# لبق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%A8%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لبق

اللّبَقُ: الظَّرْفُ والرِّفْقُ، لَبِقَ، بالكسر، لَبَقاً ولَباقَةً، فهو لَبِقٌ؛ قال سيبويه: بنوه على هذا لأنه عِلْم ونفاذ توهم أَنهم جاؤوا به على فَهِمَ فَهَامَةً فهو فَهِمٌ، والأُنثى لَبِقَةٌ، ولَبُقَ فهو لَبِيقٌ كلَبِقٍ، والأُنثى لَبِيقة؛ قال الشاعر:
وكان بتَصْريفِ القَنَاةَ لَبِيقا
وقيل: اللَّبِقة واللَّبِيقة الحسنة الدَّلٌ واللِّبْسة اللبيبة الصَّناع، وقال الفراء: اللَّبِقةُ التي يشاكلها كلُّ لباس وطيبٍ. الليث: رجل لَبِقٌ ويقال لَبِيق، وهو الحاذق الرفيق بكل عمل، وامرأَة لبيِقة ظريفة رَفيقةٌ ويليق بها كل ثوب. أبو بكر: اللَّبِقُ الحُلو اللّين الأخلاقِ، قال: وهذا قول ابن الأَعرابي، قال: ومن ذلك المُلَبَّقة إنما سميت مُلَبّقة للينها وحلاوتها، وقال قوم: معناه الرفيق اللطيفُ العمل؛ قال رؤبة: قَبَّاضة بين العَنيفِ واللَّبِقْ
وهذا الأَمر يَلْبَقُ بك أي يوافقك ويزكو بك. الأَزهري: العرب تقول هذا الأَمر لا يليق بك ولا يَلْيَقُ بك، فمن قال لا يليق فمعناه لا يحسن بك حتى يَلْصَق بك، ومن قال لا يَلْبَقُ فمعناه أَنه ليس يوفَّق لك؛ ومنه لَبِقَ به الثوبُ أَي لاق به. والثريد المُلَبَّق: الشديد التَّثْريد الملين بالدسم. يقال: ثريدة ملبقة. وفي الحديث: فصنع ثريدة ثم لبَّقَها أي خلطها خلطاً شديداً، وقيل: جمعها بالمغْرَفة. ولَبَّق الثريد وغيره: خلطه وليّنه؛ أَنشد ابن الأعرابي:
لا خَيْرَ في أَكل الخُلاصة وحْدَها،
إذا لم يَكُنْ رَبُّ الخُلاصة ذا تَمْرِ
ولكنَّها زَيْنٌ، كذا هي لُبِّقَتْ
بمَحْضٍ على حَلْواءَ، في مَضَر القِدْرِ
وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، دعا بثريدة ثم لَبَّقها؛ قال أَبو عبيد أَي جمعها بالمِقْدَحة. الليث: لبَّقْتُ الثريدة إذا لم تكن بلحم، وقيل: ثريدة مُلَبَّقَةٌ خلطت خلطاً شديداً.

### Türkçe

**اللّبَقُ**: zarafet ve yumuşaklık; **لَبِقَ** (kesre ile) **لَبَقاً** ve **لَباقَةً** (oldu), o hâlde o **لَبِقٌ**’dur; Sîbeveyh dedi ki: bunu bunun üzerine bina ettiler; çünkü o bir ilim ve nüfuzdur; onların onu **فَهِمَ** üzerine getirdiklerini vehmetti: **فَهَامَةً** (oldu), o hâlde o **فَهِمٌ**’dir; dişisi **لَبِقَةٌ**’dir. Ve **لَبُقَ** (oldu), o hâlde o **لَبِيقٌ**’dur, **لَبِقٍ** gibi; dişisi **لَبِيقة**’dir; şair dedi ki:
وكان بتَصْريفِ القَنَاةَ لَبِيقا

Ve denildi ki: **اللَّبِقة** ve **اللَّبِيقة** güzel olan **الدَّلٌ** (naz/edâ) ve **اللِّبْسة** (giyim)dir; **اللبيبة** (ise) sanatkâr olan **الصَّناع**dır. Ferrâ dedi ki: **اللَّبِقةُ** o (kadın)dır ki her elbise ve güzel koku ona benzer (ona yakışır). Leys: **رجل لَبِقٌ** (vardır) ve **لَبِيق** denilir; o, her işte mahir, yumuşak huylu olandır; ve **امرأَة لبيِقة** (vardır), zarif, yumuşak huyludur; ve her elbise ona yakışır. Ebû Bekr: **اللَّبِقُ** tatlı, yumuşak huylu olandır; dedi ki: bu, İbnü’l-A‘râbî’nin sözüdür. Dedi ki: bundan (olan) **المُلَبَّقة** ancak yumuşaklığı ve tatlılığı sebebiyle **مُلَبّقة** diye adlandırıldı. Ve bir kavim dedi ki: mânâsı, işte yumuşak huylu, latif olandır; Ru’be dedi ki:
قَبَّاضة بين العَنيفِ واللَّبِقْ

Ve bu iş **يَلْبَقُ بك**: yani sana uygun düşer ve seninle (beraber) artar/yerleşir. Ezherî: Araplar “bu iş sana **لا يليق** ve sana **لا يَلْيَق**” derler; kim “**لا يليق**” derse mânâsı: sana güzel olmaz, ta ki sana yapışıncaya kadar; kim “**لا يَلْبَقُ**” derse mânâsı: onun sana muvaffak kılınmadığıdır. Ve ondan: **لَبِقَ به الثوبُ**: yani ona yakıştı. Ve **الثريد المُلَبَّق**: kuvvetli biçimde ufalanmış, iç yağ ile yumuşatılmış olandır. Denilir: **ثريدة ملبقة**. Ve hadiste: “Sonra bir **ثريدة** yaptı, sonra onu **لبَّقَها**” yani onu şiddetli bir karıştırma ile karıştırdı; ve denildi ki: onu **بالمغْرَفة** ile topladı. Ve **لَبَّق** (etti) **الثريد** ve başkasını: onu karıştırdı ve yumuşattı; İbnü’l-A‘râbî inşad etti:
لا خَيْرَ في أَكل الخُلاصة وحْدَها،
إذا لم يَكُنْ رَبُّ الخُلاصة ذا تَمْرِ
ولكنَّها زَيْنٌ، كذا هي لُبِّقَتْ
بمَحْضٍ على حَلْواءَ، في مَضَر القِدْرِ

Ve hadiste: Peygamberin, sallallahu aleyhi ve sellem, bir **ثريدة** istediği, sonra onu **لَبَّقها** (ettiği) (vardır); Ebû Ubeyd dedi ki: yani onu **بالمِقْدَحة** ile topladı. Leys: Et yok ise **لبَّقْتُ الثريدة** (derim); ve denildi ki: **ثريدة مُلَبَّقَةٌ** şiddetli bir karıştırma ile karıştırılmıştır.
