# لثي — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AB%D9%8A/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AB%D9%8A/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لثي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AB%D9%8A.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: لثي

(باب اللام والثاء وما يثلثهما)
(لثغ) اللام والثاء والغين. يقولون: اللُّثْغة في اللسان أن يقلب الرّاء غيناً والسِّين ثاء(1).‏
(لثق) اللام والثاء والقاف، كلمةٌ تدلُّ على ترطيب الماء والمطرِ الشَّيءَ. من ذلك اللَّثَق، وقد ألثَقَه المطرُ، إذا بَلَّه.‏
(لثم) اللام والثاء والميم أُصَيلٌ يدلُّ على مُصَاكَّةِ شيءٍ لشيءٍ أو مضامَّته له. من ذلك: لَثَمَ البعيرُ الحجارةَ بِخُفِّهِ، إذا صَكَّها. وخفٌّ مِلْثَمٌ: يصكُّ الحجارة. ومن المضامَّة اللِّثام: ما تُغطَّى به الشَّفةُ من ثوبٍ. وفلانٌ حسنُ اللِّثْمة، أي الالتثام. وخفٌّ ملثوم مثل مرثوم، إذا دَمِي. ومن الباب لَثِمَ الرّجُل المرأةَ(2)، إذا قبَّلها.‏
(لثي) اللام والثاء والحرف المعتل كلماتٌ تدلُّ على تولُّد شيء. من ذلك اللَّثى، وهي صَمغةٌ. ويقال للوسخ اللَّثَى. ويقولون: اللَّثَى: وَطْءُ الأخفاف إذا كان مع ذلك نَدىً من ماءٍ أو دم. قال:‏
* بِهِ مِن لَثى أخفافِهنَّ نجيعُ(3) *‏
--------------ـــ
(1) انظر البيان (1: 34، 71).‏
(2) لثم، هذا، من باب سمع وضرب.‏
(3) أنشد هذا العجز في المجمل واللسان (لثى).‏

ـ

### Türkçe

(لâm, **الثاء** ve onları üçleyen şeyler bâbı)
(**لثغ**) **اللام** ve **الثاء** ve **الغين**. Derler ki: dilde **اللُّثْغة**, **الرّاء**’yı **غين**’e ve **السِّين**’i **ثاء**’ya çevirmektir(1).‏
(**لثق**) **اللام** ve **الثاء** ve **القاف**; suyun ve yağmurun bir şeyi nemlendirmesine delâlet eden bir kelimedir. Bundan: **اللَّثَق**; yağmur onu **ألثَقَه**, yani onu ıslattığı zaman.‏
(**لثم**) **اللام** ve **الثاء** ve **الميم**; bir şeyin bir şeye vurmasına yahut ona bitişmesine delâlet eden bir asıldır. Bundan: deve **لَثَمَ** taşları **بِخُفِّهِ**, yani onları vurduğu zaman. Ve **خفٌّ مِلْثَمٌ**: taşları vurur. Ve bitişmeden **اللِّثام**: bezden dudakla örtünülen şeydir. Ve falan **حسنُ اللِّثْمة**’dir; yani örtünme. Ve **خفٌّ ملثوم** tıpkı **مرثوم** gibi; kanadığı zaman. Ve bâbdan: adam kadını **لَثِمَ**(2), yani onu öptüğü zaman.‏
(**لثي**) **اللام** ve **الثاء** ve illetli harf; bir şeyin türemesine delâlet eden kelimelerdir. Bundan **اللَّثى**; o bir zamktır. Ve pisliğe **اللَّثَى** denir. Ve derler ki: **اللَّثَى**: su yahut kan nemi de bununla birlikte olduğu hâlde toynakların basmasıdır. Dedi ki:‏
* بِهِ مِن **لَثى** أخفافِهنَّ نجيعُ(3) *‏
--------------ـــ
(1) **البيان**’a bak (1: 34، 71).‏
(2) **لثم**, bu, **سمع** ve **ضرب** bâbındandır.‏
(3) Bu mısraın ikinci yarısını **المجمل** ve **اللسان**’da (**لثى**) inşâd etti.‏

ـ
