# لتح (ل-ت-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AA%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AA%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ل - ت - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AA%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والتاء واللام معهما
ل تح، ح ل ت يستعملان فقط
لتح:
اللَّتْح: ضَرْب الوجْه والجَسد بالحَصَى حَتّى تُؤَثِّر فيه من غير جَرْحٍ شديد، قال أبو النجم يصف العانةَ حين يطرُدُها الفَحْل:
يَلْتَحْنَ وجهاً بالحَصَى مَلْتُوحا
ومَرَّةً بحافِرٍ مَكْتُوحا
حلت:
الحِلْتيت: الأًَنْجُذان، قال:
عليكَ بقُنْأةٍ وبسَنْـدَرُوسٍ		وحِلْتيتٍ وشَيْءٍ من كَنَعْدِ

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **التاء** ve **اللام** onlarla birlikte

**ل تح**, **ح ل ت** yalnızca kullanılırlar.

**لتح**:
**اللَّتْح**: şiddetli bir yara olmaksızın onda iz bırakıncaya kadar yüzü ve bedeni çakıl taşıyla dövmek; Ebû’n-Necm, aygır onu kovduğu zaman kısrağı vasfederek dedi ki:
يَلْتَحْنَ وجهاً بالحَصَى مَلْتُوحا
ومَرَّةً بحافِرٍ مَكْتُوحا

**حلت**:
**الحِلْتيت**: **الأًَنْجُذان**; dedi ki:
عليكَ بقُنْأةٍ وبسَنْـدَرُوسٍ		وحِلْتيتٍ وشَيْءٍ من كَنَعْدِ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AA%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

اللَتَحُ، بالتحريك: الجوع. وقد لَتِحَ فهو لَتْحانُ، وامرأةٌ لَتْحى.

##### Türkçe

**اللَتَحُ**, harekeli olarak: açlık. Ve **لَتِحَ**; o hâlde o **لَتْحانُ**dur; ve bir kadın **لَتْحى**dır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AA%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ت ل
حتل ، حلت ، لحت ، لتح : مستعملة .
وقد أهمل الليث : حتل ولحت وهما مستعملان .
لتح : قال الليث : اللَّتْح : ضرب الوجه والجسد بالحصى حتى يؤثِّرَ فيه من غير جَرْح شديد ، وقال أبو النجم :
يَلْتَحْنَ وَجْهاً بالحَصَى مَلْتُوحا
يصف عانَةً طردها مِسْحَلُها ، وهي تَعْدُو وتُثِير الحَصَى في وَجْهِه .
أبو زيد : لَتَحَها لَتْحاً إذا نكحها وجامعها ، وهو لاتِحٌ ، وهي مَلْتُوحة .
وأخبرني المُنْذِري عن أبي الهيثم أنه قال : لتَحْتُ فُلاناً ببصرى أي رَمَيْتُه ، حكاه عن أبي الحسن الأعرابي الكلابي ، وكان فصيحاً .
ابن الأعرابي : رجل لاتِح ولُتاحٌ ولُتَحَةٌ ولَتِحٌ إذا كان عاقلا داهياً ، وقومٌ لُتَّاح ، وهم العقلاء من الرجال والدُّهاةُ .
الأُمَوِيُّ : اللَّتْحانُ : الجائع ، وامرأةٌ لَتْحَى : جائِعة .
حلت : قال الليثُ : الحِلْتِيتُ . الأنْجُزَذُ ، وأنشد :
عَلَيْك بِقُنُأَةٍ وبِسَنْدَروسٍ
وحِلْتِيتٍ وشَيْءٍ من كَنَعْدِ
قلت : أظن هذا البيت مصنوعاً ولا يحتج به ، والذي حَفِظته عن البحرانيين : الخِلْتِيت بالخاء : الأَنْجُزَذُ ، ولا أراه عَرَبِيّاً مَحْضاً .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : يوم ذو حِلِّيتٍ إذا كان شديد البرد ، والأزِيزُ مثله .
قال : والْحَلتُ : لُزُوم ظهر الخَيْل .
وقال ابن الفرج : قال الكسائي : حَلَتُّه أي ضَرَبتُه ، قال : وغيره يقول : حَلأْتُه .
اللحياني : حلأتُ الصوفَ عن الشاةِ حَلأً ، وحَلَتُّه حَلْتاً ، وهي الحُلاتَةُ والْحُلاءةُ للنُّتافَةِ :
وحِلِّيتُ : موضع ذكره الراعي :
بِحِلِّيتَ أَقْوَت منهما وتَبدَّلت
ويروى بِحَليَة .
لحت : قال ابن الفرج : قال السليمي : بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ أي بَرْدٌ صادِق .
وقال غيره : لَحَتَ فلانٌ عصاه لَحْتاً إذا قَشَرَها ، ولَحَتَه بالعَذْل لَحتاً مثله .
حتل : أهمله الليث ، وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الحاتِلُ : المِثلُ من كل شَيْءٍ . قُلْتُ : الأصْلُ فيه الحاتِنُ ، فَقْلِبَت النون لاما ، وهو حِتْنُه وحَتْله أي مِثْلُه .

##### Türkçe

ح ت ل
**حتل** ، **حلت** ، **لحت** ، **لتح** : kullanımdadır.
Leys, **حتل** ve **لحت**’ı ihmâl etmiştir; hâlbuki ikisi de kullanımdadır.

**لتح** : Leys dedi ki: **اللَّتْح**: yüzü ve bedeni çakıl taşıyla, onda (iz) tesir edinceye kadar, şiddetli bir yara olmaksızın dövmektir. Ebû’n-Necm dedi ki:
يَلْتَحْنَ وَجْهاً بالحَصَى مَلْتُوحا
Bir sürüyü, onu kovan **مِسْحَلُها**’sı (çobanı) ile vasfeder; o koşar ve onun yüzüne çakıl taşını kaldırır (saçar).

Ebû Zeyd: Onu **لَتَحَها لَتْحاً** (diye) —onu nikâhlayıp onunla cinsel birleşmede bulunduğu zaman— (söylenir); o **لاتِحٌ**’tir, o (kadın) **مَلْتُوحة**’dur.

Münzirî bana Ebû’l-Heysem’den haber verdi: o dedi ki: **لتَحْتُ** falancayı Basra’da; yani onu attım (taşladım). Bunu Ebû’l-Hasen el-A‘râbî el-Kilâbî’den nakletti; o fasih idi.

İbnü’l-A‘râbî: Bir adam **لاتِح** ve **لُتاحٌ** ve **لُتَحَةٌ** ve **لَتِحٌ** (olur); akıllı, kurnaz olduğu zaman. Ve bir kavim **لُتَّاح**; onlar erkeklerden akıllılar ve kurnazlardır.

Ümevî: **اللَّتْحانُ**: aç olan; ve bir kadın **لَتْحَى**: aç.

**حلت** : Leys dedi ki: **الحِلْتِيتُ**: **الأنْجُزَذُ**. Ve inşâd etti:
عَلَيْك بِقُنُأَةٍ وبِسَنْدَروسٍ
وحِلْتِيتٍ وشَيْءٍ من كَنَعْدِ
Dedim ki: Ben bu beytin uydurma olduğunu zannediyorum ve onunla delil getirilmez. Bahreynlilerden hıfzettiğim ise: **الخِلْتِيت** (خ ile): **الأَنْجُزَذُ**’dur; ve onu sırf Arapça görmüyorum.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **يوم ذو حِلِّيتٍ**: şiddetli soğuk olduğu zaman; **الأزِيزُ** da onun gibidir.

Dedi ki: **والْحَلتُ**: atların sırtına yapışıp kalma.

İbnü’l-Ferec dedi ki: Kisâî dedi: **حَلَتُّه** yani onu dövdüm. Dedi ki: başkası der ki: **حَلأْتُه**.

Lihyânî: Koyundan yünü **حلأتُ** (diye) **حَلأً** (ile) soydum; ve onu **حَلَتُّه حَلْتاً** (diye) (de söylenir). Ve **الحُلاتَةُ** ve **الْحُلاءةُ** koparılan kırpıntı içindir:

Ve **حِلِّيتُ**: çobanın zikrettiği bir yer:
بِحِلِّيتَ أَقْوَت منهما وتَبدَّلت
Ve **بِحَليَة** diye de rivayet edilir.

**لحت** : İbnü’l-Ferec dedi ki: Süleymî dedi: **بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ** yani gerçek soğuk.

Başkası dedi ki: Falanca asasını **لَحَتَ** (diye) **لَحْتاً** (ile) (yapar); onu soyduğu zaman. Ve onu azarlama ile **لَحَتَه** (diye) **لَحتاً** (ile) (yaptı); onun gibidir.

**حتل** : Leys onu ihmâl etti. Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi ki: **الحاتِلُ**: her şeyden misildir. Dedim ki: Asıl onda **الحاتِنُ**’dur; sonra nûn lâm’a çevrildi. Ve o, onun **حِتْنُه**’si ve **حَتْله**’si, yani onun mislidir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AA%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

لتحه، كمنعه، يلتحه لتحا: ضرب وجهه أو جسده بالحصى فأثر فيه من غير جرح شديد. قال أبو النجم يصف عانة طردها مسحلها وهي تعدو وتثير الحصى في وجهه:
  يلتحن وجها بالحصى ملتوحا أو لتحه: فقأ عينه بضربها وروى عن أبي الهيثم أنه قال: لتحه ببصره: رماه به، حكاه عن أبي الحسن الأعرابي الكلابي، وكا فصيحا. ولتح جاريته لتحا، إذا نكحها وجامعها، وهو لاتح وهي ملتوحة. ولتح فلانا: ما ترك عنده شيئا إلا أخذه. ولتح بيده ضربه بها على وجه أو جسد أو عين. ولتح، كفرح: جاع. والنعت لتحان، وهي لتحى. وفي التهذيب عن ابن الأعرابي: هو رجل لاتح ولتاح كغراب، ولتحه كهمزة، ولتح ككتف: عاقل داهية. وقوم لتاح، وهم العقلاء من الرجال الدهاة. ويقال: هو ألتح شعرا منه، أي أوقع على المعاني وفي بعض النسخ: على المعنى.

##### Türkçe

**لتحه**; **منعه** gibi; onu **يلتحه** **لتحا**: Yüzünü veya bedenini çakıl taşlarıyla vurdu da, şiddetli bir yara olmaksızın onda iz bıraktı. Ebû’n-Necm, **مسحلها**’sı onu kovaladığı hâlde koşup yüzüne çakıl taşları savurup kaldıran bir **عانة**’yı vasfederek dedi:
  “Çakıl taşlarıyla bir yüzü **يلتحن**; **ملتوحا**.” Veya **لتحه**: Onu vurarak gözünü patlattı. Ebû’l-Heysem’den rivayet olundu ki şöyle dedi: **لتحه ببصره**: Onu onunla attı; bunu Ebû’l-Hasen el-A‘râbî el-Kilâbî’den nakletti; ve fasih idi. Ve **لتح** câriyesini **لتحا**, onu nikâhlayıp onunla cinsel birleşmede bulunduğu zaman; o **لاتح**’tır ve o (câriye) **ملتوحة**’dır. Ve **لتح** falanı: Onun yanında hiçbir şey bırakmadı, ancak onu aldı. Ve **لتح** eliyle: Onu onunla yüze yahut bedene yahut göze vurdu. Ve **لتح**, **فرح** gibi: Acıktı. Sıfat **لتحان**’dır; ve o (dişil) **لتحى**’dır. Ve **التهذيب**’de İbnü’l-A‘râbî’den: O, **لاتح** ve **لتيح** ( **غراب** gibi), ve **لتحه** ( **همزة** gibi), ve **لتح** ( **كتف** gibi): Akıllı, hilekâr (kurnaz)dır. Ve bir kavim **لتاح**: ve onlar, erkeklerden akıllı hilekârlar(dır). Ve denilir: O, ondan daha **ألتح** şiirdir; yani mânalara daha çok isabet etti. Ve bazı nüshalarda: mânaya.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AA%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

لَتِحَ
1 لَتِحَ ذ , aor. لَتَحَ , (inf. n. لَتَحٌ, S,) He hungered; was hungry. (S. K.)

لَتْحَانُ
لَتْحَانُ ذ Hungry: fem. لَتْحَى. (S, K.)

##### Türkçe

لَتِحَ
1 **لَتِحَ** **ذ** , muzâri‘ **لَتَحَ** , (mast. is. **لَتَحٌ**, S,) Acıktı; aç oldu. (S. K.)

لَتْحَانُ
**لَتْحَانُ** **ذ** Aç: müennesi **لَتْحَى**. (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AA%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

لَتَحَ
لَتَحَ A ( n. ac. لَتْح 1 ),
a.  Struck; injured.

لَتِحَ
لَتِحَ A ( n. ac. لَتَح 4 ),
a.  Was hungry.

لَتْحَى
لَتْحَى 1ya ,
a.  fem. of لَتْحَاْنُ 33 . -  لَتِح 5 ,  لُتَح 9 ,  لُتَحَة 9t ,  لَاْتِح 21 , Intelligent.

لَتْحَاْنُ
لَتْحَاْنُ 33 ,
a.  Hungry.

##### Türkçe

لَتَحَ
لَتَحَ A (isim-fiil: **لَتْح** 1),
a. Vurdu; yaraladı.

لَتِحَ
لَتِحَ A (isim-fiil: **لَتَح** 4),
a. Aç oldu.

لَتْحَى
لَتْحَى 1ya,
a. **لَتْحَاْنُ** 33’ün müennesi. - **لَتِح** 5, **لُتَح** 9, **لُتَحَة** 9t, **لَاْتِح** 21, Zeki.

لَتْحَاْنُ
لَتْحَاْنُ 33,
a. Aç.
