# لجف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%84%D8%AC%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [لجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AC%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: لجف

اللجف: الضرب الشديد زنة ومعنى قاله أبو عمرو، وهكذا هو في العباب، وسيأتي في ل خ ف هذا بعينه، قال الجوهري: هكذا نقله أبو عبيد عن أبي عمرو، فتأمل. وقال الليث: اللجف: الحفر في أصل الكناس وقال غيره: في جنب الكناس ونحوه. واللجف بالتحريك: الاسم منه. وقال الجوهري عن أبي عبيد: اللجف مثل البعثط، وهو سرة الوادي. قال: ويقال: اللجف: حفر في جانب البئر وقد استعير ذلك في الجرح، قال عذار بن درة الطائي يصف جراحة:
  يحج مأمومة في قعرها لجف                      فاست الطبيب قذاها كالمغاريد وأنشد ابن الأعرابي:
  دلوي دلو إن نجت من اللجف
  وإن نجا صاحبها من اللفـف واللجف: ما أكل الماء من نواحي أصل الركية وإن لم يأكلها، وكانت مستوية الأسفل فليس بلجف، قاله ابن شميل، وقال يونس: اللجف: ما حفر الماء من أعلى الركية وأسفلها، فصار مثل الغار. وقال الليث: اللجف: محبس السيل وملجؤه ج الكل: ألجاف كسبب وأسباب، وأنشد النضر:
  لو أن سلمى وردت ذا ألجاف
  لقصرت ذناذن الثوب الضاف

  واللجاف: ككتاب: الأسكفة من الباب، كالنجاف. واللجاف أيضا: ما أشرف على الغار من صخرة أو غيرها ناتئ في الجبل وربما جعل ذلك فوق الباب، قاله الليث، وفي بعض النسخ: من الجبل. واللجيف، كأمير: سهم عريض النصل هكذا رواه أبو عبيد عن الأصمعي، أو الصواب النجيف بالنون، قال الأزهري: شك فيه أبو عبيد، وحق له أن يشك فيه؛ لأن الصواب في النون، وسيأتي ذكره ويروى اللحيف بالخاء، وهو قول السكري، كما سيأتي. ولجفتا الباب: جنبتاه عن أبي عمرو. والتلجيف: الحفر في جوانب البئر نقله الجوهري، وفاعله ملجف. والتلجيف: إدخال الذكر في نواحي الفرج: قال البولاني:
  فاعتكلا وأيما اعتكال
  ولجفت بمدسر مختال وتلجفت البئر: انخسفت نقله الجوهري عن الأصمعي، فهي بئر متلجفة، وقال غيره: تلجفت: أي تحفرت وأكلت من أعلاها وأسفلها. ولجف البئر مخض الدلاء تلجيفا: حفر في جوانبها، لازم متعد قال العجاج يصف ثورا:
  بسلهبين فوق أنف أذلفا
  إذا انتحى معتقما أو لجفا
  وقد تبنى من أراط ملحفا ومما يستدرك عليه: اللجف، محركة: الناحية من الحوض يأكله الماء فيصير كالكهف، قال أبو كبير:
  متبهرات بالسجال ملاؤهـا                      يخرجن من لجف لها متلقم ولجفت البئر، كفرح، لجفا، وهي لجفاء: تحفرت. وقال ابن سيده: اللجفة، محركة: الغار في الجبل، والجمع لجفات، قال: ولا أعلمه كسر. ولجف الشيء تلجيفا: وسعه، ومنه تلجيف القوم مكيالهم، وهو توسعته من أسفله، وهو مجاز. وتلجف الوحش الكناس: حفر في جانبه، ونظيره اللحد في القبر، وهو مجاز. ولجفتا الباب، محركة: عضادتاه وجانباه، ومنه الحديث: فأخذ بلجفتي الباب، فقال: مهيم قال ابن الأثير: ويروى بالباء وهو وهم. واللجيف، كأمير: اسم فرسه صلى الله عليه وسلم، قال ابن الأثير: كذا رواه بعضهم بالجيم، فإن صح فهو من السرعة، ولأن اللجيف سهم عريض النصل. وقال ابن عباد: ألجف الرجل: إذا أضر بك، كذا نقله الصاغاني عنه. قلت: والصواب ألحف بي، وبالحاء المهملة، كما سيأتي. وتلجفت البئر: حفرت في جوانبها، هكذا روي متعديا، نقله الصاغاني.

### Türkçe

**اللجف**: Ebû Amr’ın söylediği üzere, vezin ve mânâca şiddetli vuruştur; **العباب**’da da böyledir; bunun aynısı **ل خ ف**’te gelecektir. el-Cevherî dedi: Ebû Ubeyd’in Ebû Amr’dan naklettiği de böyledir; öyleyse düşün. Leys dedi: **اللجف**: **الكناس**’ın aslında kazmadır. Başkası dedi: **الكناس**’ın yanında ve benzerinde. Hareke ile **اللجف**: ondan olan isimdir. el-Cevherî, Ebû Ubeyd’den: **اللجف** **البعثط** gibidir; o, vadinin göbeğidir. Dedi: Ve denilir: **اللجف**: kuyunun yanında kazmadır; bu, yarada da ödünç alınmıştır. ‘Azâr b. Durra et-Tâî bir yarayı vasfederek dedi:
  قعرında **لجف** olan bir **مأمومة**’yi hacmeder;
  böylece tabip onun **قذا**’sını **المغاريد** gibi çıkardı.

İbnü’l-A‘râbî şu şiiri okudu:
  **دلوي** bir **دلو**dur; eğer **اللجف**’ten kurtulursa,
  ve eğer sahibi **اللفـف**’ten kurtulursa.

Ve **اللجف**: suyun **الركية**’nin aslının çevrelerinden yediği şeydir; eğer onu yememişse ve altı düz ise, **لجف** değildir; bunu İbn Şümeyl söyledi. Yûnus dedi: **اللجف**: suyun **الركية**’nin üstünden ve altından kazdığı şeydir; böylece mağara gibi olur. Leys dedi: **اللجف**: selin hapsi ve sığınağıdır; çoğulu: **ألجاف**; **سبب** ve **أسباب** gibi. en-Nadr şu şiiri okudu:
  Eğer Selmâ şu **ألجاف**’a uğrasaydı,
  sarkan elbisenin püsküllerini kısaltırdı.

Ve **اللجاف**: **كتاب** gibi: kapının eşiği; **النجاف** gibi. **اللجاف** ayrıca: mağaranın üzerine taş veya başkasıdan, dağda çıkıntı yapan şeydir; bazen bu kapının üstüne yapılır; bunu Leys söyledi. Bazı nüshalarda: dağdan. **اللجيف**, **أمير** gibi: geniş ağızlı bir ok; Ebû Ubeyd bunu el-Asma‘î’den böyle rivayet etti; yahut doğrusu **النجيف**’tir **النون** ile. el-Ezherî dedi: Ebû Ubeyd bunda şüphe etti; şüphe etmesi yerindedir; çünkü doğrusu **النون** iledir; zikri gelecektir. **اللحيف** diye **الخاء** ile de rivayet edilir; bu, es-Sukkerî’nin sözüdür; geleceği üzere. **ولجفتا الباب**: Ebû Amr’dan, kapının iki yanı. **التلجيف**: kuyunun yanlarında kazma; el-Cevherî nakletti; yapanı **ملجف**’tir. **التلجيف**: erkeği ferçin çevrelerine sokmaktır; el-Bûlânî dedi:
  Böylece boğuştular; ne boğuşma!
  Ve kibirli bir **مدسر** ile **ولجفت**.

**تلجفت البئر**: çöktü; el-Cevherî bunu el-Asma‘î’den nakletti; o, **بئر متلجفة**’dir. Başkası dedi: **تلجفت**: yani oyuldu; üstünden ve altından yenildi. **ولجف البئر**: kovaları çalkalamak **تلجيفا**: onun yanlarında kazdı; lâzım ve müteaddîdir. el-‘Accâc bir boğayı vasfederek dedi:
  Bir **سلهبين** ile, bir **أذلف** burnun üstünde,
  **معتقما**’ya yahut **لجفا**’ya yöneldiğinde;
  ve **أراط**’tan bir **ملحفا** edinmiştir.

Ve ona ilâve olarak kaydedileceklerdendir: **اللجف**, harekeli: havuzun, suyun yiyip mağara gibi yaptığı tarafıdır. Ebû Kebîr dedi:
  **السجال** ile dolu, doluluğu kabarmışlar;
  kendisi için **لجف** olan, yutkunan bir yerden çıkarlar.

**ولجفت البئر**, **فرح** gibi: **لجفا**; ve o **لجفاء**’dır: oyuldu. İbn Sîde dedi: **اللجفة**, harekeli: dağdaki mağaradır; çoğulu **لجفات**; dedi: onun kesrini bilmem. **ولجف الشيء تلجيفا**: onu genişletti; bundan: kavmin ölçeğini **تلجيف** etmeleri; o, onu altından genişletmeleridir; bu mecazdır. Vahşi hayvan **الكناس**’ı **تلجف** etti: onun yanında kazdı; bunun benzeri kabirde **اللحد**’dır; bu mecazdır. **ولجفتا الباب**, harekeli: onun iki dikmesi ve iki yanı; bundan hadis: “Kapının iki yanı olan **بلجفتي الباب**’dan tuttu; sonra dedi: **مهيم**.” İbnü’l-Esîr dedi: **ب** ile rivayet edilir; bu bir vehimdir. **اللجيف**, **أمير** gibi: onun (sallallahu aleyhi ve sellem) atının adıdır. İbnü’l-Esîr dedi: Bazıları bunu **الجيم** ile böyle rivayet etti; eğer sahihse, süratten dolayıdır; ve çünkü **اللجيف** geniş ağızlı bir oktur. İbn Abbâd dedi: **ألجف الرجل**: sana zarar verdiği zaman; es-Sâgânî bunu ondan böyle nakletti. Dedim: doğrusu **ألحف بي**’dir; **الحاء**’ı mu‘ceme olmayan ile; geleceği üzere. **تلجفت البئر**: onun yanlarında kazıldı; böylece müteaddî olarak rivayet edilmiştir; es-Sâgânî nakletti.
