# لجب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AC%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لجب

اللجب، محركة: الغلبة مع اختلاط، وكأنه مقلوب الجلبة، والصياح: الصوت، واضطراب موج البحر. والفعل منه: لجب، بالكسر، كفرح. واللجب ارتفاع الأصوات واختلاطها ؛ قال زهير:
  عزيز إذا حل الحليفان حوله                      بذي لجب لجاته وصواهله

  وهذه المادة، كيفما كانت حروفها، لها دلالة على الصياح والاضطراب، وهو مختار ابن جني وشيخه أبي علي، ووافقهما الزمخشري في أمثاله. وكذا قاله أهل الاشتقاق. اللجب: صوت العسكر، وصهيل الخيل. وجيش لجب: عرمرم، وذو لجب وكثرة. وكذا رعد لجب، وسحاب لجب بالرعد، وغيث لجب بالرعد، وكله على النسب، وبحر ذو لجب: إذا سمع اضطراب أمواجه. ولجب الأمواج كذلك. واللجبة، مثلثة الأول، واللجبة محركة، واللجبة. بكسر الجيم، واللجبة كعنبة، الأخيرتان عن ثعلب: الشاة قل لبنها، وهي مولية اللبن. وعن ابن السكيت: اللجبة: النعجة التي قل لبنها. قال: ولا يقال للعنز لجبة. وفي حديث الزكاة  فقلت: ففيم حقك? قال: في الثنية والجذعة  . اللجبة، بفتح اللام وسكون الجيم: التي أتى عليها من الغنم بعد نتاجها أربعة أشهر، فجف لبنها. وقيل: هي من العنز خاصة، وقيل في الضأن خاصة. قول عمرو ذي الكلب:
  فاجتال منها لجبة ذات هزم                      حاشكة الدرة ورهاء الرخم يجوز أن تكون هذه الشاة لجبة في وقت، ثم تكون حاشكة الدرة في وقت آخر. أو الغزيرة، فهو ضد، أو خاص بالمعزي، كما يدل له قول مهلهل الآتي ذكره ج: لجاب بالكسر في التكسير قال مهلهل بن ربيعة:
  عجبت أبناؤنا من فـعـلـنـا                      إذ نبيع الخيل بالمعزي اللجاب وجمع لجبة، لجبات، بالسكون فيهما على القياس. جمع لجبة لجبات بالتحريك فيهما على القياس. وجمع لجبة لجبات بالتحريك وهو شاذ، لأن حقه التسكين، إلا إنه كان الأصل عندهم إنه اسم وصف به، كما قالوا: امرأة كلبة، فجمع على الأصل. وقال بعضهم: لجبة، بالسكون؛ ولجبات، بالتحريك نادر لأن القياس المطرد في جمع فعلة إذا كانت صفة، تسكين العين. قال سيبويه: وقالوا شياه لجبات، فحركوا الأوسط، لأن من العرب من يقول: شاة لجبة، فإنما جاؤو بالجمع على هذا. ومثله قال ابن مالك في شرح التسهيل: أجاز المبرد سكون الجيم في لجبات. وعن الأصمعي: إذا أتى على الشاة بعد نتاجها أربعة أشهر، فجف لبنها وقل، فهي لجاب. وقد لجبت ككرم لجوبة، يجوز لجبت تلجيبا. وفي حديث شريح:  أن رجلا قال له: ابتعت من هذا شاة، فلم أجد لها لبنا، فقال له شريح: لعلها لجبت  أي: صارت لجبة. والملجاب. سهم ريش ولم ينصل بعد، الجمع والملاجيب. نقله ابن دريد، قال:
  ماذا تقول لأقوام أولى جـرم                      سود الوجوه كأمثال الملاجيب قال ابن سيده: ومنجاب أكثر، قال: وأرى اللام بدلا من النون. وفي الحديث  فيبدو لهم أمثال اللجب، من الذهب جمع لجبة، أو اللجب، كقصعة وقصع، نقله ابن الأثير عن الحربي. وقد وهم فيه بعضهم. وفي حديث موسى، عليه السلام، والحجر:  فلجبه ثلاث لجبات  ، قال ابن الأثير: قال أبو موسى: كذا في مسند الإمام أحمد، قال: ولا أعرف وجهه، إلا أن يكون بالحاء والتاء. وفي حديث الدجال:  فأخذ بلجبتي الباب، فقال مهيم  قال أبو موسى: هكذا روى، والصواب بالفاء. وقال ابن الأثير في ترجمة لجف: ويروي بالباء، وهو وهم.

### Türkçe

**اللجب**، harekeli: karışma ile birlikte galebe; sanki **الجلبة**’nin ters çevrilmişi gibidir. Ve bağırma: ses; ve deniz dalgasının çalkantısı. Ondan fiil: **لجب**, kesre ile, **فرح** gibi. Ve **اللجب** seslerin yükselmesi ve birbirine karışmasıdır; Züheyr dedi ki:
  Azizdir, iki müttefik onun çevresine indiği zaman                      **بذي لجب** onun **لجاته**’si ve kişnemeleriyle

  Ve bu madde, harfleri nasıl olursa olsun, bağırma ve çalkantıya delalet eder; bu, İbn Cinnî ve şeyhi Ebû Alî’nin seçtiğidir; Zemahşerî de emsallerinde onlara muvafakat etti. İştiḳāḳ ehli de bunu söyledi. **اللجب**: askerin sesi ve atların kişnemesi. Ve **جيش لجب**: çok kalabalık; ve **ذو لجب**: ve çokluk sahibi. Yine **رعد لجب**; ve **سحاب لجب** gök gürültüsüyle; ve **غيث لجب** gök gürültüsüyle; hepsi nisbet üzerinedir. Ve **بحر ذو لجب**: dalgalarının çalkantısı işitildiği zaman. Ve **لجب الأمواج** da böyledir. Ve **اللجبة**; ilkinin üç türlü harekesiyle; ve **اللجبة** harekeli; ve **اللجبة**. **الجيم**’in kesresiyle; ve **اللجبة** **عنبة** gibi; son ikisi Sa‘leb’den: sütü azalmış koyun; o, sütten yüz çevirendir. İbnü’s-Sikkît’ten: **اللجبة**: sütü azalmış dişi koyun. Dedi ki: keçiye **لجبة** denilmez. Zekât hadîsinde: “Dedim: Öyleyse hakkın ne hakkındadır?” Dedi: “**الثنية** ve **الجذعة** hakkında.” **اللجبة**, **اللام**’ın fethası ve **الجيم**’in sükûnu ile: doğumundan sonra koyundan dört ay geçmiş olan; sütü kurumuştur. Ve denildi: o, yalnız keçidendir; ve denildi: yalnız koyundandır. Amr Zü’l-Kelb’in sözü:
  Ondan bir **لجبة** (sütü az) aldı, çöküklük sahibi                      memesi sıkı, ve akbaba gevşekliği (gibi)
Bu koyun bir vakitte **لجبة** olabilir, sonra başka bir vakitte **حاشكة الدرة** olabilir. Yahut bol sütlü; o hâlde zıddıdır; yahut yalnız keçiler içindir; nitekim, ileride zikri gelecek Mühelhil’in sözü buna delalet eder. Çoğul: **لجاب**; kesre ile, kırmada. Rabîa b. Mühelhil dedi ki:
  Oğullarımız bizim yaptığımızdan şaştı                      çünkü atları **المعزي اللجاب** ile satıyoruz
Ve **لجبة**’nin cem‘i: **لجبات**; ikisinde de sükûn ile, kıyas üzere. **لجبة**’nin cem‘i: **لجبات**; ikisinde de hareke ile, kıyas üzere. Ve **لجبة**’nin cem‘i: **لجبات**; hareke ile; bu şâzdır; çünkü hakkı sükûndur; ancak onların yanında asıl, onun vasıfla isim olması idi; nitekim “**امرأة كلبة**” dediler; sonra asıl üzere cem‘ ettiler. Bazıları dedi ki: **لجبة** sükûn ile; ve **لجبات** hareke ile nâdirdir; çünkü sıfat olduğu zaman **فعلة**’nin cem‘inde yürüyen kıyas, aynın sükûnudur. Sîbeveyh dedi ki: “Ve **شياه لجبات** dediler; ortayı harekelediler; çünkü Araplardan kimi ‘**شاة لجبة**’ der; onlar cem‘i ancak bunun üzerine getirdiler.” Bunun benzerini İbn Mâlik, Şerhu’t-Teshîl’de söyledi: Müberred, **لجبات**’ta **الجيم**’in sükûnunu câiz gördü. Asma‘î’den: koyunun doğumundan sonra dört ay geçtiği zaman, sütü kurur ve azalır; o, **لجاب**’dır. Ve gerçekten **لجبت**; **كرم** gibi; **لجوبة**. **لجبت**’in **تلجيبا** olması câizdir. Şurayh hadîsinde: “Bir adam ona dedi ki: Bu kimseden bir koyun satın aldım; ona süt bulmadım.” Şurayh ona dedi ki: “Belki o **لجبت**.” Yani: **لجبة** oldu. Ve **الملجاب**: tüylenmiş ok; henüz temrenlenmemiştir; cem‘i **الملاجيب**. Bunu İbn Düreyd nakletti; dedi ki:
  Suç sahipleri olan kavimlere ne dersin                      yüzleri kara, **الملاجيب** misalleri gibi
İbn Sîde dedi ki: **منجاب** daha çoktur. Dedi ki: Ben **اللام**’ı **النون**’dan bedel görüyorum. Hadîste: “Onlara altından **أمثال اللجب** görünür.” **لجبة**’nin cem‘idir; yahut **اللجب**; **قصعة** ve **قصع** gibi. Bunu İbnü’l-Esîr, Harbî’den nakletti. Bazıları bunda vehme düştü. Mûsâ (aleyhisselâm) ve taş hadîsinde: “Onu üç **لجبات** ile **فلجبه**.” İbnü’l-Esîr dedi ki: Ebû Mûsâ dedi: “İmam Ahmed’in Müsned’inde böyledir.” Dedi: “Onun vechini bilmiyorum; ancak **الحاء** ve **التاء** ile olması müstesna.” Deccâl hadîsinde: “Kapının iki **لجبتي**’sinden tuttu; sonra ‘**مهيم**’ dedi.” Ebû Mûsâ dedi: “Böyle rivayet etti; doğrusu **الفاء** iledir.” İbnü’l-Esîr, **لجف** tercümesinde dedi ki: “**الباء** ile de rivayet olunur; o, vehimdir.”
