّسْ منْهَا بِشَيْءٍ يَعْنِي مِن الدُّنْيَا . ويُقَال أَيضاً : تَلَبَّسَ في الأَمْرِ : إخْتَلَط وتَعَلَّقَ وأَنشَدَ أَبو حَنيفةَ
تَلَبَّسَ حُبُّها بِدَمِي ولَحْمِي ... تَلَبُّسَ عِطْفَةٍ بِفُروعِ ضَالِ وتَلَبَّسَ الطعَامُ باليَدِ : إلتَزَقَ ومنه الحديث فيأْكُلُ فَما يَتَلَبَّسُ بيَدِه طَعَامٌ أَي لا يَلْزَقُ به لِنظَافَةِ أَكْلِه . ولاَبَسَه أَي الأَمْرَ إِذا خَاَلَطَهُ . ولابَسَ فُلاناً حَتَّى عَرَفَ دِخْلَتَه : باطِنَهَ . وفي الحَدِيثِ في المَوْلدِ . والمَبْعَثِ فَجَاءَ المَلَكُ فشَقَّ عَنْ قَلْبه قالَ : فَخِفْتُ أَن يَكُونَ قد التُبِسَ بي أَي خُولطْتُ في عَقْلِي من قَوْلِك : في رَأْيه لَبْسٌ . أَي إخْتِلاطٌ ويقَالُ للمِجنُونُ مُخَالَطٌ . وإلتَبَسَ عليه الأَمْرُ أَي إخْتَلَط وإشْتَبَه . ومَما يُسْتَدْرَك عليه : تَلَبَّسَ بِلِباسٍ حَسَنٍ ولِبَاساً حَسَناً وعليه مَلاَبِسُ بَهِيَّةٌ . واللُّبُسُ بضمَّتَيْنِ : جَمْعُ لَبِيس يُقَالُ : مِلْحَفَةٌ لَبِيسٌ ومَزَادَةٌ لَبِيسٌ وجَمْعُها لَبَائِسُ قال الكُمَيْتُ يَصِفُ الثَّوْرَ والكِلابَ :
تَعَهَّدَها بالطَّعْنِ حَتَّى كأَنمَّا ... يَشُقُّ برَوْقَيْهِ المَزَادَ اللَّبَائِسَا يعني الّتِي أستُعْمِلَتْ حتَّى أَخْلَقَتْ فهو أَطْوَعُ للشَّقِّ والخَرْقِ . ودارٌ لَبِيسٌ : خَلَقٌ على التشْبِيهِ بالثَّوْبِ المَلْبوسِ الخَلَقِ قال :
دارٌ لِلَيْلَى خَلَقٌ لَبِيسُ ... لَيْسَ بِهَا مِنْ أَهْلِهَا أَنِيسُ وحَبْلٌ لِبيس : مسْتَعْمَلٌ عن أَبِي حَنيفَةَ . وَرجُلٌ لَبِيسٌ : ذو لِبَاسٍ حكاه سيبوَيه . ورجُلٌ لَبُوسٌ : كَثيرُ اللِّبَاسِ . ولَبِسْتُ الثوْبَ لَبْسَةً وَاحدَةً . ولِبَاسُ النَّوْرِ : أَكِمَّتُهُ . ولِبَاسُ كُلِّ شْيءٍ : غِشَاؤُه . ولاَبَسَ عَمَله وإلْتَبَسَ بهِ وتَلَبَّسَ . وفي أَمْرِه لُبْسٌ بالضّمِّ أَي شُبْهَةٌ . وفي فُلانٍ مَلْبَسٌ أَي مُسْتَمْتَعٌ وهو مَجَازٌ . وفُلانٌ جِبْسٌ لِبْسٌ بكسرهما أَي لَئِيمٌ . ولِبَسَ أَباه : مُلِّيَهُ وهو مَجَازٌ قال عَمْرُو بنُ أَحْمَرَ الباهِلِيُّ :
لَبِسْتُ أَبِي حَتَّى تَمَلَّيْتُ عُمْرَهُ ... ومُلِّيتُ أَعْمامِي ومُلِّيتُ خالِيَاً ويقال : ألْبَسِ النّاسَ على قَدْرِ أَخْلاقِهمِ أَي عاشِرْهم وهو مَجَازٌ . ولكُلِّ زَمَانٍ لِبْسَةٌ أَي حالَةٌ يُلْبَسُ عليها من شِدَّةٍ وَرَخَاءٍ . وفي حَديثِ ابن صَيّادٍ : فلَبسَنِي أَي جَعَلَنِي أَلْتَبِسُ في أَمْرِه . ولَبَسَ الأَمْرَ عليه إِذا شَبَّهَهُ عليه وجَعَلَه مُشْكِلاً . واللَّبْسُ : إخْتِلاَطُ الظلاَمِ . ولَبِسْتُ فُلاناً على ما فيه : إحْتَمَلْتُه وقَبِلْتُه وهو مَجَازٌ . وفي كلامِه لَبُوسَةٌ ولُبُوسَةٌ أَي أَنه مُلْتَبِسٌ عن اللِّحْيَانِيّ . ولَبَّسَ الشْيءُ : إلْتَبَسَ وهو من باب :
" قَدْ بَيَّنَ الصُّبْحُ لِذِي عَيْنَيْنِ وجاءَ لاَبِساً أُذُنَيْه أَي مُتَغَافِلاً وقد لَبِسَ له أُذُنَه عن ابنِ الأَعْرَابيّ وأَنْشَدَ :
لَبِسْتُ لِغَالِبٍ أُذُنَيَّ حَتَّى ... أَرَادَ لقَوْمِه أَنْ يَأْكُلُونِي يَقُولُ : تَغَافَلْتُ له حَتَّى أَطْمَعَ قَوْمَه فِيَّ . وفي الأَساسِ : لَبِسْتُ عَلَى كذا أُذُنَيَّ : سَكَتَّ عليه ولم تَتَكَّلمْ وتَصَامَمْتَ عنه وهو مَجَازٌ . ورجُلٌ لبيسٌ بالكَسْرِ : أَي أَحْمَقُ . ويُقَالُ : إلَتَبَسَتْ به الخَيْلُ إِذا لَحِقَتْه وهو مَجازٌ . وقولُه تَعالَى : " وجَعَلْنَا الَّليْلَ لِبَاساً " أَي يَسْتُرُكُم بظُلْمَتِه

4.BAB
لَبِسَ - يَلْبَسُ - لِبَاس - لَبُوْس
لَبِسَ - يَلْبَسُ + كائن + شيئاً: بجعله عليه فيلتصق به ويلزمه، فيغطيه ويستره جزئياً أو كلياً، ويكسبه بذلك ستراً وغطاء يبدل صورته، ويظهره بشكل جديد مختلف، أجمل أو أقبح أو بصورة جديدة
لِبَاس: على وزن " فـِعال" اسم فعل من " لَبِسَ - يَلْبَسُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " لَبِسَ - يَلْبَسُ: الشيء الذي يُلْبَس، فيغطي جزءاً من الكائن، ويبدل هيئته وصورته
لَبُوْس: على وزن " فعول " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " لَبِسَ - يَلْبَسُ ": الشيء الساتر بشدة: كناية عن الدرع أو اللباس الحربي أو اللباس الواقي من الحريق وما شابه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللباس والستر والتغطية التي تأخذ شكل الجسم المغطى وتلتصق به وتعطيه شكلها"، وهي:
كَسَا - يَكْسُوْ، جَلَبَ - يَجْلُبُ، لَبِسَ - يَلْبَسُ، قمَصَ - يَقْمُصُ، كَمَّ  - يَكُمُّ، نَعِلَ - يَنْعَلَ
يفرق لفظاً:
لَبِسَ - يَلْبَسُ + كائن + شيئاً: بجعله عليه فيلتصق به ويلزمه، فيغطيه ويستره جزئياً أو كلياً
لَبَسَ - يَلْبِسُ + كائن + كائناً أو شيئاً: مَوَّهَهُ وجعله غامضاً
لَبَسَ - يَلْبَس - تَلْبَسونها
الهيئة والمنظر الجميل الحسن﴿يلبسون من سندس وإستبرق متقابلين(53)﴾ الدخان ﴿أولئك لهم جنات عدن تجري من تحتهم الأنهار يحلون فيها من أساور من ذهبويلبسون ثيابا خضرا من سندس وإستبرق متكئين فيها على الأرائك نعم الثواب وحسنت مرتفقا(31)﴾ الكهف
الهيئة والمنظر الجميل الحسن	﴿وهو الذي سخر البحر لتأكلوا منه لحما طريا وتستخرجوا منه حلية تلبسونها وترى الفلك مواخر فيه ولتبتغوا من فضله ولعلكم تشكرون(14)﴾ النحل ﴿وما يستوي البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه وهذا ملح أجاج ومن كل تأكلون لحما طريا وتستخرجون حلية تلبسونها وترى الفلك فيه مواخر لتبتغوا من فضله ولعلكم تشكرون(12)﴾ فاطر
لِباس
المواراة﴿يابني آدم قد أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم وريشا ولباس التقوى ذلك خير ذلك من آيات الله لعلهم يذكرون(26)﴾ الأعراف ﴿يابني آدم لا يفتننكم الشيطان كما أخرج أبويكم من الجنة ينزع عنهما لباسهما ليريهما سوآتهما إنه يراكم هو وقبيله من حيث لا ترونهم إنا جعلنا الشياطين أولياء للذين لا يؤمنون(27)﴾ الأعراف
الستر والغطاء	﴿وهو الذي جعل لكم الليل لباسا والنوم سباتا وجعل النهار نشورا(47)﴾ الفرقان ﴿وجعلنا الليل لباسا (10)﴾ النبأ
الهيئة والمنظر الجميل الحسن	﴿إن الله يدخل الذين آمنوا وعملوا الصالحات جنات تجري من تحتها الأنهار يحلون فيها من أساور من ذهب ولؤلؤاولباسهم فيها حرير(23)﴾ الحج ﴿جنات عدن يدخلونها يحلون فيها من أساور من ذهب ولؤلؤا ولباسهم فيها حرير(33)﴾ فاطر
المنظر والهيئة المزرية	﴿وضرب الله مثلا قرية كانت آمنة مطمئنة يأتيها رزقها رغدا من كل مكان فكفرت بأنعم الله فأذاقها الله لباس الجوع والخوف بما كانوا يصنعون(112)﴾ النحل
ستر وغطاء	﴿أحل لكم ليلة الصيام الرفث إلى نسائكم هن لباس لكم وأنتم لباس لهن علم الله أنكم كنتم تختانون أنفسكم فتاب عليكم وعفا عنكم فالآن باشروهن وابتغوا ما كتب الله لكم وكلوا واشربوا حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجر ثم أتموا الصيام إلى الليل ولا تباشروهن وأنتم عاكفون في المساجد تلك حدود الله فلا تقربوها كذلك يبين الله آياته للناس لعلهم يتقون(187)﴾ البقرة
لبوس
 ﴿وعلمناه صنعة لبوس لكم لتحصنكم من بأسكم فهل أنتم شاكرون(80)﴾ الأنبياء
مختار الصحاح
● [لبس] ل ب س: لَبِس الثوب يلبَسُه بالفتح لُبْسا بالضم و لَبَسَ عليه الأمر خَلَطَ وبابه ضرب ومنه قوله تعالى ﴿ولَلَبَسْنا عليهم ما يَلْبِسون﴾ وفي الأمر لُبْسَةٌ بالضم أي شبهة يعني ليس بواضح و اللِّبَاس بالكسر ما يُلْبَس وكذا المَلْبَس بوزن المذهب و اللِّبْس أيضا بوزن الدبس و لِبْسُ الكعبة أيضا والهودج ما عليهما من لِباس و لِبَاسُ الرجل امرأته وزوجها لِباسها قال الله تعالى ﴿هن لباس لكم وأنتم لباس لهن﴾ ولِباس التقوى الحياء كذا جاء في التفسير وقيل هو الغليظ الخشن القصير و اللَّبُوس بفتح اللام ما يُلْبس وقوله تعالى ﴿وعلَّمناه صنعة لَبُوسٍ لكم﴾ يعني الدرع و تَلَبَّسَ بالأمر وبالثوب و لابَسَ الأمر خالطه ولابَسَ فلانا عرف باطنه و الْتَبَسَ عليه الأمر اختلط واشتبه و التَّلْبِيس كالتقديس والتخليط شدد للمبالغة ورجل لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبِّسٌ
الراغب
لبس
- لبس الثوب: استتر به، وألبسه غيره، ومنه: }يلبسون ثيابا خضرا﴿[الكهف/31] واللباس واللبوس واللبس ما يلبس. قال تعالى:﴾قد أنزلنا عليكم لباسا يواري سوآتكم﴿[الأعراف/26] وجعل اللباس لكل ما يغطي من الإنسان عن قبيح، فجعل الزوج لزوجه لباسا من حيث إنه يمنعها ويصدها عن تعاطي قبيح. قال تعالى:﴾هن لباس لكم وأنتم لباس لهن{ [البقرة/187] فسماهن لباسا كما سماها الشاعر إزارا في قوله:
- 402 - فدى لك من أخي ثقة إزاري
(الشطر تقدم في مادة (أزر) )
وجعل التقوى لباسا على طريق التمثيل والتشبيه، قال تعالى: }ولباس التقوى ذلك خير﴿[الأعراف/26] وقوله:﴾صنعة لبوس لكم﴿[الأنبياء/80] يعني به: الدرع، وقوله:﴾فأذاقها الله لباس الجوع والخوف{ [النحل/112]، وجعل الجوع والخوف لباسا على التجسيم والتشبيه تصويرا له، وذلك بحسب ما يقولون: تدرع فلان الفقر، ولبس الجوع، ونحو ذلك. قال الشاعر:- 403 - كسوتهم من حبر بز متحم
(هذا عجز بيت لأوس بن حجر، وصدره:وإن هز أقوام إلي وحددوا
وهو في قصيدة مطلعها: تنكرت منا بعد معرفة لمي * وبعد التصابي والشباب المكرم
والبيت في ديوانه ص 123؛ والمعاني الكبير 1/484؛ والشعر والشعراء ص 114)
نوع من برود اليمن يعني به شعرا. وقرأ بعضهم (قرأ: }لباس﴿بالنصب نافع وابن عامر والكسائي وأبو جعفر. الإتحاف ص 223) :﴾ولباس التقوى﴿من اللبس. أي: الستر. وأصل اللبس: ستر الشيء، ويقال ذلك في المعاني، يقال: لبست عليه أمره. قال:﴾وللبسنا عليهم ما يلبسون﴿[الأنعام/9] وقال:﴾ولا تلبسوا الحق بالباطل﴿[البقرة/42]،﴾لم تلبسون الحق بالباطل﴿[آل عمران/71]،﴾الذين آمنوا ولم يلبسوا إيمانهم بظلم{ [الأنعام/82] ويقال: في الأمر لبسة أي: التباس، ولا بست الأمر: إذا زاولته، ولابست فلانا: خالطته، وفي فلان ملبس. أي: مستمتع، قال الشاعر: - 404 - وبعد المشيب طول عمر وملبسا * (هذا عجز بيت لامرئ القيس، وشطره:
ألا إن بعد العدم للمرء قنوة     وهو في ديوانه ص 87؛ والمجمل 3/801)
ملخص اللسان:
1.     اللُّبْسُ، بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ أَلْبَس، واللَّبْس،  بالفتح: مصدر قولك لَبَسْت عليه الأَمر أَلْبِسُ خَلَطْت
2.     واللِّباسُ: ما  يُلْبَس، وكذلك المَلْبَس واللِّبْسُ، بالكسر، مثلُه. ابن سيده: لَبِسَ  الثوب يَلْبَسُه لُبْساً وأَلْبَسَه إِياه، وأَلْبَس عليك ثوبَك. وثوب  لَبِيس إِذا كثر لُبْسُه، وقيل: قد لُبِسَ فأَخْلَق
3.     واللَّبُوس: ما يُلبس
4.     واللَّبُوس: الثياب والسِّلاح. مُذكَّر، فإِن ذهبت به إِلى الدِّرْع  أَنَّثْتَ. وقال اللَّه تعالى: وعلَّمناه صَنْعَة لَبُوس لكم؛ قالوا: هو  الدِّرْعُ تُلبَس في الحروب
5.     ولِباسُ النَّوْرِ: أَكِمَّتُهُ.
6.     ولِباسُ كل شيء:  غِشاؤُه. ولِباس الرجل: امرأَتُه، وزوجُها لِباسُها. وقوله تعالى في النساء:  هنَّ لِباسٌ لكم وأَنتم لِباسٌ لهنَّ؛ أَي مثل اللِّباسِ؛
7.     ويقال: لَبِسْت فلانة عُمْرِي أَي كانت معي شَبابي كلَّه. وتَلَبَّسَ  حُبُّ فلانة بَدَمِي ولَحْمِي أَي اختلط
8.     وأُلْبِسَتِ الأَرض: غطَّاها النَّبْتُ. وأَلبَسْت الشيء، بالأَلف، إِذا  غَطَّيْته. يقال: أَلْبَس السماءَ السحابُ إِذا غَطَّاها.
9.     اللَّبْسُ واللَّبَسُ: اختلاط الأَمر. لبَسَ عليه الأَمرَ يَلْبِسُه لَبْساً فالْتَبَسَ إِذا خَلَطَه عليه حتى لا يعرِف جِهَتَه . والْتَبَسَ عليه الأَمر أَي اختلَطَ  واشْتَبَه. والتَّلْبيسُ: كالتَّدْليس والتَّخليط، شُدِّد للمبالغة
10.                        ويقال للمجنون: مُخالَط ، ورجل  لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبَّس. وفي حديث جابر: لما نزل قوله تعالى: أَو  يُلْبِسَكُم شِيَعاً؛ اللَّبْس: الخلْط. يقال: لَبَسْت الأَمر، بالفتح، أَلْبِسُه  إِذا خَلَطت بعضه ببعض، أَي يَجْعَلكم فِرَقاً مختلفين؛ ومنه الحديث:  فَلَبَسَ عليه صَلاتَه. ولابَسَ الرجلُ الأَمر: خالطَه.
11.                        ولابَسْتَ فلاناً: عَرَفت باطنَه. وما  في فلان مَلبَس أَي مُسْتَمْتَع.
لسان العرب
● - لبس : اللُّبْسُ، بالضم: مصدر قولك لَبِسْتُ الثوبَ أَلْبَس، واللَّبْس،  بالفتح: مصدر قولك لَبَسْت عليه الأَمر أَلْبِسُ خَلَطْت. واللِّباسُ: ما  يُلْبَس، وكذلك المَلْبَس واللِّبْسُ، بالكسر، مثلُه. ابن سيده: لَبِسَ  الثوب يَلْبَسُه لُبْساً وأَلْبَسَه إِياه، وأَلْبَس عليك ثوبَك. وثوب  لَبِيس إِذا كثر لُبْسُه، وقيل: قد لُبِسَ فأَخْلَق، وكذلك مِلْحَفَة  لَبِيسٌ، بغير هاء، والجمع لُبُسٌ؛ وكذلك المزادة وجمعها لَبائِس؛ قال الكميت  يصف الثور والكلاب:  تَعَهّدَها بالطَّعْنِ، حتى كأَنما  يَشُقُّ بِرَوْقَيْهِ المَزادَ اللَّبائِسا  يعني التي قد استعملت حتى أَخْلَقَتْ، فهو أَطوَعُ للشَّقِّ والخَرْق.  ودارٌ لَبِيسٌ: على التشبيه بالثوْب الملبوس الخَلَق؛ قال:  دارٌ لِلَيْلى خَلَقٌ لَبِيسُ،  ليس بها من أَهلها أَنيسُ  وحَبْل لَبيسٌ:مستعمَل؛ عن أَبي حنيفة. ورجل لَبِيسٌ: ذو لِبَاسٍ، على  التَّشبيه؛ حكاه سيبويه. ولَبُوسٌ: كثير اللِّباس. واللَّبُوس: ما يُلبس؛  وأَنشد ابن السكيت لِبَيْهَس الفزاري، وكان بَيْهس هذا قتل له ستة إِخوة  هو سابعُهم لما أَغارَتْ عليهم أَشْجَع، وإِنما تركوا بَيْهَساً لأَنه  كان يحمُق فتركوه احْتِقاراً له، ثم إِنه مرَّ يوماً على نِسْوَة من قومه،  وهنَّ يُصلِحْن امرأَة يُرِدْنَ أَن يُهْدِينَها لبعض من قَتَل إِخَوتَه.  فكشف ثوبه عن اسْتِه وغطَّى رأَسه فقلْنَ له: وَيْلَك أَيَّ شيء تصنَع؟  فقال:  الْبَسْ لِكُلِّ حَالَة لَبُوسَها:  إِمَّا نَعِيمَها وإِمَّا بُوسَهَا  واللَّبُوس: الثياب والسِّلاح. مُذكَّر، فإِن ذهبت به إِلى الدِّرْع  أَنَّثْتَ. وقال اللَّه تعالى: وعلَّمناه صَنْعَة لَبُوس لكم؛ قالوا: هو  الدِّرْعُ تُلبَس في الحروب. ولِبْسُ الهَوْدج: ما عليه من الثياب. يقال:  كشَفْت عن الهَوْدج لِبْسَه، وكذلك لِبْس الكعبة، وهو ما علينا من  اللِّباسِ؛ قال حميد بن ثور يصف فرَساً خدمته جَواري الحيِّ:  فَلَما كَشَفْنَ اللِّبْسَ عنه مَسَحْنَهُ  بأَطْرافِ طَفْلٍ، زانَ غَيْلاً مُوَشَّما  وإِنه لحسَنُ اللَّبْسَة واللِّباس. واللِّبْسَةُ: حالة من حالات  اللُّبْس؛ ولَبِستُ الثوب لَبْسَةً واحدة. وفي الحديث: أَنه نهى عن  لِبْسَتَيْن، هي بكسر اللام، الهيئة والحالة، وروي بالضم على المصدر؛ قال الأَثير:  والأَوّل الوجه. ولِباسُ النَّوْرِ: أَكِمَّتُهُ. ولِباسُ كل شيء:  غِشاؤُه. ولِباس الرجل: امرأَتُه، وزوجُها لِباسُها. وقوله تعالى في النساء:  هنَّ لِباسٌ لكم وأَنتم لِباسٌ لهنَّ؛ أَي مثل اللِّباسِ؛ قال الزجاج:: قد  قيل فيه غيرُ ما قوْلٍ قيل: المعنى تُعانِقونهنَّ ويُعانِقْنَكم، وقيل:  كلُّ فَرِيقٍ منكم يَسْكُنُ إِلى صاحبه ويُلابِسُه كما قال تعالى: وجَعَل  منها زوجها ليَسْكُنْ إِليها. والعرب تسَمِّي المرأَة لِباساً وإِزاراً؛  قال الجعدي يصف امرأَة:  إِذا ما الضَّجِيعُ ثَنَى عِطْفَها،  تَثَنَّتْ، فكانت عليه لِباسا  ويقال: لَبِسْت امرأَة أَي تمتَّعت بها زماناً، ولَبِست قَوْماً أَي  تملَّيْت بهم دهراً؛ وقال الجعدي:  لَبِسْت أُناساً فأَفْنَيْتُهُمْ،  وأَفْنَيْتُ بعد أُناسٍ أُناسا  ويقال: لَبِسْت فلانة عُمْرِي أَي كانت معي شَبابي كلَّه. وتَلَبَّسَ  حُبُّ فلانة بَدَمِي ولَحْمِي أَي اختلط. وقوله تعالى: الذي جعل لكم الليل  لِباساً أَي تَسْكُنُون فيه، وهو مشتملٌ عليكم. وقال أَبو إِسحق في قوله  تعالى: فأَذاقها اللَّه لِباسَ الجُوعِ والخَوْف، جاعُوا حتى أَكلوا  الوَبَرَ بالدَّمِ وبلغ منهم الجُوعُ الحالَ التي لا غاية بعدها، فضُرِبَ  اللِّباسُ لما نالهم مثلاً لاشتماله على لابِسِه. ولِباسُ التَّقْوَى:  الحياءُ؛ هكذا جاء في التفسير، ويقال: الغليظ الخشِنُ القصير.  وأُلْبِسَتِ الأَرض: غطَّاها النَّبْتُ. وأَلبَسْت الشيء، بالأَلف، إِذا  غَطَّيْته. يقال: أَلْبَس السماءَ السحابُ إِذا غَطَّاها. ويقال:  الحَرَّةُ الأَرض التي لَبِسَتها حجارة سُودٌ. أَبو عمرو: يقال للشيء إِذا  غَطَّاه كلَّه أَلبَسَه ولا يكون لَبِسَه كقولهم أَلبَسَنا الليل، وأَلْبَسَ  السماءَ السحابُ ولا يكون لَبِسَنا الليل ولا لَبِس السماءَ السحابُ.  ويقال: هذه أَرض أَلْبَسَتْها حجارة سود أَي غطَّتْها. والدَّجْنُ: أَن  يُلْبِسَ الغيمُ السماء.  والمَلْبَسُ: كاللِّباسِ. وفي فلان مَلْبَسٌ أَي مُسْتَمْتَعٌ. قال أَبو  زيد: يقال إَن في فلان لمَلْبَساً أَي ليس به كِبْرٌ، ويقال: كِبَرٌ،  ويقال: ليس لفلان لَبِيسٌ أَي ليس له مثل. وقال أَبو مالك: هو من  المُلابَسَة وهي المُخالَطة. وجاء لابِساً أُذُنَيْه أَي مُتغافلاً، وقد لَبِس له  أُذُنَهُ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:  لَبِسْتُ لِغالِبٍ أُذُنَيَّ، حتَّى  أَراد لقَوْمِه أَنْ يأْكُلُوني  يقول: تغافَلْت له حتى أَطمَعَ قومَه فيَّ.اللَّبْسُ واللَّبَسُ: اختلاط الأَمر. لبَسَ عليه الأَمرَ يَلْبِسُه  لَبْساً فالْتَبَسَ إِذا خَلَطَه عليه حتى لا يعرِف جِهَتَه. وفي  المَوْلَدِ والمَبْعَثِ: فجاء المَلَكُ فشقَّ عن قلبه، قال: فَخِفْتْ أَن يكون قد  الْتُبِسَ بي أَي خُولِطْت في عَقْلي، من قولك في رَأْيهِ لَبْسٌ أَي  اختلاطٌ، ويقال للمجنون: مُخالَط. والْتَبَسَ عليه الأَمر أَي اختلَطَ  واشْتَبَه. والتَّلْبيسُ: كالتَّدْليس والتَّخليط، شُدِّد للمبالغة، ورجل  لَبَّاسٌ ولا تقل مُلَبَّس. وفي حديث جابر: لما نزل قوله تعالى: أَو  يُلْبِسَكُم شِيَعاً؛ اللَّبْس: الخلْط. يقال: لَبَسْت الأَمر، بالفتح، أَلْبِسُه  إِذا خَلَطت بعضه ببعض، أَي يَجْعَلكم فِرَقاً مختلفين؛ ومنه الحديث:  فَلَبَسَ عليه صَلاتَه. والحديث الآخر: من لَبَسَ على نفسه لَبْساً، كلُّه  بالتخفيف؛ قال: وربما شدد للتكثير؛ ومنه حديث ابن صيّاد: فَلَبَسَني أَي  جَعَلني أَلْتَبِسُ في أَمره، والحديث الآخر: لَبَسَ عليه. وتَلَبَّس بيَ  الأَمرُ: اختلط وتعلق؛ أَنشد أَبو حنيفة:  تَلَبَّسَ حُبُّها بَدَمي ولَحْمِي،  تَلَبُّسَ عِطْفَةٍ بفُرُوعِ ضالِ  وتَلَبَّسَ بالأَمر وبالثَّوْب. ولابَسْتُ الأَمرَ: خالَطْتُه. وفيه  لُبْسٌ ولُبْسَةٌ أَي التِباسٌ. وفي التنزيل العزيز: وللبَسْنا عليهم ما  يَلْبِسُون؛ يقال: لَبَسْت الأَمر على القوم أَلْبِسُه لَبْساً إِذا  شَبَّهْتَه عليهم وجَعَلتَه مُشْكِلاً، وكان رؤساء الكفار يَلْبِسُون على  ضَعَفَتهم في أَمر النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، فقالوا: هَلاَّ أُنزل إِلينا  مَلَك؟ قال اللَّه تعالى: ولو أَنزَلْنا مَلَكاً فرأَوْه، يعني المَلَك،  رجُلاً لكان يَلْحَقهم فيه من اللَّيْس مثل ما لحق ضَعَفَتَهُم منه. ومن  أَمثالهم: أَعْرَضَ ثَوْبُ المُلْتَبِس إِذا سأَلتَه عن أَمر فلم  يُبَيِّنْهُ لك. وفي التهذيب: أَعْرَضَ ثَوْبُ المُلْبِسِ؛ يُضرَب هذا المَثَل  لِمَن اتَّسَعت فِرْقَتُه أَي كثر من يَتَّهِمُه فيما سَرَقه.  والمِلْبَس: الذي يلبسُك ويُجلِّلك. والمِلْبَسُ: الليل بعَيْنه كما  تقول إِزارٌ ومِئْزًرٌ ولِحافٌ ومِلْحَفٌ؛ ومن قال المَلْبَس أَراد ثَوْب  اللُّبْس كما قال:  وبَعْدَ المَشِيبِ طُول عُمْرٍ ومَلْبَسَا  وروي عن الأَصمعي في تفسير هذا المثل قال: ويقال ذلك للرجل، يقال له:  ممن أَنت؟ فيقول: من مُضَر أَو من رَبيعَة أَو من اليَمَن أَي عَمَمْت ولم  تخصَّ. واللَّبْسُ: اختِلاطُ الظلام. وفي الحديث: لُبْسَةٌ، بالضم، أَي  شُبْهَةٌ ليس بواضح. وفي الحديث: فيَأْكلُ فما يَتَلَبَّسُ بِيَدِه طَعام  أَي لا يَلْزَق به لنظافة أَكله؛ ومنه الحديث: ذهب ولم يَتَلَبَّسْ منها  بشيء يعني من الدنيا. وفي كلامه لَبُوسة ولُبُوسَة أَي أَنه مُلْتَبِس؛  عن اللحياني، ولَبَّسَ الشيءُ: الْتَبَسَ، وهو من باب:  قد بَيَّنَ الصبحُ لِذِي عَينَيْن  ولابَسَ الرجلُ الأَمر: خالطَه. ولابَسْتَ فلاناً: عَرَفت باطنَه. وما  في فلان مَلبَس أَي مُسْتَمْتَع. ورجل البِيسٌ: أَحمق  (* قوله «البيس  أَحمق» كذا في الأصل. وفي شرح القاموس: ورجل لبيس، بكسر اللام. أَحمق.).  الليث: اللَّبَسَة بَقْلة؛ قال الأَزهري: لا أَعرف اللَّبَسَة في  البُقُول ولم أَسمع بها لغير الليث.
مقاييس اللغة:
(لبس) اللام والباء والسين أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على مخالَطَة ومداخَلة. من ذلك لَبسْتُ الثَّوبَ ألْبَسُه، وهو الأصل، ومنه تتفرَّع الفروع. واللَّبْس: اختلاط الأمر؛ يقال لَبَسْتُ عليه الأمرَ ألْبِسُه بكسرها. قال الله تعالى: ﴿وللَبَسْنَا عَلَيْهِمْ ما يَلْبِسُونَ﴾ [الأنعام 9]. وفي الأمر لَبْسَةٌ، أي لَيْسَ بواضح واللَّبْس: اختلاط الظَّلام ويقال: لابست الأمرَ أُلابِسُه. ومن الباب: اللباس، وهي امرأة الرّجُل؛ والزّوجُ لِباسُها. قال الجعديّ:
إذا ما الضَّجيعُ ثَنَى جِيدَها *** تدَاعَتْ فكانت عليه لباسا([7])
واللَّبُوس: كلُّ ما يُلبَس من ثيابٍ [و] دِرع. ولابَسْتُ الرّجلَ حتَّى عَرفْت باطنَه. ويستعار هذا فيقال: فيه مَلْبَسٌ، أي مُستمتَعٌ([8]) وبقيَّة. قال:
ألا إنَّ بعد العُدْم للمرء قُِنْوةً *** وبعدَ المشيب طولَ عُمرٍ وملبَسا([9])
ولِبْسُ الهودج والكعبة: ما عليهما من لِباسٍ، بكسر اللام.
القاموس المحيط:
لَبِسَ الثَّوْبَ، كسَمِعَ، لُبْساً، بالضم، وامرأةً تَمَتَّعَ بها زَماناً، قَوْماً تَمَلَّى بِهم دَهْراً، فلانَةَ عُمُرَهُ كانَتْ معه شَبَابَهُ كُلَّهُ. واللِّبَاسُ واللَّبُوسُ واللِّبْسُ، بالكسر، والمَلْبَسُ، كَمَقْعَدٍ ومِنْبَرٍ ما يُلْبَسُ. واللِّبْسُ، بالكسر السِّمْحَاقُ، وهو جُلَيْدَةٌ رَقيقةٌ تكونُ بينَ الجِلْدِ واللَّحْمِ. ولِبْسُ الكَعْبَةِ كِسْوَتُهَا. واللِّبْسَةُ حَالَةٌ من حالاتِ اللُّبْسِ، وضَرْبٌ من الثِّيَابِ، كاللَّبْسِ، وبالضم الشُّبْهَةُ. وككتابٍ الزَّوْجُ، والزَّوْجَةُ، والاخْتِلاَطُ، والاجْتِمَاعُ. " ولباسُ التَقْوَى " الإِيمانُ، أو الحياء، أو سَتْرُ العَوْرَةِ. و﴿فَأَذاقَهَا اللُّه لِباسَ الجُوعِ﴾، لَمَّا بَلَغَ بهم الجُوعُ الغايَةَ، ضَرَبَ له اللِّبَاسَ مَثَلاً لاِشْتِمَالِهِ. واللَّبُوسُ الدِّرْعُ. واللَّبِيسُ الثوبُ قد اُكْثِرَ لُبْسُهُ، فأخْلَقَ. والمِثْلُ ليسَ له لَبيسٌ، أي نَظيرٌ. ودَاهِيَةٌ لَبْسَاء مُنْكَرَةٌ. واللَّبَسَةُ، محركةً بَقْلَةٌ. وإنَّ فيه لَمَلْبَساً، كمَقْعَدٍ، أي ما به كِبْرٌ.
وأعْرَضَ ثَوْبُ المَلْبَسِ، كمَقْعَدٍ ومِنْبَرٍ ومُفلسٍ: مَثَلٌ يُضْرَبُ لمن كثُرَ من يَتَّهِمُهُ. ولَبَسَ عليه الأمرَ يَلْبِسُهُ: خَلَطَهُ. وألْبَسَهُ: غَطَّاهُ. وأمرٌ مُلْبِسٌ ومُلْتَبِسٌ: مُشْتَبِهٌ. والتَّلْبِيسُ: التَّخْلِيطُ، والتَّدْلِيسُ. ورجُلٌ لَبَّاسٌ، كشَدَّادٍ: كثيرُ اللِّبَاسِ، أو اللُّبْسِ، ولا تَقُلْ: مُلَبِّسٌ. وتَلَبَّسَ بالأمر، وبالثوب: اخْتَلَطَ، الطعامُ باليَدِ: التَزَقَ. ولابَسَهُ: خالَطَهُ، فلاناً: عَرَفَ باطِنَهُ. وفي الحديثِ: فَخِفْتُ أن يكون قد التُبِسَ بي، أي: خُولِطْتُ، من قولِكَ: في رأيِهِ لَبْسٌ، أي: اخْتِلاَطٌ.

_Türkçe çeviri henüz yok_
