# لجج — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%AC/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AC%D8%AC/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D8%AC.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: لجج

باب الجيم مع اللام
ج ل، ل ج يستعملان فقط
جل:
جَلَّ في عَيني أي عَظُمَ، وأجلَلتُه أي أعظمتُه.
وكلُّ شيءِ يَدِقُّ فجُلاله خِلافُ دُقاقِه.
وجُلُّ كلِّ شيءٍ عُظمُه.
وتقول: ماله دقٌّ ولا جِلٌّ.
والجِلُّ: سوق الزَّرعِ إذا حُصدَ عنه السّنبُل.
والجُلَّةُ: وِعاءُ التَّمرِ، من خُوصِ.
وجُلَّ الدّابَّةِ معروفٌ.
وجِلالُ كلِّ شيءٍ: غِطاؤه. كالحَجَلةِ وشِبهها، وهو واحدٌ والجَمعُ أجِلَّة والتَّجلجُلُ: السُّؤوخُ في الأرض والتَحَرُّكُ والجَوَالانُ، وحركةُ الرَّيحِ وتَجَلجُلِها.
وجِلٌّ وجِلاّنُ: حَيّانِ من العَرَبِ. إبِلٌّ جَلاّلةٌ أي تأكل العَذِرةَ، كُرِهَ لَحمُها ولَبنها حتى الانتِفاع بظهرها وكذلك من الأنعام.
والجَلةُ البَعرُ، وهو يَجتلُّه أي يَلتقِطُه.
وناقةٌ تَجلُّ عن "الكَلالِ أي أجَلُّ من أن نكِلَّ لصَلابتها".
وناقةٌ جُلالةٌ وجَمَلٌ وجُلالٌ: ضَخمٌ، تُخرَجُ من "فعيل".
وحَملَ جُلاجِلٌ: صافي النَّهيقِ.
والجِلّةُ: العِظامُ من الإبلِ والمَعَز ونحوِه.
والجُلجُلانُ: ثَمَرُ الكُزبُرة.
والجَلجَلَةُ: تحريك الجلجُل، وصوت الرعد.
والجَليلُ: الكلأ وهو الثُّمام، وجمعُه الأَجِلَّةُ، قال:
...... وحولي إذجَرٌ وجَليلُ
وجَلَّ في عيني أي احتُقِر وتهاون، وهذه من المُضاد، قال:
ألا كُلُّ شيءٍ سِواهُ جَلَل

والجَلَل بمعنى الأجَلِّ.
والجلجالُ في قول رؤبة:
بساهكاتٍ رُقُقٍ وجَلجال
يعني جِلالَ القِماش.
لج:
لجَّ يلج ويَلجُّ لجَاجاً: قال العجّاج:
وقد لجِجنا في هَواكِ لَجَجا
أي لَجاجاً.
ولُجَّةُ البحر حيثُ لا تُري أرضٌ ولا جَبَلٌ.
ولَجَّجَ القومُ: دخلوا في لُجَّةٍ وبحرٌ لُجِّيٌّ أي واسع اللُّجَّةِ.
والتجَّ الظَّلامُ: أختلط والأصواتُ اختلطت وارتفعت.
والَّجلَجَةُ: كلام الرجل بلسانٍ غير بَين، وهو يُلجلِجُ لسانه، وقد تَلَجلَجَ لسانه، قال:
ومنطِق بلسانٍ غير لجلاجٍ
قال: وربما تَلجلجُ اللُّقمةُ في فَمِ الأكل من غيره مَضغٍ، يعني يُقلبُها في فمه، قال:
يُلَجلِجُ مُضْغةَ فيهـا أنـيضّ		أصَلت فهي تحتَ الكَشحٍ داءُ
وكلامٌ مُلَجلَجُ: مُختلطٌ.
وفلانٌ يلِجُّ بالشيء أي يُبادرُ به فيؤخذُ، يقال: تَلَجلَجَ داره أي أخذها منه.
واللُّجمة اسم من أسامي السيف، وإنما هو اللُّجُّ.
وقال في لجَلجَةِ اللسان:
ولم تُلفِني ولم تُلفِ حِجتـي		بلَجلَجَةٍ أبغي لها من يُقيمها

### Türkçe

باب **الجيم** ile **اللام**
**ج ل**، **ل ج** yalnızca kullanılırlar.

**جل**:
**جَلَّ** benim gözümde; yani büyüdü, ve **أجلَلتُه**; yani onu büyüttüm.
Ve her şey ki incelir; onun **جُلاله**’si, onun **دُقاقِه**’sinin hilâfıdır.
Ve her şeyin **جُلُّ**’ü: onun büyüklüğüdür.
Ve dersin: onun ne **دقٌّ**’u vardır ne **جِلٌّ**’i.
Ve **الجِلُّ**: ekinin sapı; ondan başak biçildiği vakit.
Ve **الجُلَّةُ**: hurmanın kabı; **خُوصِ**’tan.
Ve **جُلَّ الدّابَّةِ** mâlûmdur.
Ve her şeyin **جِلالُ**’ı: onun örtüsüdür. **الحَجَلةِ** ve onun benzeri gibi; ve o tektir, cem‘i **أجِلَّة**’dir. Ve **التَّجلجُلُ**: yerde derinleşmek ve hareket etmek ve dolaşmak; ve rüzgârın hareketi ve onun **تَجَلجُلِها**’sı.
Ve **جِلٌّ** ve **جِلاّنُ**: Araplardan iki kabiledir. **إبِلٌّ جَلاّلةٌ**; yani pislik yer; onun eti ve sütü kerih görüldü; hatta sırtından faydalanmaya kadar; ve aynı şekilde davarlardan.
Ve **الجَلةُ**: tezek; ve o onu **يَجتلُّه**; yani onu toplar.
Ve bir dişi deve: **تَجلُّ** “**الكَلالِ**”den; yani “onun katılığından dolayı bizim yorulmamızdan daha yücedir”.
Ve bir dişi deve **جُلالةٌ** ve bir erkek deve **وجُلالٌ**: iri; “**فعيل**”den çıkarılır.
Ve bir kuzu **جُلاجِلٌ**: saf anırışlı.
Ve **الجِلّةُ**: develerden ve keçilerden ve benzerinden iri olanlar.
Ve **الجُلجُلانُ**: kişnişin meyvesi.
Ve **الجَلجَلَةُ**: çanı hareket ettirmek, ve gök gürültüsünün sesi.
Ve **الجَليلُ**: ot; o **الثُّمام**’dır; onun cem‘i **الأَجِلَّةُ**’dir. Dedi ki:
...... ve çevremde **إذجَرٌ** ve **جَليلُ**
Ve **جَلَّ** benim gözümde; yani hor görüldü ve hafife alındı; ve bu zıtlardandır. Dedi ki:
Dikkat edin, onun dışındaki her şey **جَلَل**
Ve **الجَلَل**; **الأجَلِّ** mânâsınadır.
Ve Rü’be’nin sözünde **الجلجالُ**:
**بساهكاتٍ رُقُقٍ وجَلجال**
Yani kumaşın **جِلالَ**’ını.

**لج**:
**لجَّ** **يلج** ve **يَلجُّ** **لجَاجاً**: el-‘Accâc dedi ki:
**وقد لجِجنا في هَواكِ لَجَجا**
Yani **لَجاجاً**.
Ve denizin **لُجَّةُ**’si: ne bir yer ne bir dağ görüldüğü yer.
Ve **لَجَّجَ القومُ**: bir **لُجَّةٍ**’ye girdiler; ve **بحرٌ لُجِّيٌّ**; yani **اللُّجَّةِ**’si geniş.
Ve **التجَّ الظَّلامُ**: karıştı; ve sesler karıştı ve yükseldi.
Ve **الَّجلَجَةُ**: adamın, açık olmayan bir dille konuşmasıdır; ve o dilini **يُلجلِجُ**; ve dili **تَلَجلَجَ** olmuştur. Dedi ki:
**ومنطِق بلسانٍ غير لجلاجٍ**
Dedi ki: ve bazen lokma, çiğnemeksizin başkasının ağzında **تَلجلجُ** eder; yani onu ağzında çevirir. Dedi ki:
**يُلَجلِجُ مُضْغةَ فيهـا أنـيضّ		أصَلت فهي تحتَ الكَشحٍ داءُ**
Ve **كلامٌ مُلَجلَجُ**: karışık.
Ve falan kimse, şey ile **يلِجُّ**; yani onunla acele eder de alınır; denir: onun evi **تَلَجلَجَ**; yani onu ondan aldı.
Ve **اللُّجمة**: kılıcın isimlerinden bir isimdir; ancak o **اللُّجُّ**’dür.
Ve dilin **لجَلجَةِ**’si hakkında dedi ki:
**ولم تُلفِني ولم تُلفِ حِجتـي		بلَجلَجَةٍ أبغي لها من يُقيمها**
