# لجف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AC%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: لجف

اللَّجَفُ مثل البُعْثُط: وهو سُرَّةُ الوادي. واللَّجَفُ: الناحية من الحوض أَو البئر يأْكله الماء فيصير كالكَهْف؛ قال أَبو كبير: مُتَبَهِّرات بالسِّجالِ مِلاؤُها
يَخْرُجْن من لَجَفٍ لها مُتَلَقَّمِ
والجمع أَلْجاف. واللَّجْفُ: الحَفْرُ في أَصل الكِناس، وقيل: في جنب الكِناس ونحوه، والاسم اللَّجَفُ.
والمُلَجِّف: الذي يَحْفِر في ناحية من البئر. والتَّلَجُّف: التحفُّر في نواحي البئر. ولَجَّفْت البئر تَلْجِيفاً: حفرت في جوانبها. وفي حديث الحجاج: أَنه حَفَر حَفِيرة فَلَجَّفَها أَي حفَر في جوانبها؛ قال العجاج يصف ثوراً:
بِسَلْهَبَيْنِ فَوْق أَنْفٍ أَدْلَفا،
إذا انتحى مُعْتَقِماً أَو لَجَّفا
قوله بسلهبين أَي بقرْنين طويلين. ويقال: بئر فلان مُتَلَجِّفة؛ وأَنشد: لو أَنَّ سَلْمَى ورَدَتْ ذا أَلجافْ،
لقَصَّرَت ذَناذِنَ الثَّوْبِ الضافْ
ابن شميل: أَلجافُ الرَّكيّة ما أَكل الماء من نواحي أَصلها، وإن لم يأْكلها وكانت مستوية الأَسفل فليست بلَجف. وقال يونس: لجَف، ويقال: اللَّجَف ما حَفَر الماءُ من أَعلى الركية وأَسفلها فصار مثل الغار. الجوهري: اللَّجَف حَفْر في جانب البئر.
ولَجِفَت البئر لَجَفاً، وهي لَجْفاء، وتَلَجَّفت، كلاهما: تَحفَّرت وأُكلت من أَعلاها وأَسفلها؛ وقد اسعتير ذلك في الجُرح كقول عذار بن دُرة الطائي:
يَحُجُّ مأْمُومةً في قَعْرِها لَجَفٌ،
فاسْتُ الطَّبِيبِ قَذاها كالمَغاريدِ
وحكى الجوهري عن الأَصمعي: تَلجَّفَت البئر أَي انْخسفتْ؛ وبشر فلان مُتلجِّفة. واللجَف: مَلْجأُ السيل وهو مَحْبِسُه. واللِّجافُ: ما أَشرف على الغار من صخر أَو غير ذلك ناتٍ من الجبل، وربما جعل ذلك فوق الباب. ابن سيده: اللَّجَفةُ الغار في الجبل، والجمع لَجَفات، قال: ولا أَعلمه كُسِّر. ولَجَّفَ الشيءَ: وسَّعه من جوانبه. والتلْجِيف: إدخال الذكر في جوانب الفرج؛ قال البَوْلانيُّ:
فاعْتَكَلا وأَيُّما اعْتِكالِ،
ولُجِّفَت بمِدسَرٍ مُخْتالِ
وفي الحديث: أَنه ذكر الدجال وفتنته ثم خرج لحاجته، فانتحب القوم حتى ارتفعت أَصواتهم فأَخذ بلَجَفَتَي الباب فقال مَهْيَمْ؛ لَجَفَتا الباب عِضادتاه وجانباه من قولهم لجَوانب البئر ألجاف جمع لَجَف، قال ابن الأَثير: ويروى بالباء، قال: وهو وهَمٌ.
واللَّجِيفُ من السِّهام: العريض؛ هكذا رواه أَبو عبيد عن الأَصمعي باللام، وإنما المعروف النجِيف وقد روي اللَّخيف، وهو قول السكري، وسيأْتي ذكره. وفي التهذيب: اللجيف من السهام الذي نَصْله عريض، شك أَبو عبيد في اللجيف. قال الأَزهري: وحقّ له أَن يشك فيه لأَن الصواب النجيف، وهو من السهام العريض النصل، وجمعه نُجُفٌ، وسيأْتي ذكره. وفي الحديث: كان اسم فرسه، صلى اللّه عليه وسلم، اللَّجِيف. قال ابن الأَثير: كذا رواه بعضهم بالجيم، فإن صح فهو من السرعة ولأَن اللّجِيف سهم عريض النصل.

### Türkçe

**اللَّجَفُ** **البُعْثُط** gibidir: ve o, vadinin göbeğidir. Ve **اللَّجَفُ**: havuzun yahut kuyunun bir yanıdır; su onu yer de mağara gibi olur; Ebû Kebîr dedi ki:
مُتَبَهِّرات بالسِّجالِ مِلاؤُها
يَخْرُجْن من **لَجَفٍ** لها مُتَلَقَّمِ
Ve çoğulu **أَلْجاف**’tır. Ve **اللَّجْفُ**: **الكِناس**’ın aslında kazmadır; ve denildi: **الكِناس**’ın yanında ve benzerinde; isim **اللَّجَفُ**’tur.

Ve **المُلَجِّف**: kuyunun bir yanında kazan kimsedir. Ve **التَّلَجُّف**: kuyunun yanlarında kazılıp oyulmadır. Ve “**لَجَّفْت** kuyuyu **تَلْجِيفاً**”: onun yanlarında kazdım. Ve Haccâc’ın hadisinde: onun bir çukur kazdığı, sonra onu **فَلَجَّفَها** yani onun yanlarında kazdığı (geçer); ‘Accâc bir boğayı vasfederek dedi ki:
بِسَلْهَبَيْنِ فَوْق أَنْفٍ أَدْلَفا،
إذا انتحى مُعْتَقِماً أَو **لَجَّفا**
Onun “**بسلهبين**” sözü: yani iki uzun boynuzla. Ve denilir: falanın kuyusu **مُتَلَجِّفة**’dir; ve şu şiir okundu:
لو أَنَّ سَلْمَى ورَدَتْ ذا **أَلجافْ**،
لقَصَّرَت ذَناذِنَ الثَّوْبِ الضافْ

İbn Şümeyl: **أَلجافُ الرَّكيّة** onun aslının yanlarından suyun yediği şeydir; eğer onu yememiş ve altı düz ise, o **لَجف** ile değildir. Ve Yûnus dedi: **لجَف**; ve denilir: **اللَّجَف** suyun kuyunun üstünden ve altından kazdığı şeydir de mağara gibi olur. Cevherî: **اللَّجَف** kuyunun yanında bir kazmadır.

Ve kuyu **لَجِفَت** **لَجَفاً**, ve o **لَجْفاء**’dır; ve **تَلَجَّفت**; ikisi de: oyulup kazıldı ve üstünden ve altından yenildi; ve bu, yarada da ödünç alınmıştır; ‘Azâr b. Durra et-Tâî’nin sözü gibi:
يَحُجُّ مأْمُومةً في قَعْرِها **لَجَفٌ**،
فاسْتُ الطَّبِيبِ قَذاها كالمَغاريدِ
Ve Cevherî, Asma‘î’den nakletti: kuyu **تَلجَّفَت** yani çöktü; ve falan kimse **مُتلجِّفة**’dir. Ve **اللجَف**: selin sığınağıdır ve onun hapsedildiği yerdir. Ve **اللِّجافُ**: mağaranın üstüne taş yahut başka bir şeyden, dağdan çıkıntı yapan şeydir; ve bazen bu kapının üstüne yapılır. İbn Sîde: **اللَّجَفةُ** dağdaki mağaradır; çoğulu **لَجَفات**’tır; dedi ki: onun kırılıp (başka vezinle) çoğul yapıldığını bilmiyorum. Ve “bir şeyi **لَجَّفَ**”: onu yanlarından genişletti. Ve **التلْجِيف**: erkeğin uzvunu ferçin yanlarına sokmaktır; Bûlânî dedi ki:
فاعْتَكَلا وأَيُّما اعْتِكالِ،
ولُجِّفَت بمِدسَرٍ مُخْتالِ

Ve hadiste: onun Deccâl’i ve fitnesini zikrettiği, sonra ihtiyacı için çıktığı; kavmin inleyip sesleri yükselince kapının iki **لَجَفَتَي**’sinden tuttuğu, sonra “**مَهْيَمْ**” dediği (geçer); **لَجَفَتا** kapı: onun iki dikmesi ve iki yanıdır; onların “kuyunun yanlarına **ألجاف**” demelerinden; **ألجاف**, **لَجَف**’in çoğuludur. İbnü’l-Esîr dedi ki: ve **ب** ile rivayet olunur; dedi ki: ve o bir vehimdir.

Ve okların **اللَّجِيفُ**’i: geniş olandır; Asma‘î’den Ebû ‘Ubeyd bunu **باللام** ile böyle rivayet etti; hâlbuki bilinen ancak **النجِيف**’tir; ve **اللَّخيف** de rivayet edilmiştir; ve o Sükkerî’nin sözüdür; ve onun zikri gelecektir. Ve **التهذيب**’de: okların **اللجيف**’i, ucu geniş olan kimsedir; Ebû ‘Ubeyd **اللجيف** hakkında şüphe etti. Ezherî dedi ki: onda şüphe etmesi yerindedir; çünkü doğru olan **النجيف**’tir; ve o, ucu geniş olan oklardandır; çoğulu **نُجُفٌ**’tur; ve onun zikri gelecektir. Ve hadiste: onun, sallallahu aleyhi ve sellem, atının adı **اللَّجِيف** idi. İbnü’l-Esîr dedi ki: bazıları onu **بالجيم** ile böyle rivayet etti; eğer sahihse, o süratten dolayıdır ve çünkü **اللّجِيف** ucu geniş bir oktur.
