# لجأ — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%A3/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AC%D8%A3/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لجأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%A3.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: لجء

لجء
لَجَأَ - يَلْجَأُ - مَلْجَأ
لَجَأَ - يَلْجَأُ + كائن + من كائن أو أمر أو شيء + إلى كائن أو مكان: يتحرك بعيداً عن الخطر متجهاً إلى مكان أكثر أمناً وأقل خطراً، ويعصمه من الأذى
مَلْجَأ: على وزن " مَفْعَل " اسم مكان من " لَجَأَ - يَلْجَأُ ": المكان الذي يتحرك إليه من يشعر بخطر داهم، ويظنه أكثر أمناً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاتجاه واللجوء والحركة نحو مأمن أو ملجأ آمن"، وهي:
لَجَأَ - يَلْجَأُ، لاذَ - يَلُوذُ، أوَى - يَأْوِي، وَفَضَ - يَفِضُ، وَأَل - يَئِل، كَانَ - يَكِينُ
ملجأ
 	﴿وعلى الثلاثة الذين خلفوا حتى إذا ضاقت عليهم الأرض بما رحبت وضاقت عليهم أنفسهم وظنوا أن لا ملجأ من الله إلا إليهثم تاب عليهم ليتوبوا إن الله هو التواب الرحيم(118)﴾ التوبة ﴿استجيبوا لربكم من قبل أن يأتي يوم لا مرد له من الله ما لكم من ملجإ يومئذ وما لكم من نكير(47)﴾ الشورى
 	﴿لو يجدون ملجأ أو مغارات أو مدخلا لولوا إليه وهم يجمحون(57)﴾ التوبة
مختار الصحاح
● [لجأ] ل ج أ: لَجَأ إليه يلجأ مثل قطع يقطع لَجَأً بفتحتين و مَلْجَأ و الْتَجَأَ مثله و التَّلْجِئَة الإكراه و ألْجَأَه إلى كذا اضطره إليه و أَلْجَأ أمره إلى الله أسنده
ملخص اللسان:
1.     لَجَأَ إِلى الشيء والـمَكان يَلْجَأُ لَجْأً ولُجُوءاً ومَلْجَأً،  ولَجِئَ لَجَأً، والْتَجَأَ، وأَلْجأْتُ أَمْري إِلى اللّه :أَسْنَدتُ
2.     لَجَأْتُ إِلى فلان وعنه، والتَجَأْتُ، وتَلجَّأْتُ إِذا اسْتَنَدْتَ إِليه واعْتَضَدْتَ به، أَو عَدَلْتَ عنه إِلى غيره
3.      واَلْجَأَه إِلى الشيءِ: اضْطَرَّه إِليه. وأَلْجَأَه: عَصَمه.
4.     والتَّلْجِئةُ: الإِكْراهُ. أَبو الهيثم: التَّلْجِئةُ أَنْ يُلْجئَكَ أَن تَأْتِيَ أَمْراً باطِنُه خِلافُ ظاهره، وذلِكَ مِثْلُ إِشْهادٍ على أَمْرٍ ظاهِرُه خِلافُ باطِنِه
5.      والمَلْجَأُ واللَّجَأُ: الـمَعْقِلُ، والجمع أَلْجاءٌ.
6.     ويقالُ: أَلْجَأْتُ فلاناً إِلى الشيءِ إِذا حَصَّنْته في مَلْجإٍ، ولَجَإٍ، والْتَجَأْتُ إليه الْتِجاءً
لسان العرب
● - لجأ: لَجَأَ إِلى الشيء والـمَكان يَلْجَأُ لَجْأً ولُجُوءاً ومَلْجَأً،  ولَجِئَ لَجَأً، والْتَجَأَ، وأَلْجأْتُ أَمْري إِلى اللّه :أَسْنَدتُ.  وفي حديث كَعْب، رضي اللّه عنه: مَن دَخَل في ديوان الـمُسلِمِين ثمَ تَلجَّأَ منهم، فقد خَرج من قُبَّة الإِسْلامِ. يقال: لَجَأْتُ إِلى فلان وعنه، والتَجَأْتُ، وتَلجَّأْتُ إِذا اسْتَنَدْتَ إِليه واعْتَضَدْتَ به، أَو عَدَلْتَ عنه إِلى غيره، كأَنه إِشارةٌ إِلى الخُروج والانْفراد عن المسلمِين.  واَلْجَأَه إِلى الشيءِ: اضْطَرَّه إِليه. وأَلْجَأَه: عَصَمه.  والتَّلْجِئةُ: الإِكْراهُ. أَبو الهيثم: التَّلْجِئةُ أَنْ يُلْجئَكَ أَن تَأْتِيَ أَمْراً باطِنُه خِلافُ ظاهره، وذلِكَ مِثْلُ إِشْهادٍ على أَمْرٍ ظاهِرُه خِلافُ باطِنِه. وفي حديث النُّعْمانِ بن بَشِير: هذا تَلْجِئةٌ، فأَشْهِدْ عليه غَيْرِي. التَلْجِئة: تَفْعِلة من الإِلْجَاءِ، كأَنه قد أَلْجَأَكَ إِلى أَنْ تَأْتِيَ أَمراً باطِنُه خلافُ ظاهره، وأَحْوَجَك إِلى أَن تَفْعَل فِعلاً تَكْرَهُه. وكان بشير قد أَفْرَدَ ابنَه النُّعمانَ بشيءٍ دون إِخوته حَمَلتْه عليه أُمُّه.  والمَلْجَأُ واللَّجَأُ: الـمَعْقِلُ، والجمع أَلْجاءٌ.  ويقالُ: أَلْجَأْتُ فلاناً إِلى الشيءِ إِذا حَصَّنْته في مَلْجإٍ، ولَجَإٍ، والْتَجَأْتُ إليه الْتِجاءً. ابن شميل: التَلْجِئةُ أَن يجعل مالَه  لبَعض ورَثته دون بعض، كأَنه يتصدَّق به عليه، وهو وارثه. قال: ولا تَلْجِئةَ إِلاّ إِلى وارِثٍ. ويقال: أَلكَ لَجَأٌ يا فلان؟ واللَّجأُ:  الزوجةُ.وعُمَر بن لَجَإٍ التَّميمي الشاعر.
مقاييس اللغة:
(لجأ) اللام والجيم والهمزة كلمة واحدة، وهي اللَّجَأ والملجأ: المكان يُلتجَأ إليه. يقال: لجأت والتجأت. وقال في اللَّجَأ:
جاء الشِّتاءُ ولمَّا أَتَّخِذْ لَجَأَ *** يا حَرَّ كَفَّيَّ من حَفْر القراميصِ([3])
القاموس المحيط:
لَجَأَ إليه، كمنع وفرِحَ لاذَ، كالْتَجَأَ. وأَلْجَأَهُ اضْطَرَّهُ، وأَمْرَهُ إلى اللَّهِ أسْنَدَهُ، وفلاناً عَصَمَهُ. واللَّجَأُ، مُحَرَّكَةً المَعْقِلُ والمَلاَذُ، كالمَلْجَأ، و ع، وجَدُّ عُمَرَ بنِ الأشْعَثِ، لا والِدُه، ووهِم الجوهري، والضِّفْدَعُ، وهي بهاءٍ، وذُو المَلاجئ قَيْلٌ. والتَّلْجِئَةُ الإكراه.
تاج العروس:
ل ج أ
لَجَأَ إليه أَي الشيء أو المكان كَمَنَعَ يَلْجَأُ لَجْأُ ولُجوءاً ومَلْجَأً ولَجِئَ مثل فَرِحَ لَجَأً بالتحريك الأخيرة لغةٌ في الأولى كما في التكملة : لاذَ كالتَجَأَ إليه . وألَجَأَهُ إلى كذا : اضْطَرَّهُ إليه وأحْوَجَه وأَلْجَأَ أمْرَه إلى الله : أسْنَدَه . وفي بعض النسخ وأمرَه إليه : أسنده والتَجأَ وتَلَجَّأَ وفي حديث كَعبٍ : من دخل في ديوان المُسلمين ثمَّ تَلَجَّأَ منهم فقدْ خَرَج من قُبَّةِ الإسلام . يقال : لَجَأْتُ إلى فلانٍ وعنه والتجَأْتُ وتَلَجَّأْتُ إِذا استنَدْتَ إليه واعْتَضَدْتَ به أو عَدَلْتَ عنه إلى غيره كأنه إشارةٌ إلى الخُروج والانفراد من المسلمين . وأَلْجَأَ فلاناً : عَصَمَه ويقال : أَلجأْتُ فلاناً إلى الشيء إِذا حَصَّنْتَه في مَلْجَإِ . واللَّجَأُ محرّكةً : المَعْقِلُ والمَلاذُ كالمَلْجَإِ وقد تُحذف همزته تخفيفاً ومُزاوجةً مع المَنْجا كما يُهمز المُنْجا مُزاوجةً معه وفلانٌ حَسَنُ المَلْجا . وجمع اللَّجَإِ أَلْجاءٌ واللَّجَأُ ع بين أَريكٍ والرِّجام قال أوس بن غَلْفاء :
جَلَبْنا الخَيلَ من جَنْبَيْ أريكٍ ... إلى لَجَإٍ إلى ضِلَعِ الرِّجامِ كذا في معجم أَبِي عُبيدٍ البكريّ نقله شيخنا وقال نصرٌ في معجمه : هو وادٍ أو جَبَلٌ نَجْديٌّ فقولُ المناوي : لم يُعَيِّنوه . ليس بشيء . ولَجَأٌ بلا لامٍ : اسم رجلٍ هو جَدُّ عمر بن الأشْعَث التَّيْمِيِّ الشاعر لا والِدُه وَوَهِمَ الجوهريّ فجعله والداً له وإنما هو جدُّه وهذا الذي ذكره الجوهريّ هو الذي أطبق عليه أئمة الأنساب واللُّغة قال البلاذُرِيُّ في مَفاهيم الأشراف ما نصُّه : ووَلَد ذُهْلُ ابن تَيْمِ بن عبد مناة بن أُدّ بن طابِخَة : سعد بن ذُهَلٍ فولَدَ سَعْدٌ : ثَعْلَبَة بن سعد وجُشَمَ بن سعدٍ وبَكْرَ بن سعدٍ . فولَد ثَعلبةُ : امرأَ القَيسِ بن ثعلبة . فولَد امرؤ القيس : جُلَّهُم منهم عُمَر ابن لَجَإِ بن حيدر بن مَصاد بن ذُهَل ابن تيم بن عبد مناة بن أُدٍّ الشاعر وكان يُهاجي جَرير بن عَطيَّة بن الخَطَفَى وكان سببُ تَهاجيهِما أنّ ابن لَجَإٍ أنشد جَريراً باليَمانية
" تَجُرُّ بالأهْوَنِ في أَدنائها
" جَرَّ العَجوزِ جانِبَيْ خِبائِها فقال له جريرٌ : هلاَّ قلت :
" جَرَّ العَروسِ طَرَفَيْ رِدائها فقال له ابن لَجَإٍ . فأنت الذي تقول :
لَقَوْميَ أحْمَى لِلْحَقيقَةِ مِنْكُمُ ... وأضْرَبُ للجَبَّارِ والنَّقْعُ ساطِعُ
وأوثَقُ عندَ المُرْدَفاتِ عَشِيَّةً ... لَحاقاً إِذا ما جَرَّدَ السَّيْفَ مانِعُ
أرَأيتَ إِذا أُخِذنَ غُدْوَةً ولم تَلْحَقْهُنَّ إِلاَّ عَشيَّةً وقد نُكِحْنَ فما غَناؤُه ؟ فتحاكَما إلى عُبيد بن غاضِرة العَنْبَريّ فقَضى على جَريرٍ فهجاه بِشعرٍ مذكور في الكتاب المذكور وكذا جواب ابن لَجَإٍ ومات عمر بن لجإٍ بالأهواز وبينهما مُفاخراتٌ ومُعارضات حَسَنةٌ ليس هذا محلَّ ذِكرها وقد عُرِف من كلام البلاذُريّ أن لَجَأً والدُه لا جدُّه وعلى التسليم فإن مثلَ ذلك لا يُعتَرض به لأنه كثيراً ما يُنسب الرجل إلى جدِّه لكونه أشهرَ أو أفخَر أو غير ذلك من الأعراض ألا تَرى إلى قول النبيّ صلّى الله عليه وسلّم : " أنا النَّبيُّ لا كَذِبْ أنا ابن عبد المُطَّلِبْ " . وأمثلةُ ذلك لا تُحصى والله أعلم . واللَّجَأُ : الضِّفْدَعُ وفي المُحكم أنه نَوْعٌ من السَّلاحِف يَعيش في البَرِّ والبحر ومنهم من يُخَفِّفه فذكره في المعتلّ وهيَ أي الأنثى بِهاء وقالوا : اللجَأَةُ البَحريَّةُ لها لسانٌ في صَدْرِها من أصابَتْه به من الحيوان قَتَلتْه قاله الدَّميري ونقله شيخنا . وذو المَلاجِئِ : قَيْلٌ من أقيال التَّبابِعَة من مُلوك اليَمَن . والتَّلْجِئَة : الإكْراه قال أبو الهَيثم أن يُلْجِئَك أن تأتيَ أمراً ظاهره خِلافُ باطِنِه . وفي حديث النُّعمان بن بَشيرٍ : " هذه تَلْجِئَةٌ فأشْهِدْ عليه غَيري " التّلْجِئَةُ : تَفْعِلَةٌ من الإلجاء كأنه قد أَلْجَأَك إلى أن تأتي أمراً باطنه خِلاف ظاهره وأحْوَجك إلى أن تفعل فِعْلاً تَكْرهُه وكان بَشيرٌ قد أفرد ابنَه النُّعمان بشيءٍ دونَ إخوته حملتْه عليه أُمُّه . وقال ابنُ شُمَيلٍ : التَّلْجِئَةُ : أن يَجْعَل مالَه لِبَعضِ وَرَثتِه دون بعضٍ كأنَّه يتصَدَّق به عليه وهو وارِثُه قال : ولا تَلْجِئَةَ إِلاَّ إلى وارِث . يقال : أَلَكَ لَجَأُ يا فلان واللَّجَأُ : الزوجةُ . ومما يستدرك عليه : اللَّجَأُ : الزَّوجة أو جَبَلٌ وأيضاً الوارثُ ولَجَأَ أمرَه إلى الله : أسْنَده كالتَجَأَ وتَلَجَّأَ . وتَلَجَّأَ منهم : انفرد وخَرَج عن زُمْرَتهم وعدَلَ إلى غيرهم فكأنه تَحَصَّنَ منهم

### Türkçe

لجء
**لَجَأَ** - **يَلْجَأُ** - **مَلْجَأ**
**لَجَأَ** - **يَلْجَأُ** + bir varlık + bir varlıktan yahut bir işten yahut bir şeyden + bir varlığa yahut bir yere: tehlikeden uzaklaşarak daha emniyetli ve daha az tehlikeli bir yere doğru hareket eder; ve onu zarardan korur
**مَلْجَأ**: “**مَفْعَل**” vezninde, “**لَجَأَ** - **يَلْجَأُ**”dan mekân ismidir: ansızın bastıran bir tehlike hissedenin kendisine doğru hareket ettiği ve onu daha emniyetli sandığı yer
Ve lafız, “yönelme ve sığınma ve bir emniyete yahut emniyetli bir sığınağa doğru hareket” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**لَجَأَ** - **يَلْجَأُ**، **لاذَ** - **يَلُوذُ**، **أوَى** - **يَأْوِي**، **وَفَضَ** - **يَفِضُ**، **وَأَل** - **يَئِل**، **كَانَ** - **يَكِينُ**
ملجأ
 	﴿Ve geride bırakılan üç kişi hakkında; nihayet yeryüzü, genişliğine rağmen onlara dar gelince, nefisleri de onlara dar gelince ve Allah’tan (kaçıp) sığınılacak bir **مَلْجَأ** olmadığını, ancak O’na (sığınılacağını) zannedince; sonra O, tevbe etsinler diye onların tevbesini kabul etti. Şüphesiz Allah, O, tevbeyi çok kabul eden, çok merhamet edendir (118)﴾ Tevbe ﴿Rabbinize icabet edin; Allah’tan geri çevrilmesi olmayan bir gün gelmeden önce. O gün sizin için bir **مَلْجَإ** yoktur ve sizin için bir inkâr da yoktur (47)﴾ Şûrâ
 	﴿Eğer bir **مَلْجَأ** yahut mağaralar yahut bir girilecek yer bulsalardı, ona doğru dönerlerdi; ve onlar (hızla) koşarlardı (57)﴾ Tevbe
مختار الصحاح
● [**لجأ**] ل ج أ: **لَجَأ** ona **يَلْجَأُ**, “**قطع** **يقطع**” gibi; **لَجَأً** iki fetha ile; ve **مَلْجَأ**; ve **الْتَجَأَ** da onun gibidir; ve **التَّلْجِئَة** zorlama/ikrahtır; ve **ألْجَأَه** onu şuna sevk etti: onu ona mecbur bıraktı; ve **أَلْجَأ** işini Allah’a: onu (O’na) dayandırdı
ملخص اللسان:
1.     **لَجَأَ** şeye ve mekâna **يَلْجَأُ** **لَجْأً** ve **لُجُوءاً** ve **مَلْجَأً**; ve **لَجِئَ** **لَجَأً**; ve **الْتَجَأَ**; ve “**أَلْجأْتُ أَمْري إِلى اللّه**”: dayandırdım
2.     “**لَجَأْتُ** falana ve ondan”; ve “**التَجَأْتُ**”; ve “**تَلجَّأْتُ**” — ona dayandığın ve onunla destek aldığın zaman; yahut ondan başkasına meylettiğin zaman
3.      Ve “**اَلْجَأَه** şeye”: onu ona mecbur etti. Ve “**أَلْجَأَه**”: onu korudu.
4.     Ve **التَّلْجِئةُ**: zorlama/ikrah. Ebû’l-Heysem: **التَّلْجِئةُ**, seni, içi dışına aykırı olan bir işi yapmaya mecbur bırakmasıdır; ve bu, dışı içinin aykırısı olan bir iş üzerine şahit tutmak gibidir
5.      Ve **المَلْجَأُ** ve **اللَّجَأُ**: sığınılacak sağlam yer (ma‘kıl); çoğulu **أَلْجاءٌ**.
6.     Ve denir ki: “**أَلْجَأْتُ** falanı şeye” — onu bir **مَلْجإٍ** ve bir **لَجَإٍ** içinde tahkim ettiğim zaman; ve “**الْتَجَأْتُ** ona **الْتِجاءً**”
لسان العرب
● - **لجأ**: **لَجَأَ** şeye ve mekâna **يَلْجَأُ** **لَجْأً** ve **لُجُوءاً** ve **مَلْجَأً**; ve **لَجِئَ** **لَجَأً**; ve **الْتَجَأَ**; ve “**أَلْجأْتُ أَمْري إِلى اللّه**”: dayandırdım. Ve Kâ‘b hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Kim Müslümanların divanına girer, sonra onlardan **تَلجَّأَ** ederse, İslâm kubbesinden çıkmış olur.” Denir ki: “**لَجَأْتُ** falana ve ondan”; ve “**التَجَأْتُ**”; ve “**تَلجَّأْتُ**” — ona dayandığın ve onunla destek aldığın zaman; yahut ondan başkasına meylettiğin zaman; sanki Müslümanlardan çıkışa ve ayrılıp tek kalmaya bir işarettir. Ve “**اَلْجَأَه** şeye”: onu ona mecbur etti. Ve “**أَلْجَأَه**”: onu korudu. Ve **التَّلْجِئةُ**: zorlama/ikrah. Ebû’l-Heysem: **التَّلْجِئةُ**, seni, içi dışına aykırı olan bir işi yapmaya mecbur bırakmasıdır; ve bu, dışı içinin aykırısı olan bir iş üzerine şahit tutmak gibidir. Nu‘mân b. Beşîr hadîsinde: “Bu bir **تَلْجِئةٌ**dir; öyleyse onun üzerine benden başkasını şahit tut.” **التَلْجِئة**: **الإِلْجَاءِ**dan **تَفْعِلة**dir; sanki seni, içi dışına aykırı olan bir işi yapmaya mecbur bırakmış ve seni, hoşlanmadığın bir fiili yapmaya muhtaç kılmıştır. Beşîr, annesinin kendisini buna sevk etmesiyle, oğlu Nu‘mân’ı kardeşleri dışında bir şeyle tek başına ayırmıştı. Ve **المَلْجَأُ** ve **اللَّجَأُ**: sığınılacak sağlam yer (ma‘kıl); çoğulu **أَلْجاءٌ**. Ve denir ki: “**أَلْجَأْتُ** falanı şeye” — onu bir **مَلْجإٍ** ve bir **لَجَإٍ** içinde tahkim ettiğim zaman; ve “**الْتَجَأْتُ** ona **الْتِجاءً**”. İbn Şümeyl: **التَلْجِئةُ**, malını bazı mirasçılarına, bazısını bırakıp (diğerlerini bırakıp) vermesidir; sanki onu ona sadaka veriyor gibidir; hâlbuki o onun mirasçısıdır. Dedi ki: “**تَلْجِئةَ** ancak bir mirasçıya olur.” Ve denir ki: “Senin için bir **لَجَأٌ** var mı ey falan?” Ve **اللَّجأُ**: eş (zevce). Ve ‘Umer b. **لَجَإٍ** et-Temîmî şairdir.
مقاييس اللغة:
(**لجأ**) **اللام** ve **الجيم** ve **الهمزة** tek bir kelimedir; o da **اللَّجَأ** ve **الملجأ**dır: kendisine sığınılan yer. Denir ki: “**لجأت**” ve “**التجأت**”. Ve **اللَّجَأ** hakkında şöyle dedi:
Kış geldi; hâlbuki ben bir **لَجَأَ** edinmemiştim *** Ey iki elimin harareti, (soğuktan) karamişleri kazmaktan ([3])
القاموس المحيط:
**لَجَأَ** ona — “**منع**” ve “**فرِحَ**” gibi — **لاذَ**; “**الْتَجَأَ**” gibi. Ve **أَلْجَأَهُ**: onu mecbur etti; ve işini Allah’a: onu dayandırdı; ve falanı: onu korudu. Ve **اللَّجَأُ**, harekeli olarak: sığınılacak sağlam yer (ma‘kıl) ve sığınak (melâz); **المَلْجَأ** gibi; ve ع; ve Eş‘as’ın oğlu ‘Umer’in dedesi; babası değil; Cevherî yanıldı. Ve **الضِّفْدَعُ**; ve o, **بهاءٍ** iledir. Ve **ذُو المَلاجئ**: Yemen krallarından tebbâ‘aların kayllerinden bir kayldir. Ve **التَّلْجِئَةُ**: zorlama/ikrah.
تاج العروس:
ل ج أ
**لَجَأَ** ona; yani şeye yahut mekâna; “**مَنَعَ**” gibi; **يَلْجَأُ** **لَجْأُ** ve **لُجوءاً** ve **مَلْجَأً**; ve **لَجِئَ** “**فَرِحَ**” gibi; **لَجَأً** hareke ile; sonuncusu, birincide bir lügattir; tekmilede olduğu gibi: **لاذَ**; ona **التَجَأَ** gibi. Ve **ألَجَأَهُ** onu şuna: onu ona mecbur etti ve muhtaç kıldı. Ve **أَلْجَأَ** işini Allah’a: onu dayandırdı. Ve bazı nüshalarda: “ve işini O’na: onu dayandırdı.” Ve **التَجَأَ** ve **تَلَجَّأَ**. Kâ‘b hadîsinde: “Kim Müslümanların divanına girer, sonra onlardan **تَلَجَّأَ** ederse, İslâm kubbesinden çıkmış olur.” Denir ki: “**لَجَأْتُ** falana ve ondan”; ve “**التجَأْتُ**”; ve “**تَلَجَّأْتُ**” — ona dayandığın ve onunla destek aldığın zaman; yahut ondan başkasına meylettiğin zaman; sanki Müslümanlardan çıkışa ve onlardan ayrılıp tek kalmaya bir işarettir. Ve **أَلْجَأَ** falanı: onu korudu. Ve denir ki: “**أَلجأْتُ** falanı şeye” — onu bir **مَلْجَإِ** içinde tahkim ettiğim zaman. Ve **اللَّجَأُ** harekeli olarak: sığınılacak sağlam yer (ma‘kıl) ve sığınak (melâz); **المَلْجَإِ** gibi; ve hemzesi, hafifletme ve **المَنْجا** ile ikili kullanım sebebiyle düşürülebilir; tıpkı **المُنْجا**nın, onunla ikili kullanım sebebiyle hemzelenmesi gibi. Ve falan, **المَلْجا**sı güzel (olan)dır. Ve **اللَّجَإِ**nin çoğulu **أَلْجاءٌ**dur. Ve **اللَّجَأُ**: أَريك ile الرِّجام arasında ع’dir. Evs b. Gılfâ dedi ki:
Aَريك’in iki yanından atları sürdük ... **لَجَإٍ**e, الرِّجام’ın yamacına
Ebû Ubeyd el-Bekrî’nin mu‘ceminde böyledir; şeyhimiz nakletti. Ve Nasr, mu‘ceminde dedi ki: o, Necdî bir vadi yahut dağdır; öyleyse el-Menâvî’nin “onu tayin etmediler” sözü bir şey değildir. Ve **لَجَأٌ** lamsız: bir adam adıdır; et-Teymî şair Eş‘as’ın oğlu ‘Umer’in dedesidir; babası değildir; Cevherî yanıldı da onu onun babası yaptı; hâlbuki o onun dedesidir. Cevherî’nin zikrettiği bu, nesep ve lugat imamlarının üzerinde ittifak ettiği şeydir. Belâzürî, **مَفاهيم الأشراف**’ta metniyle şöyle dedi: “Ve Tâbıha’nın oğlu أُدّ’ün oğlu Abd Menât’ın oğlu Teym’in oğlu Zühl doğurdu: Sa‘d b. Zühl; sonra Sa‘d doğurdu: Sa‘d’ın oğlu Sa‘lebe, Sa‘d’ın oğlu Cuşem ve Sa‘d’ın oğlu Bekr. Sonra Sa‘lebe doğurdu: Sa‘lebe’nin oğlu İmru’ul-Kays. Sonra İmru’ul-Kays doğurdu: onların çoğu; onlardan şair, أُدّ’ün oğlu Abd Menât’ın oğlu Teym’in oğlu Zühl’ün oğlu ذُهَل’in oğlu مصاد’ın oğlu حيدر’in oğlu **لَجَإِ**’in oğlu ‘Umer; o, Cerîr b. ‘Atıyye b. el-Hatfâ ile hicivleşirdi. İkisinin hicivleşmesinin sebebi: İbn **لَجَإٍ**, Cerîr’e Yemen lehçesiyle şu beyti okudu:
“En aşağısında daha kolay olanla sürüklersin
“Yaşlı kadının çadırının iki yanını sürüklemesi gibi”
Bunun üzerine Cerîr ona dedi: “Keşke şöyle deseydin:
“Gelin kadının elbisesinin iki ucunu sürüklemesi gibi”
Bunun üzerine İbn **لَجَإٍ** ona dedi: “Sen, şu söyleyen misin:
Kavmim için hakikate sizden daha koruyucuyum ... ve cebbara daha çok vuranım; ve toz parıldayıcıdır
Ve akşamleyin ardı ardına gelenler yanında daha sağlam bağlananım ... yetişme olarak; kılıcı çıplaklaştırdığı zaman Mâni‘
Gördün mü, eğer sabahleyin alınsalar ve sen onlara ancak akşamleyin yetişsen; hâlbuki nikâhlanmış olsalar; onun faydası nedir?”
Sonra ‘Anberî Ubeyd b. Gâdıra’ya muhakeme oldular; o da Cerîr aleyhine hükmetti; bunun üzerine Cerîr onu, adı geçen kitapta zikredilen bir şiirle hicvetti; İbn **لَجَإٍ**’in cevabı da böyledir. Ve ‘Umer b. **لَجَإٍ** Ahvaz’da öldü. Ve aralarında güzel övünmeler ve nazireler vardır; burası onların zikri yeri değildir. Belâzürî’nin sözünden, **لَجَأً**ın onun babası olduğu, dedesi olmadığı anlaşılmıştır. Teslim edilse bile, bunun gibisiyle itiraz edilmez; çünkü kişi, daha meşhur yahut daha övünülecek yahut başka sebeplerden dolayı çoğu kez dedesine nisbet edilir. Görmez misin, Peygamber’in, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, sözünü: “Ben peygamberim, yalan yok; ben Abdülmuttalib’in oğluyum.” Bunun emsali sayılmaz. Allah daha iyi bilir. Ve **اللَّجَأُ**: **الضِّفْدَعُ**dır. Ve **المُحكم**’de: o, karada ve denizde yaşayan kaplumbağalardan bir türdür. Ve onlardan kimi onu hafifletir; böylece onu mu‘tel’de zikretti. Ve o, yani dişisi, **بهاء** iledir. Ve dediler ki: **اللجَأَةُ البَحريَّةُ**nın göğsünde bir dili vardır; hayvandan kime onunla isabet ederse onu öldürür; bunu ed-Demîrî söyledi; şeyhimiz nakletti. Ve **ذو المَلاجِئِ**: Yemen krallarından tebbâ‘aların kayllerinden bir kayldir. Ve **التَّلْجِئَة**: zorlama/ikrah. Ebû’l-Heysem dedi ki: seni, dışı içinin aykırısı olan bir işi yapmaya mecbur bırakmasıdır. Nu‘mân b. Beşîr hadîsinde: “Bu bir **تَلْجِئَةٌ**dir; öyleyse onun üzerine benden başkasını şahit tut.” **التّلْجِئَةُ**: **الإلجاء**dan **تَفْعِلَةٌ**dir; sanki seni, içi dışına aykırı olan bir işi yapmaya mecbur bırakmış ve seni, hoşlanmadığın bir fiili yapmaya muhtaç kılmıştır. Beşîr, annesinin kendisini buna sevk etmesiyle, oğlu Nu‘mân’ı kardeşleri dışında bir şeyle tek başına ayırmıştı. İbn Şümeyl dedi ki: **التَّلْجِئَةُ**: malını bazı mirasçılarına, bazısını bırakıp (diğerlerini bırakıp) vermesidir; sanki onu ona sadaka veriyor gibidir; hâlbuki o onun mirasçısıdır. Dedi ki: “**تَلْجِئَةَ** ancak bir mirasçıya olur.” Denir ki: “Senin için bir **لَجَأُ** var mı ey falan?” Ve **اللَّجَأُ**: eş (zevce). Ve kendisine zeyl olarak istidrâk edilenlerdendir: **اللَّجَأُ**: eş yahut dağ; ayrıca mirasçı. Ve “**لَجَأَ** işini Allah’a”: onu dayandırdı; **التَجَأَ** ve **تَلَجَّأَ** gibi. Ve “**تَلَجَّأَ** onlardan”: ayrılıp tek kaldı ve onların zümresinden çıktı ve onlardan başkasına meyletti; sanki onlardan korunmuş/tahkim olmuş gibidir.
