# لجأ — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%A3/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AC%D8%A3/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لجأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%A3.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: لجأ

(باب اللام والجيم وما يثلثهما)
(لجح)  اللام والجيم والحاء كلمة. يقولون: اللُّجْح: مكانٌ منخفِض في الوادي.
(لجذ)  اللام والجيم والذال. يقولون: لَجَِذَ الكلب الإناء: لَحِسَه.
(لجف)  اللام والجيم والفاء كلمةٌ تدلُّ على هَزْمٍ في الشّيء. يقال: تلجَّفت البِئْرُ، إذا انْخسَفَ أسفلُها. قال: واللَّجَف: سُرّة الوادِي، وتشبَّه الشَّجَّة المنْفَهِقَة بذلك. قال:
* يَحجُّ مأمومةً في قَعْرِها [لَجَفٌ]([1]) *
(لجم)  اللام والجيم والميم كلمةٌ، وهي اللِّجام. يقال: ألجَمْتُ الفَرَس.
(لجن)  اللام والجيم والنون كلمتان: اللُّجَيْن: الفضَّة. واللَّجِينُ: حشيشٌ يُضرَب بالحِجارة حتى يتلجَّن، كأنَّه تغضّن. قال:
وماءٍ قد وردتُ لِوَصلِ أرْوَى *** عليه الطَّيرُ كالوَرَقِ اللَّجِينِ([2])
(لجأ)  اللام والجيم والهمزة كلمة واحدة، وهي اللَّجَأ والملجأ: المكان يُلتجَأ إليه. يقال: لجأت والتجأت. وقال في اللَّجَأ:
جاء الشِّتاءُ ولمَّا أَتَّخِذْ لَجَأَ *** يا حَرَّ كَفَّيَّ من حَفْر القراميصِ([3])(لجب)  اللام والجيم والباء كلمتان متباينتان جدّاً.
فالأولى اللَّجَب: الجَلَبَة. يقال جيشٌ ذو لَجَب، وبحرٌ ذو لَجَب، إذا سُمِع اضطرابُ أمواجه.
والكلمة الأخرى: عَنْزٌ لَجْبَة، والجمع لِجَابٌ([4])، وهي التي ارتفع لبنُها. قال:
عَجِبَتْ أبناؤُنا من فِعلِنا *** إذ [نَبِيعُ] الخيل بالمعزَى اللِّجابِ([5])
--------------ـــ
([1]) التكملة مما سبق في (أم، حج) حيث ذكر في الحواشي نسبة البيت وتخريجه وعجزه: * فاست الطبيب قذاها كالمغاريد *
([2]) البيت للشماخ في ديوانه 91 واللسان (لجن).
([3]) سبق البيت في (ربض) برواية أخرى. وفي الأصل: "ما خر كفي من حفر الكراميص"، تحريف.
([4]) ولجبات أيضاً، بالتحريك، كما في المجمل. وهذا الجمع الأخير غير قياسي، والقياس إسكان الجيم فيه لأنه صفة لا اسم، واعتذر سيبويه بأن من العرب من يقول شاة لجبة بالتحريك فجاء الجمع على قياسه. اللسان (لجب).
([5]) لمهلهل بن ربيعة، كما في اللسان (لجب). وأنشده في المجمل. وانظر الاشتقاق 213.

ـ

### Türkçe

(لام ve **جيم** ve ikisini üçleyenlerin bâbı)

(**لجح**)  **لام** ve **جيم** ve **حاء** bir kelimedir. Derler ki: **اللُّجْح**: vadide alçak bir yerdir.

(**لجذ**)  **لام** ve **جيم** ve **ذال**. Derler ki: **لَجَِذَ** köpek kabı: onu yaladı.

(**لجف**)  **لام** ve **جيم** ve **فاء** bir kelimedir; şeyde bir çöküşe delâlet eder. Denir ki: **تلجَّفت** kuyu, altı çöktüğü zaman. Dedi ki: **اللَّجَف**: vadinin göbeğidir; bununla, açılıp genişleyen yaraya benzetme yapılır. Dedi:
* onun dibinde bir **[لَجَفٌ]** bulunan bir مأمومة’ya hacceder *

(**لجم**)  **لام** ve **جيم** ve **ميم** bir kelimedir; o da **اللِّجام**dır. Denir ki: **ألجَمْتُ** atı.

(**لجن**)  **لام** ve **جيم** ve **نون** iki kelimedir: **اللُّجَيْن**: gümüştür. **اللَّجِينُ**: taşlarla dövülen bir ottur; ta ki **يتلجَّن** oluncaya kadar; sanki buruşmuş gibidir. Dedi:
Ve bir su ki, أَرْوَى’nın kavuşmasına varmak için ona vardım *** onun üzerinde kuş, gümüş **اللَّجِينِ** yaprak gibi

(**لجأ**)  **لام** ve **جيم** ve **همزة** tek bir kelimedir; o da **اللَّجَأ** ve **الملجأ**dır: kendisine sığınılan yer. Denir ki: **لجأت** ve **التجأت**. Ve **اللَّجَأ** hakkında dedi:
Kış geldi ve henüz bir **لَجَأَ** edinmedim *** القراميص’i kazmaktan iki elimin harareti, ey!

(**لجب**)  **لام** ve **جيم** ve **باء** pek çok ayrık iki kelimedir.
Birincisi **اللَّجَب**: gürültüdür. Denir ki: **جيشٌ ذو لَجَب** ve **بحرٌ ذو لَجَب**; dalgalarının çalkantısı işitildiği zaman.
Diğer kelime: **عَنْزٌ لَجْبَة**; çoğulu **لِجَابٌ**; o, sütü yükselmiş olandır. Dedi:
Oğullarımız fiilimizden şaştı kaldı *** zira biz atları **[نَبِيعُ]** **المعزَى اللِّجابِ** ile

--------------ـــ
([1]) ikmâl, daha önce (**أم، حج**)’de geçenlerdendir; orada haşiyelerde beytin nisbeti ve tahrîci ve ikinci mısraı zikredildi: * فاست الطبيب قذاها كالمغاريد *
([2]) beyt, dîvânında 91’de ve **اللسان** (**لجن**)’de **الشماخ**’ındır.
([3]) beyt daha önce (**ربض**)’da başka bir rivayetle geçti. Asılda: “**ما خر كفي من حفر الكراميص**”, tahrîftir.
([4]) ve **لجبات** da, harekeleme ile, **المجمل**’de olduğu gibi. Bu son çoğul kıyasî değildir; kıyas, onda **جيم**’i sâkin kılmaktır; çünkü o isim değil sıfattır. **سيبويه** şu gerekçeyi ileri sürdü: Araplardan kimisi “**شاة لجبة**”yi harekeleme ile söyler; böylece çoğul onun kıyasına göre geldi. **اللسان** (**لجب**).
([5]) **اللسان** (**لجب**)’de olduğu üzere **مهلهل بن ربيعة**’nindir. Ve onu **المجمل**’de inşâd etti. Ve **الاشتقاق** 213’e bak.
